CHIP Online - Arşiv: Şubat 1997 DOWNLOAD Joystick Çalışma Prensibi

MERAKLISINA Joystİck Çalışma Prensibi üçük Plastik Kutu Nasıl Çalışır? ınla mektup yazamazsınız, üstelik Internet bağlantısı da yok; yine de neredeyse herkesin sahip olduğu bir şey Joystick. Aşağıdaki yazıda bu küçük plastik kutunun çalışma prensiplerini bulacaksınız. Jnysikk'ini bir kez olsun merakını yenemeyip de lornıva-dayla açmaya kalkışanlar, içe- e plastikten yapılmış birkaç meka-yapıiaşı dışmdA iki ateşleme tuşu B iki poıansiyometrc bulurlar. Bunlar dirençlerini Poti eksenine bağlı o-lî (ıhm ila 100 Kllnnhm arasııı-I iişıiren regülatörlerdir. Her iki potansiyomeıre ekseni de direnç o-\un çubuğunun pozisyonuna bağlı olacak şekilde mnme edilmiştir. Puli Poli Y İse V koordinatından sorumludur PCTdeki C-ame Conlroller Mirekli olarak her iki direnç değerini teibtt eder ve çoğunlukla oyundan i-b.ıreı olan uygulama programlan bununla ovun çubuğunun o andaki po-rıunu hesaplayarak oyunun akışını ona göre biçimlendiril. Bağlantı noktasına en fazla on rnel-ıe uzunluğundaki bir kablo ile bir ya da iki JoysTick ballanabilir. Biı son r.ıki şayiada üstte yer alan şekil bu-ıı ckııik olarak nasıl gerçekleştirildiğini gö.slermi'kledir. Ortadaki oııhcş konlak noktasıyla (dişi) bağlantı noktası gösterilmiştir, l-lektrik-sçl bakımdan her bir tarafa birjoys-ıiı'k bağlanmaktadır. Gerilimle beslemenin yanında poiansıyomel reler ve alı eme luşları devreye bağlanmış tır 1-Ç.er direne ölçümü yapabilen bir rmll|İmel reye sahipseniz. JoysiîCfe tisinde (erkek) işlevini PC olmadan da kontrol edebilirsiniz. İrençletin olcumu bir sonraki altta görülen şekildeki gibi reyle yapılır. Bu devre (ıamf Co İroller üzerinde her bir potansi- CHMP ;¦:¦:-; yomclre için bir adet olarak bulumu*. Teknik olarak burada söz konusu 0-lan şey Monoşopdur: Devrede hare ket yokken koudensalör C yüklenmiştir. Kotıdcnsalordekı gerilim URC bu sırada 5 volttur. Yazılım üzerinden bir l/O yazı komutuyla elektronik bir şalrer harekete geçirilir ("Start1 ,\ bu kotıdeıısutörü bir çırpıda boşaltır: EJRC arlık 0 volttur. Devre yeniden açılırsa, kondensa-tör bir direnç üzerinden yeniden yüklenmeye, başlar. Bunun sûresi rli Fencin o anki büyüklüğüne, yani o- yun çubuğunun pozisyonuna bağlı olarak değişir. Konden.>aiordeki gerilim de aynı oranda artar. UR( hır gerilirn karşılaştırma devresi liralından denetlenir. Tıger burudaki gen lim farkı sabit biı değerden arsa. gerilim karşılaş tır m a devresi çıkısında düşük gösterge bulunur. I'ger girıs leki gerilim bu değerin üzerine çıkarsa. çıkış yüksek göstergeye geçer Devredeki bir ölcûm yapıldıkuıu soma ortaya çıkan sinyal davranışı da alllaki şekilde görûiebilıı. SlaFI şalterinin yazılım üzerinden hareke- SUBAt 199? ¦i MERAKLISINA Joystick Çalışma Prensibi Uzmanlar İçin Garneport Üzerinden Sensörler Çalıştırmak .- hir konu ds Gamopcrt'un eğin çevre verilerini belirlarkon r--'-fır bağlantıları için de kullanılanlar. Ateşleme tuşları ginşle-r yanrfan dijital durumların ileti-n k.llanıinbılr. Diğer ysrdan potansıynmorre yerine termistör, lırenc ıe Hal sensörleri gibi a Jcj sensörler baQlanabilır. D za(nan gardım olcumu araya bir I i ~ transistorun bağlanmasıyla o-¦! hole îieli'' Gamnporn'un tu-"ulmasınuı nedeni. S8"i porttar. t n;a~ak beş Voltluk PCI işletim ını riışorrya yansıtmasıdır. Ancak Gamaport İle çok buyuk ¦i'H-ıa ız,n vnrm rimelisiniz: : ı ı I .'..r dCnüslürrre knsınlırji peK tatmin edici deftıldir ve sınır ti--; ms yalnızca 1 kilohertz civa^ı> U iıılmesinden sonra. gerilim kai lasıırma devresi çıkışı dıısûk .; rge\c sıçrar ve po tansiyometre-ıı ı ızısumuıuyla teshil edilen bir -,ıı sonra yeniden yüksük seviyeye : I Bir Game Controller'm dön : karşılasnrma devresi çıkışı la y.siick adresi 2011 Ilım (H onal-¦ iyi sistemine göre verilidir) 0 i-a ili üzerine ycrleslirtlmıstir ve o-70 aracılığıyla bir program talan ya da BIOS tarafından değer endiriliı. m akı^ı su şekildedir: Joys-lı>: ıı BIOS rutini ya da bir (oyun) d ı i"iı bir i/O yazma operasyonu) 11 (201II adresi üzerine herhangi hır tarih yazarak) Monollop'u başla-Hiıdaıı hemen soma bir sayacı biislulirlar. Game Omiroller'm kendi ide bir sayaç bulunmaz, bu yüzden normal olarak auakart üstündeki çaydı kullanılır. Km in arlık anlamlı aralıklarla gerilim. karsjUlşhrma devresi bitini sor-L-,uUr. f.ger bu değer Ö'dan l'e sıçrarsa. Monoşnp cereyan etmiş dcmcklir ve sayacın durumu okunabilir. Joys-'.ick adresinin sürekli sorgulanmasından iPolliııg) kabını la maz. çünkü Controllet kendine Özel bir L Garneport ve İki Jaystick'in Devreye Bağlanması +5v +5v 61 *S33r +5v /AZ /Al Ortada ço^u PC'nin sahip olduğu şekliyle Garneport Fişi görülüyor. Sağda Joystick A'nın iç devresi, solda Joystick B'nin iç devresi. Game-Cantroller Üzerindeki Giriş Devresi Juyetck Poıansıyo ı ıı'!'- ' Garr*-Ccnorılter ¦ DİL ".I- CSerılım Karşılaştırma OBuresı U URC Fr Cıkıy Start (Sortvjaro yönetimin Urc lf Bu devre Game-Cuntroller başına dört. ke2 vardır. Sınırlama direnci kısa devreleri önler. Sağda bir ölçüm sırasında devredeki sinyal davranışı görülüyor, duna mm kesme isteği kullanamamakladır. I'oıansiyomcueuin o anki direnci şu formülle hesaplanabilir: R= (Sayaç zamanı - 24.2 us / 0.011 US l'oiansıyomeirek'r pratikte ideal bir karakteristik değerler tablosuna sahip değildirler. Hu oyun çubuğu hareketsiz olduğunda X ve V Poti'k-hnin direnç değerinin mm olarak yarısına (50 Kiloohın) sahip olmadıkları anlamına gelir. Başlangıç, ve sonuç değerleri de öneeden lahmin e-dilemez. Ayrıca oyun sırasındaki me kanık vüklnııneylc de bu değerlet değişir. Bu yüzden Joystick zaman -aman yeniden kalibıe edilmek zorundadır. Bu iş için Windo\vs 95 altında "Ayarlar I Denelim Masası j Joystick | Calibrale..." altında uygun bir ileti jim kutusu vardır. DOS oyunları ya bu iıp bir memeye sahipıit ya da bunu oyun akışı sırasında otomatik olarak gerçekleştirir. Sonuncusu başarı sız da olabiliı Eğer oyun yazılımı, bir kalibre etme esnasında sîz oyun çubuğunu bir vönc hareket ettirmişken, oyun çubuğunun merkez pozisyonda olduğunu varsayarsa, oyunun Joystick rutiOİ yanıliıhr ve merkez pozisyonun ayarı iıunüyle hozuhıı. Bazı Si teklerde kalibre etme kıüİb-re regü I a türleriyle de (bunlar iki e.k potamiyonıeiredcn ibarettir) gerçek-leştirilebilir. DOS programı Joyread İUBAI 1997 [fi MERAKLISINA joystick Çalışma Prensibi r- Potansiyametrelerİn Sorgulanması GPU RegisCeı AX BX cx DX X Deneı XDİşGn V :. ¦ ı JoyBüok i .Uvf..*. ¦ ¦¦ Alt fonksiyon 01H bu Register'İHrds Poti pozisyonlarını geri bildirir. sırasında iyi bir hizmet verir. ıtkh üreticilerin dışarıdan ba* tdıguıda sundan bir alet gibi çalı-aıieak İçinde akıllı elektronik I ılının değerli Joystick vııv-i-i" vardır. Örnek olarak Micro-spİI un Sidcvvindcr 3D Pro'sımiî alabiliriz: Ihabil i olarak uç çok küçük diyod İtkisi çubukla, biri ise eklik ayan için) bir CCO mat-ı/.eri ne ışık nokraları yansıtır. kk're bulunan bir Con t roller esi bundan o anki pozisyonu I pl.ıt. bj&T bir ilginç çözüm İse Gravfe fîriltasnKİuıı Grip'lir. Burada normal Gaınepori bir Grip kul uçuğu ile devre] ; bağlanmışın". Buraya sseçime 1 olarak iki Joystick ya da don Temel Bilgiler PC'niz İçin Doğru Joystick C-64 ve Anığa zamanlarından b.....]:|i-! ¦ oysr nkinr .. n arda ınsyometrG yerine mıcros-Wftfeh bulunurdu - PC'Ierde çalış-Bu yüzden 'analog" bir k'e ya da uygun bir dönustu-rca İhtiyacınız vardır Beki Gameport elektriksel bakımda/-, ı>ı Jnyntick bağlamışı icın tasarfenır! ıstır. ancak mekanik bakımdan yalnızca bir Joystick bsğ-ianf&na olanak tanır. Eğer yalnızca bir ütuy. bağlarsanız, temel olarak tısk A olur. Piyasada Ge-u A vs B kanallarına ayns-için Y kabloları bulabilirsiniz. Ateşleme Tuşlarının Sorgulanması 7 6 5 4 3 2 10 T..B 1 ^ TüÇZ J> ****** Tus I V*. Alt fonksiyon DOH'dsn gen dönüşten sonra AL Rcg ister'ınm yüksek değerdfiki dört Bıt'i ateşlemn tuşları statüsüne kavuşur. Gamepad bağlanır. Alcını tümü serbest olarak programlanabilir ve Win-dovvs 95 allında "Direct-Input" arabirimini destekler. DÜZENLİ POLUNG PROGRAMCININ İŞİDİR Tabii ki her (oyun) programcısı 20111 adresine l/O erişimleri ve dozludan sayaç programlama vasıtasıyla kendi Jnysıick rutinlerini kendisi gerçekleştirebilir. Ama bu normal n-larak gerekli değildir, çşnkş BIOS daha rahat olanaklar sunmaktadır. BK3S yazılım kedine İsteği İSH, ki bu İH Terin atasında daha kaset surücu-leıdeıı sorumluydu, olağan PGTerde [oystiek fonksiyonu 84H ile genişie lilmışrir. Vazıhın kesme istekleri Intel ve Intel uyumlu işlemcilerin bir özelliğidir. bunlar görece basil olarak ger çeklesnrüebilecek biı alı program tekniği oluşturur: Pratik olarak tüm programlama dilleri bir yazılım kesme islerinin harekete geçirilmesine olanak tanıyan bir fonksiyon barındım. İstenen kesme isicgi numarası basitçe lonksıyona devredilir Normal olarak kesme İsteği başına biı-çok fonksiyonlar ve ah fonksiyonlar bulunur. Ana lonksiyonun numarası önceden CPU Rcgisier AH*ya, alı lonksiyonun numarası DX Regis-ter'ma yüklenir. Alt program bittiğinde. programcı CPU Regİstcı'la unda sonuçları bulur. Bu tip sistem çağrılarının gerçekleştirilmesine yönelik sentaks programlama dilinden diline kırklıdır, şRta hep bu örneği izler. Ana fonksiyon S4H*hin alt ionksi yonu 0011 çağrılmasının sunucu ola- rak tuşların suuüsvmu geri getirir. Bu fonksiyonun geri dönmesinden sonra işlemci Registcr AL'de don tuşun durumuna tekabül eden bir değer bulunur. EğCi kullanıcı o anda bir luşa basarsa, karşılık gelen Bil "1" değerim alır, aksi takdirde "0" değerini alır CöSltfi sağdaki şekle bakınız). Eğer CPU'daki Carry-Klag bu alt fonksiyondan geri dönüşten sonra tayin edilmişse, örneğin bir Joystick bagb olmadığıııdan hır hanı ortaya çıkar. Asscmbly seviyesinde Carry-l-lag çok kolay tesl edilebilir. Bu alt lonksiyonun kullanımı yalnızca ateşleme tuşlarının o anki dn ııiiiııı hakkında bir şey ifade etler, Gameport hiçbir olayı arabellekle-nu'ye tabii tutmadığı için bu durumun Öncesine dair hiçbir şey ifade etmez. Yani dıizenli olarak bu fonksiyonu çağırmak {Polling} program-cnuu işidir. Alı fonksiyon 01H işlemci Regis-ter'ktn AK, BX. CX ye D.Vdcki Joys-rick potatısiyometresinin o anki pozisyonunu (daha doğrusu sayaç vuruşlarının karşılıklı sayısını) verir : ıısır*r soldaki şekle hakiniz). Bu BIOS fonksiyonu kendi basma olcumun başlatılmasını (yani kondensa-toıieriıı bosahı I masını), sayacın programlanmasını, sayacın başlatılmasını ve sayaç Register'uun okunmasını üstlenir. Bir hala onaya çıkmışsa, bu alı fonksiyon ^h Carry-I lag'i tayin eder. Adı geçen Jnyrcad programının ek olarak Asseıııbly kaynak metni de Vardu Bunun incelenmesi kendi başınıza deneyler yapmak için yol gösterici olabilir. H J.K.'dan çeviren Gaw Anllkctcteğlu 5UBAÎ 1997

Arşiv Listesi