CHIP Online - Arşiv: Ocak 1998 DOWNLOAD CD-ROM Sürücü Çalışma Prensipleri

¦'.-¦ •-•-¦¦-:• J.-KJe.-..:."', >^;.:v..rJ CD-ROM Sürücü Nasıl Çalışır? CD-Rom'lar ilk çıktıklarından beri değişmemiş olmalarına rağmen, sürücüleri sürekli gelişiyor, Yazımızda teknolojinin nerede olduğunu ve nelere gebe olduğunu okuyacaksınız. irkaç yıl öncesine kadaı pek az yazılını CD ROM üzerinde sunulurken, bugün artık disketle yazılım bulmak çok zor bale geldi. Sonynin geliştirdiği spiral şeklindeki veri kaydına sahip Conı-paa Disc'ler günümüzde PCIcre ail remel kavramlardan biri. Çalışma prensipleri aslında oldukça basil: Bir lazer ışını demeli PoH-karbonat'ian yapılmış kaplama malzemesini açarak içteki alüminyum tabakaya çarpıyor. Bu tabaka üzerinde spiral şeklinde küçük girintiler (çukur) var. Eğer lazer demeti pillerin olmadığı bir alana isabet ederse (tepe) bir fotOtransİStör yönünde geri yansıyor. Çukura denk gelen bir ışın da yansıyor aslında; ancak ışığa duyarlı olan uansisiör yönünde değil. Böyle basil bir şeklide kodlanmış olan veriler bir elektronik devre. aracılığıyla değerlendiriliyor ve en baştaki (CD'ye yazılmadan önceki hal) elektriksel sinyallere çevriliyor. CD üzerinde bir Bit için yalnızca çukur ile tepe arasındaki değişme kullanılsaydı. çoğu CD'nin pek bir şansı kalmayacaktı. CD üzerindeki çok ufak bir çizik bile CD'ye kaydedilmiş verilerin tekrar okunmasını engelleyecekti ve tüm programı. halta CD'yt kullanılamaz hale getirecekti. Hu sebeplen dolayı CD'lerin çalışma prensibi biraz daha gelişmiş. Çukur ve tepelerin düzenli olarak hir-bırını takıp e.iuıesi "0" olarak değer lendiriliyor. Bu düzenin bozulmadı sonucunda "I" oluşuyor. Çukur ve tepelerden oluşmuş .spirali sürücü en içten başlayarak dışarıya doğru okuyor. Verilerin okun ması sırasındaki İtiz açısından bu bir sorun oluşturuyor. Çukurve :epe!er arasındaki meşalenin her yerde eşil Olması ve aynı sürede dış kenara yakın olan bir yerden içeridekilcre oranla daha lazla veri okunabileceğinden çeşidi farklı teknikler ile geliştirilmiş. CD-ROM'uıı spiralleri üzerinde Bugüne Kadar "Nasıl Çalışır" Dizimizde Yayınlananlar: *• RAMDAC I im .'- Mürekkep püskürtmeli yazıcılar 1/97 fc Joystick 2/97 * Modem 3/97 i- Sabit Disk 4/97 V97 6/97 * Aküler * GIF > MPEG 7/97 *• DVD ve MPEG-2 Ö/97 ı TCP/IP 9/97 * DIRFCT-X 10/97 i- MMX 11/97 > Arama Maktnalan 12/97 her hıri yaklaşık 2 Kilob yiç'hk verî saklayan sektörler bulunuyor. Sektörler aynca senkronizasyon ve hata dû2elınıe için gerekli bazı llyteiara da sahipler. CD-Rom sürücü CD üzerindekiler! -i kere üsıüste oku- > 188 • chip OCAK 199* Meraklısına '..¦¦¦ nite /A-.L:yL:-.. yor ve daha sonra verileri veri kına! hırına yerleştiriyor. Üç Motor ve Bir lazer CD-ROM sürücü toplam dört parçadan oluşuyor. Kurşun bir kum içi-ne yerleştirilmiş olan bu dötı parçanın ûç tanesi motor. İlki CD'yi döndüren mOtOT. LazÇF 'Kafasını taşıyan motor, kapadın açılıp kapanmasını sağlayan ve CD'yi taşıyan tepsiyi hareket ettirin ınotor da dıger harekeı-li parçalar. Son parça ise üzerinde Lûm elektronik kısmı barındıran anakarl. Elektronik kısma dahil olanlar ise motor kontrolleri, hata düzeltme, bağlantı noktası ve diğer olması gereken hassas kontroller. Mekanik kısımda bulunan baskı mekanizması CD'yi taşıyan bir tepsi ve ClVyi sıkıştıran bir kalmandan oluşuyor. CD sıkıştıktan sonra döndürülüyor, iki çelik ray üzerinde hareket eden lazer kalası CD üzerinde istenilen yere hare kel ediyor. Okuma mekanizması da yansıma prensibi üzerine kurulmuş. Lazer, kafası CDVe çok yakın bir seklide hareket ediyor ve lazer ışını demelini dik bİı acıyla veri spirali üze-line gönderiyor. İyi pozisyon için gerekli süre. erişim süresi olarak adlandırılan sureye eşdeğer. Güncel sürücülerin birçoğu Sö milisaniyeden daha düşük hir erişim süresine sahipler. Bu da lazer kalasım taşıyan mekanizma nm sadece hızlı değil, aynı zamanda kesin çalıştığını da gösteriyor Bunu sağlayan unsurların bağında da lazer kafasını taşıyan rayların pürüzsüz yüzeylere sahip olmaları geliyor. Güvenlik İçin: Hata Düzeltme CD-ROM içinde veriler 2 Kiloby-te'lık sektörler içinde saklanıyor. Bu sekilinin tamamı kullanılabilir veri- lerle dolu değil. Byte'larm birçoğu hara teshili ve düzeltmesi itin ayrılmış. I Küohyte'iık bit veriyi işlemciye yollamadan ünce. ilgili kısım sürücü tarafından dört kere okunuyor. Hala düzeltmenin gerekliliği CD'lere yakından bakınca daha iyi anlaşılıyor. Parmak izlen, tozlar, çi zikler yansıma prensibini bozabilecek sorunlar. Hata düzeltme mekanizması çeşidi sebeplerden düzemi yansımayı engelleyen bu sorunlarla bascdebilmelî ve güvenlik vcrilerin- Lazer ile İlgili kısımda lazer diyot ve fototransi&tor bulunuyor. Mercek lazer ışın demetini alüminyum tabaka üzerine odaklıyor. Bu merceğin kirlenmesi sürücünün sağlıklı çalışmasını engeller. den hareketle hataları düzel lebilme-li. Burada elektronik kısmın bir özelliği olmalı ki. o da hızı. Ancak sürekli duba da hızlanan sumenlerde hata düzeltine için gerekli olan süre de gittikçe azalıyor. Bu noktada sürücüler hir hileye başvuruyorlar: CD-ROM'un dönüş hızım düşürüyorlar. Tabii eğer hata düzeltme için gerekli zamanı lıula-mıyorlarsa,, restlerimiz sırasında gözlemlediğimiz sanivede yaklaşık ¦SüOO Kilobyte olan veri transfer hızının saniyede 100 Kilobyte'lnra kadar düştüğüydü. Böylece sürücü yavaşça bir daha deniyor. Bu hız düşürme işlemi sürücünün performansını etkiliyor. Testlerde ilgimizi çeken bir nokta da bazı sürücülerin hızlarını düşürdükten sonra tekrar hız lan ma mal arıydı 2-i hızlı bir sürücü I hızlı bir sürücü gibi çalışmaya devam ediyordu. Bazı süriı eüler hızlanın halayı düzelttikten sonra tekrar aruırıyorlardı ve bazdan da ufak çizikler üzerinden hiç hata yokmuşçasına geçiyorlardı. Bu durumda hata düzeltile-ıııedigi için o kısımdaki verilerin ait olduğu programın çalışma şansı da olmayacaktır. Bu tip CDler daha düşük bir hızda çalışan sürücüler ile (örneğin 4 hızlı) okunabilir. Daha önce okumanın mumkun olmadığı kısımlar sabıı diske veya başka bir CD'ye yazılarak veriler kurıarılabilir. 24 Hız Son Nokta Değil Şimdilik en yüksek olan saniyedeki 3600 Kilobyte veri transferi 24 hızlı sürücülere ait Bu sadece program kurmanın hızlı yapılacağı anlamı ta-şmnycr. Aynı zamanda erişim sûresi de oldukça düşlü. "\VmJows Gezgini" ile Çillerin içindekileri görmek için geçen sure oldukça ar.aldı. Şu an için CD sürücülerin daha da hızlanmasını engelleyen mekanik akşamlan değil. Hala düzeltme işini halleden elektronik kısım. Eğe* hata düzeltme mantığı gelişmezse daha hızlı CD sürücüler şimdilik sözde kalacak gibi görünüyor. Ancak saniyede 150 Kilobyte veri transferinin 24 katı CD sürücıılerde-kı teknolojik gelişmenin henüz son noktası değil. Avrupa'da yayınlanan > 190ı CHIP OCAK I99S ıVle İlPÎİDtt jHiîlti v l5ûj;V?;ifijJ5JilÜİ re daha da sağlam sabiılen-mıs oluyor. Böylelikle ola naldı titreş imler in bir kısmı da bu önlemle giderilmiş uluyor. Üreticiler yüksek hızlarda vibrasyonu engellemek İçin çeşitli teknikler geliştiriyorlar. bilgisayar dergilerinde 30 İ 32 hızlı CD sürücülerin reklamları görüu-nıeye haşladı bile. Bu di üreticilerin mekanik kılımda sorun oları vıhras-yonu (litreme) aşîıgı anlamına geliyor. Çok yüksek hızlı dönen bir disk sürücünün ve hatla bilgisayar kasasının sallanmasına sebep olabilir. Vibrasyona Karşı Önlemler 16 hızlıdan sonraki CD sürücülerde yeni bit sorun oşaya çıkıyor: l.'-ğer CD"ntn ortasında bulunması gereken delik lam tamına ortasında değilse ya da CD'nin kalınlığında yer yer farklılaşma varsa, dönüş sırasında cihaz sallanmaya başlıyor. Bu vibrasyon da kullanıcılını sinirini bozmaktan Öte lazer kalasım taşıyan aksamı bozabilir ve sürücüyü kullanılamaz bale getirebilir. Bu rahatsız edici duruma karşı alı nan önlem oldukta hasıt: CD'yi raşı yan kısım yumuşatılıyor, yani sarsıntıyı emici hale getiriliyor. Kullanılan malzeme lastik veya buna benzer suni malzemeler. Böylece sarsıntı merkezinde yoke-dilip diğer kısımlara ve hatla makı-nanın bütününe tasması engelleniyor. Ayrıca aruk CD'ler hem altlan hem üstlen sahitlenerek eskilere İo- İşlemciye Giden Yol CD RUM sürücüler ilk çıktıklarında her biri kendilerine özel bağlantı kanlarıyla gelmişti. Bu karlı Cşfe-ııkıan sonra sürücü ona ballanıyor ve DOS altında ayarlamalar yapmak gerekiyordu. An a kanlar üzerine entegre edilen EH>E bağlantı noktaları sorunu daha da bu yuttu. Ancak tam bu sıralarda ortaya (.ikan ATAl'I Standardı durumu kutlardı. Arlık CD sürücüyü iki pottum birine direk takarak çalıştırabiliyoruz. Windows 95 ve WmdöWS NT -1.0 takılan sürücüyü direk tanırken DOS ve Winaows 3.x için 16 bitlik özel sürücülere ihtiyaç duyuluyor. ıtu sürücülerde üreticiler tarafından disketle kullanıcıya sunuluyor. SCSI arabirimli sumenler ise neredeyse hiç değişmedi. Direk SCSI bağlan 11 nokla.vıııa bağlanarak kullanılıyorlar. Wiûdbws 95 ve Windeı\vs NT 4.0 yine kendiliklerinden tanırken DOS ve Windows 3.x için 16 billik sürücülere ihtiyaç duyuluyor. SCSI ile A TAPI arabirimli olan sürücüler arasındaki en büyük fark Fiyatları. ATAPI arabirimliler ucuzlar ve ayrı hır karta ihtiyaç duymuyorlar. SCSI'ler ise hem pahalılar hem de ayrı bir karta ihtiyaç duyuyorlar. Fjyai Farkının sebebi, SCSl'lerm profesyonel kullanım için daha sağlam inşa edilmiş olmaları. BlOS'un Desteği: (ıMen Açılış Yaklaşık bir senedir yazılan Bl-OS'lar ve üretilen SCSI kontrol kanları bir işlenin sisu-miıüıı CD'dcıı açılışına İzm veriyor. Prensibi basit: BIOS aracılığıyla özel CIDO veya SCSI arabirimli sürücü içerisindeki Uzmanlar İçin Doğrusal ve Açısal Hız Lg"er bir CD sürücüden sürekti aynı hışla veri okunması isleniyorsa, hızım kalanın okuduğu yere güre değiştirmek gerekir, lîger CD'nin merkeze yakın kısımları okunuyorsa CITnin daha hızlı ve dış taraşar okunurken daha yavaş döndürülmesi gerekir. Birçok sıirucu bu değişken hız tekniğini kullanıyor. Bu tekniğin adı CLV (Conslaut Uncar Vtlocily). Bu tekniğin dezavantajı lazerin hedef aldığı ize güre molorurı CD'yi sürekli hızlandırıp yavaşlatmak zorunda kalması ve dolayısıyla vibrasyona sebep olması. Ayrıca lazeri taşıyan mekanizma gerekli hıza ulaşılmadan harekele geçmediğinden az da olsa bir hız kaybı oluyor. Bu dezavatııaj yüzünden İkinci bir teknoloji geliştirildi ve bu tekniğe de CAV (Cunstaııt Angular VelocUy) adı verildi. Bu teknolojiye İöre CD .sürekli aynı hızda döndürülüyor ve sonuç olarak CD'nin kenarına yakın yerlerde daha yüksek veri transfer hızlanna erişiliyor. Bu istenmeyen durumu orladan kaldırmak için her İki teknik birleştirilmiş ve "f'anirial CAV adı verilen bir karışım elde edilmiş. CD'nin dış yüzeyine yaklaşana kadar (vaizde yirmisi kalana dek) disk aynı hızda döndürülüyor ve dış kenara yakla-şuıca motorun hızı otomatik olarak düşürülüyor. Bu teknikle sonuç olarak yüksek veri transfer hızlarına erişiliyor \e CD'nin farklı yerlerinde ortalama bir değerden fazlaca sapan aşın bir luz kırkı oluşmuyor. CDye kaydedilmiş sistem okunuyor ve yükleniyor. Bu sırada CD sürücü üzerinde diskeı sürücünün veye sahil diskin enüılasyonu yapılıyor. CD üzerindeki veriler üzerinde başka sürücülerin emûlasyonunu da yap inak mümkün. B Ân&tt Zurawshi'drn çeviren GûÇtÛ Aydogun 192- CHIF ÇCİK 1998

Arşiv Listesi