Meraklıs ısına Dijital İmzalar Tahminlere göre haber ve fotoğraf ajanslarının tüm resimlerinin üçte biri İzinsiz kullanılıyor. Dijîtl filigranlar gerçi telif haklarının ihlalini engellemeyebilir, ama profesyonel resim hırsızlarını caydırıcı bir rol oynadığı kesini Îeonardo da Vinci şans Mıma l.i.sa yi çizdiğin ¦ simdeki gülümseyişin dıgı ünün yalnızca kendisin? I cağından emin olabilirdi. IgH l;U"üiHl kuii, UKıM i'.l.-i'^-i-iİİ C-llDİ hiç İviniz? on; m şiıi:' mi Jokeutc W I İHiVK-r civarında. fırça ve boya dışında, çoğaltan için gerekli teknik araçlar henüz ortalıkta yoktu. Günümüzün I eoııardo'Ianrmi İse İdleri daha zor. Ressamlar, gralikcr-!er, bilgisayar sanatçıları, fotoğrafçılar. programcılar, bestekarlar, yazarlar ve yakında eserlerin! difiuıt olarak yayınlayabilecek olan rejisör ve kameramanla t çalışmalarının karsı lığını alamıyorlar: Bunların eserlerini bir aklamayla kopyalamak mum kün. Eğer bunu yalnızca tek tuk ö-zel kullanıcılar yapmaz da. licari o-larak bu eserler izm alınmadan kul lamlıısa, bu durum halin sayılır bir İfcÜsadi zarara yol açabilir. Üstelik bir de bu resimler Imcr-net'e yerleştirilirse, başkasına alt bil enteHektûeJ mülkiyetin kitlesel kullanımı için gc.nfş çaplı bir onanı ya-raıılmıj ohır.'TcliI hakkının komıı- û :ip almadığı resimlerle öcaret yapan kişi böylelikle teşhir edilmiş oluyor. ması ile ilgili tüm mekanizmalar, dijital verilerin kopyasının ve orijinalinin aynı olduğu gerçeğiyle mücadele etmek soranda, Her kopya bir orijinaldir. Gcoffrcy Rhoads, astronomi ile ilgili dijital kayıtlar satmak istediğinde, bu durumun farkına varım?. Kendisine, bu kayıtları sahtesine karşı korumak suretiyle nasıl kendi çalınmaları olarak ortaya koyabileceğini sormuş. Pordand/Oregon kökenli mühendisimiz düşüncelerini bu konutla yoğunlaştırmış ve sonunda da bir çözüm bulmuş: Dijital filigranlar, Dijital filigranlar, dijital resimlerde, videolarda ve ses kayıtlarında bulunan mesajlar. Bunlar içerikle iç |££ durumdalar ve ek belleğe ya da yeni dosya lormatına gereksinim duymuyorlar. Örneğin bir telil hakkının. bir seri numarasının, alıcı hakkında verilerin ya da bir kitabın barkoduııuıı iletilmesinde kullanılabiliyorlar. 200ı CHtP ŞUBAT 1999 ıU:/_.,_:^Ui$. İnmımtaş Göz ve Kulak İle İşaretler Tanınamıyor Nasıl ki bir keki kırmtılamadan luı:ı kuru üzümleri ayıı inak olanaksızsa, ayıı şekilde dijital hîr N ligi anı da kaille kaybı olmaksızın hir dosyadan silmek imkansız. Kağıt üzerinde görünür olan filigranların aksine, dijital filigranlar gözle görülemiyor, kulakla işiıilemiyor. Onları yalnızca bir bilgisayar okuyabiliyor. Onları i--.insiz olarak silmek isleyen kişiyi ö-zel bir sabır oyunu bekliyor. Üç yıl ve beş palenı sonra Geoıfrey Rhoads şirkette sel olmuş. C-iliö'ı&ı şirket Digsmare. dijital filigran konusunda piyasa hakimiydim elinde bulunduruyor. Onun yazdığı yazılım nalı karışıyor. Gizli bir kanal üzerinden haber dcgislokıışu yapmanın yaygın olarak kullanılan yöntemlerinden biri, genişletilmiş hirspekırum üzerinden i-ietişiuıde yalıyor ("Spread Spcetrum Transmission*"). Hu yöntemle, telsiz tekniğinde atmosferdeki arka plan cızırtısından 100 kez daha zayii rad yo sinyalleri elde etmek mumkılıı oluyor. Modern sıcganografik sistemler de aynı şekilde daha küçük bynd genişliğine sahip bir sinyali (örneğin dijital bir filigranı) çok daha büyük bir band genişliğine sahip bir sinyalde (örneğin bir JPtG-resminde) transfer etmek için "Spread Speetrum 148, 157. 158. 164, 162. 155, 149, 148 seklindeki piksel serisi bu durumda "i" harfinin IASC1I 105 ya da ikili sistemde 01101001} yerine yerleştirilmesiyle. 1-18. 157. 159. 164, 163,154,148, 149 seklindeki işaretli piksel serisi halini alıyor; bu sırada her bir 0-Bit çili sayılık bir gri değeri alırken, her bir I Ilıt tek bir gri değeri alıyor. Ancak bu LSB yonicnıi artık yeterince güvenli ve savlam de- ga. Günümüzde işaretleme sırasında başlıca ıkiyiıniem kullanılıyor: Doğrudan sekanslatıta ("Direct Sequ.cn-cing") ve frekans sıçramaları ("l-re-queney Hoppıng"). Doğrudan sc-kanslanıa sırasında, eşlikçi bilgi, bel- Dijital Filigranlar Nasıl Oluşuyor? şifreleme ve kodlama Filigran 100100... Bilgi (örneğimizde filigranlar), Bİt'Ier akımı halinde dönûşmrûlebiliyor ve üstelik şürelendirUebüiyor. Sonuç olarak ortaya çıkan bit akımı fotoğrafı meydana getiren veri malzemesine akıyor. Çokluortara verileri Anahtar işaretleme verileri Pozisyon takip Jeneratörü Pozisyonlar işaretlenmiş çokhıortam verileri Entegre erme yöntemi _A (Gizli) bir anahtar belgenin belirli özellikleri yardımıyla. Syscop programı önce bir pozisyon dizisi oluşturuyor. Bundan sonra pozisyonlar işaretleme bilgilerinin yerine yerleştirilmesi için yardıma çağrılıyor. Adobe Pholoshop'un ayrılmaz parçalarından biri. Ancak rakip kuruluşlar da yok değil; örneğin Almanya'da l:r.uıenhofer Grafik Veri işleme Eııs- utüsundeki bilişimcilerin geliştirdiği Syscop programı ya da İngiltere deki Signum veya ABD'deki Rlues-pike şirketleri gibi. Bu yeni disiplinin kökleri çok eskilere uzanıyor; Mesajları görünmez mürekkep ilı- yazan komutanlar, ınikıo noktalardan ibaret dosyaların şifresini çözen ajanlar, zararsız bir sinyal akınımda belirli işaret dizilerinin peşinde olan dinleme mercileri buna ûrnök teşkil ediyor. Ne zaman ki bir ortamda bilgi saklanıyor, o zaman işe Sıeganographie bilimi ve sa- Tıansmisşion" tekniğini kullanıyor İşın İçinde olmayanlar, bu küçük gezgin eşlikçiyi rastlantısal bir cızını olarak algılıyor. Bit'lerin Modülasyonu Eşlikçi Bilgiler Sunuyor kn düşük değerli Bitin modülasyonu ('Lcasi Sigııifieam Bit"), Stcga-nogıaphie'nhı bir prensibini açıklayabilecek iyi bir örnek- İler bir resim noktasının 0 (siyah) ve 255 (beyaz! arasında bir değer alabileceği gri ba-saınaklamaya sahip bir resmide, değeri en düşük Bitin değiştirilmesiyle. her bir resim noktası basma 1 Bit eşlikçi bilgi, göze çarpmadan resme eklenebiliyor, genin her yerinde iaşıvıcı sinyali hem verici hem de alıcı tarafından tanınan sözde rastlantısal bir sayı se-kansıyla faz faz modülasyonu yapılmak .suretiyle gizlenir. Digimaıe sirkelinin çalışmaları bu ilkeye bağlı o-laıak sürdürülüyor. I'raııenhofer linsıitıısü'mırı ıiniııu Syscop, bîr pozisyon jeneratürü ile kombine halde bir Freuquetıcy-lIop-ping yöntemi kullanıyor (Aşağıdaki grafiğe bkz.). İlk İs olarak, gizli bir a-nahıardan (sözde rastlantısal sayı sekansından) ve belgenin belirli karakteristik alametlerinden bir pozisyon dizisi oluşturuluyor. Bir resimde bu örneğin piksel blokları olabilir; bu bloklarda yemden bilgi kodlaınak *>- SUBşî İM* CHIP ¦ 201 Meraklısına i I. için tek tek frekanslar ya.da frekans handlan modifikasyonu yapılıyor. Kir Bitin (isler 0, ister 1 olsun) sevilmiş bir pozisyona entegrasyonu bu konumdaki örneklerin karjtlaşu-rılması yoluyla gerçekleştiriliyor. Rc-lirli, Önceden tanımlarımı? ilişki örneklen bir l'e. diğerleri bir 0"a tekabül ediyor. Varolan ilişki örneği belirli bir konumda entegre edileeek Bil'iıı diski örneğine tekabül ediyorsa. hiçbir"değişiklik yapılmıyor. Gizli filigranları tanımak için, alıcı bîr anahtara ihtiyaç duyuyor. Kamusal filigranlar için anahtar gerekli dt:-gİl, llıımın yerine, tuın kullanıcılar ve tüm resimler için aynı olar, bir a-nahtar kullanılıyor. Herkes bu yolla resimle ilgili genel bilgilen elde edebiliyor. Tabii ki yine bu yolla sözko-nusu resmin başka filigranlarla da korunduğu seklindeki mesaj ileıile-bıtiynr Digimare ürünlerine güre de, bir kullanıcı bir anahtara gereksinim duymaksızın Photoshop'ta işaretlenmiş bir resmi kullandığının faikına varıyor Dijital filigran burada kopyalamaya karsı bir uyarı işlevi görü yor. inleme! bağlantısına sahip kullanıcılar, resim işlemeden harekede lîtgimarc'ın Server'ıyla bağlantı kurabiliyor ve bir filigranın kime. ail olduğunu saptayabiliyor. Kayıt işlemi ise ücretsiz gerçekleştiriliyor. Playboy da fotoğraflarının Peşinde Şirketler 4000 dolar karşılığında. ek olarak Dıgımarc'ın arama huzmelinden yararlanabiliyor. Gezgin bir ajan (Spider) \Vorld Wide VVeb ajanları gibi büyük arama tnakineleı i için yabancı VVeb siteleri üzerinde kendi resi inlerinin peşine düşüyor. Bu lıiz.-ıncıten yaralanan müşteriler arasında Playboy da bulunuyor. Ancak minareyi çalan kılıfını hazırlamaktan da geri kalmıyor. Örneğin Piiısburglrdakİ Camcgic Mellon Ümvcısiioi'nde. hilıştmci o-larak faaliyet gösteren Adrian Perrig. ticari siteler karşısında şifre ve kulla- Sign-lt - Dijital Ali-Veli Dijital filigranlar yarcımıyıa, beıgeyi a-i çan hiç kimse prosedürün farkına varmaz ve oelgeler otamikieşl irilir. Ama bazen kişi bir meKlubu onu Önceden basma zahmeTine katlanmadan yalnızca irnzaiamak isteyebilir. Communicatıcn Inleltigence Corporation şirketine ail bir yanlım olan Sign-lt ife lam da bunu yapmak mümkün oluyor. Bunun için. kişinin, fareyle yazmak ne de olsa zor olduğuna göre. bir dijital-ieştirme tabletine ve Microsoft VVore 97'ye ihtiyacı var. Yazılım üç küçük şaltet ile İşini görebiliyor. Belgenin herhangibır yerinde bir imza alanı açınr açılmaz ve imzalanır imzalanmaz (aşağıdaki resme bkz), program kullanıcı adını, zamanı, tarihi ve imzanın nedenim Kaydediyor. Birden fazla imza kullanmak da mümkün. Eğer biri sonradan bölgede değişiklikler yaparsa, lürn İmzalar yokolu-yor. Böylelikle, örneğin bir protokolde yapılan manıpüiasyonlar hemen göze çarpıyo*. Ancak tabii ki belgelerin açıldıkları zaman kendini güncelleyen tarih atanlan ya da benzeri işlevler içermemesi gerekiyor. Aksi takdirde Sign-lt bunu da bir manipüiasyon olarak değerlendiriyor ve acımasızca lüm imzaları siliyor CESvıvııınr.ı-urrct.Tt Koni;.' ı s iaİw| Antta jC -.-iömip"-ı *ı*>"" İ£_JB>Ü 3 mm t>—. —ı '¦>>• uti^ —- ¦t^~vİ Güvenlik için kullanıcı imzası: Sıgn-It kullanıcüa-tınm en iyisi fare yerine hır kalemi tercih. etmeleri gerekiyor. nıcı ismiyle kendilerini tanılamadıklarından dolayı Spideı'ların başarısızlığa uğradığına İşaret ediyor. Telif hakkını ihlal edenlerin arkasına saklandıkları şeyler ise. hılyıık olasılıkla bunlar. Perrig, bu yüzden büyük Internet servis sağlayıcılarının Proxy-servcr'larındaki verileri Spıdcr'iara i-leımclerini öneriyor. Böylelikle sitelerdeki İşaretlenmiş dosyalar da erişim kontrolü bakımındım süzülüp onaya çıkarılabiliyor. Telıl lıakkıuııı kaıutlanması sorunu, işaretlenmiş belgeler yaygın olarak değişik işlemlerden geçtikleri i-cin zorluk oluşturuyor. Böyle bir belge derecelendiriliyor, donduruluyor. neıleştîriliyor. fîlırelendiriliyor ve sıkıştırılıyor. Ve ılım bunlara rağ- men filigranların silinmemesi neredeyle olanaksız gibi. Ancak resimden uzaklaştırıldığında* resimde belirgin bir kalite, kaybına yol açacak katlar sağlam olmaları yeterli. Filigranlar Döndürmeye Karşı Duyarlı Artık dijital filigranlar için otomatik bir resi de mevcut: StirMark. Bu tesi sırasında işaretlenmiş resimlerin döndürülmeye karşı duyarlı okluğu ortaya çıkmış. Digimare, Adrian İ'er-rig'in de ifade eniği üzere bir derecelik bir döndürmeden sonra ayakta kalamıyor. Burada özellikle önemli olan, işaretlenmiş hir örnek tarandı gmda filigranların yokolmamast. çünkü ne de olsa hiç kimse bir sayla 702 ¦ EHIP ŞUBAT 1999 yi taınmnıyl.ı duzgun bit hiçimde tarayıcıya yeri eş ti rem ez. Ama buna karşılık renk ve kontrast degişimlm-nin kolaylıkla üstesinden gclinebili-yor. Bir dosyayı kendi işaretlemek falfe-yctı kimse, sun adım olarak filigranları yerleştirmelidir ve |l'i:G ya da MPEG gibi sıkıştırma yo menilerinde yüksek bir resim kalire-n ayarlamalıdır. Çoğunlukla programlar da filigranın gticû yönünde bir ayarlamaya olanak tanıyor. Orta di-.iv.cfde bir a-yarlamada orijinnlle aracındaki fark çok küçük, ama anan gucV birlikte resimler ne iliklerini kaybetmeye başlıyor. Resimler eıı az 100x100 piksel lıu-yükbigYınde olmalı. O zaman bile ûc lıarfi gizlemek neredeyse hemen hemen olanaksız: Resim ne kadaı büyükse. sonuç da o kadar iyi oluyor. Ses dosyalarında ise örneklemeler en az birkaç saniye uzunlusunda olmalı. riligranlanıı dijitalleşLİribniş dil i-le de aralan iyi. Dresden ve Hildes-heim üniversitelerinde laaliyel gösteren bilgi güvenliği uzmanları 1996 yılında yaptıkları bir deneyle, bir ISDN lelclon konulması sırasında farkına varılmayan bir veri transferi olanağının varlığını gözler önüne sermişlerdi. Yapısallasurdmı> metin alanları için de. örneğin l'OMscript, bu yönde çalışmalar mevcut. Yeni bir araştırına alam da video a-kışlarmdaki dijîral liligranlar. "Talis-uıan" ve "Octalıs"' adlı projelerde. I )armsrad t'da ki Frauenhofer Enstitüsü Syscop'u gelişiirnıeye devam ediyor. Böylelikle anık Windows NT İ.O altında dijital televizyon yayınla-nnı gerçek zamanlı Olarak transfer e-dilmeyc karşı ısareileyen ve rakiple rinin yayınlarında kendi filigranları nı arayan bir takma karı mevcut. 1998 Dünya Futbol Şampiyonamı sırasında bu SİStem ilk kez Paris'te ıest edilmiş. Artık bankalar da dijital filigranlara ilgi gösteriyor. Kalpazanlarla mücadele için her bir banknot üzerinde gizli bir kodun bulunması güçlü bİı ŞUBAT 1999 .' ?;v silah olurdu; o zaman sahte paralar yalnızca dikkatli veznedarların dikkatini çekmez, çok daha yaygın h!r biçimde tanınabilir hale gelirdi. O zaman para sayına makineleri de banknotları tarayabilir ve sahtelerini dolaşımdan çıkarabilirdi. Peki telif haklarının ihlali İle etkin bir biçimde mücadele cime konusunda hiçbir araca sahip olmayan küçük bir grafik bürosuna dijital filigranların nasıl bir yaran dokunabilir? bir sigoria şirkeıi kısa hir süre öncesinden başlayarak bu açığı ka-palmak için yola çıkmış: Gratiker e ger kc'ndı enlellektüd mülkiyelini Signuın'un Suresign'ı ile işaretlemiş oldUgluTO kanıılayabilırse. telif hakları sigürîâsı CoPs hakkının korunması için gerekli masraşarı üstleniyor. Örneğin yılda 43000 marklık bir hak talebini kabul ettirebilmek için, yazılıra TC bit yıllık kayıt da dahil olmak üzere 900 mark ödenmesi gerekiyor. Sigoria kendi açıklamaktı ma goıc ıfiııı dünya üzerinde geçerli, ancak cntclleklûcl mülkiyetin hâla korunmadığı bazı ülkelerin de mevcut olduğunu unutmamak gerekiyor. Neyse ki ihlallerin cezalandırıldığı yerlerde dijiıal Leonardo'lar hiç olmazsa kısmi bir başarı kazanmışlar: Dijital filigranlar mahkeme onunde parmak izi ya da kan Örneği gibi bir kamı i$levı görüyor. H Harsta Schendenı'ıkm çeviren (j'uio Aııtikaııogiu Ç Bilgi İçin______ Adresler Dtglmarc Information Bilgi ve Kayıt www.GİıSiinarc.corn Bluespike iVAsv.Diuespike.com StirkMark www ûl cam ac.uk/-fapp2/ stegorag laphy/StırMark Signum Technologies w w .v. ?ignumtech .com >? O V Bilgisayar destekli çeviri sistemi! Translator ITIIIIIIIİ! İngilizce meî:n>3ri Türkçe ye biigısayaı ortamında (WIND0WS ve MSW0RD altında). etkileşimli çevirin, zaman kazanın... -----220$----- ^ ^ .tf-e Tûrfw ¦fe >t3 İngilizce'den çevın yapan WEB gösterimcisi Eğer Irtgilizceniz İnternette sörl yapmaya yeterli oeğüss sizin için WtB şayialarını anında Törkçeye çeviren ilk ve tek orogram. -----170$----- iki prog rama bi rden sahip olmak isteyenlere % 20 indirim ve S^îlejSJtaksrt I o İ Ahme; Mithat Elsnaı Stftalt, 22/1 Çankaya/Ankara T9İ03I2 4-11 4B34 - 439 28 50 rax_ 0312 435934? e-mail bil$ag@bilsag.comlî • rrttp/Mw.bilsBg.ccm.tf