Ch ipucu . .,,v:- .,'• srmtan ons smı BIÖS FERTURES SCTı CşmCT ÇEftTURES SETU? POUEK MftHşGEMEHT SCTl? LBMı BIOS BHMH.'R 10RD SCTı ıWfWWS Esc - Q*lt . w wı ra-m wmcwı .w. *•ı'** w": Hepsi Ayar Meselesi Bazen PC'niz yavaşladığında ya da Upgrade yaptığınızda, BlOS'la yakınlaşmanız gerekebilir. Ne olduğu belirsiz ayarlar ve yetersiz yardımlar yüzünden birçok insan Setup-Menü'lerine girmekten kaçınır. Bu noktada BlOS'un optimizasyonu yararlı olmaktadır ve CHIP okuyan herkes bunu kolaylıkla yapabilir. Ashnda kullanıcının HlOS-Selup ayarlan de bir ilcinin almaması gerekir. çünkü doğru ayarlar anakan rırcıicisi. PC üreticisi veya satış bayii tarafin-dın yapılmış olmalıdır Genelde her PC oplimal olarak kutıugım*. edilmeden İe lir. Kıi .sunumla, parçalar çatışmaz hale geldiğinde. BlOS-Selup'a yapılacak bir ziyaret kaçınılmaz hale gelir ve ılım bu ayarlatın varlığı bir anda hatırlanır. Gerçek zaman saati {Real Time Clock) için BIOS pilinin çalışmaması durumu buna bir örnek olabilir. Kendi bilgisayarlarım kendi ınpla-mak isteyen amatör ruhlu kullanıcılar soz konusu olduğunda da doğru ayarlar saten onların kararlarına bırakılır. Bu işlem sırasındaı insanların kendilerini genellikle lerk edilmiş hissetmelerinin nedeni, birçok anakarı kitapçığının içerdiği karmaşık teknik terimler içeren ve pek bir şey ifade etmeyen açıklamalardır. En köttı durumda kullanıcılar açıklama olmak sızın "um- ılıe dcfaull setting* Neyi Nerede Bulabilirsiniz? 1. Felçli PC? Böyle düzeltebilirsiniz .80 2. Detaylarıyla Tunîng-Önlemleri. S vdırdCMOS Setup........ BiOS Featu'es Setup........ Imegraied Penpherals.......... C":pseî Featuros Setup......... Püwer Managemen; Setup ... PHPPCi Configuraiıon ğ......... 84 86 .90 92 94 96 ,98 3. BlOS'un update edilmesi. Ek Bilgiler Unu*, OS/2 vb. için BIOS Ayadan .80 Adım Adım BIOS.................82 BıCS böyle Çalışı- , ........84 BIOS Versiyonunu Belirleme ..........88 78 • CHIP QIAK 1999 Ch ipucu İSÎİAiMİÖİtlili ("Standart ayarları kullanın") veya olası seçeneklerle atla utmakladırlar. Memen hemen her kitapçığın kullanıcının sadece "Ün" ve "OH* konumlarını ayarlayabileceğim açıklaması son derece kemik (başka bir şey mümkünmûş gibi). F:n son çare olarak OuHne-Yardtm'dan (çoğunlukla Fİ mşu ite) yardım isleyebilirsiniz. Her geçen gün daha lazla sayıda yem versiyon, hangi opsiynnun lUOS'un ve Selup'm standart ayarlarına (BİOS-Detanlî/SetupıDefaulı) karşılık geldiğini belirtebilir hale. gelmekledir. [kından bazı sonuçlar çıkanla bilir: BIOS Default. BlOS-üreticileri tarafın. dan, en kotu durumda da bilgisayarın bir şekilde açılabilmesi için çok düşük (yavaş çalışacak şekilde) olarak ayarlanmıştır. Halbuki Board-Ureticisi Seiup-Dpfauh.s'u çekinmeden maksimum verime ulaşlırmahdır Markalı ürünlerde bu durum daha sık ortaya çıkmakladır (En azından belli bir olgunlaşma zamanından sonra). BIOS bir (hazır) urun değildir. Board-ûreticisi BIOS-kaynak kodunu, lioard üreticisi de anakariın teknik gereksinimlerine uyan ya ela ek fonksiyonların geliştirilmesine. olanak sağlayan BIOS kaynak kodunu alır. Başarılı bir BIOS düzenlemesi kaille bilincinin İşaretidir. CHH\ aşağıdaki kontigûrasyon tav Sinelerinde, diğer BI0S çeşitlerinde. de aynı veya benzer ayarlar bulundu- ğu halde. Award BIOS 4.51 PG'nin yapısını ve terminolojisini kendine yön olarak belirledi. Maalesef her detayı burada gösteremiyoruz. Piyasada çok fazla IJIOS çeşidi mevcut ve aşağıdaki liste eksiksiz olacak şekilde, özel ayarlamalar konusunda çeşitlilik gösteriyor. American Mcgaııends1 İn AVII BIOS' u 486' iar zamanındaki ns-rüıılüğUrui kaybetmiştir. PhoentK. In-lel yapılı bilgisayarlarla beraber iyi kazanç sağlamışur.egzoıtk özellikleri bulunan MR-BIOS' 1ar üreten Unİco-rc. A\vard tarafından piyasadan silinmiş Ur. Unicore çalışanları vakitlerim herşeyden önce BIOS güncellemeleri ve tektlik destek İlC, sun kullanıcı ticaretine harcamaktadırlar. 1. PC'niz Yavaş mı? Böyle Düzeltebilirsiniz Bilinçsizce tavsiye veren kişiler, sadece BlOS-Tuning ile bilgisayarın hızının yüzde 50 oranında artacağına dair sözler söylemekreîer. Buna isti miden, size hus ümitler vermek istemiyoruz. Günümüz ana kartları um gelişmişlik derecesine nazaran, sistem verimine gerçek anlamda hissedilir bir etkisi olan seçenekler, üretici tarafından doğru olarak ayarlanmış-ur. Buna karşın performanstan taviz vermemek için bu seçeneklerin kontrollerinin yapılması fayda getirecektir, Cache Belleği Etkinleştirmek Modem İşlemciler, islenen verilere yeterli hızda ulaşabildiklerinde, her-şeyden önce saat frekansından kazanırlar. Anabellek (hızlı SDRAM modülleriyim bile.) burum için çok yavaştır. Bu yüzden 386' laldan ben ana-kartta bulunan (Second l.evel) Cache. •Î86' lardau beri bir işlemci içindeki ön-beliekte (l'trst Level Cache) bulunur. BIOS FeaLures Selup'lakı "CI'L Intrrnal Cache" ve "External Cache" ayarlanın "Enubled" durumuna getirin. Böylelikle ilk hızlandırma işlemi lıallediİıııiş olur. Bazı BIOS1 1ar Cae- he-İşletim türüne ait bir seçim sunmak ladır. "YVriıc-Through'da her yazma, erişim anında anabellege iletilirken, 'Write-Back" modu birden fazla yazma erişimini destekler ve böylece kışı sûrede işlem gerçckleşir. BIOS - Şhadowing'i Açmak İçin Bilgisayar BlOS'u ve grafik kartlan-nın ve SCSI Conıroller'ların BIOS Hnnware' leri için bellek yapıtaşı olarak çoğunlukla S-bitlik ve. ya 16-bitlik (EÎEPROM'lar ve şASM-ROM* İar anabellege oranla çok daha yavaştır. Böylece BlOS-içeriklerini ana belleğe. yansıtma ve daha sonra oradan okuma İmkanı ortaya çakar. Bu. herşey-deıı onee DOS alımda ve en belirgin Olarak da grafik çıktılarında fark edilebilen bir hız artışı sağlamakladır \Vindows 95 ve NT gibi modern işletim sistemleri kendi Multılaskina op timizasyonlu 32-Bît Driver'Iarı ile bu sorunu çözmektedirler. "BIOS K-aiu-res Setup" taki "System BIOS &ha-dow" ayarları Enabled* durumunda bulunmalıdır, ki bahsettiğimiz İlk ayar çoğunlukla gizli, genellikle de aktiftir. "System Video BIOS Caclıe-ayarı "hnabled" durumunda bu- Linux - OS/2 vb. İçin BIOS Ayarları Herşeyden önce VVİndovvs kadar geliştirilmemiş işielim sistemleri, nar zaman her konfıgütasyonia uyuşmuyor. Kurulum sırasmda probtemii seçeneklerin geçici öai ak iptal edümssi suretiyle bir işlem geriye gidilmesi yararlı olacaktır: Enerji tasarrulu bu g*up İçinde yer alır. Power Management seçeneği aynı isimli Setup'ta sonradan Disabled olmalı, Aynı şey Advanced Fcv/e* Manago-mont'iıyumlu işletim sistemleri yardımıyla erteni tasarnjtu Önlemiennİn Soltware ''inanı yo-slmi-'ie olanak tanıyan "PM Ccn'/ot by APM" için do geçerlidir Bun-dan başka. kaynakların Piug & P!ay özelliği olmayan kaklar için de rezerve edilmesi işlemi unutulmamalıdır. Bunun iÇin, "PnpfPCI Conligufsliön" menusundu ImerruptTarın .ye DMA kanallarınT. i Btimleş* "Resources Controlled By" altındaki Möfröal w$lir seçilrftez, "PCIşSA Pnp'den "Le9acy'iSA,'ya çevrilir. Fn kötü durum. 'BIOS Foatures Se-lup'laki Vkus Warning"in akut durürr* dayken. sabit diskin Bcol SeMÖrörfş ye PütİJiküi tablosuna yapılan İisimlerden Onca uyarmasıdif Veri Işteftn içm gerekil BOGUOödfş vj^:iTa,işîemi'î;n ya pıfanast İç^n bu 'OısapleC oiınukir CHİF OCSK IV79 Ch ipucu rmmsumorrmm luııdugunda. 5hadûw belledi "Çhlpsei Features SetUp"tan orıbellcklenmeye açılabilir. Bu da yine dûşök bir performans amşi sağlar. Erişim Süresinin Doğru Seçilmesi Tecrübeli Boan r,ı c leri. ana bel- Adım Ad Her Bir Setup Ayarı Aşağıda, Award-BIOS 4.51 P& Hin la*-lı anakartların BIOS Seiup'lannda da kar-.t aşılan en önemli ayarseçânaklerfr! aç'k!ar>j =-ı m bulacaksınız MönÛ isim-lörınin yapılarının ve menü seçenekleri-n n varlığının fârfelı cMpseşerin ve Board ;¦-¦ :--i'i modifîfiaöyonian nedeniyle değişildik ^tetör^bilöCÖğirı aüzdnOotfe bulundurun öncelikle en önemlisi; fie- lek modülleri için kırklı ııış.rı sûrelerine sahip mantıklı ön ayarlar sağlamakladır. Kim 70:ıs yerine 60ns erişim sûresine sahip hızlı modüllere sa-Iıtp olmak isterse, "ChİpSCt i'eaiures SetUp"' la DRAM Tiuımg"lc ilgili seçeneği "60ns" seçmeli ve "Auto Con- fıgnraıioır "Eoabled" olarak ayarlan- ım BIOS: Ne Anlama Geliyor sel sonrasında BIOS test aşaması üra sı,un iClrl|, (A|i| ve İEsci" in voya [Ösş' in ya da £FT|" İn basılmasıyla BlOS Se-tup'lara gklliı Se'up' la alışılmış olduğu gib' C^rsor (irrîoç) tuşlarıyla natekol edilir. Enler tgşuyia ali niaıtfUefie girilir, Esc luşuyla da çıkılır, Her bir ueecnek Pase-üp vö Pagedown tuşlarıyla yvğ-şi-'iı. i • | ise Online yardım sağlamaktadır. Setup IVIenülerine Genel Bakış CPU Sofi Menu: bu menü sistem fre-Ksnsmtn. CPU Sekans çarpanının ve işlemci lıpinin ayarlanmasına yönelik modern Jumpers'sı/ Board far taralından sunulmakladif Standart CMOS Setup: Burada saat, •arih ile Roppy ve sabit dış* v;i't.a> .1 ¦. '. g 11 tetoel ayarlat bulunur Sayla BIOS Features Setup: Bu " 1© -de sayısı-' gel tf*ı iş HOS ayarı toplanmıştır vs bu ayarlaı pttıiık olarak he' Cfupset ta-ra'ırıdan desteklenmekledir. O--ağ|> Cache yönetimi Sayfa 8t Integrated peripherals: Bu menötfe sen, paralel ve ıDE bağlantı noktalarının ayarlan yörv nakledil Sayfa 90 Chlpael Features Setup: Cactie be lak ve ana beik/t- Rm 1 g'.¦.¦¦ sJblChfo&etfe-;-• ö?a ayartâı t* man ünün ana çarca-v i oluslUttjr Burada "do.-::' ayetfaı yapmaR rnömkûndöt BlÖS'unuzda anlamların tanı bi&nedjğinte seçeneklere öokünfşafnarttZ tavsiye edüfr: Sayfa XX Power ManaganWn1 Setup: Bu'ada e-ın.vı tasıriduön^!eritonıolvş koı* güre edilir Şeyin 93 PCI 1 PnP Configuration: Bu menü Piug & Pisy BföS" iar ve PCI Bİs ¦-•' İÇ ¦--,'"-•: •.::'•-! "V" : Q loff .v'ıyl;: 142 D kd BIOS DeteUİls: 3ü fnc '. :Im-; J-meyen, sabit eptimizasyon yapılmış sıandan ayarlan çağım ...Sayfa 142 Load Setup &0fmül& "BlOS Defaulıla- nr-.-Kşine. çağn yİp'ld:ğmc&. (Haliç :>ı- rafından verim konuş..; il-: Öçl r İ2a adil-miş durağa" lı ¦ N gOl -yoneldefîdı lir. Supervisor Passvvord: BBğisevaon va BlOS-setup'ın güvence altında olduğu _ - şifre tferiln es ne oianaKsağlar, Bügi-aayannız iîûroda Duruyorsa ve başka in-İsşa-r- -İui'anmas! pö? konusu Isa l":ı şiire yara/iı olabilir User Password: Supaıv.sor Pass-v/ord'ûn aksine, bu şifre SBlUp rieğiSik-liklorino izin vö^mayip sadece uıigısayar kuHani'Hirıa ı/ı- vet t IDE HDD Auto Detection: OE-Bus'lai'iı :-f. >:-:dîktan sahil disKlöre göre aranması, kontrol edifenesı ve bununla bera* ber ilgili parameıreieriıı bıid.'t itmesine olanak iamr. Bunlar da Sdş olarak S-3~ dard CMOS Setup lafaşndaı üst enfDr HDD Lov/ Level Format: Adında anla şıiacağı gibi, sabi! diskle'* Lo/jLevei (ormattafşaya ıraför- Bu eakı iDE-sabü disttterds prüblenı çıkarır. Bu yÛZdo . birçok Board öret - bu rrİnü seçeno-:\ nl glzternaktedirioı Save&Exlt Seluprü ı- (şla değİsşşlon ayarlar kaydedilir. Setup'laf: çitate Ve Resel işlemi gerçekleştirilir Bundan on-cö. soru "v. b iç iı "y" İle onaylaı malıdır, Exît VYilhoul Saving: Bununla SÖtUp ayarifşmeJBki dağişlkllklsri kaydatme den Sal : ' akabilir vq Resel uyguja-yab:!irı-11.-. malıdır. IDE Portlarını Kapatmak İçin Modern ElDE sabildısklcn ve AIA-1*1 t!l)-Kl)M sürücüleri âe bu arada dikkat çeken hızlar sağlamakladır. Bu yüzden Onbnard-lDl: C'!on|roller, bu eümzlanıı iranslcr hızının yapay olarak frenlenmesini önleyecek şekilde konûgure edilmelidir. Yapılacak en İyi Şey, l'irııiw;ın''d,-n ya da mevcut bulunan siııUeûnıln konfigörasyon Sektöründen kolayca opiiınal değen okuyan omnıalik konfigûrasyon yap makıır Bu sözü edilen "Auıo" - ayar, her olası -r cihaz için ayrı ayrı olacak şekilde. "Integrated Pcriplıcrals" da. "1DH Priıııary (Sianrıdary) Masler (Slavc) PIO" (anıklamalar maalesef değişiklik göstermekledir) seçilerek yapılır Yukarıdaki örneğe İöre. yeni Board'lar özellikle hızlı Ultra-DMA mndu için daha geniş "Auto" - ayarlar sunmakladır. İliç yûklcnmeımş İDE cihazlarında buraya değer olarak "Mruıc" venııek yararlı olur. Bundan sonra Booı işlemi daha da hızlanmakladır. C-unku böylelikle varolmayan cihazlar için uzun suren aramalar yapılmasına gerek kalmayacaktır. Buna ek olarak "101. HDD Rlock Mode" (BlOS Features Selttpta) "Knabled" olarak seçilmiş olmalı. Böylelikle, transfer her ven sektörü için tek lekzuınan harcanması yerine. birçok sektörün bloklanmasıyla ger-çekteştirüır. IDh ayarlan için Bios Shadounnjırekilerİn aynıları geçerlidir; Modem işletim sisiemleri BlOS yerine kendi 'î2-Biı Driver'lanın kul lan ırlat'. İşlemciyi Daha Hızlı Çalıştırmak İçin ÇogU Board üreticisi, "BIOS Feamu-s Setup** takı "Booı up sysiem Speı-d'e menü seçeneği olarak yer vermemektedir, Takat buıuı rağmen yine. de varsa. buradaki ayar "High" olarak yapılmalıdır. Çuııku "Low", işlemciyi oldukça yavaşlatır. > 82 • CHIP OCUK 1999 Ch ipucu 2. Detaylarıyla Tuning Önlemleri Standart CMOS Setup: Temel Donanım Ayarlan Date: Borada güncel iarihi ve gerçek zaman saatleri ayarlanmalıdır. Time: Burada gerçek zaman .saati için doğru saat zamanını ayarlayın. Yanlış ayarlanmış bir gerçek zaman saati problemlere yol açabilir, örneğin bir Online bankacılık yazılımı israfından doğruluk kriteri olarak La lep edilecekse bu problem yaratabilir. Bu arada. BlOS'un bildik 2000 yılı problemi olup olmadığını anlamak İçin. iarihi 31.12.1999 ve zamanı da 23:57 olarak ayarlayın. Ayarları kaydedin ve bilgisayarı kapalın. Yaklaşık 5 dakika sonra bilgisayarı açıp DOS orununda Daic konunu İle tarihi kontrol edebilire niz. Eğer 1.1.2000 tarih olarak görünüyorsa hervy yolunda demektir, ki zaten '95 ortasından itibaren BIOS versiyon I annda normal duru'" budur. Diğer durumda, BIOS Update yapmanız gerekir. !;n azından bilgisayarı 2000 yılında hala düzgün bir şekilde kullanmayı düşünüyorsanız. Sabitdiskler: Burada Primat? Mas-ter'daıı Secondary Sîave'e kadar, mevcul hulunan Onboard EIDE ConLroller'a uygun olan maksimum mevem don bağlantıya uyan cihaz ayarları bulacaksınız. "T'ype" için normal durumda ayar imkanı olarak, öncelikle çok eski M I* M ve Rl.Lsahu diskleri için anlamı olan 46 parametre bulunmaktadır, ayrıca "Sone", "Atıto" ve "User* seçenekleri diğer seçeneklerdir. "Noııe" yani "olmayan sabit disk", bir SGS1 sürücüsüne uyan bir C.ont roller Ue işletildiğinde dugıudur, çünkü en sonuncusu çoğunlukla ayrı bir SCSI BIOS yoluyla kendi parametre yönetimini kullanır. Üunun yerine "Autu" seçildiğinde. BIOS, sistem ba^latımmda bağlı bir HIDH sabitdiskinin konfigürasyon sektörünü okur ve böylelikle bildirilen platin paramerresiııi kabul eder. Bu hemen hemen heı zaman iyi sonuç verir. Çünkü sabiıdisk önceden kırklı bir Mapping kullanan, yani silindir, kala ve sektörlerinde mantık ayrımı için başka bir hesap tablosu kullanan başka bir (17) I DE adaptörü İle işletilirdi. Sürücü A;, Sürücü B: Burada maksimum ıkı mevcut Hoppy sııruclı a-yarlanabihr. "1.44 MB İ.-) ine," büyün geçerli bulunan 3.5 İnç sürücüye, "1.2 MB 3.25 ine." daha önceki 5.25 inç .sürücüye karşılık gelmekledir Tabii ki Hoppy.i Mode Sııppon adında ve sadece özel olarak Japonya' da geçerli oian 3.5 inç (Vırmaıındaki 1.2 MB sürücülerde "Fnabled" olması gc- BIOS Böyle Çalışır-Teknik Bilgi BIOS. Basicfiı InouV Otıioul Sistem anlamına gelmekledir, yani diğer işletim sistemlerinde ve diğer programlarda kullanılabilen temel giroi ve çıktılar için mini bir işletim sistemidir. DOS "ala güçlü bir biçimde 8IOS' u desteklemektedir. Buna karsın çoğu güçlü ve modem işletim sistemi BIOS" u sadece Root istemi için kullanmakla ve sonunda kendilerinin direkt mevcut sisstonv donarum ila komünikasyon kurmasını sağlayan kendi Muililasking ve hız op-timizasyonlaıını 32-Bıt Driverlarına bırakmaktadırlar. Bilgisayarın 6ooı işlemi, başlı başına Öncelikle BlOS'a yönlendirilmiş Haıd-ware paıçalannın işlemesine ve doğru tanımlamasının yanında, PCI Buslarm ve PNP' lerin girmesinden itibaren kaynak yönetimi gibi zor bir görevi de kapsamakladır. Bunun için gerekli olan korılıgürasyon bilgilerini büyük ESCD (Etfended System Conliguration Da-tal'de ^KB'da saklamaktadır. Bu aynı /amanoa bugün hala Rash-ROM yapı taşlarının neden önceki alışılmış EP-ROlvT lar yerine kullanıldığım açıklar: Sonucu basit bir şekilde açıklanamaz, suiokli bir ESCD- kayıdı ıçm lampon-lanmış saat çipındeki zayi' 128 Bylc yeterli olmamaktadır Resim üzerinde büyük BIOS-ROM' un Rastı yapı lasın-dakı lipık bir IMB'ın ayrımı ve bellekte sistem türüne göre nasıl dağıldığım görebilirsiniz. Çok modern BlOS-Sofnvare yer eksikliğinden dolayı kısmen sı kıştı Hımıştır. Yoksa be- parçanın belli bir yere saNo olması mümkün olmazdı. Gerekti genişletme böyle bir BIOS' un esas olarak neden ana belleğe yansıtıldığını açıklar. (Snadowing) Sık ışlııılmış (şash-ROM} 3KB Boolblock 4KB PııP tESCOI 4KB DMI (Opiion) Açma ve bellek v:'"'-i ur programı VGA ve SCSI BIOS 64 KB Sıkıştırılmış 8105 ı ıııın:in ı moD:tana Kİ 1111:111! il Fİ 1000:8080 raoa:nB8û jnııti;fjaeo lddo:dddd Bir BIOS' un bellek dağılımı: Bugünkü uiOSTar süasrmlmış olarak kaydedilmesi gerekecek kadar buyükıürler. CHkP 0QkK 1999 Ch ipucu i&m-j> *İmm teken ek hir seçenek bulunmakladır. Video: Hu ayar grafik kartı modeli ile ilgilidir. Yani normal olarak EGA/VGA' dır. Halt On: Ru kayıl. BIOS' un acılı? ics-tİ sırasında Hir hatayla karşı takmasındaki durumu belirler "AllErrors" bilgisayarı her halada durdurmayı sağlayan lipik bit*ayardır. "Ali*Butkeybo-ard". bilgisayar klavyesiz bir Seıv.-ı olarak kullanılmak islendiğinde anlamlı olur. Bununla beraber, islettin sistemleri tıin kuru i um unda veya eski DOS u-yıiıılarınm kullanımında bir acil durum Treni olarak bir ya da her iki Cac-be belledin de deaklive edilmesi ısv-i-ye edilir. AkSİ takdirdeçok hızlı geçecektir. Doğal olarak bu bağlamda "Exter-mil Cache Writİ Mode" ayan da hu Ilınmakladır. Bumda yazma erişiminin bet zaman hern Cache'de hem de ana bellekle im olacağına, yoksa sonradan fırsat olduğunda ana belleğe gönderilmesi için önce Caclıcdc des- sinde kendilerini sisteme lamıma fır •.atı bulamayabilirler. Bool Sequence: Bu ayar. işletim sısiemınm yüklenmesinde rakip edilecek sumenlerin sırasını belirler. Son zamanlarda bir de ZIP-, LS120, CD-ROM sürücüleri ve SCSI cihazlarından boot cime, mevcut IDF sabit dekine ragınen destekleniyor. "A, C. SCSI", şoppy sürücüye sabit diskten ve SCSI cihazlarından öncelik veren klasik sıralama olmalıdır. Kim pratik olarak sabiıdiskten Boot etmek isıi- Memory: Burada ayarlanaaık bir-şey yoktur. Sistem sadece ne kadar anahellek bulunduğu konusunda bilgi verir. Standart olarak ilk Mc-gabyıc ft-K>K ' Base Menmry* ve 384K "Othei Memory" olarak hölCmmüsıûr. "Fx-tended Memory" için olan değerle beraber, "Rual Memory" atlında sozko-nusu toplam bellek oluşur. BIOS Features Setup: İleri Düzey Konfigürasyon Vİrus VVarnİng: Bu ayar mevcut ve "Hnahled" durumunda ise. bir program Bool Sektöre ve ya sabit diskin Paniiioıı tablosuna erişmeyi denediğinde BIOS hır uyarı veriyor. Normal programların bu alanlarda hir işi olmadığından, böyle bil hareketin arkasında virüs saklı olabilir. Bu özellik işletim sistemlerinde problemlere yol açabilir. CPU Internal Cache: Hu seçenek "hîtablcd" olmalıdır, çünkü bu işlemci ana belleği akıif hak- getirmekle ve büyük Bil hız anısı sağlamakladır. External Cache: Bu ifade biraz aldatıcıdır. çünkü genel olarak burada Second-Level Cache açılır ya da kapatılır Burada bu onbelleğiıı gerçeklen anakarta takılı olup olmaması önemli değildir Birçok 586 işlemcilerde. Pentium II' lerdeki işlemci modülleri üzerindeki veya Pentium I'ro'lardaki İşlemci ıcıınde olduğu gibi. "Lnabled" her durumda verimi arurnıaktadır. FCi/ISş BIOS >2ft51 BIOS FEMUSES SETUP şWı SOETVşRE, 1KC. •tag CPU Inteml Cacbs Exterul Cufca Oıick Pwer On Setf Test Boot Sequeote Swp şoppy Brlvo UEş Boot Froı Boot Ur şoppa SMk Boot Up NBNLock Statas Hemra Parlty/ECC Check Tıjpewtic Bite Ssltlag TypeMtic Fate (Chİrs>Sec) Typsutlc telay (Hsec) Secorita Uptlon PCIAEft Mette Snocp 05 SolşCt For ıKM > 64KB I ıİMbİBd : Enabled : Enabled : Enabled : fU.SCSl : Öisabled : AGP i BİHbltd ı Ûıı ıİMbied Blublsd i 258 Setup ıisşbled rton-0S2 Uldeo BIOS Shudn* C8696-CBPPF Shadoy CCese-CFFFF Shıdou B899B-B3FTF Sfcadc* B4Ö3B-B7FFF Sfctiov M8tt-ıBFFF Ski*ı DCB98-BFPFF SMoİ EMİM Bisabtsd Bisabled D isa Mu d Bİstbled Disebled DİSaMed ESC : tut ti-** ı Salact İten H : Help PuVPD/./- i HodiFy F5 : Old Ualaes (Slıift)F2 i Color K : Load IIOS Befaalts 1 - Load Setup Befttılts BIOS Features Setup- 3u menûde bilgisayann ivmesine ve yetkisiz kullanımlara kargı güvenliğe yönelik Önemli ayarlamalar bulunur. leklenip, desteklenmeyeceği belirlenir. Son olarak da "Write Ilırouglı" verine ~Wıiıe Back" yakılarak küçük bir tuz artışı sağlanır. Qıiick Power On Şelf Test: "I nab-led" olduğunda bu seçenek bilgisaya un açılmasından sonra kendi kendine ayin testlerin yapılmasını durdurarak test cime suresini azaltır. Güvenilirlikleri zaten ispatlanmış bilgisayarlarda böylelikle açılış hızlanır. Gerekliğinde iptal edilmesi gerekebilir, .asgari çevirme sayılarına ulaşmaları için oklukça uzun zamana ihtiyaç duyan eski sabıtdiskler. bu kısa süre İçeri- yorsa ve ayıu zamanda diskeılerdcki Bool sckıorü virüslerinden emin olmak istiyorsa. "C, A, SCSI"' yi tercih etmelidir Swap şoppy Drive: Bu ayar "Enabled" olduğunda her iki Mnppy sünicvmnn ayarlan BIOS ortamında değiştirilecektir. Bu. hem i5 İne sû-mcuyi' hem de 3.23 inç sürücüye sa-lıip olunduğu ve değişmeli olarak her ikisinden de Boot edilmek istenmesi durumunda praiiklir Boot Up şoppy Seek: Bu seçenek "Fnabicd" konumunda ise, BIOS. bil- 86* CHUP OCU 1999 L/hİDUC ipucu YENİ BlOSaARIN OPTİMUM ,îm gisayarın nı;-ıtısında kala birunlerinı Track 40 üzerine gezdirerek eski 40 veya yeni 80 Track' lik şoppy sürücü mıi kullanılacağını bildirir Yaygın olarak kullanılan 1.2 MB ve- 1.44 MB sürücüler sadece 80 Track ile çalışmak tadır. şoppy Disk Access Control: Eğer me?CUt$â, bu ayar ile I lopp\ su-nicüsü normal yaznıa ve okunu işletiminden ("R/W") sadece okuma işle- timine ('Read Only") geçer, istenmeyen bilgi hırsızlığını önlemek için. çalıdan program BIOS civarında olma-mnlı ve Ploppy Conlroller'a direki bağlamışı bulunmamak. Bundan başka Setup ayarlarının bir Password yoluyla desteklenmesi gerektiği de unutulmamalıdır. Boot Up Numlock Status: BİÖS, "hnabled" durumuna getirildiğinde, geliştirilmiş AT klavyelerinde \um Versiyon Belirleme: Bilgisayarımda Hangi BIOS Mevcut? Destek başvurulan ve mevcut BıOS-Update'lerin aranması için hangi Bl-CSun nangl versiyonda bilçjsayarın!/-öa bulunduğunun binmesi gerekir. Bu bilgi için en önemli kaynak SlOS'ıtn açılış pc serisidir. Bunun mutlaka bilgisayar açıldıktan sonra ekrana gelen ilk oılgl olması gerekmiyor. Gralik karti3': çoğunlukla System BIOS' !an One*? ken-diterini belli ederler. Halbuki bilglsaya-nn belleğini sayma İşlemi izteneöilırs* doğru yete varılabilir. Bire* şansla BIOS öreGfclteri klavye sc-gusunu aktif bale geti rm İslerdir. Sonra BlOS açııış penceresi Pause tuşuna basılmasıyla tfontfunjlsbtllf, bu ise yaramazsa en abından Setup'ta kendi ".*:¦¦-ölne hızlı test fonksiyonu önlenmeli (ûu-tek Power On Seli Test "Disablod" ayarlanmalı). Böylelikle algılar dana u^un süre görünüp kalabilirler. En yukarıda LûQOveBfQSÜroîi^-:-r- ali daha geniş biyHar BICS versiyonu İle birlikte okra- • şmıri Htnbılor IHR wl.'jUe. Mıı Emtuıu St*r fitin ıfûişirlglıl (£> >MM-W>. ıwİ Sütlere, lııe. t'i'İı ıır- sera ,ıt atma ftmıl 1-1*13 ""I M,H "ı*¦ &tınılun İ!,(#) ComtİHİıl (O I**'- rtatd 'JufUanı, I*:. na çıkmaktadır. Biraz şansla. Board _•;:İ c; s m- de iç BlÜS-ve'siyon değeri çıkar. Son olarak Upgraüe aramaSlfıda belirleyici olan versiyon ortaya çıkacaktır En altta çoğunlukla çok uzan altanüme-nk bir işaret zinciri bulunur. SIOS üreticisine göfa curaca farklı bilgiler kısmen açık yaz' olarak, kısmen kodlar hal >'>¦• mevcuttur, örneğin desteklenen Chip parçasının ve Board üreticisinin oluşluf-ma tarihleri Her sefejiftde üreticisi ki-fapçıgmda uygun basım eksikliği nedeniyle Patl-Öul l:::¦:)îr ~,exiş bir anakanla karşılaşıyorsanız, e" 71si e-maif'le SIÖS üreticisinin Supporl una başvurun. C"a-:l.-ı asimde odföfen ekran içeriği girilirse. Board üreticisi fâUmlnğn bş hebifir American Megatrends ve AvvarcJ in VVeb-Scrver'lannda üreticinin açık yazı iıe belirttiği düzen tablolarının yareıniy-a, Ûrai cinin kodununnereden okunabi-ceğme dair talimatlar bulunrnaktaö ' Anlaşılması güç: BIOS üreticileri farklı İçerikleri uzun sayılar ve işaret zinciri seklinde kodlamışlardıi' ama maalesef bunların bir standardı yoktur. nnıiDivıivıa Ptİı KL Ih Mı SEIBP Lock fonksiyonunu akçıl kılmakladır. Böylelikle klavyenin sağma yerleştirilmiş sayı bloğu ikinci bir Cursor bloğu gibi davranmak yerine, üzerindeki nümerik değerleri yansıtırlar. Boot Up System Speed: bu seçenek bulunuyorsa burada açılıştaki sistem mzi ~lıiglr (yüksek=normai işletim) veya 1ow" olarak ayarlanabilir. Bunun nasıl yapılacağı - frekansın azaltılması, Gıche belleğin kapatıl" ması- anakartın özelliklerine bağlıdır. Yavaş biı sistem örneğin nynanama-yacak derecede hızlı çalışan ve eski DOS oyunları için tercih edilebilir. Gate A20 Option: Hu fonksiyon A20 adres alanlarının illi Mcgabyie'ın üzerindeki bellek alanını uygun olarak kullanabilmesini sağlar. "Normal" klavye denetleyicisi (Keyboard Controller) üzerinde oları eski bir yöntemdir, bugünkü yaygın ve hızb uıeıul dit ChıpscL üzerindendır. Typematic Rate Setting: "Enab-led" olarak ayarlanınışsa. "Typematk: Rate {karakter/sn:'- ve "Typcmaiic Dılav (msec)" fonksıyonlanyla Keyboard Controlicr'ın tekrar oranı ve basılan tuşların geç olarak ekrana yansıması ayarlanabilir. DOS" lan daha gelişmiş olan modem işletim sistemleri bunun için kendi ayar seçeneklerini sunmaktadır. Security Option: Bu seçenek, Setup ana menüde kullanıcı ve sistem yöneticisi için ayarlanmış şifrelerin sorgulanmasını kontrol eder. Hiçbir şifre ayarlanmamı5sa. seçenek etkisiz kalmaktadır. "System seçildiğinde BIOS her sistem türünde her ıkı süreden birini isler. "Seıup'' seçildiğinde, çağırma durumunda "Supcrvisor l'ass-wor>J" sorulur. ''User Password" burada yeterli olmaz. PS/2 Mouse Function Control: "Autu" ayan bulunduğunda. BIOS sistem başladığında PS/2 Mouse arar. Bulunmadığında, Imemınt ham > • emp OCAK 1999 .: ı,*.%¦-r .¦_.. UM AYAfUAfil IRQ12* yi diğer amaçlar için bo$ bırakmalıdır. "Disabled" İle bo> bırakma olayı kaçınılmaz hale gelmekledir. PCI-VGA Paletle Snoop: Normalde hu seçenek 'Disabled" olarak durur. islenirse ISA temelli MPEG veya video kanlarının, PCI grafik karıları-nuı o anki aktif renk paletini kullanmasına izin vermek için aktif yapılabilir. Sozti edilen ISA karılan, çıkiı bilgilerini direki grafik karimin ekran belleğine yazarsa, sunumdaki renk haralarından kaçınılmış olur. OS Select For DRAM >64MB: OS/2 bundan doğru olarak laydalana bilmek için. \Varp versiyonun;) kadar, 64MB üzerindeki arnikanın özel olarak düzenlenmesine ihtiyaç duyardı. bu "O.S/2" ile ayarlanabilir. Normal durumda (ve Warp 4'ıc) burada "Non-OS/2" seçili olmalıdır. System.Video BIOS Shadow: Bu ayarlar "Hnabled" konumımd;i, yavaş Rrroware-beîfek yapı laşîarmın içeriğinin belirgin ve datıa hızlı olan ana heilege yansımasını etkiler. Sysieın BIOS Seçeneği artık sık olarak bulunmamakladır ve bunun yerine hemen oio-malık olarak yansıtılmaktadır. Bu ayarlar, heışeyden ona- IX)S ortamında büyiık bir hız yaratmakladırlar. Buyuk bir oranla Mardware ile direki ve BIOS üzerinden olmadan Helisim kuran Windows 95 gibi modern illetim sistemleri ve butun programlar, bu durumda hem kazançlı çıkmakta hem de Shadowmg'de zarar görmemektedirler. Buna ek olarak, aşağıda ilk Mc-frthytein 384 KB'ını kullanıma sunan farklı adres durumlarına sahip Sha dım Seçeneği vardır. Bunlar, ROM ya-pı taşlarının takına kartlarına yansımasını mümkün kılar. Örneğin hir ISA-SCSI ComrolİL'i'ımn BIOS' u. As-Unda burada en İyi altenatif, doğrudan donanımı kullanım ozei bir Üri-ver'm kullanımı olabilir. jntegrated Perİpherals: İç Cihazlarla Haberleşme Block Mode Bu seçeok "Enabteâ" (ya da "Auto") olarak seçilmişse, BIOS IDb Sabîl diskinin konfigOrasyon sektöründen biı defada kaç sektörün okunabileceğini veya yazılabileceğini bildirir. Block Mode' un [\t:\A Mıılıi-secror Tranöfers) tavsiye edilen değerlerinin kullanımı, her sektör için yaz ma ve okuma işlemlerinin tek îek yerine getirilmesi için gerekli olan yönetim zahmetini azaltmakladır ve bu da daha sonra hıza cila çimekledir. Gerekli durumlarda hu seçenekten somut sayı değerleri ayarlanabilir Başka bir yardımcı olmadan kullanıcı somut değeri çok zor bulacaktır. IDE PIOUDMA: Tercih edilen transfer modıı ieitı olan bu seçenekler, On Board CİDE Ccnlroller dakı her 4 ci- l/ISff BIOS ta*5IKG89) ons setup nmnY PlİK) $0FMİE, 1HC, IIBKB tISKS TYPl SİZE CYLS HMD NECİM* IfiKK SECÎBt fİK Prlnug Muter Sılİt FtIamm Muılar şptfo. OhSkip} : arrıms size chs em mraw lwk suma mı 2>¥) 'illi 78] 128 B 62S2 £j LU 3237 8253 16 6553S 6252 63 MKMH. 3224 781 128 8S535 6352 83 Uittî Hale: Smı (Kes (İlke SCJHJHW> wt usu 'KORUL' for lısbllatian ' İSC i Sfclo f Cmos SetUp Uıiliıy 1 kısmında sabit diskleri otomatik olarak tanuabîKısûıiz. haz içinde Prinıarj Masıcr'daıı Seeon-dary Sla\'e'e kadar ayarlanır, Seçilen transfer modıı, gidiş şeklini ve bag-';.rılıl.ıı ııı maksimum hızını (16.6 MB/s PKK ic, 333 MB/s UDMA' da) belirlemektedir. Ama kollanılan cihaz Liralından da desteklenmelidir "Auio" en yararlı ayardır Çünkü burada BIOS konfigılrasyorı sektöründen veya mevcııı EIDE cihazının Firmvvare'ından somut değen bildirmektedir. Değerlerin mamtel olarak ayarlanması, sadece çok uzun haglan-ıı kabloları veya sistem frekansını de-£işiiren luning önlemleri nedeniyle çıkan zorluklarda tavsiye edilir. PCI Slot IDE Second Channel: Burada PCI-EIDE karımın ikinci bir kanalının açılması ("lînabled") veya kapatılması ("Disabled") mümkündür. On-Chip PrimarySecondary PCI IDE: Bu her im ayar. On-Board-EI-DE-Conıroller'm her iki kanalının da aktif olun olmadığım ve aiı olan kaynaklan İşgal edip etmediklerini belirler. İDE cihaz kullanmayan biri bunları ıpial ederek boşalan iki Imerrupt halimi diğer amaçlar için kullanabilir. Onboard PCI SCSI Chip: Bu nıemı seçeneği mevcutsa, "Enabled" konumunda uygun kaynakları (Imerrupt. dnuı kanal) kullanan bir Oh-Board SCSI Chtp'hıi eıkinleştirir. USB Controller: Eııabled" konumunda Chıpseı'ıeki entegre edilmiş Conlroller'ı Uuivcrsal Serlal Bus için akıif hale getirir. Gerekli kaynaklar, USB cihazı gerekmediği sürece tabii ki saklanabilir. \oı:ıul klayye bir USB modeliyle degişıirilmuk islendiği sürece, bu ayar "Hııabled" durumunda olmalı, yoksa bir USB klavyesi USB Drıver'ı olmaksızın ne işletim sistemiyle ne de BIOS Seiup'uıda çalışabilir. On-Board FDC Controller: Bu rae-nü maddesi neredeyse her zaman ak-lıllir. çunku Board kendi şoppy^ 90ı CHkP OCAK 1999 Ch ipucu Conirollcr'ını IRQ (i.DMA 2' de akıif hale İeıirir. On-Board O.ontrollcnrı yerini', tamamen uygun hır takma kati kullanılmak istenirse veyu tamamen şuppy sürücüden gelmeden "Dısahled" ayarıyla kaynak çakışma-iarını çâzer ve bununla beraber daha başka kaynakların kullanılmasına olanak sağlar. On-Board Serial Port 1/2: Bu her iki ayarla lııtcmıpl meşguliyeti ve her seri bagfcmi) tÇfa Port adresi seçilebilir. 3FS/IRQ6 ve 2r\/!RQ3 COML" den COM2* ye doğru akışı sağlayan geçişli standarilardır/'Disabied" ile hag-laııiı noktalan iptal edilebilir ve kaynaklan bıı$ka amaçlar için kullandır hale gelebilir. UART 2 MODE: Rurada ikinci seri arabirim irin isletme nıodu belirlenir, "Sumdatt" R.s-232ciik normal işlet-me anlamına gelmektedir. Alternatifi "IrDA 1.0, IrDA 1.1 veya "&SK-IR" ile lufared Interfaee'leıin (kızılötesi arabirimlerin) yönetimi sağlanır. Duplex Mode: Bu seçenek "FuH" olarak ayarlandığında, mevcut bir İni-rared-Transceiver aynı anda hem gönderebilir hem de alabilir duruma gelmektedir. "Half" İle sadece değişmeli olarak devreye giren gönderme ve alma istetmelerine olanak tanınır, Onboard Parallel Mode: Burada. paralel bağlantılının I'orl adresleri ve Inierrupı hatları belirlenir veya hepsi laınanıen "Disablal" olarak konum landmbr. *"378Atci7b ve "27SArq5' LPT1 ve LPT2 için geçişti alternatişerdir. IRQ5 her türlü ses karlının standart Interrupt'ı olarak yerleştiği için. çoğunlukla ilk paralel port seçeneği en iyi seçimdir. Parallel Port Mode: Burada. yazıcı bağlantısı için yönlendirilebilir kombinasyonlar olan "SPP* "EBP" ve "ECP" arasında seçim yapmak müm- kündür, Standard Parallel Mode'un (SPP) aksine, hem Enhanccd Parallel Port (EFFİ hem de l-xicnded CapabİlİÖes Port (ECP) bidîrectional (çift yünlü) yanı daha hızlı çalışmaktadır - EPİ madunun birçok versiyonu mevcut lur. Hiçbir problem onaya çıkmazsa î;>;i'/I:PP" enıyı, en esnek ve en hız lı ayar demekcir. ECP Mode Use DMA: Burada ECP modu için bir DMA kanalı tatula edilebilir veya iptal edilebilir. Kanal "1" ve kanal "3" tercih edilmelidir Sound Blaster uyumlu ses kartları için standart olan bunlardır Parallel Port Epp Mode: Bu seçenek mevcut ise, "fiPPl.7" ve yeni le belirlenebilir, Titiz Board üreticileri Setup Dcf'a-ult'larının yararlı on ayarları ile uğraşmaktadırlar. "CHİP" bunları değiştirmemenizi önerir, çünkü birincisi, bu büyük ve zahmetli test .sonunda çoğunlukla sadeee küçük bir hız kazancı sağlanır. İkincisi, bazı koıüiguras-yon hataları [hemen Farkedilmeyip} ilk olarak elverişsiz durumlarda onaya çıkmakladırlar.Bu yüzden burada sadece gerekli parametreler kullanılmaktadır. Hn ufak performans artışı bile sizin için önemliyse, ayadan tek tefe ve küçük adımlarla degişlirnt>-niz ve hu arada testleri iddialı (bellek ve hesap yoğunluğu olan) yazılımlar ile yapmanız tavsiye edilir. Özellikle belli işleme tarzının ayarlarına yönelik seçe- Integrated Peripherals 3 menusu nden İDE ponlaraun ayarlarrm yapabilirsiniz FOH PCI/ISH ölı (ZaSIttfş) IHTEGRftTEı FEt!?HEMlS HU3U SSnHşK. İME. lnütfnal PCI/İM . lotl USB Cortroller : EBJblmi I0E FTtİEİ HisUr FIO ı (tato USB Keuboard Supırt : piMfeteıl EBE Pı-ımru Sl*ve PI8 : Rutg Poıor Buttan Över RiaD I iBfitşBt Ofi EM &8C0rtira HhIr- FiO, RutB Rltg Ponsr lif Control : bifi*b\r.i :D6 Sacoaiery Slave PIO: şüt o Pöhbt Up ng ftlım : ıişaMed •rimra Kıater UltraMBt fiuto 'rÎMJry Sleut UltraBHş: ftnto Seceırfars fcsteHlItraDHş: Bata Scj;sşdirH Slaue UltraDHR: ftalo İSE [tarat tkde ı Enabled IIE Mj Port Post İfrite: Emile* [fil 0t liach KadB : Dîmbled labotri FDI Coılrolter ı BNbled •asoırd Serlıl Port 1 ! 3F3/IHİH biatti Serlal Port 2 ı 2F8/IR33 tabur! Para 1 Is 1 Fort : 37B/IK0? İBtojr* Para İlet Hodo ; SPP ¦TPP1.9" arasında seçim yapılabilir, Böylelikle, eğer paralel port eihazla-rında i'ir problem olursa deneme imkanı mevcuttur. Chipset Features Setup: Chipset'e Ö2gün Ayarlar Adından da anlaşıldığı gibi. bu menlide mevcut bulunan ayarların bu yük bir kısmı kullanılan Chipset'e bağlıdır, ama mevcut Board Layout'a olduğu gibi, kullanılan Caehe-C".h iplere ve bellek modüllerim: de bağlıdır: Bu herşeyden önce, hellek erişiminin zaman tınmasını yöneten parametreler için geçerlidir. İki kesin şekilde sadece pahalı ölçüm aletleri y- rıekıer kritiktir. Burada ayarladığınız yapı taşlarının bilgisayarınızda gerçekle bulunup bulunmadığını kontrol edin. Auto Configuration: fcrıabled" olarak ayarlandığında Board üreticileri tarafından belirlenmiş özellikle de gişık bellek zamanlamaları içm mantıklı paramelreler yüfelenh". Bunların hepsi, ancak "Disabled" seçildiğinde tekrar değiştirilebilir. DRAM Speed Selection: Burada FPM (Past Page Mode) ve E0O-DRAM (E.uended Data-OuU için kullanılan belleklerin luzı bildirilir. "nO^ 92 . CHıP D>AX 1999 Ch ipucu tıs'* ve "70 n5 seçilebilir. Somu; değer kullanılan modüle bakılarak bulunabilir: Bellek entegreleri normalde uygun İşarc.ller lu^ır ve sonradan ,ıy arlanabilir. "6ö° veya "70". System .'Video BIOS Cacheable: Bu her ıkı .seçenek de. Shadovc RAMVİc yansıtılan BIOS parçaların tampon bellekte işlenip işlen enleyeceğini bildirir. Çoğunlukla BIOS ru-ıhılerine başvuran DOS vazıhını "Enabled" seçilmesi İle beraber kolay hız anısı sağlamakladır. Modern isle-liı-ı sistemler' BIOS erişimlerim daha iyi Drivcr'lar yulu ile yapmakladırlar. 8/16 BU l/O Recovery Time: Burada, İSÜ-BUS' lara \ apılan işlemler arasında ne kadar bekletoe devri ve ne kadar dinlenme zamanı olacağı ayar-Umabilir. Normal olarak burada "1" yeterlidir. Problemlerde, örneğin İSA ses kartı ile. talanlarda, yüksek değer ler verilerek yapılan denemeler problemi çözebilir. PovverManagement Setup: Enerji Tasarrufu İçin Povver Management: Burada bütün enerji İjsaiTul-i ünlemleri kapalılabı-lir. açılabilir. En son durum için yüksek "Max Satffog' ¦. dÛŞÛk "Mİn Sairine" veya ayarlanabilir tasarrul derecesi "L'ser Define" lı üç profil bulun-ruiikuıdır. PM Control by APM: Eğef Win-dows Öö gibi Advanced Power Mana-gemenı' lı bir işletim .sistemi kullanıyorsanız. buna "Yes" ile enerji lasar-ruiü önlemlerinin kontrolünü verebilirsiniz. Video Off Method: Curada, çok Farklı ayarlar mevtin tur* ekranın kapatılması gerektiği gibi. "Blaıık Scrc-en"de son olarak boşluk işareti monitöre gönderilir. "V/H-syııe+blank™ ek olarak senkronizasyon Sinyallerini kapatmakladır "DPM Suppoıı" gra-lık karılarının ve monitörün VESA Display Power Management Signa- lıng'de anlaşmakumı sağlar, ki bu durum en geç uç yıl içerisinde hürün cihazlar için gerekli olacaktır. Modem Use IRO: Burada mevcul modemin Interrupl-haıımı bildirmektedir. Hu hat üzerindeki akımie-ler bilgisayarı duba sonradan uyandırmakladırlar. Örneğin faks gelmesi. Doze.'Standby-'Suspend Mode: Bu üç seçenek akli:" olmayan saatleri belirlemekledir ve bunlara göre ?adc-ee işlemcinin Ip'Etoze Mode"! , sabit diskin ve ekranın {"Slandby Mode) veya bûlün parçaların enerji uyku&u-rta geçmesini yönelir HDD Povver Down: Burada, sabiı-diskin Slandby modda bağımsız olarak kapatılmalına kadarkı aktif olmayan saatlerini belirlersiniz. Bulun sürücülerin sık sık elektrik kesilmı'leıi-ne dayanamayacağına dikkat alin. Hu lıerşeyclen önce Servcr işletmelerindeki yüksek verimli sabitdiskler için geçerlidir, çünkü kesintisiz çalışmak islerler. Wake Up Events in Doze & Slandby: Bu başlık allında Inier rupi'lardh oluşan bir lisıe ortava çık- BşS Pnlee Uldtb tefresh : 7T BAS Precharge Tine : ST RşS ta CftS telay : 5T CPU to PCI Post ifrite l Disjbied ISş Bus CIoclc Freıueacu ı PCİCL^'4 KDI EublD ı Disablei SDMH CAS LıtsKü : 2T SDMH UR tetire Sate : K-I-J-l SöKftHItoit State Control: BU5 mm Hamt fon Tlnlng t 2T en S Precfearae Tİ* (EDO)ı 2T CftSB Polae UUtb for EM: 2T CAS Preebarge Tine (FP) : ZT CşSI PhIss Uİdth for FP : 2T Enhatced Hewrn Urite : Enabled Eead Prefetcfc Meİarg M> : ftisabled CPU tu PCI Bnrsl Men. US: Enobted Hş Current Ratİng fiCP fiperture Size : E4HB inakladır ve onların aktivtteleri 'Oıv bilgisayarı Dozc Sumby modlarındaıı uyandırmalıdır. Yeni BIOS versiyonlarında bu başlık sıklıkla "Keload Global Tüner fcvcn;.s" alnınla daba gelişmiş bir tormda görünmektedir. Povver Down & Resume Events: Bu ikinci mterrupt listesinde bilgisayarı Suspend-Mode'undan uyandırması gereken bölün parçalar "On" ile işareilenir. ThrotUe Duty Cycle: Bu ayar. işlemcinin Ooze Mod'ımda göstermesi gereken perlormans yüzdesini yönelir. VGA-Active Monitör: Bu seçenek "Enabİed" ise graliklerin akıivitesL sistemi Sraııdbv-Mod'undan urandı - CPU Fan Off in Suspend: "Enah- ied"a ayarlandığında. BIOS Suspend VlodUnda işlemci fanı için olan bağlantıyı keser. Resume by Ring: Bu seçenek hnubled" olduğunda, seri baglaniı- larda lüng-lndicator-lıattı modeme Suste-t BIOS CackHkle t Enabled Uİdea BIOS Cachsable ı Eeabted feaorg Hole at 15H-16H ı lisabled Carraat CPUFAM Speed ı 6 SPH Currert CPU UCoro ı 2.22 U Curreat İ3.3 U : 3.68 U Correııt İS U : 5.21 V C*rreİt .12 ü : 12.16 lf ESC : Mi U— i Select İten Pl : Help Pll^O/./- : todiiy i OU UaİHes (Shirt)F2 : Color : Uıd BIOS Defaalts • : Laad Setap Oefaults Dİkkade yararlanın: Chipsetlere ûzgş ayarlarda yapılacak yanlış opümiza.syon çaoalan islenmeyen sistem kLUüenınide.nnc neden olabilir. 94 • CHLP OCUK 1999 ipucu wj,'ii:iı.n;H:iı.'r.ı^ı,!,ııniAın;ıılyı gelen bir çağrıyı gösterir ve PC enerji tasarrufu madundan uyandırılır, Soft- vvarc yönelimli ATX Pmvera sahip bilgisayarlarda da halta yan kapalı durumdan bilgisayarı tekrar uyandırır. |RQ 8 Clock Event / RQ 8 Break Suspend: Egex bu ayan "Emıbİed" yaparsanız, gerçek zarnan saaii bilgi sayan Suspend-modundau uyandım, İ.ünkü IRQ 8, gerçek zaman saatinin Interrupt'ıdır (RTC-Real lime Clock). PNP/PCI Configuration: Kaynak Kontrolleri PNP OS Installed: Bu madde allında "Yes*i ayarladığınızda, BIOS sade-Gİ Bont islerni İçin gerekli donanımın kaynak dağılımı ile igilenecekür. Diğer parçaların konfigüıusyonu içuı şanradarj zorunlu olarak Plug & Play özel ligine sahip Windows 95 gibi bir ıjleiım sistemine gerek duyulur. Resources Controlled By: Burada "Aıım" veya "Marnlat" seçeneklerinden birini lercıh edebilirsiniz. (Kay nak dağılımının otomatik olarak 81-05 veya en azından kısmen manuel Olarak yapılması konusunda) ilk değinden seçenek sadece PnP uyumlu parçalar kullanıldığında güvenilirdir Buna karşılık daha eski ISA karıları kullanılıyorsa, manuel koni rol, ifıii- KI/ISB BIOS 4361093) O HMAGEfCHT SiHIT liH MFTUBBIİ, INC. tımer Hıaışarmi ı ıtwbln CPüP*ıı Mİ in Sus*.ı Farili* Uifeo Of* Hetkc4 ! Blaı* Sctwn *İİ Spenı) (dtv ba>: z/a ŞUA* Spwdİlv bs!: i/B •¦ W Ilım*. ıı m Off şttn s Blubta ıom fefe : DİMbl. •&**&* Kode i DİMbİB SüfiMld Krfs ! DİGBblO •• m EvıntE İ UM Pstls fcfivUy : BİsıblrM CGH Inü fctmtv i lİMbtştl UX foıls Bet ivilı ; BİSibled İfi Rctivîtu : Diubleâ m 3İ5&rİikmm: Dibine rSC i frit 11ı : SııUcl Hm Fİ i Help İWW- i Kidirı K 1 şld UalllM C&lftlR : Csl.-; FS : (.ı>İ BIK hfuttt ¦ yaç duyulan kaynakların rezervasyonunu mümkün kılar (Bakınız "IRQ-x/DMA-x assîgned io"). Reset Configuration Data: Bu seçenek genelde "Disablc.u" durumundadır. "Lnabled" île aktif duruma ge-lirildiginde, BIOS Setup' lan çıkıldıktan sonra. Reset sırasında bütün P.C5P kayıtları silinir. Boot işleminin sonunda BIOS mevcut kaynakları tekrar tamamen dağılır. Burada öncelikle rezen' edden kaynaklarla uygun ISA kardan değerlendirmeye alınır. Sonra bunu Plug & Play parçalan izler. Yapılan sistem konıigurasyonlan böylelikle gerekti ginde yeniden caıdaudınlabilir. IRQ-Xr DMA-x Assigned To: Bu ayarlar sadece "Resources Controlled By" altında "Manual" seçeneği tecih edildiğinde ortaya çıkar. Bu ayarlar mevcut kaynaklanıl "Legaey ISA" veya "PCI/ ISA PnP" ile bir İSA karlına veya Plug & Play Resouree Pool'ıı bağlanmasını mümkün kılar Pski bir Sound Blasıeı 2.0 karıt için, örneğin Legaey ISA' da 1RQ 5 ve DMA I ayarlanabilir. PCI IRO Activated By: Bu ayar mevcutsa, burada "Level" ve "lidge" seçenekleri tercih edilebilir. Normlara uygun PCI katılan normalde sinyal yüksekliğine, göre. uyandınr ve Inter- Çevre Bilinci: PC'nizin enerji tasarrufu yapmanızı isüyorsanıs, bu bolümde. ügüı seçenekleri bulabilirsiniz rupt: la desleklenir (Level Trigge-ring). Bundan sonra, birçok PCI kartı tek bir Interrupt lıattını problemsiz kullanabilirler (Interrupt-Sharitıg). Bazı uyumsuz PCI karıları oyun kurallarına uymamaktadırlar. Böyle problemli kartlar "tdge" seçenegiyle zaptedilebiiir. Slot x Uslng INT #: Bu ender seçenek, 4 PCI Intemıpı'mdan birinin belli bir PCÎ yuvasından hinne. atanmasına olanak Sağlar. Böylelikle bu problemler Edge-PCI karılarında giderilir. Normalde "Autu" ile yapılan oiomaiik dağıtım yeterlidir. 1st/2nd/3rd'4th Available IRO: Bu çok ender bulunan seçenekle, eğer "Auto" ile yapılan otomatik düzenleme islenmeyen sonuçlar üretiyorsa. Adan D'ye her dört PCMnıernıpt'ı ıçm bir Inıernıpı düzenlemesi yapabilirsiniz. PCI IRO Map To: Bu menfi maddesinde 14 ve 15 numaralı IDP-Imer-rtıpt'laıın düzenini seçebilirsiniz. Normal durumda bunlar "PCI Auto" ile meveııı bulunan Onhoard-Com-roller'a verilmektedir. Bunun yerine PCI Controller karnnın bir Sloiuımn da "ISA'' ile İSA Coııiroller'a verilmesi ayarlanabilir Primary/Secondary IDE INT #: Burada. Onboard Conlroller'ın veya uygun bir PCI kartının her iki 1DP kanalından herbtrınin hangi PCI In-lemıpı'ı kullanması gerektiği belirtilir. "A" ve "B" normaldirler. Use MEM Base Addr: Bû seçenek Upper-Memory alanındaki bir ana-bellck penceresinin rezervasyonunu mümkıın kılar. Örneğin, bazı eski ISA neuvork kanlan. Burada "NA" (Not Avaible = mevcut olmayan) yerine hır başlangıç adresi verildiğinde, ihtiyaç duyulan bellek alanının büyüklüğünün ayarlanmasını sagtamava yönelik "Ust-d MEM Leııgth" seçeneği karşımıza çıkar > 96 . CHIP 0>*K 1999 ııpucu —J^J^. U.:. ¦;| ..,| 3. BlOS'un Update Edilmesi Bundan üç yıl önce Ilash-ROM yapı taşlan ana platinlerde yer almaya başladı ve dala kullanılan EPROM- ve ECPROMChıp'lere kadar başlarda kararsın, snnralan hızlı bir şekilde yerlerim kaybettiler. Bunun için iki neden var. Birincisi, şash bellek oldukça az bir masraşa programlanabilme ve tekrar siHnebîhne gibi teknik avantajlar sağlamaktadır. (r.)EP-Rûfrşarda bu işlemler hem tamamen hem de parça bazında yapılabilmekte dır. Böylelikle şash bellekler, kısmen daha yavaş olan ve bellek içeriğini Elektrik akımı olmaksızın sılemeyen KAM entegrelerine benzemektedir, Yeni İşlemler Yeni Belleğe İhtiyaç Duyarlar Yeni çıkan l'lug & Play fonksiyonu ESCD (FMcnded System Confıgurali-on Data) adı verilen kaynak yöneü-miden gönderilen bilgiler için oldukça büyük bellek alanına ihtiyaç duymakladır. Tampon destekli gerçek zaman snatindeki az Byre'Iar bnmın için çok az bir yer sunmakladır. Burada BlOS'u şash-ROM'a sokmak ve !St D alanı ile entegre etmek, çözüme daha yakındır. Yeniden yazılabilir bir BIOS yapıtaşı aynı zamanda programlama Soft-ware'lcri içüı de Updalc yapma imkanı sunmaktadır. Kullanın için hu bir avantajdır, çünkü bu Update bazı eski Board'lara yeni fonksiyonlar sağlamaktadır. Yeni işlemcileri somut olarak tanımayı ve yönetmeyi, CD'Ierin Boot işlemi için seçenekleri. kullanılan Chipset'lerin 0|iünıa! uyumu Üe daha iyi verimi bunların arasımla .sayabiliriz. Masıatlaf düşüktür. çünkü neredeyse bı'ıiOn Board üreticileri Bl OS-Update bilgilerini ve programlama Sofivvarr'lennı Inrrmeire ücretsiz olarak sunmaktadırlar, Oıı iyisi BIOS-i.pdaic hıızi yapmak için harekete ge çin anık; Öncelikle anakarlıuızın mu delini ve BIOS versiyonunuzu belirleyin. Sonra yeril BIOS versiyonu arayı- şı gelir. Normalde bunu anaka'i üre- şcanizm VkTeb-Server'mda Suppott a- lanında Download alanlarında bulur-Sliriua. Anakariınızm kitagçiğmda riash-ROM'u yazma erişiminden kuruyan ve Upılaie'den önce çıkafdması gereken bir jımıper'a sahip olup ol madiğini iğrenebilirsiniz. DOS mo- Chççk Şuurunu gösterir ve bellek tipini bildirir. Sonra sîze eski BlOS'u-ııuzu saklamak isteyip istemediğinizi sorar. Bu tavsiye edilir, çünkü bazen yeniler problem çıkartmaktadır Y tuşuna basarak soruya olumlu cevap verin. Simdi programlamadan önceki son sorgulama gelmektedir. Bu- HT!8 ımıwwwrffwwıwn ı - | aJ Fijitn -¦¦' .-¦' mu ı -ı •OBu.ı-4 tattan* tı9* İı Hi'jlrta ttoıvm* i-,- ,\ ıİ : :•(!• .ınac MİS: ıı^ı4^W Rnl t,p- - mi jatEcııa 6 asrımı -su Cha>k**n : Sİ7*I '' i.-- İti dr* vo* İ** 10 HMşK" tü-ıı> Yenileme: Bit şash-VVriterile BlOSYınuzu güncelleyebilirsiniz. duna geçin re "forraat a: /s" komutu ile yeni bir disketi Botu edilebilir bale geıırm. Yeni BlOSYı şash-Software ile diskete kaydedin. Sonra bilgisayarı kapatabilir ve sonunda yeniden Bo-ot edebilirsiniz. Sız yine de emin ol inak için BlOS-Setupagirin ve bulun ayarlan kontrol edin. BlOS'un Uygun Şekilde Güncellemesi Booi dan sonra SÛTOGÜSÛz minimum bit DOS elde edersiniz. Sûrûcü-SÖ2 konfıgürasyon mannklıdır. çünkü islenmeyen adres kaymalarım ve Update işlemini rahatsız edebilecek diğer yan edalen önler. Bu önemlidir. çünkü basansız hir programlama işlemi BlOS'u neredeyse her zaman kullanılmaz hale geıirir Bu durumda ya Cbip'i yeniden çıkarıp değiştirmeniz ve uygun bir programlama cihazında yeniden programlamanız ya da hemen üreticisinden yem bir tane sipariş el ineniz gerekir Güncelleme yazılımını. yani A\VT)FIASlIl çalıştırın. İlk olarak l.pdaie'ınızm dosya adım girmenizi isleyecek. Bundan Sonra, program versiyona göre yem BlOS'un nu da onaylarsanız. Update başlar. Daha sonra program bilgisayarı Rc-set'leyerek yeniden haşlatmayı talep eder. Bazı urelieıler BlOS-Seıup'ma girmeyi ve Selup-Delaulls'kıtı yüklemeyi tavsiye eder. Konfor Tehlikeyi de Beraberinde Getirir BIOS üzerindeki en basıl yazma erişimi önce veya sonra bazı köıu denemelere yol açmakladır.Mesela kısa bir süre öncesine kadar her ayın 26'sında BlOS'un Özerine yazan VVindous 95/98 CİH virüsünü Board'unıızurı BlO'ıı yazma korumalı yapan birjunı-per'la (eğer varsa) ve bu Junıpera gerçekten de dikkat eden bir şash entegresine sahipse, bu durumu atlattınız demektir, yoksa size yardımcı olacak şeyler, temiz yazılımlar kullanmanız ve uygun bir virüs tarama programı ile düzenli virüs kontrolü yapmanız ve virüs bekçileri yükleme* nadir. Fakat şasîı-VVriıer't pek boş olmasa da BIOS için "Baçkup-Progranı^ olarak kötüye kullanabilirsiniz S Derleyen Set/a Duuacı ¦ CHkF OCAK 1991
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu