CHIP Online - Arşiv: Şubat 1997 DOWNLOAD İnsani İlgi Yerine Bilgisayar

ÖTESİ___________ İnsani İlgi Yerine Bilgisayar cil Durumda hipler Robotlar yemek dağıtıyor. Video sistemleri hasta bakımını üstleniyor. Sağırlar mikrochipler ile yeniden duyuyor. hasta bakımı bilgi teknolojisine /ar. Bu arada insan yarı yolda mı kalıyor? mw Felçliler yürüyor ve küller görüyor İncil'de yazılanlar böyle. Ancak incil'e göre bn mucizeleri gerçekleştiren Isa idi. Günümüzde gerçekleşen mucizeleri mikıochipler yaralıyor. Tek başına yaşlı ve hasın olarak yatakla yatmak ve mvalele yardım etmesi için saatlerce hemşireyi beklemek: hu görüntü yakında değişecek mi? .-S^ık yüzle ve telaşlı bir halde "Neye ihtiyacınız var? diye sormayan ve. hiçbir çelişkiye yol açmadan zamanı o-lan elelcıronik yardımcılar mı geliyor? Gerçek şu ki, yaşlılar ve hasla larm bakımında çalışan eok az sayıda eleman var. Dolayısıyla dijital yardımcılar tam zamanında ycnşı yor. Robüıların babası Joc Engelberger muhteşem bir proje üzerinde çalınıyor: Bir haslane robotu (Help-Mn-te) çelişiiıdikten sonra şimdi de hasta insanlara bakarak bir robot U zerinde çalışıyor. Bıı dijital yardımcı kalkmaya yardım edecek, hayati belirtileri kontrol edecek, hatla yemek pişirip ıe-nıızhk yapacak l röportaja bakınız). Tabii bu. bakımın İnsansızlasııril-ması anlamına geliyor. Yaşlı insanların haklarım savunmak İçin yola çıkanlar bakım akınında robotların kullanılmasına kesinlikle karşı. Onlara güre bakım insanla insan ara sindakl bir ilişki demek, bilgisayarla insan arasındaki değil. Basit bakım işlevlerinin dahi robotlara devredilmesi konusunda n yarıda hulunuvor ve şunları .söylüyorlar: ''Hastabakıcıyı çağırdıkları zaman yaşlı insanların ihtiyacı olan şey tansiyon ölçümü değil, kendileriyle hes dakika da olsa ilgilenecek bir insanın varlığı. * BAKICI EKRAN ÜZERİNDEN EVE GELİYOR Frankfurt'taki VVest sosyal ve rehabilitasyon merkezinde çalışanlar di-jııal bakımın ilk örneklerini yaşıyorlar. Bakıma muhtaç olanların Imvuk bölümü, %80'den fazlası ya hasta yakınları ya da sosyal İstasyonlar yardımıyla evde bakım görüyor. Yaklaşık bir düzine, yaşlı insan ÎU6AT 1997 II (S ÖTESİ İnsani İlgi Yerine Bilgisayar oturdukları semtten farklı bir semt-bulunan rehabilitasyon merkezi-gisayar ve video üzerinden u-ır. Kamera ve monitör özerin? danışmanlık hizme ti erinden yaralanıyorlar. Ornegm 78 yasııı-draâfbİr hastanın bakıcısı onu tele-ı'onla arıyor ve ekran üzerinden sağlık ılnrumıinu öğreniyor. Bakıcı danışmanlık merkezinde kinde kııll.nidan ilaçların. hastanın kum şv.larmın ya da çocuklarının telefon numaralarının depolandığı PC başında oturuyor ve eğer ekranlı lele-a hastanın acil olarak yardıma Tıpta Mikrochipler Elektrik çevreleri yalnıze-a bakım a-lamride önem kazanmakla kalmıyor NorotekMolo;k;eki gelişmeler ne insani sinir sistemi ile entelektüel bilgisayar sistemleri arasında hır diyalog olustur-ııaya çalışıyor. Kulaktaki clıip: isitine r.iniri bağlanl'taHa donatılı yor*. Bu nağiantılar üzerinden avuçr ci büyüklüğündeki mikrofon bilgisayarlar ser- sinyallerini iletiyor. Almanya'da kulağında Cochlea protezi laşfyan yaklaşık 1GCO kişi yaşı-y Gözdeki chip: Araştırmaların nede'i ağ tabakası ha3artndan dolay görme özOrtü c-lan'tesanlara ODtİk algılamalar sağlamak, Couhlea protezindekı ınıkeo-tnn yerme, öurada gereken bir kamera. Bu kameranın sinyallerini bir nşrtKiniue göndermesi. onun da gorıniî smieyte iletişim kurması gerekiyor. 2ÛCO v1 ™l karlar bu alanda İlk başarılar bekleniyor. Bacaktaki chip: Ayakta rjurma/yürüma nnrcprotezi n.jrı '.İh erişmeler sürüyor. Yöntemlerden biri, yararım altındaki sinirledi uyarmaktan ibaret. Bu yöntem felçliler için denge organına -.-r- bir adım atma makinesi anla-Ijeiiyor. Yapay reşekslere sa-ıİL u"anal ur (î'"ı If-Iı t-vı y'.r-'.rke*ı :¦¦ düşmekten koruyabilir. chip ihtiyacı olduğunu teshir ederse, e-Ündekİ belgeler yardımıyla hemen destek isteyebiliyor. Frankfurt'taki pilot projenin temelinde yalan düşünce henüz kendi basına işlerini görebilen insanlara bakım hizmeti ulaştırmak. Sonuç o kadar olumlu ölmüş ki, anık başka AT ülkelerinde de ^ym tür projelerin gerçekleşıiıihncsi için yılışılıyor. Projede çalışanlara göre teknoloji insanları korkutmuyor, tersine yaşlı insanları yalnızlıktan kurtarıyor; "Yaşlı insanlar on planda teknolojinin yararlarım görüyor ve onu ihtiyaçlarına uygun olarak kullanıyor." BUYRUNI TELEFON BİLGİSAYARI Molkında'daki bir yardım projesi bir adım siaha ileri gidiyor. Frank- lun'ln yaşlı insanlar yüzler görüp insani sesler duyarken. Leiderı'de karşılarında yalnızca bir dil robotu buluyorlar. 13u bütçede tasamı! önlemi almak isleyen politikacıları ıı İşini' yarayarak bir düzenleme. Önceden bakıcılar her gün ev ev dolaşarak viziteye çıkarken, bugün onların işlerini bilgisayar devralıyor. Bir telefon bilgisayarı insani bir sesle konuştuğu partnerin halini haini nı soruyor. Bu sistemde saatte 500 arama gerçekleştirilebiliyor Bilgisayarın sorularına verilen yanıllar bir sonuç dosyasına kaydediliyor ve pro jeyı yöneten kişi tarafından bir a-nalîz programıyla değerlendiriliyor Telefonla gözleme sistemi acil ve hastalık durnmlarıııda İnsani yardım sağlıyor. yetkililere göre şimdiye kadar bilgisayar aramalarında %95 başarı sağlanmış. Ancak "dijilal hemşire" ya-nılabiliyor:'! okyu'da yalnız yaşayan kalp hastası yaslı insanların dairelerine bir hareket sensörü yerleştirilmiş. Sensin uzun zaman zarfında etrafta bir hârekel göremediğinde, istasyonu alarma geçiriyor Ancak hasta bir kadının cesedi sensöre rağmen bir baha sonra bulunmuş Bunun nedeni açık o-lau bir pencereden ı-ceri giren sert ru/gar olmuş. Rüzgar perdeyi o kadar güçlü hareket etüriyormus ki se.nsnr bu hareketleri kaydederek alarm durumuna geçmemiş. Durumun farkına ancak bir kı>m- Ulaşlıtma işçiliğinden bakım elemanlığına: Joe Engelberger'în ' tobol bebeği He'p-Mate şimdilik hastane koridorlarında ı/üC ve yemek taşıyor. SUSAT \997 ÖTESİ___________ İnsani İlgi Yerine Bilgisayar k robotunu geliştiren Joe Engelberger: obotlar Kişisel Hizmetkarlar Olarak Çalışacak CH, P: Ikibuçük yıl ı- ndû yaslı insanlar i- çm ı l&ir robot yapmrş olmayı vaad İdıyorsu- i İBu insani yardı- rine mi geçe- Engelberger: Robot insanisin veririn G^c-TrCyenck, aksine bir tatmeyon gibi kullanımı kolay bir High-Tech afet Olacak. CHIP: "Kullanımı kolay^ sözünden ne anlıyorsunuz? Engelberger: Kulla-yalnızcö sesle olacak ve küçük tuşlar u-zerınden programlama çalışması gerektirmeyecek. CHIP: Y^gl) bakımında robotlar yrb1 isler üstlenebilir? Engelberger: Yemek pişirebilir, temizlik yapabilir ve hatta insanları o... ı I -.:..ili '. Bu ;.-¦ ada I.hi sıyır: ve 'nabız olcumu gibi hayatı işlevlerin kontrolünü de unutmamak gerekir. Bu konularda da robotlar yardımcı olabilir CHIP: Bir robotun fiyatı ne ka-I olacak? Engelberger: Ne kader süreyle ı yas ayacağından emin olama- Joe Engelberger robotların babası olarak kabul ediliyor. Firması Help-Mafe Robotics, Inc. İle bir klinik robotu geliştirmiş bulunuyor, Engelberger İnsani yardım konularını üstlenebilecek sistemler üzerinde çalışıyor. ıbdmis Komşu bit şeylerin la gitmediğini kapıda biriken ¦ul şişelerinden anlamış. ROBOTLU HASTANELER Otomasyon hastanelere de giriyor: Yıyana'daki Donau Hastanesi Avrupa'nın ıleü^üıı icknolojileriyle do-naıllrnış en iyi hasıanclcri arasında. iv uzaktan kumanda edilen ro-venıek. çamaşır ve Hac dıuiı-obollar hir hayalet tarafın- Lr yan bin, robotu almak yerine kiralamalıriır. ABD'de bir Me^ce-des'in bir aylık kirası yaKİaşık 5QÛ dolar civarında. Bu fiyattan yola çıkarsak, bir robotun bir saatlik kira ücreti bir dolar civarında olacak. Bu da e-konomik bakımdan elverişli bir fiyat. CHIP: Robotu nasıl tasavvur edebiliriz? Kolları, bacakları ve karnında bir mikrodal-gası mı olacak? Engelberger: Birkaç ay içinde sizo bu konuda daha fa/la şey söyleyebilirim. CHIP: Bu tip robotları kullanabilmek için geleceğin evlen nasıl olmalı? Engelberger: Kabaca söylersek bu tip evleri tekerlekli sandalyeye uygun evlerle karşılaştırabiliriz. Yalnızca bir ikamet katından ibaret olmalı ve robotla her odadan iletişim kurulabılmelidir. Robotun kurnanda merkezinde evin bir planı bulunacak ve sorun çıkmadan yolunu bulabilecek. Hastanedeki robotlar da tüm yollan tonryor. hatta asansöre dahi binebiliyorlar. dan idare ediliyorır.uşcasına hastane koridorlarında dolaşıyor Chıp yürekli büyük alüminyum kasalar saauc 3 kın hı2İa yol alıyor ve programlanmış istasyona hile kendi baş kırına tıkıyor. Buraca bakım personeli ile robotlar arasında doğrudan bir rekabet yok. Ve yetkililer bunun böyle süreceğini söylüyor. Hu dununda isini kaybeden yalnızca İ5 ulaşımım işçisi olmuş, robotlar artık onların is- lerini görüyor. Elektronik yardımcı hastanenin luırı bölümleri gibi has-Ltııe ağma bağlı. İstasyonlarda hır kod sistemi ile çalışılıyor. Yemek siparişlerini bir baıkod kalemi okuyor. Bu iş için bakım elemanı okuma kalemini yalak ucundaki kodlanmış kişisel numaralar üzerinde ve menû kant üstünde bulunan çizgi kodlar üzerinde gezdiriyor. Daha sonra kalem bilgisayara sokuluyor. bilgisayarda verileri mutfağayoihı-yor. Ancak bakını alanında bilgisayarların kullanımı bununla kalmıyor. Bakını planlama da bilgisayarla geliştirilmek isteniyor. Bakını elemanları işlerini kaybetme korkusu içinde değil. Frankfurt'ta olduğu gibi burada da daha iiyade iki laral için d. sağlanan yararlar gozömme alınıyor. Standari bakım yazılımı ve bilgisayar destekli yardımcı araçlar sayesinde bakını alanındaki aşırı çalışına vuku kalkıyor. Bu konuda çeşitli nıaşiııuıalar yapılmış. Araştırmalar elektronik bilgi İşlemin bakım alanındaki gerekliliği üzerinde yoğunlaşıyor. Bakım elemanla imin bilgisayardan korktuğu sanılırken, kalılanlann % 80 kadarı bilgi işlemin bu alanda kullanılmasından yana çıkmış. YETERİNCE KULLANILMAYAN POTANSİYEL Nororeknoloji uzmanları çeşidi disiplinlerin biramda çalışarak bilgi işleyen yardımcı araçların bakım a-lanında geliştirilmesinden yana. Bir uzmanın görüşleri şöyle: "Toplumumuz teknik ve bilgi alanında yüksek bil Hıgb-Terh potansiyeli kullanıyor. Bu bilginin cok az bir bolumu tıp alanına yansımış dulumda." Ancak bilgisayar insan bakımında bir noktada hep yarı yolda kalacak. çünkü bilgisayar ilgi ve şefkal vermeyi hiçbir zaman beceremeyecek. Bedenin program kodları tarafından kapsanamayacak kendine özgü bir dili var. Yoksa siz bir robot tarafından okşanmak isler İ ¦yılini-' H S ^ 'den çeviren Garo Antikatıoğtu ŞUBAT 1997

Arşiv Listesi