CHIP Online - Arşiv: Ocak 1999 DOWNLOAD Dijital Para

Meraklı sına Dijital Para Nedir, Nasıl Çalışır? Şimdilik Online atış verişlerdi' en yaygın Ödeme aracı kredi kanları. Ancak arlık gerçek bir dijital para var. Onu ag üzerinden özel bir donanıma ihtiyaç duymadan yollamak mümkün. Sanal paranın mueiıi ise Palu Alo'da (USA) bulunan Digicash şirketi; daha doğrusu sirkelin patronu David Chaum. Bu gene sırkei. elektronik ödeme sistemleri talkındaki tecrübeler im, Hollanda hükümeti i Çin yol parası ödeme sistemi kurarken edindi. Smartıard sektöriındede şirketin faaliyctlen var. Avrupa birlisinin CAPE (Conditional Access for liıırope) adlı projesi Brüksel merkezindeki AB çalışanlarına, Chip kanlarını elektronik cüzdan olarak veriyor. Bu cüzdana kızılötesi ışınlarla Iranlef yapmak mümkün. Chaum dijital paralan özellikle In-tcrneı'lcki kullanım için geliştirdi. Heı madeni para bîrimi küçük bir veri ile temsil ediliyor. Birimler ahşıla-geldigi gibi onar. yirmişer, ellilik ve yüzlük birimlerden oluşmuyor. Ecash birimleri daha çok ikili (bi-nary) bilgisayar mantığı üzerine kurulu ve 1. 2, 4. 8. 16 gibi bırimlen var. Cok düşük binmleride olduğu için az miktarların ödenmesi ıçİıı uygun. Sirktiler iein bu yeni müşteri grupla-nna satış yapına imkanım veriyor. Pilot denemelerine katılan ve veri bankası hizmeti sunan Gemos, Ecash sayesinde veri bankalarına tek aramalı!* erişim hizmetleri sunabilecek ve şimdiye kadar olduğu gibi müşterilerin Online ödemelerde akla önemli sorular geliyor. Transfer güvenli mi? Kimin kişisel verilere erişim hakkı var? F.cash ödeme sistemi dijital madeni paralan hatırlatıyor ve kullanıcının adını gizleme imkanı veriyor. Chip Ecash'in nasıl çalıştığını sizler için inceledi. abone olnıalan gerekmeyecek. Ayrıca, örneğimizde veri bankasın-daki tek bir sorgulama İşlemi gibi mal ya da hizmetler, hemen müşteri' ye teslim edilebilecek. Bu durumun sancı açısından her hangi bir riski yok, çunku paranın loliınatı söz konusu değil. İşlem anında para satıcı mu hesabına geçiyor. Ecash ile Ödemede Müşterinin Adı Bilinmiyor Dıgıcash İisteminin müşteri açısın-dıiıı ise tek bir avantajı var: Ödemenin kim taralından yapıldığı tesbit e~ dilemiyor. Bankanızdan çektiğiniz paranın bir kısmıyla gidip aldığınız gazeteden bankanızın haberi olmadığı gibi, Ecash kullanıcısının da üçün cü kişilerce ismi hilinmivor. Bunun 21)2. CHip OCftK 1??9 DİJİTAL PARA isıisnası bakında daha sonra bilgi vereceğiz. Bu anomınlilik lîavıd Chaum'un "görünmeyen imza" olarak adlanırı-lan aııahıarlanıa yöntemi ile sağlam yor. Bu yöntem asimetrik RSA anahtar lamaya dayanıyor, Burada hır ozel feft de herkese acık bîr anahtar var. Çalışma şekli: Muhteri kendisi Hc:ash yazılımı ile seri numaralı an cak değersiz paralar yaranyor ve bun* lamı numaralarım bankaya veriyor. Fakat goriımneyen imza yardımıyla kullaıucı bu seri numaralarını gizliyor. Bu işlem sayesinde, sancı vasıtasıyla paralar tekrar bankaya döndüğünde banka paraların kime aiı olduğunu bulamıyor. Banka sadece miktarın ne kadar olduğu biliyor. Ancak banka isterse paranın tedavülde nhıp olmadığını tespit edı-.bilî-yor. Eğer para tedavülde denilse bu durumda kendisine gelen paranın Sahte bir kopya oluğunu anlayabiliyor. Bu duuımda da parayı kabul etmiyor. Diğer Ecnsh kullanıcılarına h-mad ile para yollamak mümkün. Ancak İsmail'i alanın salıc; gibi değeri hemen bankaya iletmesi gerekiyor. Çünkü paralar sadece bir ödeme için geçerliler ondan sonra kuilaııılamıyorlar. Hcash bu yüzden elde ele dolasanıı yor. Bu da güvenliğin] sağlıyor. Ödeme anında meblağ eldeki paralara uygun olarak ne eksik m: de laz-la bir miktarda olacak şekilde denk-lesiiriîiyor. Eğer kullanıcının bilgisayarındaki paralar bunu sağlanamıyorsa, bankadan eldeki paraları değişik miktarlar ile değiştirmek mümkün oluyor. Ecash'de bozuk para gibi bir kavram yok. Kaybedilen Paralar Tekrar Oluşturulabiliyor Bir durum var ki. kullananın kimliği kısmcrtde olsa onaya çıkıyor. Ihı da Ecash verileri kaybolduğunda söz konusu oluyor. Yazılımın kurulumu esnasında paraların tekrardan oluşturulmasını sağlayacak olan bir karakter seti oluşturuluysır. Bir başlama şifresi ve hesap tanımından oluşan bu karakter seti ile sabit disk bozulduğunda cüzdanınıza mkraı sahip olabiliyorsunuz. Bu tekrardan oluşturmayı sağlayan karakter setinin basılıp iyi korunma sı gerekiyor. Ottu sabit diskte saklamanın hiç bir anlamı yok. Çünkü bir anza anında bu bilgilerde hasar görebilir. Tabii bu durumda para da yok olur Paraların tekrar oluşiıiuıuhımsı işleminde müşteri oluşturduğu bütün paraların toplamı kadar bit meblaya sahip oluyor. Sancıların yaptığı gibi kullanıcı bunları hemen bankadaki i !.-.rı;.o-i'i"i log Ur. Bu yüzden müşteriler kaybet ıkle-ri paralan tekrar oluşturmaları gerekliğinde biraz çekineceklerdir. Elli milyon lira gibi rakamlarda müşteri bu işlemleri yapacaktır ama sahil diskinde kay betiği hir milyon lira gibi küçük hır meblağ için bunu bira* düşünecektir ihtiyaç duyulduğunda bu karşılaş-nrımı yöntemi ile l-eash banka taralından satıcıya yapılan hır ödcınr.vı de ispat edebiliyor. Burada paralanıl tekrar oluşturulmasında kullanılan yöruı-m izleniyor. Alış veriş için kullanılan bütün paralar tekrar oluşUı-ruhjyor. Bunlar tekrar müşterinin he- -UfKÜM-----—------; ptcçvİMi--------- t1" ûı >~ Puteoı* f* MMorty ' r&nis """^i*gZI"." İ Vanuclx*t1\>™,4j2t/*f>- Peodrgor^. 5ff 3/5/3? 5/1/97 S/1/97 |9000l *9ÛC0 W*hö*İl İH35| EuyMnw*Gıeate&lH*îIo: cdiheo@iw.nel ¦ :>+. ¦'>¦¦¦¦¦ ,.- Q*cöveİ pn re.. EeaSh yazüınıı bûtûn para giriş ve çıkışlannı kaydediyor. Bu sayede kullanıcı. durumu hakmdaki bilgileri göz önünde bulundurabiliyor. hesabına transfer ediyor. Banka, bu seri numaradaki paraların önceden bankaya geri dönüp dönmediğini kontrol ediyor. Dönmüş olanların müşteri tarafından harcandığı kabul edilip lekrar siliniyor. Geri kalan butun para, kullanıcının sabit diskinin bozulması öncesinde sahip olduğu miktar oluyor. Bu miktar kullanıcının hesabına geri aktarılıyor. Bu işlemler esnasında kullanılmış paraların seri ııuınalan bankanın elitle geçiyor. Teorik olarak, banka müşterinin bu sen numalarım Sancıların getirdiği seri mı malar ile eşlcşti-rerek yaptıp.ı alış verileri tespit edebi- sabına yatıyor. Eğer paralar söz konusu olan satıcı vasıtasıyla önceden bankaya dönmüş ise. müşterinin gerçeklen de hesabım ödediği kabul ediliyor. Windows'un Yeniden Kurulması? Bütün wıııdows sisteminin yeniden kurulumun sonucu nedir? Bu da bir sorur, değil. Yapılması gereken, kurulumdan önce Hcash yazılımın bu-lunudugn dizindeki DBICASH alt dizinini bir diskete kopyalamak. Bu alı dizinde kullanıcıya ati huıün özel bilgiler bulunuyor. Bundan sonra sİs- OCIlK 1"? CHIP ı203 Meraki ısına -;....:._ i,jj: E Uzmanlar İçin Dijital Paranın Oluşumu Ecash ile işiem yaparken farklı RSAa-nabtarları Online ödemedeki kimlik belirlemeyi ve güvenilirliği sağlıyor. Buna yazılım bilgisayara yüklendiğinde başlanıyor Kullanıcı bankadan, bir kurulum a-nahtan. nesap numarası ve başlangıç şilresı alıyor Bunlara başka değerler de eklenerek bir lakım işlemler yapılıyor ve yeniden oluşturma değeri hesaplanıyor Bu değer acil bir durumda parayı tekrar oluşturma imkanı sağlıyor. Bununla ve rasgele seçilmiş bir değer >le en az yüz rakKamlık tesadüfi bir rakam oluşluruiuyor. Artık dijilal paralar oluşturulabilir. Adım 1: Ecash kullanıcısı 100 rakam-hk tesadüfi sayı ite değersiz dijital paralar yaratıyor. Bunların her birinin bir seri numarası ve beih bir değeri var. Bu sırada bankanın açık ariahta'ı da kullanılıyor. Bununla paranın doğru müşleıi tarafından üretilmiş olup olmadığı kontrol ediliyor Adım 2: Bir başka en az 100 rakam- ım ~.es-~ti~r îînyı Ic nijMal paraların ser numalan gizleniyor (blinding). Adım 3: Dijitai para bankaya yollanıyor Blmding sayesinde banka dijital paranın değerini görebiliyor; fakat seri numarası gizli kalıyor. Banka dijital parayı kendine dit özel bir anahtar ile işaretliyor Kullanılan özel sayılar sayen- de. 'eietronik cüzdan" açılmadan isa' retler dijital paralara ulaşıyor. Adım 4: Miktar Ecash hesabından düşülüyor ve işaretlenmiş dijital para müşteriye veriliyor. Gizli imza sayesine kullanıcı dijital parayı "cüzdandan' çıkartabiliyor, Artık dijital para kullanılabilir, Cüzdana konmuş. gizlenmiş seri numaralı ve değeri olmayan dilimi paralar Cüzdana konmuş, pû.crjntş seri nuınaıalı ve i$nİılenm)$ dlj lal paralar. numalan gûrüiebihr dijual pffiûr. lem ve Hcash yazılımı tekrar kuruluyor. Veriler Ecash yazılımı ilk defa çalıştırılmadan önce aynı ali dizine gen kopyalanıyor. Anık her $>*y 6$kİ- Teorik olarak. Özel bilgileri bir dıs kele kaydederek. parayı elekrronîk bir cüzdan içerisinde iş yerindeki ve evdeki bilgisayarlarda kullanılmak mümkün utabilir. Bunun için yanıtımın gizli bir parametresi var Ancak bundan pek bahsedilmiyor, çünkü disketler doğal ömürlerinin sonuna gelip bozulduğunda olabilecek Tararlardan korkuluyor. Kullanıcı olarak veriler diskete kopyalandığında İm pek faı'kedıhui yor. Aneak diskete eridim anında bil gîsayar okuma hataları verdisinde bunun farkına varılıyor lîeash'den sonra bizi bekleyen ise. dijîıal paranın t. hıp kanlara (smarı-cards) yüklenmesi. Buııuıı içm karı- larda kullanılabilecek veri alanı ise şimdilik kısıdı. Peki F.cash'in geleceğin Online 0-deme aracı olduğunu söylemek mümkün mu? Bu. pazarda hangi sis temin tutacağına bagh. Çünkü rakip şirkeder de Online ödemeler için ce-şirli sİsKmle* üzerinde çalışıyorlar, Cybereash'ra CybereoiH (simli yönteminin bazı kurııınlarca denendiği bi hniyıır. Müşteri açısından Cybcreoin'un EcaSnian çoı farkı yok. Ancak bu sistemin ardındaki mantıkta isim gizliliğini-yer yok. Cybercoin'da müşteri ve satıcıların kendi hesapları var. Bir ürün İçin Internet üzerinden ode-medede bulunulduğunda, müsieri-den sancıya dijital para transferi olmuyor. Bunun yerine müşterinin he-sabmdan saucuun hesabına bir havale oluyoı. lîu işlem sonunda sancı müşteri hakında bir bilgi edinmiyor ama banka bir havale esnasında oluşan bûıüı" verileri alıyor, hânı gizlicinden eser yok. Kcash'de ise müşterinin dijilal parasıyle ne yapngı bilinmiyor, bilinen lek sev. müşterinin örneğin yü2 milyon lirayı dijital paraya çevirip harcadığı, Bununla ne satm aldığı ise gizli kalıyor. B Joachim Pkhdcn çeviren Mete Turgal C Bilgi için Dana fazla bilgiyi aşağıdaki adresle bulabilirsiniz: Digicash bv: Kruıslaan 419, 1093 VA Amsterdam. Holland. Tei: (0031 20) 592 99 99, Faks: (0031 20)665 l! 26, E-mail: info@digicash.com. http://www. d 'gicash.com 704 • chip OCAK 199?

Arşiv Listesi