KNUHAAĞHRVİSURI- &£¦¦."--.'- Linux'ta Ağ Servisleri Kurulumu ve İşletimi Hızla gelişen LiniE İşletim sistenıi'nin en çok başvurulan özelliklerinden olan ağ servislerinin kullanımını bu yazı dizisiyle öğrenebilecek, kendi Internet servislerinizi verebilecek duruma geleceksiniz. Bu ay ag" servislerine genel olarak bir bakış yaptıkları sonra, gelecek aydaı itibaren wcb, fıp, DNS gibi belli başlı tuın servislerin kurulumu ve konfigûrasyo-nuna göz atacağız, Önce UnuVun destek verdiği pro-lokullerin ve ag lıizmcllcrinin en önemlilerini inceleyelim. Tıiııı protokoller ve servislere yer yenneHtİz, kısıdı imkanlarımız dolayısıyla mümkün olmadığı için en sık kullanılan servisleri göreceğiz. Linux'un Desteklediği Protokoller TCP/IP: Internct'in araşlınua ağından tüm dünya tarafından kullanılan çok amaçtı aga dönüşmesinde en çok etkisi olan protokol TCP/Il'dir. &çÜİ gelişimi nedeniyle (geliştirilirken hiç bir özellimi gizli kalmamıştır) binlerce programcı laranncUuı mcelennıi^ hatalarından ayıklanmış ve bugün kıı (andığımız bale gelmiştir. IPX: Linux, U'X proiokolünu destekler ve Novell uyumlu bir geçil olarak birden çok IPX seğmenden arasında geçil görevi görebilir. Ayrıca bir Novell sunucusuyla yazıcı ve disk paylarımı da yapabilir. Bunun anlamı, yere! agmızdakı l.imıx'ım mm temel o zellikleriyic bir Novell yazıcı ve dosya sunucusu olarak davranabilmesi-dir. Applcialk Lınux, AppleTalk protokolü konuşan Apple istemcilerine yazıcı ve dosya sunuculuğu yapabilir. SMB: SMS protokolü yardımıyla Li- Apache www sunucusu yapıiandırmasun kolayladıırsn Comanche grafik arayûzü DUX, bir \T sunucunun yerini alabilir. Böylece bir ag üzerindeki itim Windo\vs makinalara disk ve yazıcı servisi verebilir. Lisans fteretı de vermek zorunda kalmazsınız. Lınu.\. NeiBEUl desteğini Tcıvtr üzerine bindirerek verir. Bununla ilgili geniş İçerikli bir sayfaya http://sanıba anu.edu.au/samba (Samba ana w;b ¦¦aylası) adresinden ulaşabilirsiniz, Aynı sayfadan, sambayı bir kaç fare lıkhunasıyla yapdand ıra bileceğiniz arayOzlec de indirip kurmanız mum kuıı. İşletim Sisteminin Özellikleri Yönlendirme: linine, bir geçidin (router) veya bir köprünün (bridge) yaptığı İP pakeıi yönlendirme işlemini gerçekleştirebilir, bu yönüyle ağlarda hu iki cihazın yerine geçebilir, Ülkemizde Özellikle üniversite ve in-u-.ınci servis sağlayıcılarında Li-nııx'ian geçil olarak sıkça yararlanılır. Güvenlik duvarı (Firevvall): Imer net bağlamışı yapan kurumlarda güvenlik sorunu, üzerinde düşünülmesi gereken bir madde olarak ortaya çıkar. İslenmeyen paketlerin elenmesi, daim içerideki alt ağlara ulaşabilecek davetsiz misafirleri engelleyebilir. Untı.v'ia bir dizi kuıallar zinciri belirleyerek güvenlik duvarınızı kurabilir ve belli başlı Internet -semsi > 134 • CHLP OCAK 1999 UNÜTÎA AĞ SERVİSLERİ :l jindakı servislere kapınızı kapala bilirsiniz. Bunun yanında makinaya ulasan her paketin özelliklerim. ne-reden geldiklerini ve ieenğfHI kaydedebilir, istatistik tutabilirsiniz, İP gizleme; Bir u-k İT adresine sahip olup. bu İP üzerinden birden Fazla makıııayı İnternete bağlamak islerseniz kullanabileceğiniz teknolojinin adı İP gizlemedir ÜP Masqueradiıig). kger benim gibi evinizde ıkı makina-ın.: varsa bir ianesinde l.i:ıux çalıştırarak lıuemct'e her ikisini de bağlayabilirsiniz- Arkada kalım makhıaııın İP adresi dışarıdan görülemeyecek, bu makinaya Inlernet'e çevirmeli a£ Özerinden bağlanan Unusun İP acl-resİ kullanılarak erişilebilecektir, Biraz karıcık mı oldu? İP Masi|ueıııding Resource Home Page'e (hup://ip-nıasi|.homc.mi.org) bağlanarak daha - RHS Uma Prtil S*stem Maııa^iT FYw.tli.ul Ipu THto Ht* -J FVltlt*- JjMK ifı /Blc/prınltap İnal prıttltr en /dfv/ipl ¦.:¦' ¦ -."'t ı ı.rv Prînter type: v lueaprinler * itomnta umx (ipü) mim >s Un Manager hVailer (SMH) v HelVftn* IMrıter (HCT) m | Add OK CMMİ Coniroİ-pancI ulundan çalışünlan ve yazıcı ayarlarının yapılmasını sağlayan pencere. geniş bilgi alabilirsiniz. Alİasİng: Ilır makinanın birden (azla İP adresi ve adı olmasıdır.. Nomıal-de l.ınux'a bağlayacağınız bir eıbcı-nci kartına tek İP verebilecekken çekirdeği derlerken vereceğiniz İP Ali-asing desteği île 1V> ip numarasına kadar ianımlama yapabileceksiniz. Bu özelliğin eti sık kullanım alanı, bir makina Özerinde kurulan birden hızla web sayfastdir. Özc'hkk* Interner Çareler, servis sağlayıcılar slkça li* AÜasıng çoiüıııune başvururlar. hıtp;/Avww.nieıu v>\w.tr/ldp/I10W-TO/uuui/IP-.\!tas.iurtıl adresinden col) daha geniş bilgi alabilirsiniz. • WWW sunucu I İmıx'la desteklenen protokoller ve işletim sistemi özellikleriyle ilgili merak elliğiniz sorular için. http:Awww.btc.gii Iech.edu 'net' management1inux (l_iniıx ağ servisten eayfas '. h I tp:.'.ww w.metu.edu.tr'Idp/HOVVTO' NET-3-HOWTO.hlml >Unux natuoıking HOVVTOj adreslerinden detaylı bilgi alabilirsiniz Burada ağ anıyüzletiııizin. el-hernei sayfalarınızın konJigûrasyo-ııundan ITP bagkşitisma, A İM d en Samba'ya katlar hemen her kotluda Jt-iMN.lt bilgi bulmanız mümkün. Linux'taki Internet Servisleri Uııux'(a verilen Internet servisleri basil ev kullanıcısından, üniversitedeki yerel agı denetleyen kişiye kadar herkesimin ilgisini çeker. Zira bu işletim sistemi kurulduğu anda Uuıı servisleri vermeye hazır bir halde olur,: Tek yapılması gereken, basil bir kaç ayardır. I inux, kurumsal tnıeı net/in t ranel bagianülan için de çok kullanışlı ve ucuz çözümler üretir Kendi web sayfasını yapmak, elektronik licürcte atılmak ve güvenli alış-veris- semsi vermek için U-nux'ta GNU lisansı altında çok çesil-İİ programlar mevcuttur. Âşagida verilen Internet servisleri-nın tam olmayan bit listesini görebilirsiniz. Bu servislerin hemen hemen tamamı Linux dagiiimiariyhı butikle gelir, • DNS (Domaiıı \aıne Service' • M.S . NViuork Information Service} • SNMP iSiuıple Neuuıık Management Proioool) • ITP sunucu (File Transfer Proto- RedHat control-panel programının açılış ekranı • Mars (.Novell .sunuculuk) • Sam ha (NT sunuculuk) • Appletalk sunucu (MaeOS işletim sistemi için disk ve yazıcı servisi) • Booıp sunucu (Disksız makinalaıa sunuculuk) • News sunucu (Miibeı öbekleri) I mux alnnda ag servislerinin yapılandırılmasını sağlayan bazı programlar vardır. Bunlardan en geniş kapsamlısı I.İIIUN- cont-tUt Limpcconl yardımıyla yönlendirme. DNS. Wı¦::, frp, kullanıcı ayarları. SUP, PPP. İP Alias. LİLO. yazıcı gibi rûm önemli ayarlamaları yapabilirsiniz. Linuxcoııruıı Türkçe deşiegfnin olmaması bir dezavantaj, ancak bu konuda çalışmak isleyen Unux kul l.mıcılatmın heı zaman yardımı bekleniyor. Linuxcotıf yanında. Red Hat firması laı.dmdan geliştirilen ve RedHat Li-nux sürömü ile birlikle gelen com rol-paııcl programı ise biraz daha az yetenekli ama kolay kullanımlı görünüyor. Cuıılrol-paııcl ile. modem, yazıcı, çekirdek, kulkmıeı. WWW ve a£ ayarlan yapılabiliyor. Ölecek ay I ıııux!la, kendi ağını yönetmek isteyenlere yönelik olarak DNS ayarlarının nasıl yapıldığım göstereceğiz H Görkem Çetin gorkcm@limıx. org, ir Mustafa Başer tnbasei'i&osis.obl.bilkcnt.cıhıtr 126 • CHIP OCAK 191