CHIP Online - Arşiv: Ocak 1998 DOWNLOAD 21. Yüzyılın Bilgisayarları: Bölüm 2

> ' tesı ^-'fclU^;':.;.'.'.1;;^,'.''. Ân*) Akıllı Evler Artık bunlar geleceğin sözleri değil: Buzdolabınız tek başına köşedeki bakkaldan süt veya peynir sipariş edecek, fırınınız yemek tarifine göre ısıyı ayarlayacak, bozuk kaloriferiniz tamirciye haber verecek. Günümüzde bu tip akıllı evler düzenlenebilir. Üstelik bu çok da pahalı değil. Gün içindeki en eziyetli kılını sabahlan yalaktan kalkmaktır. Sabah mahmurları, çayı demlemek için uykulu ve dırdırlanarak soğuk banyodan mutfağa girerler. İşkenceii dakikalar sonunda kahve hazır olduğunda ise onu öylece içmekten başka çare kalmaz, çünkü evde çın hiımişıir vfi buzdolabı yine boştur. Bu artık böyle olmak zorunda değil. Hvde sürekli erzak bulunduran ve kalorilerini düzenli aralıklarla bakımdan geçirenler bür artık derin bir ' nlf çeke-ler. Teknoloji, ev alanında arlık la çok düşünüyor ve çalışıyor. Birbirlerine bağlanmış gereçleriyle "akıllı ev", ev sahibi henüz uykusundan uyamııanıışken nun bu eziyetli işleri kimsi-, farketıneden hallediyor. Kalorifer, radyo alarmından ev sahibinin sabahki tuvalete gidi? saatini hesaplar ve banyoyu zamanında ısıtır. Alarmın sesinden jaluziler veya pancurlar açılır, ışık ölçen cihazlar aydınlığı kaydederler ve gön boyunca pencereden içeri giren gün ışığına göre evin ışıklandırılmasını düzenlerler. Elektronik, aynı zamanda kadınların rahatını da düşünüyor. Kahve. makinası kendi kendine çalışıyor. istenen rr. iki arda kahve, lozunu veriyor ve kahveyi hazırlıyor. Peki süt? Bardağı doldurmak ise arlık size katıyor, ancak yeterli miktarda süt var mı? Bununla, içinde bulundurduğu malzemeleri sadece gram ol&rafe değil, ev sahibinin yaşam alışkanlıklarını da tanıyan buzdolabı İlgileniyor. Böylece süt stoku hiçbir zaman kritik düzeylere inmiyor ve eğer buzdolabı gece aç biri tanıtından istilaya ugradıysa. Internet aracılığı ile köşedeki bakkaldan gıda maddeleri hemen sipariş ediliyor. İlk Akıllı Buzdolabı Bodensee'de Burada en gıızel olan şey: Bu senaryo saçmalık olmaklar, çok uzak. Tanımlanan ev gereçlerinin Ç-ogu hu şekilde birbirlerine bağlanabiliyor. Akıllı buzdolabı da bir uydurma de gil; Friedriehshalen'de küçük bir yüksek teknoloji laboratuvan olan Neurotec'te, prototip olarak üzerinde çalışılıyor. Cv Bilgisayarları Uyduları Delecek Ticarî olarak çpfe uygun bileşenlerden oluşan hırlı buzdolabı fikrinin ilhamı. Massa eh üsse ıs Insiitue ;>l Technology (MlTTnm Media Kabındaki çalışmaları sırasında geldi. "Thuıgs tlıaı ıhink" (düşünen şeyler), sloganı alımda bilim adamları, doğrudan vuruda veya odaya > 212- CHIP ocak ma ğİM—1,İ-'. m YÜZYİL BILGİ5AYARLARI / BOLUM 2 Merhaba!!! Banyo suyu saban yedide hazır olmalı!!! kumlan araçlar geliştiriyorlar. Böylece MİT araştırma aran olarak arabalarda da başarıyla kullanılan GPS\i (Global l'ositioning .System) gcleu kimilerin ilanı olarak kullanmak İsliyor, Kvdekİ bilgisayar GPS sinyalinden, ev sahibinin arabayla yaklaşığını algılayınca garaj kapısını acar. Ancak eve, garaja ulaşıldığı kadar basit ulaşılamıyor: Bilgisayar girişle minyatür kameralar ve mikrofonlarla ziyaretçilerin bir resmini yapıyor ve sadece istenen kişileri içeri alıyor. \lv köpeklerinin boyıularına örneğin sadece kendi kulübesinin kapısını açabileıı bir sinyal tasması (akılıyor. Oda Kendiliğinden Herkesin Yerini Biliyor Eve giriş hakkı hıılıın-ın kimseyle. duvar ve çatıdaki alıcılar ilgilenir: Bir **kişi bulucu", kamera resimlerini Uç boyutlu bir modelin parçası olan küçük uç hovutlu resim elemanlarına (Blobs! böler. Kişi bulucu, bir kişiyi Blnhs'lara böldükten sonra, kişinin hareket eime modeli üzerinde çalışır. Hu kişi aniden yere düştüğü ve kalkamadığı -aman bil gisayardan kolayca yardım isleyebilir; bu özellikle yaslı veya özürlü insanlar için çok faydalı bir teknoloji. Bir odada bulunan nesnelerin koordinasyonu da veri bankasında bu- lunacak. Kitabını veya anahrarını kaybeden bin her şeyi bilen "kişi bulucusu'na danışabilir. Bunu klav-yesiz de gerçekleştirmek mümkün, çünkü konuşma algılanması çok yakın bir zamanda artık sorun olmaya cak. kişileri odanın içinde takip eden dijital dedektif, emir veren kısmin çok net olmayan sesini dahi yönlendirici mikrofonlarla algılar. Ancak insanlar çoğunlukla mimikleri veya bedenleriyle daha hızlı iletişim kurduklarından, elektronik köleler önümüzdeki yüzyıl içinde buna da uyum sağlayacaklar. Mimik, kurnaz bir istihdam sayesinde gerçekleşiyor: Akı i I kaslar özellikle daha lazla sıcaklık oluştururlar ve böylece MİT'teki araş ur m acı la t kızılötesi kameralarla gülümsemeyi algılatabiliyorlar. Bir bilgisayar hangi kasların kullanıldığını kesin belirleyebilir ve böylece yüz ifadesinin nasıl olduğunu çıkarır- tabii fıkra anlatan ev sahibini emir verenlerin listesinden alabiliriz. Konuşma özürlü insanlar için de bu İletişim kanalı önemli bir boşluğu dolduracak. Akıllı Buzdolabının Halaları Büyük hayaller gerçek olana kadar, çözülmesi gereken çok fazla teknik problem var. Örneğin akıllı hızlı buzdolabı gıda maddelerim alışveriş merkezlerindeki hırsızlığa karşı güvenlik örneğine göre tanır. Buzdolabı kapısında, gıda maddeleri üzerlerinde elektronik bir devre bulundurdukları için, giriş ve çıkışları kaydeden bir anten monte edilmişin-, Bu madeni para büyüklüğündeki alıcı, gıda maddesi Üreticisinden lıangi urun üzerinde bulunduğunu öğrenir ve onu öylece kaydetmekle kalmaz, onun üretim tarihi, üreticisi veya dağıtıcısı ve temin yolları hakkında da bilgi verir. Tabu bu kadar bilgi bedava değil: Ru elektronik nesnenin ianesi yaklaşık 2 DM'a temin edilebilecek, diyor Neurotecin kuruluşlarından Mcia-cenler Aranırına Merkezinin teknik müdftrû KolandStraub Belki barda lı daha da palıahlasıırmayan ve domatesleri veya benzeri paketsiz gıda maddelerini bozmayan bir çözüm yolu bulunur. Kesin olan ise buzdolabının içinde bulundurduğu miktarları ağırlık alıcısıyla belirlemek zorunda olduğudur. Gales Evini Daha Ucuza Mal edebilirdi Akıllı gereçlerle ilgili verdiğimiz örnekler daha yakından incelendiğinde cazibelerini biraz da olsa yitiriyorlar. Buna rağmen ıınuıulma-ması gereken şey, çok yakın bir zaman önce Sciencc-Fiction filmlerinde gördüklerimizden bazılarının bugünden gerçekleştiğidir. Buyuk bir merakla ve iltifatla tüm gözler ona çevrilmiş durumda: Mic-rosoft'un patronu Bili Guıes'in henüz bitmek üzere olan rüya evi. medyada çok yankılandı, ki bu yüksek teknoloji donanımlı evi, burada belirttiğimiz teknolojilerle çok daha ucuza mal ermek mümkündü Yaklaşık H neneden beri teknoloji, kaloriferleri, ışıklan ve jaltızileri birbirleriyle ilişkılendırehiliyor. Endüstrinin farkettjgi bir şey ise. ev gereçlerinin birbiriyle bağlanmasının bir oyun olarak algılandığı ve faydalarına hiç bakılmadığı oldu. Bu nedenle ev gereçleri üreticilerinin ve elektrikçilerin broşürlerinde, araha ile benzetmeler ve kıyaslamalar kullanılıyor: Bunu yapmalarındaki amaç ise arabalardaki olomaiık cam açıp-kapaıma sistemi, klima sistemi ve elektronik kilitleme sistemlerinin uzun zamandım beri satışı etkileyen üretim faydalan olmalarıdır. Görünen o ki günümüzde muieahitler evlerini havalandırmak için bala pencereleri elle açmak isliyorlar Büro Binaları Teknolojinin Öncüleri iler zaman büyük büro ve digeı amaçlı binaların inşasında bir trend dönümü görülür: Son yıllarda bitirilen İsletme amaçlı İnşaların 20%'sin- > OCAK 1998 CHkP ı213 de akıllı ev Teknolojisi de kullandı yor; 200H yılına kadar lüm işletme amaçlı bina yapımlarının %60'mda bilgisayar destekli "Uma vonrriını" hakim olacak. Buna örnek olarak Erankfurı'raki >Aimmerzbank Mer kezi güsicrilebilir. Bu bina sadi-.ee Avrupa'nın en yüksek bum binası değil, aynı zamanda dokuz bahçesi olan ve yaklaşık 30 bin birbirlerini' bağlanmış bina bileşenleri ile dünyanın en büyük ekolojik gökdeleni. Klima, ısırma ve ışıklandırma siste minin bağlantısının bit vcriynlıııııırı aracılığıyla yapılması sayesinde benzen binalardan Ü% daha az enerji tüketiyor. Veriyolu, son kullanıcı gereçleriyle binaya bağlı oian bir bal ile itim gökdeleni yöneliyor. Bu veriyolu elektrik hattıyla paralel gidiyor ve her bir gereçle devre durumunu (örneğin elekırik açma-kapaima) denetleyen bir veriyolu birleştiricisine aktarıyor; "Kullanıcı* olarak kapı yanlarındaki alışılmadık şalterlerden bunların ışık yakıp söndürmek- Eko-Gökdelen: Conımerzbank'm Frankfurt'taki merkezinde dokuz tane asma bahçe var. Akıllı ev tekniği her şeyin saat gibi çatışmasını sağlamalı. ren daha fazla şey yapahildigi anlaşılıyor. Kumanda panelinin üzerindeki malarla işlek üzerine günlük ve yapay ışığın karılımı veya oda havalandırması CO^ alıcılai'iyla dengelenebilir. Yeni Veri Yolunun Evler İçin Olanı Da Var Bu tarz yönetme biçimleri sadece büyük projeler için tasarlanmış de gu elbette, C.ommerzbank'la bulunan veriyolu aile evlerinde de ısı, ışık ve hatla güvenlik için kullanılabilir. European lııslalialıon Bus (l'lBî olarak Siemens tarafından geliştirilmekle kalmayıp siandard olarak da kabul edildi (bkz. Bu sayfadaki kulu). Bu iddialı projeye göre: ElB olarak bu teknik hürün Avrupa Birliği ülkelerinde bîrleşıiricüigi sağlamak için çalışacak. Siemens bu noktada çok güçlü bir pozisyona sahip, çünkü bıı şirket bu alanda çok güçlü: Ev gereçleri ve elektronik isletmesi olarak Siemens sadece pazarda hakim olmakla kalmıyor, aynı zamanda demekler üzerinde de baskın bir rol oynuyor. EIB sendikasının EÎBA başkanı Günler G. Seip ay-m zamanda kumlum gereçleri alanının rlekımnik endüstrisi genel sendikası yönelim kurulunda bulunuyor ve Siemens'ıe aynı alanda yöneticilik yapıyor. Endüstri, bu buyuk isimli liderin ardından kendi istekleriyle gidiyor, Eskiden Kalma Bir Kavga: Sözünü Geçiren Hangi Veriyolu Olacak? Bu kavga, IDE, SCSI ve EISA arasındaki rekabeti hanrlanyor: Avrupa'da ev fonksiyonlarını yönelecek ortak hır veriyolu sistemi bulunmuyor. Üç değişik hizmet sunucusu var bu alanda, ancak ikisi yan yolda kakıca ga benziyor. "Batibus" Fransa'da oldukça yayıldı. Buna karşın LON. "Local Operaıing Netffork™, neredeyse buıun ticari ev inşalarında kutlanılıyor, çünkü bu Bus saniyede 78 bin bit gibi bir transfer oranına sahip ki hu da karmaşık bina yönetimleri için oldukça uy-gun. "Eurppaen İnstallation Bus" EIB saniyede 9600 Bit ile oldukça yavaş, ancak oldukça esnek ve Avrupa'da lider. limı bu uç sistem bitlikte İnternet-Protokolünün yakınında: Venler. fiziksel gönderici ve alıcı adresleriyle ilişkilcndinltyorlar ve relgral olarak adlandırılan veri paketlen olarak gon-deriliyorlar. Eğer veriyoiumın tek tek elemanları devre dışı kalırsa, son kullanıcı aygıtları ve veriyolunun bundan etkilenmeyen harlan çalışmaya devam Ederler. Eğer EU alanında bu üç veriyolu sistemi bir potada eritilip bir standart haline getinlirse. önümüzdeki yıl bu teknik oldukça revaçta olacak. Bu arada Elli konsorsiyo-munun kendini kabul ı-uirrnesi çok büyük bir olasılık. En azından yeni standart şu au kurulmuş veriyolu sistemleriyle geriye uyumlu olacak 214- CHIP OCAK 1998 :JIK-1WÜÜ immmım/mum2 Bugün Mümkün Olanlar çttnku ku ruhime ularda ki zayii sipa-riş durumlarına göM bu yeni tekno-loji gelir arttırahılir. Alman şektro-nik Esnaşığının paironu Kari Hage-ılorıı, şimdiden "bir gömlek biçmek İtin 1*5 bin çeşitli şalıcr yetine sadece bir yazılımın yeterli olacağı" pembe b*r gelecekten bahsediyor. Tam Otomatik Ev Konfor Sağlıyor "Gömlek*, bir veriyoluyla bir çalı alıma toplanabildi sayısız kumanda fonksiyonudur. Üzerinde en çok dundan nokta rahatlık; isleyen herkes evinde neredeyle Iıer şeyi olomalik-lestirebilir (hkz. yukarıdaki resim). Tabii ki özellikler ev sahibinin kendi keyfine göre de deg isi irilebilir. Ancak bu sadece Touehscreen'M bir konsol ve men ti yönetimi veya doğrudan bir \Vindows 95 PC.'si üzerinden oluı. burada dahi Şi- fi Işıklandırma sarı, gündüz sabil ışıklandırmayı ve akşam (doğrudan veya dolaylı ışıklandırma) değişken ışıklandırma sahnelerini (ernin eder. S Fırın. ısıyı tarife göre düzenler ve kullanılmama durumunda kapanır. Buzdolapları, dolaptaki gıda maddeleri mikıarına göre bir soğulma derecesi belirler. 3 Çamaşır makineleri ve kurulutuİar kendileri optimal programı sağlarlar ve bundan sonra en hesaplı eleknik İarifesini başlatırlar. 4 Kalorifer ve klima donanımları birlikle çalışarak güneş ışınlarını da hesaba kaıaıak mm evin ısısını aynı mırnava çalışırlar ve kullanılmayan veya penceresi açık odalarda Otomatik olarak kapanırlar. 9 Devamlılık simulasyonları, radyo veya televizyonu çalıştırarak veya ışık ve jaluzi programları ile hırsızları evlerden tırak Ilınıyorlar. 4 Faks aracılığı İle kurulumcu, ha-lalı fonksiyonlardan haberdar olabiliyor. 7 Hareket ve cam kırılma alarmı evi hırsızlardan korur. 5 blok kilitler, evde kimse olmaması halinde evi killiler. •9 Jaluzi veya paneur için olan "Akış seııaryosu"güneş ısınlaruun odalara girmesini engeller. Merkezi yönetim, PC veya dnkutı-matik ekran üzerindeki Home Assİs-umt üzerinden mümkün. emens kendi fikrini geçerli kılmak isliyor: Firmaya ail Home Assisiant isimli KIB yazılımı ııormlaşnıış merkezi idare noktası olarak ev halkı ile veriyohı sistemi arasındaki iletişimi üstlenecek. Diğer üreticiler de hu programı entegre etmek istiyor, sadece Merıen firması kendi yazılımı VTS 3.Ot kullanıyor. Ancak programın isminin ne. olduğu önemli değil. üncıuli oları amacının aynı olması: PC aracılığıyla evdeki tüm durumlar denetlenebiliyor ve tek lek parametreler degisririlebiliyor. Boylere akıllı fırındaki yemek tarifi kolleksiyo-nu Home A^sislam'ın veri bankasından beslenecektir. Ve üst kattaki kalorifer. çocuklar iki haftalığına okul gezisine gitıikleri zaman kapanacak. Ayrıca Home Assistanı ve rakibi, akan elekırik. su ve ısı maliyetlerini taktp etme ve ihtiyaç karşısında çamaşır makinesini tekrar programlama hizmetini suuuvoriar. ^ Akıllı Bir Evin Maliyeti Nedir? Ev fonksiyonlarının yöneliminin ÖB koşulu bir veriyohı sistemidir. Bu, inşa aşamasında en kolay ve göze çarpmayan döşeme yöntemidir. 01B veriyohı hatlının bir kurulumcu tarafından kurulması yaklaşık 1ÛÛÛ DM'ye mal oluyor. Siemens ayrıca 3000 DKfhk bir "Yeni Başlayan Paketi" sunuyor, ki buna veriyohı döşemenin yaniSlra entegre, edilmiş bîr İşıklandırma yönelimi de dahil Eski bîr yapıda "Povrerunfi" sisteminde verilerin elektrik ağma gönderilmesi oldukça ilginç. Böyle bir durumda üansler oranı saniyede 9600 bitten 1100 biıe düşüyor ve elektrik agı sağlam ve kapalı olarak döşenmiş olmalı. Işık, kalorifer ve. jaluzi yönetimli toplam bir kablolama PC yazılmu da dahil yaklaşık 15 000 OM tutarındadır. Gelecek için canlı bir yatırım. Son kullanıcı araçları daha ucuz: Veriyolu uyumlu çamaşır makineleri veya şofbenler aldığımız bilgilere göre kendi aptal meslektaşlarından yalnızca 100 ila 200 DM daha pahalı. Bir veriyolu kurulumu bildiğimiz kumanda hatlarından 50% daha az PVC ve -10% daha az bakır kullanırlar, yani enerjiden rasaruff etme yo-ıiL de oldukla yüksek. OCAK 19İ CHkP • 2IS • • Ötesi 21. YÜZYIL BİLGÎSA .. ,,;,,. y CD-ROM'lu Çamaşır Makinesi Bu tabii, çamaşır makinesi verİyo lıı aracılığıyla yönerilehildigi Zaman munıkun. PCye olan bağların henüz en küçük problem, çünkü hlB. biı PCnin fare veya modem için sunduğu gibi bir seri babamı nokıası ile donanını* durumda. İlk. son kullarını gereçleri şimdikide pazara çıkıyorlar: Çamaşır ıtıakinelcn (Sı-emensten) ve buzdolapları (Bosch'ıan). Müşıerİ. aletleri paketlen İkarırken O.D-Rom ve le.lefnn kablocunu görünce şaşıracak: CD-Ronı, araç verileri bulunan yönelme yazılımı için gereklidir, lelelon kablosu ise vcriyolıııı.-t bağlantı için şarttır. Buyuk beyaz e^ya üreticilerinin böyle bağlantıyı kabul edip cimeyc-ceklcri İse hemiz belirsiz. Alıuan-ya'daki en büyük ikinci uTCÜCİ Mi-cle'nin kumanda tekniği alanından Reinhard Dlugusch "5u anda herseyi açık tutmak isıiyoruî" diyor. Bosch'ıan He.rberı Schalamun ise veriyollarımıı üzerinde hareketli resim dışında her şeyin geçebileceğini söylüyor. Ama bu bûŞİUgu darıi dol- £ Tüm eller meşgul: doktınmatik ekran ile Sİemens'İn "Home Assistanf'ında kalorifer, ışık ve güvenlik fonksiyon/arı Ifım ev için merkezi olarak yönetilirler, durmak ıslıyorlar: Bir TV tüner kar u yardımıyla Home Assistanı bir te-levizyon haline gelebilir. Bunun için bir yönetme yazılımı gerekip gerekmediği konusu ise şimdilik bir sır. Mixer Süpürgeyle Konuşmalı Mı? Klaus Scherer'e göre bütün ev alanlarında otomatik kumanda sis li'inlcriıtin bulunması yararsız bir oyuncaktan farksız: "Bana göre Mi-xe.r'i süpürge makinesine bağlamak çok saçma" diyor. Ona gorc sadece iki büyük kul lamın alanı vardır Isınma ve klima yönelimi ile yaşlılar ve Özürlüler için yaşam kalilesinin iyileş lir ilmesi. "Kaynak nikelimi az bir yasam için entegre edilmiş ev sistemi" bu tasarım İçin verilen isim. Bu fonksiyonları deneyebilmek için Duİsburg yakınlarında bir Örnek ev inşa ediliyor Bıı güzel teknolojinin henüz za mana ihtiyacı var: I larınnver'deki f:\po 2000'e kadaı bu sisleın pazara velisiiı ilmek isleniyor. M Michııcl Sııck'lan çeviren A Us Sırımayaı Uzak mesafeli hareket habercileri: Evin önündeki alıcılar, misafirleri zamanında bildirebilirler. Daha Fazla Bilgi İçin Bosch Telecom. Proje grubu Domotik, Posta kuiusu 30 01 40. 70441 Slım-gart, Tc!f0711) 8110, Fax 135 24 31, htqr/Avww bose h. de EIBA, Avcnue de la Tanchc. Tinklaan 5, B-1160 Brüksel, Belçika, Tel 030322) 675 50 20,Fax 675 50 28; hıin;tfww\v.eıb;ı.he/mdex.hîrrı Fraunhofcr-Mikmeiektsonik devreler ve sistemler ensfinfsü. Bııkensiıassc 61, 47057 Duısburg. Tel(02O3) 378 30, Fax 378 32 66; lmp:/A'Avw.fhg.de Gebrûder Metten, Fniz Külz Sirassc 8, 51674 VViehl Bomig, Tel(02261J 702 01, Fas 70 22 84, www.menen.de/de-utseh/f ramdı im Local Operating Netwotk(LON), Jûhrıson t'ontrols JCI Regehıngsrech nik GMBH, VVestcndhof 8, 45143 Essen, Tel(0201)24 00 0; h 11 p-Jf\\w\v. lon nar k .org Miele, iVsılarh, 33325 Gûıerslob. Cari- Miele- Sirassc 29. 33332 Güters-loh. Tel(0 52 41) 89 0. Fax 89 20 90, hiip://ww w. midede MİT Media Labonttory, Things ıhaı think, MİT Bnılding İl£I5. The Wies-neı Building. 20 Amcs Street, Canıb-rıdge MA 02139 USA. TeI.(0ÛI617) 253 0338; hupjtfı 11 .\vww.medi-a. mit.edu Siemem Home. Fkctronk System, Siemens Electro- Geraete, Hoehstrasse 17, Rlftt.9 Mıınih. TelîOlHO) 221 28 30; hllp://194 121 224 147/rJc-utsch/tramthes.html Vandcrbilt Uoiversity, bıdlıgem Ro-botics Lahora t ory, Nıısbvişe, TN 37235 USA. hilpy/slıogun.vııse. vnııderh:lı edu 216- CHIP 0(ıK 1??8

Arşiv Listesi