Ch ipucu Yeni Sürücülerle Sadece doğru ayarlarla bilgisayarınızdan maksimum verim elde edebilirsiniz. "Doğru ve en hızlı sürücüleri nerede bulurum ve bunları nasıl kurabilirim?1* sorularına CHIP en iyi chipuçları ile cevap veriyor. PCdekİ her aygıt çalışabilmek itin sürücülere (Dri-ver) veya aygıi bilgi dosyala-nna (".İNİ' dosvalarıl ihtiyaç duyar. Bunlar sozkonusu donanım için ne kadar mükemmel uyarlanmışa Mateminiz de o kadar hızlı ve güvenli çalışır. Üreticiler de bunun farkında ve SOrekti yeni sürümler çıkartıyorlar. Ayanlarınızdan en yüksek verimi almak için sürücülerini düzenli olarak gûncellemeUsiııiz Bunu en basit ve düzgün şekilde nasıl yapabileceğinizi yazıma devamında okuyabilirsiniz. Windows 95/98, NT veya Lİnux: Doğruyu Yükleyin Clıipuçlanmız \Vindmvs ()S\: dayanıyor. vVindows lJ5 .ılımda kuru* !um prosedürü biraz daha farklı olabiliyor, ancak standart fonksiyonla! aynı \Vindows 98 in en önemli yeniliklerinden biri surûcu kütüphanesi. Bunun bir bölümü W'ın 98 kurulum CD'sindckı "drivers" dizinimle bulunuyor. AI idiz inlerinde ses karlı >au-dio), graHlt kanı (dısplav," ve yazıcı (printers) Sürücüleri bulunuyor. VVindovvs NT kullanıcıları ise kurulumda daha büyük sorunlar yaşa yabiiirler. Maalesef N'l sürücüler sözkomısu olduğunda çoğu üretici taralından ı'ıvcy ev lal muamelesi görüyor, bu yüzden de CIÜP tisinde NT sûrûcûleriae daha büyük ağırlık verdik. Liııux isleiinı sislenil kullanıcıları için de 76. sayfada Windows surucu- 58 • CHIP leriyle Liımx sürücüleri arasındaki genel farkları ve bu sürücüleri nerede bulabileceklerim' ve nasıl feörabÛe-çeklerini açıklıyoruz; Sürücüler Nasıl Çatışır: Donanıma Giden Yol Sürücüler donanım ve yazılım ar suıdaki iletişimi sağlarlar. Diyeliı hır dokümanı yazdırmak isıîyufiîİ ııuz: Kelime işlem programında İlgili konunu çalıştırdığınız anda sürulu devreye girer ve yazılım bilgilerini yazıcının anlayabileceği hır dile ..v\ -riı Ancak bu olay tam Tersi şekilde ı çalışabiliyor. Mesela yazıcı İyleiim sistemine tepside kağıt kalmadığını bildirmek isterse sürücü h tini sisteminin anlayabüct-çevirir, böylece ekranda yazıcıda kağıt kalmadığına dair haıa mesajını Korcbüırsiııiz. Problemlerde Yardım: Doğru Sürücü Kurulumu Internet'i taramak sorunda kalına inanır İçin bu ayki CD'nıize çoğu u-retıcinin en yeni sürücü gımcelleme-lerini koyduk. Sizlerden gelen sürücü işleklerini ise ancak önümüzdeki ayın CD'sinde yayınlayabileceğiz. Ta sayfada (.Dile yeralan sürücülerin listcsuıı ve üreticilerinin hıtcnıcl adresini hulahi lirsiniz. ('P'deki sürücüler arasında piyasada artık satılmayan eiki aygıtlar için olarda! ı da mevcut. Böylelikle kullanılmış biı parça saun alırken. "Sürücüsünü de nereden bulacağım >imdi?" diye kara kara dü- şünmek zorunda değilsiniz Sürücülerin dogrn kuruluıtıuna ve güncellemesini 60 savladan itibaren ökıryabtlirsiniz, Korulumdan sötîrdki konligurasyotıda tuk Önemlidir. İlgi iı chıpuçiarını her aygır türü için ay il ayrı Minduk. >p .•Mi^ş l^k~ ,Windoıv5ş L-;...^..:i.l. ¦-¦!!.' I*lî!lîl / AceR *fâ /o_; '>*s M*** w ndo** İG- ^r . '% İçerik Sürücülerin Doğru Kurulumu 60 Adım adım kolay ve çabuk sürüGfj kurulum Doğru Sürücülerin Bulunması 64 Sürücü aramada ışmizi kolaylaştıracak chipuçları Gralik Karlları Optimizasyonu 66 Sadece grafik kanını değH monitörü de kontigüre etmeli '¦' Yazıcı Oplimİzasyonu 66 Tonor ve mürekkep tasarrufu Ses Kartları Oplimİzasyonu 70 I Seskaosjrdaı ç;kşyj^d'i LİnuK Sürücüleri 76 W nâows sürücüten ile Linux sZ-'Lzfyçınîrı larkJı V/indows Sürücüleri Nısıl Çalışır? 72 VVrdcv-s £OQ0"in getirdikleriyle CD'de Bulabileceğiniz Sürücüler 78 wm CD'deki Sürücüler Dergideki CD'de değişik üreticilerin güncel birçok sürücüsünü bulabilirsiniz. Bu sürücüler si7î internetle u2un süre sürücü aramaktan ve u?un Dowıv iosd sürelerinden kurtaracaktır. Bazı u reıiciler her ay yeni sürücüler sunuya -iar, bu >^zden en yeni scrüc.i-' donanını üreticisinin ln:fimet sayfasına bakmanızı öneririz. CD'de hangi sürücülerin bulunduğunu V-.7 mn sonundaki labicda^ gürebllfcsi-r#2. 8y tablolarda ayrıca sürüm numaralan İe hangi İşletim sistemi ve aygıt ı-çm olduklar: da yazıyor. Ayooa üreltci-lenn Internet adresleri de bu tablolarda Sisteminizin basit-ama kapsamlı bit 8-nalizl için SiSolt Sandra programın ku ı anabil irsiniz Bu programla sisteminizin karanı kta kalmtç en inco ayrnıtttâni rtı da acıöa çıkarabilirsiniz ISAH HM Ch ipucu Sürücülerin Doğru Kurulumu Pltıg & Play'e rağmen bazı üreticiler otomatik bir kurulum gerçekleştiremiyorlar. Buna karşı neler yapabileceğinizi bu bölümde bulabilirsiniz. Sürücüleri güncellemeden ya da kurmadan önce haiir kurutu sürücülerinize bit gözaün: "Başlal -Ayarlar - Denetim Masası Sistem -Aygıt Yöneticisi". Burada kurulu Kim aygıtlar hakkında bilgi alabilirsiniz. İstediğiniz aygna cifi tıklayarak sürücüyle ilgili efe bilgiler alabilirsiniz. ticrtrl" kartında "Aygıi durumu" alanında "Bu aygıt düzgün tali şıyor" ifadesi bulunmalıdır. Simdi ¦gururu" sekmesine tıklayın. böylece üretici, dosya surumu ve Üretici adı ve süriıeu sürümü ile ilgili bubilere ulaşabilirsiniz. Aynı pencerede "sürücü dosyası ayrıntıları" düğmesine tıklarsanız ilgili sürücünün sistemde nerede bulunduğunu görebilirsiniz. yani yol (paih, dizin) bilgisi ve kayıı yeri. "Kaynaklar" karlında Üc aygıtın kullandığı Imerrupt (|RQ) ve güiş/cıkıs (i/ü) bellek adreslen saklıdır. Aygıra bağlı olarak diğer kayıl kanlarında da aygıta özgü ayarlar bulunur. Sanaf Sürücüler Tüm DOS ptogr-e-ntan sanal sürücülere ıhliyaç duyar. Bunun nedeni şudur Donanıma doğrudan erişecek şekilde pıeymır'arifiısİAfni'-Aricak WşndÖWS 95/98 giıi İşJeBiTı sis îemieri doğrudan erişimlere müsaade eimeziöf. Bu İJröblemt ^özmekiçİBüre-lielier sanaı sürücüler geliştirdiler Bu göröCÜter ilgili uygulamaya bir DOS penceresinde islediKlen donanımı sa-nSl olarak sunadat, Donanıma diı;-..- •J,j | ;¦ H'î "i - ¦•:-¦¦ "i'- yr.'-Hİ-rr-ve dendirilir. me sihirbazı" çıkacaktır "W;n dows*un ne yapmasını ısiersi-niz? "sorusuna "5u anda ayılınızın kullandığından daha iyi bir sürücü arayın (Önerileri)* seçeneği ile cevap verin. Şimdi yeni sürücülerin bulun- Sineı (kamai •*>r'A'ti>:>n'f EkvmııFttffcİ| sİııtı| CHİPucu 1: Explorer'da Tüm Sürücüleri Görmek Hangi sürücünün nereye kuruluV ğunu görmek isliyorsanız arama fonksiyonundan faydalanabilirsiniz: Windows I'xplorer'da (VYindovvs Gczgmİ) "Araçlar - Bul -Dosyalar veya Klasörler" Simgelerine aklayın. Arama iladesi olarak *.drv girin ve Windows"un kurulu olduğu dizini seçin. drv uzamışının yaraşıra ek olarak sanal Sürücüler tein *.vx>| Uzantılı dosya lan ela aratabilirsiniz. Bulunan aygıt sürücülerinden bîrine sağ fare tuşu ı le tıklayarak "Özellikleri seçerseniz ilgili sürücüyle ilgili daha ayrıntılı bilgilere ulaşabilirdiniz, nıese la Sürtün numarası. Sürücünün adı çoğunlukla bağlı olduğu aygıl -â-**™^^^^™ ı-ıı j ı_- ti ¦ ı Ayeıı Yöneıicisi. Bu [M'.nİ'.rcde sisteminize kurulu hakkında hır hkır verir. ..,,,, .... . , ... ., . , sürücüler DAKKtnda oılgı aıabıiı: ve gerekirse bunlan Mesela Moase.drv adın- g^n^ebıllrsiniz. .. ^ fORC* - jJ tik suuiiı" -I BP t:'a'. S*>li}Tıısfcı- ~] ^ Fvî-.idlftİ>d*r*ıJytBI T $ v:iâvyo r>" Ö Set* Do* Cfnsifeydeıi I & >İ!.•-*& vecyınkunandsiaı. _¦>.ı¦>¦ | v&b £*'3I Îİİ!.. :lııı Iptf dakı bir sürücü farenizin sunıcüsûdûr. ıranunbj drv ele Canon Uf serisinin su r ne üşüdü r. CHİPucu 2: Windows'ta Sürücü Güncellemesi Sürücü güncellemelerini Aygn yönet icisirıden gerçekledi irebilirsiniz: "Başlat - Ayarlar - Denelim Masası - Sİslem - Aygn Yonelicİsi" simgelerini tıklatın ve ganeelleroek iste-Jiğiniz aygıta çift tıklayın "Sünu'u" kanına geçin ve "Sürücüyü güncel-ICŞtfr* düğmesine nklayın. Şmiılı karşınıza "Aygn sürücüsü gûncelle- dııgıı disketi veya CD'yi hazır bulundurun. Inıernet'ten indirdiğiniz bir sürücüyü kurmak isliyorsanız Sürücünün kaydedildiği dizini yol Olarak girin. Dıskeiı veya C D'yi sü-rüci'ıye yerleştirip 'İleri*' düğmesine nklayın, Sihirbaz yeni sürücünün hangi dizinde veya VVindnvvs İürücü veri tabanında aranacağını sorar. Sürücüyü veya dizini belirtip "Ileri"ye nklayın Sürücü simdi belirtilen konumda aranaeakıır. Windows yeni sürücüyü buldıı- 60 ' CHIP MİSİM 1999 Ch ipucu SÜRÜCÜLER H /' ¦ ı guııda bunu kuracaktır. CHİPucu 3: Yeni Aygıtlar İçin Sürücü Kurulumu Windows M5/98 yeni her aygıtı kendili finden tanımalı \e. sizden uygun sumenleri içeren bir disketi veya CD'yi sürücüye yerleştirmenizi istemelidir. Ancak Wîndows olur da aygıtı otomatik olarak tanımazsa ne yapmalı! Böyle bil dununda "Başlat - Ayar lar Denetim Masası - Yeni Donanını Fide" simgelerine aklayın. Veni Donanım Ekleme Sihirbazı yeni ve halen kurulmamış aygıtları aramaya başlayacaktır. Windows 98'de kurulu olmayan aygıtların önceden Üstesini görebilirsiniz, istediğiniz sürücü bu lülede mevcutsa İlgili baydı seeip aygıtı kurabilirsiniz. Arama İşlemi başansızlıkla sonuçlanırca Windows 9i VC u8'de şunları yapın: .Sürücülerin bulunduğu disketi veya CDYİ sûrÖCûSÛne yerleştirip "Başlat - Çalıştır" simgelerine tıklayın. Sürücülerin bulunduğu sürücüyü vı- kurmak İstediğiniz siıru- Ayarları Yed ek I e m ek IRQ ve İiri? çıkış adreslerinde derişiklikler yapmadan önce eski ayarlarınızı yedekleytrt Bunun için "Başlat - Ayarlar - Denenin Masası -Sistem" simgelerine tıklayın ve "Donanım Profilleri"* kanını acın. "Kopyala" düğmesine tıklayın VB yeni profilinize bir isim verin Uoy-lecc bilgisayarınızın güncel proidı-ni yeni bir isim allında ycdcklenüs oidunuz. Bundan sonra yapacağınız tüm değişiklikler İlk donanım profili adı alımda kaydedilir. Sisteminiz, Sistem ayarlannın dcgiştiril-ını-Miıdcrı sonra beklediğiniz gjbl çalışmazsa bilgisayarınızı Booı e-derken yeni adla kaydettiğiniz profili seçip bilgisayarınızı tekrar eski haline gel irebilirsiniz. m ıî $ıİrvşft.d-v Sftfvıcd V&yd.vmİ 1 . .ı efıyu Seçin (Gozşt dügmçsj l'f)- Eğer bîr *.INP dosyası bulursanız yine Yeni Donanını Fideme Si-hirbazı'nı ealişUno, bu sihirbaz kurulum sırasında size yardımcı olacakın Kurulacak aygıı İÇİU uygım >nı iletilere sahip değilseniz Microsoft kütüphanesi ııdeki sürücülerden birini kurun. Bunun için de Yeni Donanım Ekleme S- hirbazı'nı çalıştırın. "İleri" düğmesine tıklayın. Yeni donamının aratılmasın] isteyip islemediğiniz sorusuna olumsuz cevap verin. Windows 9Ö*de bunun için ''Hayır, donanımı listeden sevmek isli yorum" seçeneğim isareileyin ve "İleri" düğmesine tıklayın. Simdi değişik -ıvgıi kategorilerinden birim seçebileceğiniz bu seçim penceresi karşınıza çıkaeakiır. Uygun kategoriyi seçin, mesela grafik karlı ıçuı "hkraıı bağdaştırıcı lan''. Uygun bir aygıt kategorisi bulamazsanız bunun yerine "Digeı aygırlar"! seçin. Uygun üreliciyi ve ınudelini seçin CHİPucu 4: Windows NT'de Sürücü Kurulumu \Yinclows NT'de sürücü dosyaları donanını üreticileri iarafındarı F\E dosyası olarak sunulur. Service Pack -*'u mutlaka kurun (geçtiğimiz ayın CD'siude vermiştik!. Bîraygll kurulum sonrasında otomatik olarak tanınmazsa şunları yapın: "Sıarr -Ruıı" simgelerine tıklayın ve Sürücünün bulunduğu dirin ve dosya adını girin. OK düğmesine uklayın-ca sürücü kurulacaktır, Eğer sürücü bir ".INF dosyası olarak geliyorsa Control Panelde mesela ekıan kanı İçin Display simgesine n 8İ*t ".*>'.' vnl .hihn*ı*ı'("i'-'iM goıjM Diİeo' ga\Ütm $&&**• t fcJ^Raounjr^ j oİ*^| 'av.*.v.[j '3 Fi -i P q k&otalş ui*ı Gjm: ' 5İ*8Û" | fvihm* >:t >... ı- SseâLh t_J C\VIND3w5vS. Cı cawinûqws\s... fş C \WıiOOWS... _û CvWllOCWS\î . _J CavWD0WS\5 _iı gw*bowsvs.ğ 3 c\wNt>aws\s. S c:\wiNoaws^ S C:\WIN0OW5VS C2 C\WIN0PWSNS ÎKB şyjl iiıucjîu 51KB AyjisUicjiii 35KB Sıt^ oy;t ıuu:-aj 1SK3 SS(W Bvşl suucjıû 'W8 Stfial fes' İİUsu ZjKB s*ıı! *rw riMıeiktı 15WB S*ns'o>s":ai*.)Cİ3i. 2i*& SeM'-vcrıİAKltJ Z2*£ Aral Ja'uâiıü d Bil jfoe-;ii>-:irlj.-İ^.ı *T Windows Gezgini- Burada sisıem in izdeki tüm sürücülere gozaıabil irsiniz. çili tıklayın. Daha soma Seiiıngs Display l*>*pe CbangC - İlave Disk simgelerine nklayın Komut sanrına sürücünün bulunduğu dizini girin veya Knmse düğmesine tıklayarak İVF dosyasının bulunduğu ilgili sürücü dizinini seçili. Bir diğer yol ise sag fare tuşu ile dugriıdan MNP dosyasına tıklamak ve install komutunu galıştırmafeıır Yazıcıları Windo\vs"5/'>8"de olduğu gibi ContrOİ Panel - Priniers - Add Priııier ile kurabilirsiniz. Ses veya video karılan için de yine Control Panel Muhinıedia - Devi ces - Add öğelerini kullanmanız gerekiyor. Medenilerde Control Panelden Modem simgesine girmek yeterli. CHİPucu 5: IRQ ve Adreslerin Değiştirilmesi Bazı durumlarda sistem kaynakla rina file müdahale etmeniz gereke bilir, mesela WindöwS kaynaklan oıonwlik olarak atayaniazsa. Ihımın için şunları yapın Aygıt Yoıietieı-si'ni "Başlnt - Ayarlar - Denetim Masası - Sistem" ile açın. Listeden sorunlu aygıtları ve sürücüleri hemen gerebilirsiniz {sarı ve kırmızı İşaıei- 62 • CHtF Hİ5ÛN 1999 Ch ipucu li olanlar). İlgili kayda çiş tıklaym. Açılan pencerede Kaynaklar sekmesine geçin. "Otomatik ayarlan kul lan"* seçeneğinin önündeki işareti kaldırın. Daha sonra mesela "Kesme İsteği" veya "Giriş Çifcış Aralığı" kaynak turunu işaretleyin ve "Ayarı Değiştir" düğmesine tıklayın, Şimdi \Vindowı problem çıkarmayacak kaynaklar önerecektir. Ancak IRQ ve giri* çıkış aralısını kendirdi de seçebilirsiniz. Bazı aygıtlar oldukça İnatçıdır ve başka bir kaynak ayarını kullanmak İslemeyebilirler. \e IRQyu ne de giriş Slklş aralısını değiştirebilirsiniz. İkiyle bir durumda bu aygıtın talep elliği kaynaklan hoşakabılmek için başka bir aygıtın ayarlarım değiştirmeyi deneyin. burada İstenilen sonucu elde edene kadar deneyip yanılmaktan başka çare yokı Bir önceki savladaki ayarlan yedeklemekle ilgili kuruyu da mutlaka okuyun. CHİPucu 6: Uninstal! ile Yeni Aygıtlara Yer Açın Yeni bir aygıt ve sürücülerini kur madan önce mıulaka eski aygın sürücüleri ile birlikte kaldırmanız gerekir Böylece yer kazanır ve çakışmaları önleyebilirsiniz. CHİPucu 7: Olmazsa Slotu Değiştirin Bir kanı kurmak hiçbir şekilde mümkün olmazsa bazen kanı laktiğiniz sluıu (yuvayı) değiştirmek ise yarayabilir. Sürpriz bir şekilde kart birdenbire Window.>> tarafından algılanabilir ve kurulum sorunsuz olarak gerçekleşebilir. CHİPucu 8: PC'nizi Çıplak Çalıştırın Bazen özellikle sorunlu aygıtlarda PC'yi bir defa kurulacak aygıt takıl aıadaıı çalıştırmak ise yarayabilir Bilgisayarı kapaııp, aygın taktıktan ve bilgisayarı açtıktan sonra yeni aygır birdenbire tanınabilir ve kuru lum başarıyla gerçekleştirilebilir. u Sürücülerin Bulunması Uygun sürücüye sahip değilseniz ne yapacaksınız? Bu bölümde her aygıtı nasıl tanıyabileceğinizi ve sürücüleri nerede aramanız gerektiğini öğreneceksiniz. Diyelim ki kullanılmış ucuz bir grafik kartı satın aldınız, ancak sürücüleri yanında değil. Buyle bir durumda öncelikle bileşeni kesin o-larak tespir etmeniz gerekir. Bu ayki CD'dc. SİSofi Sandra adında bir analiz programı mevcut, bu program bize yardımcı olacaktır. Aygıt spesılikasy onunu biliyorsanız uygun surucu ararsa işi artık problem olmaklar çıkacaktır: Ya bu ayki CD'dc yada lıılerııelte., mesela üreticilerin veya www.winriles.cutn gibi Web sayfalarında mutlaka aradığınız sürücüleri bulabilirsiniz. CHİPucu 9: Chip için Generic Driver Bulmak Itir karDU eh ipi üzerindeki tanımlamalardan uygun, cbipe Özgü .sürücüleri (generic driver) de bulabilirsiniz bu sünıculer kart üreticisinden bağımsız olarak üzerinde bu chıpıcn bulunan tüm kartlarla çalışır. Mesela bir grafik karlının clıipi 0-zerinde Cirrus Logic ve CL-CD5446-HC-A ifadelerini görebilirsiniz. Inter-ııet'te Cirrus Logic ifadesini aratırsanız yüzlerce sayla ile karşılaşabilirsiniz. Arayacağınız sürücü chıp adına uygun olmalıdır, yani örneğimizde CI--GD5446-HC-A olmalıdır. başka bir örnek: S.î Virge işlemcili bir grafik kanı için doğru sunıcuyû doğrudan chip üreticisi S3'üu Wcb sayfasında bulabilirsiniz: www.s3.com Generic sürücülerin kalitesi değişkendir Kiır> üreticisinin sürücüsünden daha yavaş veya daha hızlı olahi Ur. VV'eb'dc genel olarak Generic sürücüler aradığınızda "generic driver" ifadesini aratın, liu yöntem bazı ses kartlarında ve dıger aygıtlarda da işe yarayabilir. Ay.il Sıjnn'iuu Umıı:e!1ı;*lıınw- Silinti-"! ijeım diban MRS DSfctf Wl :*"*r. BuKİMıİ^İİ)WBİiı5M*Bİ* (* Sorti lMawı O""* M,.-.ğ. ütki*cYrıdx£.> D'chd Iıermby PaıAı Pcdftîfi.lnc. 3 H'bi\ :.:.-.. j;m.m . |.' S3Tno64UV-|767| G 1i ıio$4V> ^C (755! S3T'o~tv20X.'GXl7?S'?aSj S3VRG=.VXPC((S38) ".I Wuıdows sürücü I kûaıphanesi: I Üreticilerin OTjinal sürücüleri gerçi çoğunlukla daha iyidir, ancak acil durumlarda Microsoft alıemaiişeriru de yükleyebilirsiniz. C Jjunlı ccMfvt COi'C '•" t jiji ulanın üjiIm 64 • CHIP NİSAN 19?? ııpucu ÇHIPııcu 10: FCC İD ile Üreticinin Tespiti Aygıtınızda FCC tanımlaması mevcutsa İmcmeı're hıtp/Avmv.fcc.gov/ oci/lecid adresinden belirgin sekdde hu avgın tanımlayabilirsiniz. TCC tanımlaması amerikan kurumu Federal C ommımicaıions Comınisıon taralından verilir. Bu tanımlama USA dışındaki aygıılaıda da bulunur, mesela bazı grafik karılarında bu kodlardan sorduk. FCC sayfasına In'crnet'ten girdiği nizde genelde ilk üç sayıyı girmeniz yeterli olacakın. bu durumda içinde sizinkinin de bulunduğu bir aygtl listesi açılacaktır. CHİPucu U: Kurulumdan Sonra Aygıt Tespiti Aygıtı takıp k.ıyıilı I irrmvareı oku maya çalışın. Bunun ieın şunları yapın: lîooı sırasında herhangi bir bilgi elde edemezseniz "Başlat - Ayarlat -Denetim Masası - Sistem - Aygıi Yo-nclK'isi"ne girin. Yem aygıt burada mevcutsa çift uklama ile daha fazla bilgi ekle edebilirsiniz. CHİPucu 12: Internet'te Üreticinin Bulunması Cogu tanınmış üreticiyi uzun uğraşlarla aramak zorunda değilsiniz; Üretici adının yanına .conı uzamışını girin ve [Enter] tuşuna hasın, mesela S3 ekran kanları için www.s3.eom CHİPucu 13: Windows Sürücü Kütüphanesi Wındows 9>/9H içlerim sistemi değişik aygıtlar için hazır bazı sürücülere sahip. Ancak WindöW5 98'de arlık lüm sürücüler doğrudan islerini Sistemi altında bulunmuyor, bunlardan bazdan Windows 98 CD'sindc bulunuyor Özellikle ses kartı (au4i~ İ), ekran kanı (displayO, yazıcı (prin-ters) sürücüleri bunlara dahil. Üreticinin orijinal sürücüsü ile MicrosoİTUn bir SÜrûeüSÛ anısında seçim yapmak zorunda kalırsanız orijinal sürücüyü tercih edin. daha fazla seçenek sunacaktır. Özellikle grafik kartları üreticilerin sürücüleri çoğunlukla Microsoft versiyonlarına göre daha tşlcvsek ve hızlıdır. CHİPucu 14: Üreticilerin Sürücülerini Kurmak Wiııdows 95/98 sürücü kuruht-munda yüklenecek sürücü varolan yııkhı sûröcOlerlc karşılaştırır ve kul landığmız Wüıdows sürümünün daha yeni olduğunu bildirebilir. Ancak daha yeni sürüm her zaman en iyisi değildir. Öncelikle üreticinin sürücülerini kullanmayı deneyin, Microsol sürücülerini istediğiniz zaman yeni den kurabilirsiniz. Grafik Kartları Optimizasyonu Grafik kartı ve monitör ancak doğru olarak konfigüre edildiklerinde mükemmel görüntü verebilirler. Bu bileşenlerin doğru kurulumu bu bölümde açıklanıyor. Yeni grafik kartları çoğunlukla ayarların opunrizasyorıu İçin bazı araçlarla birlikle gelir, bunların bir bölümü VVindowsa entegre tdtt-misıir ve ayrı menlilerde onaya çıkarlar, diğer botumu de Windows ayarlan ve menüleriyîe boğuşmadan grafik kartı ve monitör ayarlarım ya pahıleceginiz bağımsız programlardır. Hangi alicrnaıifi seçeceğiniz sunulan araçlara bağlıdır. Gralik kanı ve monitörü masaits-tünde bos bir alana sağ İare tuşu ile tıklayıp Troperıies" simgesine tıklayarak ayarlayabilirsiniz. Bu durumda "Görüntü Özellikleri" adında birçok menusu olan bir pencere açılacaktır. CHİPucu 15: Güvenli Grafik Kartı Kurulumu Gralik kartınızı sorunsuz bir şekil de kurduğunuzdan emin olmak istiyorsanız grafik kartını şu şekilde ku nur Yeni kanı sisteme takmadan önce eski karımız için Windows kütüphanesindeki Standart VGA sürücülerim kurun. Simdi yeni kartı takarsanız çoğu dununda tanınacaktı^ kumlum rutini Otomatik olarak sürücüleri disketten veya CD-ROM sürücüsünden yüklevecekiir Bu şekilde bazen istenmeyen problemlerden kurtulabilir ve üreticilerin sağladığı uğraştıncı araçlarla boğuşmak zorunda kalmazsınız. CHİPucu 16: Monitör için Çözünürlük Seçmek Çözünürlüğü monitörünüzün büyüklüğüne göre ayarlamalısınız. Standart değerler şunlardır: • 14 ve 13 İnç moniloı için 640 x 481) veya 800 x 600 • 17 inçlef için 1024 x 768 veya 1280 x 1024 • 19 inçler için 1280 v 1024 veya 1600 x 1200 • 20 ve. 2! inç monitörler için de 1600 x 1200 ve üzeri Ne. kadar yüksek bir çözünürlük seçerseniz ekran karlı için de göstereceği maksimum renk sayısını grinin-tülenıek o kadar zor olacaktır. Ana 66 • CHIP NISJN (MI , /'f| ıjilü kural şu: Monitörünüz ne kadar bü-yûkse ekran kartınız da o kadar iyi olmalıdır, aksi hakle yüksek çözünürlüklerde yelerince renk göstere meyecekıir. Ancak 15 ve 17 inçlik bîr morûıürde de iyi bir grafik kanı daha verimli çalışacaktır. CHİPucu 17: Pahalı Monitör Hilesi Monitör uyarında I'lujı t\r l'lay'e ¦;iak ve çalıştır) güveninevin. Bunun yeriıu- 13 veya 17 melik biı moniiiı-rünıiz olsa bile Windows surum kıı-mphaiH'sindcıı 10 veya 21 inçlik hir monitör modeli tercih edin. Bunun nedeni şU! Daha iyi modeller daha fazla ayarlanabüir parametreye sahip-lir. Mesela 15 inçlik standart bir monitörde ekran tazeleme hızını sadece anırmak için grafik işlemcisini yazılımla overclock edebilirsiniz. Mesela Riva chipselli grafik karıları için wvv\v.rivazoııc.com adresinde uygun bir yazılım bulabilirsiniz. Hu konu 1" I e ilgili ayrıca bu ayki .sayımızda ayrımdı bir yazı hu labi I irsiniz. CHİPucu 19: Monitördeki BNC Girişi Monitörünüz D-Sub girişi yanında bir de BNC". girişine sahipse BNC çıkışını tercih edin, zira ilaha yüksek vC sim kalitesi elde edensiniz. CHİPucu 20: 3D Kartını Ayrı Bağlayın 315 hızlandırıcı bir kart ile sadece 3P uygulamalarda görümü kaliteli artar. Ancak 2D uygulamalarda ise !"ıi-.ı-.iı ıl.u 0İlhUcıı M**ı\ E(uı.Hİ9Ucuıu| f>>**>*n\ E*te | W>* *"ı*** | ¦ iyi resim Burada çözünürlük ve renk derinliğini ayarlayabilirsiniz. Window.s pencere metinleri İçin yazmpi büyüklüğünü de belirleyebilirsiniz. ĞOlii'-l'jt'ınl™ Suı VGA |QZ4ı7Cd X> 6iniİ bv&m P0/*8t> ı m ¦ makH**.tt6bB H A: ¦ . r ¦ . . 𦦕*- y----------- I çok "¦¦'••-¦ j ^a) taı* "En Uygun" olarak ayarlayabilirsiniz Ancak "En Uygun" 60 veya 70 Hz'lik yansımalı bir ekran tazeleme hızı da demek olabilir. Büyük ve markalı bîr monitör ise bu ayarda doğmdan ekran tazeleme hızı Seçimini Sunar. Bu ayatl "Ayarlar - Gelişmiş - Hagdasııııeı" alanında bulabilirsi- niz. CHİPucu 18: Grafik İşlemcisini Overclock Bazı ekran kartlarında performansı NİSAN 1"9 ^HM resim .sinyali monitöre ulaşana dek îl> hızlandırıcı kart üzerinden geçmek zorunda olduğu için, u'mih kalitesi düşebilir. Monitörünüz BNC ve D-Sub çıkışlarına sahipse ekran kalitesinin bu düşüklüğünü azaltabilirsiniz. Bunun için grafik karlını BNC kablosu ile ve hızlandı rıcı kart) da n*Sub kablosu i-|e monitöre bağlamaksınız. Monitörde daha sonra İİrişleri kullanımdan bağımsız olarak eîkinlesıi-rin. > ov Ui i nfo .Pal pfv. saate*- iitc.oom. tr http://wvw.saratek-itc.com.ti // -;â *Z?çî \ ZAMANI KAZAHCk Ç£VİRİW\ Artık çevirebilirsiniz >~*"\ • HİD3-1 • Wlr)95 • HİnNT ÇEVİRMEN İngilizce'den Türkçe'ye BiTgitayar Destekli (evfri Sistemf 45.000 keliTielık kullanıcı tarafıncan genişleti lebil ir genel arcaçl ı sözlük j 35.000 kelimelik kullanıcı tarafından genişi eti lebi lir; teknik, tıp ve işletme amaçlı sözlük setleri İt İlkyılı Ücretsiz, kul!anım ve güncelleşt i rme desteği * Scanner ve OCRyazıliPiı ilavesi ile p fcoırpleçeviri seti samtek-ite İleri teknoloji merkezî a.ş. Far>il>i Sk. 31/4 06690 Çankaya / AfvKARA Tel: 0312-467 45 25. Fax: 0312-467 45 24 19 Mayıs Mh. Esin Sk- 9/9 Erenköy 81090 Kozyatağı İSTANBUL Tel: 0216-467 51 41, Fax: 0216-302 69 52 Yazıcı Optimizasyonu Wındows'uıııız yeni yazıcınızı otomatik olarak tanımazsa şunları yapın:'"Raşlal ¦ Ayarlar - Denelim Masası - Yazıcılar (Yazıcı Ekle)* simgelerine tıklayın. Yeni Dona nını Mklcme Sihir bazı Wmdows kü-ıtıplıanesinde.kt mevcut-değişik yazıcılar için sürücülerin hır listesini gösterir. Sürücü disketi veya C.D>îıw* sahip değilseniz listeden uygun modeli secin. Modeliniz fi.sic.de yoksa üreıioi-"¦ye uyumlu modelleri sorun ve listeden bu tip bir modeli secin Kurulumdan sonra yazıcıyı 'Başlat - Ayarlar -Yazıcılar" ile konfigüre edin. $ag fare tUŞU ile yazıcı simgesinin üzerine tıklayın ve "Özellikler" komutunu çalıştırın. Şimdi birçok alt menusu (karı. Sekme) olan bir pencere açılacaktır. CHİPucu 21: Bellek Optimizasyonu Çoğu yazıcı sürücüsü yazıcının anabcllcğiııi doğru tespit edemez ve. ayarlayamaziar. Ancak çoğunlukla la-kdı R.-MvTı kendiniz tespil cdcbılırsi niz. Yazıcıda birSelf Tesi gerçekleştı-nn. bu lest sırasında yazıcı bir test sayfası basiıracakiır. bu sayfada yazıcıya takılı RAM de. j-tiKinecektir. Seli testin nasıl gerçekleştirildiğini öğrenmek için yazıcınızın kitapçığına bakın. Daha sonra ayarı koni rol edin: "Aygıı Seçenekleri" kartına tıklayın ve burada doğru yazıcı belleğini girin CHİPucu 22: Eko mod ile Tasarruf Çdgu yazıcı "Eco Mode."a sahiptir. Bu seçeneği seçerseniz dolu yüzeylerin sadece her iki noktasından biri yazdırılır: Resim daha aydınlık ulur, kontrast düşer. siyah da gri yazdırılır. Sadece doğru konfigürasyonla modern yazıcıların çoğu fonksiyonundan faydalanabilirsiniz. Bu bölümde yazıcı sürücülerini nasıl doğru kurabileceğinizi ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini öğrenebilirsiniz. Toner veya mürekkepten tasarruf eı din ve sayfa ıımkkemmel olarak çıkana kadar Eco modunda bastırın. CHİPucu 23: Birçok Yazıcı Profili Oluşturmak Standart ayarlarla sıkça çıkn alıyorsanız, mesela bir defa İCH1 dpi ile, sonra tekrar 600 dpi ile. her çözünürlük için ayn l>ir sürücü kurmalısınız. Bunun için "Başlat - Ayarlar - Yazıcılar" ile yazıcı simgenizin üzerine sağ tuşla nklaym ve yeni profil için muin kim olduğunca açıklayıcı bir isim ve- .*,¦—a^— _L Bellek optimizasyonu: Yazıcınızın bellek buyuklögûnû bu şekilde ayarlıyorsunuz. rin, mesela 600 dpi için "600baskı". İslediğiniz ayarlan yapın. Simdi yazdırmadan önce sade.ee istenilen sürücüyü ilgili uygulamada seçmelisiniz. CHİPucu 24: Kurumuş Mürekkebi Silmek Mürekkep püskürtmeli bir yancıyla uzun sûre çıkış almazsanız püskürtme loplarının ucundaki memelerde mürekkep kurur ve çıkısı tıkar, bu yüzden çıkışlarınız islediğiniz kalitede olmaz, kesik kesik çıkar. Çoğu mürekkep püskürtmeli yazıcı, yazdırma nıenusunde bu mekanizma itin hir temizleme rutinine sahiptir. Bunu yaklaşık olarak 3 deliı eıkinlesljnııe- niz gerekir. Daha iyi bir çıkn elde ecle-ınezseniz yazıcı kafasını sökme!i ve elle kendiniz lemizlı'melisiniz Bunun için en iyisi yancı kalasım püskürtme uçları aşağıya gelecek şekilde ıslak , e-mıci bir havlunun üzerine koyun. CHİPucu 25: Mürekkep Püskürtmelilerin İptali Mürekkep püskürtmeli yazıcıyı sürekli olarak aygıta bağlı devreden (düğmeden) kapatın. Aksi halde yazıcı kalası tanımlanmamı? hir pozisyonda kalır, yanı durma pozisyonuna gelemez ve bu yüzden de mürekkep daha çabuk kuruyabılir. CHİPucu 26: Arabirimin Konfigürasyonu Yazıcılarda BlOSıa kullanılan arabirimi konhglıre etmek için döri değişik nıoddan birini tercih edebilirsiniz: Normal, ECP, EPP ve ECP+EPP- Yazıcılar dokuman lasyonlannda belirtiimese bile çoğunlukla hızlı FİPP veya ECP'moduııda çalışırlar. Denemekleri bir şey kaybetmezsiniz- Fiğer hu modlardan birindeyazıcı çalışmazsa tekrar noııııal modu seçmelisiniz,. ECP+BPP mudiin u kullanmakuuı kaçının. zira ÇOgu durumda problemlere neden olabilir. CHİPucu 27: Çözünürlüğü Ayarlamak Yazıcın iri baskı çözünül lugünü kullandığınız kadıda göre ayarlayın. yazıcıdan maksimum çözünürlükte çıkış alıp da bu incelikleri gösterecek b" kagir kullanmazsanız lıichır anla mı olmayacaktır. Çözünürlük ayarlarını yazıcı özellikk-rindeki "Grafik" menusûndeiı gerçekleştirebilirsiniz. > 70 • CHLP HISAK 199? Ch ipucu ,*1 SÜRÜCÜLER ;:.;i:--.^ fiM>Vf Ses Kartları Optimizasyonu Ses kartlarını kurmak biraz zordur, zira birçok Interrupt ve DMA kanalını kullanmak isteyebilirler. CHIP sizi ses kaosundan kurtaracak değişik yollar gösteriyor. Windows kaynaklan (1KQ gibi) düzgün olarak ilaçlamadığı için problemler yaşayabilirsiniz. Bu kaynaklar kısıtlıdır ve zaten" diğer aygıtlar Liralından da İ:>gal edilmiş. olabilirler. Başarılı Ur kurulumdan sınıra her bir fonksiyonu knnligıire çimeniz gerekir. Bunun içte "Başlat -Ayarlar - Denelim Masası" üe Çoklu Onanı menûsüne girin. Ayarlar için sunulan parametre çinili iliği bur ses katlına göre değişir, ancak yöntem aynıdır. Örneğimizde Oeative $o-undblaster Ilı PşPses karlını kullandık. ÇHİPucu 28: Ses Ayarı ve Örnekleme Frekansı "Çoklu Oriam - Ses" allından Win-dows Mbter'mde (karıştın el) olduğu gibi Wav dosyalarının çalınması için ses ayarlarını ve ses kayı Harındaki donanım ivmesini ayarlayabil i İin i z. burada aynca ses kalitesini de ayarlayabiliyorsunuz. standart olarak radyo kalitesi seçilidir. Ses zevkini doyasıya yaşamak için >.D kalîresindeki sesi tercih etmelisiniz. Aynca kendiniz de bir değişik Ses kayıt l'nnnar I arından birini seçip örnekleme lrekansını seçebilirsiniz. 44,1 KHzTikCDsıandar-dım ayarlayın. Değişik ses profillerine ihıiyacınız varsa ilgili ayarları değişik isimler allında kaydedin. CHİPucu 29: Standart Ayarları Kullanmak Çoğu oyun Soundblasler uyumlu bir ses kanı gerektirir Bu yüzden mümkün olduğunca aşağıdaki ayarlara uymaya çansın; • Ses bolumu için Interrupı >JRQ) 5. DMA 1 ve 3, 220 l/O (giriş çıkış) adresi • KM Synihcsizcr için İ8H giriş çıkış adresi • Midi için IRQ 9 ve l/O 330. Bu kadar çok sistem kaynağına sahip değilseniz ses kailinin hu fonksiyonlarından birini İptal edip kullanmayabilirsiniz. Mesela ihtiyaç duymuyorsanız DOS modu şûrâcftlerinl iptal edin. Bunun için "Aygıt Yoneli-cîsTnde ilgili SÛrûeüye çifı tıklayın ve açılan pencerede "Bu donanım profilinde devreden çıkar* seçeneğini işaretleyin. İleride bu sürüeye ihtiyaç duyarsanız lekrar onay ibaretini kaldırıp ilgili sıırtırüyu eıkinlesıirebilir-siniz. CHİPucu 30: Manuel Interrupt Ayarı Sşzkonusu ayarlan ses karlınız İ-çın gerçekleşti re bilmek İçin diğer uygulan başka IRQ'lerı- ayarlamaya çalışın. Bu hiç de kolay değildir, zira bazı aygıtlar sadece belirli IKQ'lerde ve adreslerde çalışabilirler. Inıcrrupı (kesme isteği) yerleşimini Aygıt Yöııelicisi'nde görebilirsiniz, böylece sistenı kaynaklarının da hangi aygıtlar taralından kullanıldığım görebilirsiniz. CHİPucu 31: Ses Kartı Araçlarına Dikkat Birlikle verilen çoğu araç bazen çok köiü Midi 1 ıming'lerine neden olabilir Bunlar dikkati çekmeyecek şekilde ar talanda çalışır ve müzikal çalışma temposunu bozabilirler, Bu yüzden en iyisi bu tip araçları kullaıımaklan vazgeçin ya da Midi 'l iminı ile sorunlar yaşıyorsanız en azından otomatik olarak baş!atılm;i laıını engelleyin. Grafik Kartı - Ses Kartı Uyuşmazlığı Modem grafik kanlan kendi işlemcilerine sahipti: Sürücü çoğu durumda resmi piksel piksel aklatmaz zira "X ^_ cünöc b:r ç^gıyı Y noktasından Zye çv >omutunu verir. Grafik kartı bu komutlar doğrultusunda ekrandaki resmi kendisi belleğinde çizer. Komutla' gra-Irk kartı tarafından belleğe yazılır ve ar-ka arkaya işlen* işle bazı kartlarda bü noktada problemler vardır. Her bellekte olabileceği gibi komut Ön* bellegi do doiabilir Normalde bu ycie-Ş)fc bit Stalus (durum) bili taralından haber verilir iyi programlanmış bir sû' rücü vori transferinden ooce bu durum bitini sorgular. Ancak bü uzun sürebilir, :)MfİQ'Mi>Hrıslri:! ikiu-. vpr-f k .v-^-neyf>n Grenciler bu yüzden bundan va/geçe-biliyoıler Komut önbelîegı gerçeklen ce dolu olduğunda PCI voriyolu ve ar-Omdaki ISA verıyolu bloke edilir Bir ses kartı bu anda veri göndermek istediğinde buniar lanutsuzca kaybedilir. Bu kayıplar WAV dosya'arımn çalınmasında kesilmeler şeklice kendini belli eder. ve acıtan pencere ne kadar bÛ yökse bu kesilmeler o kadar belirgjrı olur H'*-.'¦ -'i -.-- '- i- .:..:-..¦ l.I'-::.-¦ yc-lardan bîri erkan çözünürlüğünö n sürmektir Daha iyisi Uroüci sürücüleri yerine Windcws'un fcendi sürücülerini kullanmaktır. Bunlar gerçi daha yavaştır ancak komut önbellegm;n durum bilini önceden soıgulartar. 72 • CHIP NİSAN I 9*-ı Ch ipucu SÜRÜCÜLER HAKKINDA HERSEY Windows Sürücüleri Nasıl Çalışır? işletim sistemi ve donanım arasındaki iletişimi sağlayan sürücüler sisteminizin güvenliğinden sorumludur. Windows sürücülerinin konsepti ve gelecekteki sürûnıferden neler beklendiği bu bölümde. Mükemmel enlimize edilmiş biı sürücü sisteminizin perfor-mansuıı %30'a kadar artırabilir. Ancak işletim sistemi ve donanım ara-Miutakı İletişimde bir uyuşmazlık olursa vahim sistem kilitlenmeleri ile karşılaşmak da olası. Siırûcülerin en buyuk (niceliği (ya da avantajı), donanıma doğrudan eridim. aynı zamanda en tehlikeli zayıf yünlerden bindir: Hızlı ve etkili bir şeklide çalışabilmeleri için normal programlara verilmeyen haklara sürümler sahiptir ¦ bir sürücü çoğunlukla ilgili donanıma doğrudan erişe-bîlmeli ve İşlemci kullanımında da önceliğe sahip olmalıdır. Ancak sürücülerin Halka 0 (ahlaki grafiğe ba kır'i-ı da denilen Keme) (çekirdek) modanda çalışması islenmeyen sorunlara da neden olabilir. İşletim sistemi bu durumda kontrolü tamaıneıı programın çalışma durumuna bırakır. I lem bellek koruması hem de çalısına akı*ı Keıncl mndunda bulun du£u sûrece sadece sürücünün kont-rolOrıdedir. İşletim sistemi üreticileri bu yüzden Kernel-Mode Öncelik hakkının muuikım olduğunca vermemeyi ve sürücülere bunun yerine User (kullanıcı) modtıııda (Halka î (King i) de deniliyor) bir arabirim sunmayı anıacUrlar. İstisnalar ancak bu tıp bir yazılım tekoolejfeme bağlı ara l.a-yer'dan kaynaklanan pcrlormans kaybı çok büyük olduğunda ortaya Halka Yapısı ile İşletim Güvenliği İmtiyazlı: Sadece Haİka Odaki Kcr-nel Mode sü rucüleri doğ nidan donanıma erişebilirler. Bu$û- rûcıller I maksimum sistem hakları -na sahiptir ve işletim sisiemi tarafından konitol edilemezler. Halka 3'ıeki uygulamalar daha az hakka sahiptir ve asla doğrudan donanımı kullanamazlar. Teorik olarak bunlar sistem kilitlenmelerine neden o-labüecek durumda değildir. çıkar, grafik kanı buna bir örnektir. Dolayısıyla ilgili sürücülerin nasıl çalıştığı kullanım amaçlarına da bağlıdır. C Uzmanlar İçin — Yeni Talepler: Plug&Play ve OnNow 95 sürümünden iTibaısn Wlndşws Piug&Play (tak ve çalıştır) Kullanıyor is-letim sistemi, sürücüler, bilgisayarın BIOS u vs donanımlar birbirloriyla Hatl-şimde bulunabiliyor, boş donarımı kaynaklan {özellikle IRQ. ı?ö adresleri, öei-le*> alanları vo DMA kanal numaralan) en ideal durumca otomatik olarak pay-laştırıiab iliyor. Windows 93 ve yıl sonuna doğru çıkması beklenen Windows 2000 bu özelliklen OnlMovv fonksiyonu İle geiişıinyot-la> Her bir donanım bileşeni aya ayrı giıç yönetimine (Pcwtn ManaŞBOieftt) bağlıdır Böylece PC'nin pazı parçaları (modem, nehvork. Klavye gibi) dışarıdan gelecek sinyallere teoki verebile efik bir hazır olma rnoauna geçiriieöitı-vc-r Diğer alanlar bu sırada komple iptal edilebiliyor. Buna rağmen bu lıp bit PC hemen kullanıma ha?u olabiliyor, ri-DiK kapatma ve yemden başlatma işlemlerine gere" kalmıyor. Bu tip bir sistemin düzgün çalışması için hem bağlanan kartlar hem da sürücüleri OnNow spesilikasyonunu desteKiemeli. Özellikle suıüciterOe durum olauça vahim görünüyor Sadece Mahmc ve ATI, On-N0W özelliğim öesleKleyon srabil Win-dows 98 sürücüleri sun^yo'lar. Ancak bazı uygulamalar da OnNov/ İçin uyarlanmak zorundalar. Mesela çalışan iletişim görevleri, verilerin replı-kasyonu ya da elektronik postaların transferi gibi, işleMo sislerinin uyku tnoduna geçirilmesini yasaKlamalılar. 74 • CHlP HİSAN >' ipucu t . ¦ı İşletim Sisteminin Katman Modeli Uygulama T ı I Ijlcimı Sistemi Wındows Shell (Explorer) ve Geruşlc:raeler Katman moceli: Bir işletim sisteminde bu örnekle Windows 95 - fonksiyonlan üst üsle yapüand.tır. Sârûc.nler burada donanıma arabirim vazifesi görürler. Win 95/98: Uyumluluk Pahalıya Malolabilir Wjndöws 9? ve 9S işletim sisıemı surumtm uyumluluk nedeniyle bu çok sürücü türünü desteklemek zorundadır. Bir yandan config.sys başlangıç dosyasından yüklenen eski DOS ke al-mnde sürücüleri bulunur. Bunlaı buğun de toğü oyun tarafından kullanılır; mesela ses kartı CD-ROM. ve grafik sürücüsü ulatak DOS akında (Vcsa Drıver) yüklenirler. Bunların özellimi donanımı doğruda*) ve daima ıek bir uygulama için kullanmalarıdu, yani Multuasking (çoklu görev) bu sürücülerle mümkün değildir. Windows 3,jOc'l€n beridir de yeni bir sürücü sınıfı mevcut: sanal aygıt Sürücüleri* kısaca VxB. Bunlar Win-dows allında da DOS uygulamaları ııın kendilerine ait, sanal makmalar-da caI15111al.11 mi sağlarlar (Wİndows 95'tcıı itibaren İn bitlik \Vindows uygulamaları için de avın ıey gftçer-Ü). Sanal nıakmalar bu lip bir progra mm kaynaklan ick başına kullanmasına engel olur. Sâna! sürücüler bu nıakinalara {hır Windo\vs şileminin yönettiği) gerekli sürücü ortamını saglariar. Dosya adındaki x harfi (VxD*deki) sürücünün turunç görfi uygun hu şekilde değiştirilir, buna göre sanal bir görüntü (Displav) sü-rûeûsünÛO adı VDI> olur Bilinmesi gereken bir diğer nokta da her V\D'nın Halka (Vıla çalıştığı ve bftyiete sisteme tam erişime sahip olduğudur. Kaynağı şüpheli sanal sürücülerde bu yüzden özellikle dikkaı etmelisiniz, zira bu tür sürücüler .-Jilemin .stahll çalışına düzenini bozup kiltilenmelere neden olabilirler. Böyle bir durumda '** "izi Güvenli Kip'te açıp ilgili sürücüyü tekrar kaldırın. Ayrıca: Sadece aygıtlar değil sistem kaynaklarını doğrudan kullanan annvirüs yazılımı gibi programlar da VxD mekanizmasını kullanırlar. V\D'ler çoğunlukla cok fazla belleğe ve diğer sistem kaynaklarına ihlı yaç duyarlar bu yüzden Wmdows V*> ve 9H'de dinamik olarak, yani sadece ihtiyaç halinde, yüklenirler. Windows 9H bir sıuiuu arabirimine ilaha sahip: Wıiıdows Drıver Model. kısaca W0M. Windows 93 ve NT'nin değişik sürücü mimarilerini birleştiriyor VVindovvs 2Ö00*de (yazıtım devamında aynntıh bilgiyi bulabilirsiniz) bu model nihayet gerçekten de düzgün bir şekilde kullanıla cak NT de Performans İçin Uzlaşmaya Hazır VVindovvs Yİ 4.0 surucü modeli, ana VI koasepiindcn kesin çalışma stabililesi noktasında biraz ayrılmış dununda: Grafik karıları ve yazıcılar tekrar imtiyazlı modda çalışıyorlar Bunun ana nedeni doğrudan erişimdeki daha yüksek performans. Yazıcı sürücüsü grafik arabirimi (GDI) ile sıkı bir birliktelik İçindedir ve bu yüzden aynı şekilde İmtiyazlara sa-hıpur. Windows NT çevrebilimlerle kalan diğer iletişimi ise l/C) Maııager (giriş çıkış yöneticisi) üzerinden sağlar. Hu hem disk ve net\vork dcsıegi, hem de portlar ve I Al ve Nlh.S dosya sistemi sürücüleri için geçerlidir. l/O Manager değişik kalınanlardan oluşur, yani sadece en alttaki .sürücü kullanılan donamım lamnıak zorundadır. Daha umic yeralan sürücüler ise daha aktaki kalmaıılaım arabirimlerini kullanırlar, bu sayede donanıma özgü sürücü küçült, basit ve halalara karşı güvenli olabilir DirectX İstisnası: Daha Hızlı Multimedia SürÜCÛ kapsamında DücctX arabirimi ö^el bir role sahiptir: Wındows alımda hırlı Mulrimedia uygulamala rı ve oyunlar çalıştırabilmek için^ 76 • CHIP NlüM mV LhİDUC ipucu pıogiamlar doğrudan donanıma ens-ınchcfir. DirecıX arabirimi de güvenlik ve performans arasındaki bu çelişkiyi dengelemeye çallftfyor, DirectX Wiıi(low.s 95 ve l>8 a I unda grafik, ses ve giriş (mpuO avlularının doğrudan donamına erişmelerini sağlar. Buna karşın Windows NTdc durum laiklidir; Pırecr\ \Tdı- User Mude'da Çalıştı ve ayglt sürücülerinin fonksiyonlarını kullanır. VVindovvs 2000'de Ortak Sürücüler WindûWS 2000 (ddha önce M 5 dcnilivordtı) daha önceki iarklı sürü- cü modellerini ortak lıır payda alımda birleştiriyor. Windows Driver Model CvVOM) kullanıcılar İçin daha basit, çûnku bu sıirücüleı hem Wi:ı-dows 98 hem de Windows 2O0O altında yüklenebiliyor. WDM*niü mimarisi, N inin sürücü konSfipÜ gibi. tabakalardan ûluşuyoî: Sınıfa özgü ayarlar (mesela riinı yazıcılar'. Uus transfer. lurii ve aygıta (Sagu fecilikler gibi fonksiyonları ajrjr-ded iyor. Ün ayrım Plng&şay (tak ve çalıştır) için Spesifik sürücü parkalarını. özellikle dr OnSow için, ayırmak ve opıimize cuııek için gerekil. Windows Driver Model sdaea ACPI (Advanced Configurarion and Po-İer Inicrhicc) ıııodeline dayanıyor. (tu model PCvcki donanını bilecenlerinin konfigürasyonu için yazilım-dan bağımsız bir Oltan) sağlıyor. IJıı şekilde kullanılan donanımların tanımlaması standarılaşnrılabılecek. ACITdc besleme gerilimi (enerji). ısı oluşumu ve gelişimi, uyku mo-dundarı normal moda geçişteki durumlar gibi sürücü ve işlerini sistemi için Önemli bilgilerin yanışını gûç jn-ııeıimi için kontrol Regisrer'ları. 1'lugıSrPlay ve çevrim düşürme bilgileri de kayıtlıdır. Luıu*. nıonobnk bir Kerncl'a sa bipıir. yanı tuın sürücüler Ker-nel'a entegre-edilmiştir, Uam hemen hemen tüm l'C donanımını desteklediği için Universal -Kernel çok hûyûk olurdu. Bu yüzden kullanılmayan sü-rueu bileşenleri yüklenebilir modüllere ayrılır. "insmod" kunıuuı modülleri yükler, "rmmod" ise siler. Bazı Umıx dağılımları kolay gorilinim ve kullanım için bir yönelim programına da sahiplir. CHIPucu 32: Modülleri Otomatik Yükleyin Kernel canavarı Kerneld" üzerinden modülleri otomatik olarak yükleyin. itir program Pc.viıe adı üzerinden bir donanım bileşenini kullanmak islediğinde Kernel Demon ilgili modıih'i arayıp yükler. Bir aygn belli bir süre kullanılmazsa Kerneld söz-kuııusu tnodüUî ailecektir. Ncivçork kartı modüllerim Kernel Demon ile yüklenemezsiniz, zira aksı halde U- Linux Sürücüleri Linux'ta sürücüler çoğunlukla Kemerde çalışır. Bu bölümde bunların nasıl yükleneceğini ve hata durumunda ne yapılması gerektiğini açıklıyoruz. nu>* lîooı srrasında netW0rb lanıtı-ımrida sırlın çıkarnr. CHIPucu 33: Şüpheli Kernel Modülüne Dikkat Modüller heı zaman KernH'a uymak zorundadır Bu yüzden donanım veya yazılım üreticilerinin sabit ve hazır compile edilmiş Kernel modülleri yoktur Kaynağı şüpheli kernel modullcruu kesinlikle sisteminizde bulundurmayın, zira bunlar yüklendiklerinde Keınel'in lüm haklara sahip ve işlemcinin imtiyazlı Kernel Modeiuıda çalışan btf bileşeni durumuna gelirler ve tüm donıınima ve yazılana doğrudan erişim hakkına sahip olurlar; vır us programcıları için bulunmaz bir nimeti İr bu. CHIPucu 34: Linux Kernel Sürücü Kodu Lüiu.v alımda heraygua Vdev" dizinindeki aygıt dosyası (Device) üzerinden ulanabilirsiniz. Hu dosyalar sürücünün kendisini içermez, zira aygıt için sadece bir simgedirler. Sanal dosya sistemi Kernel'in bir parçasıdır, ancak aygnlan da sisic.mc bağlarlar. Kabaca aygıtları blok ve karakter aygnlan şeklinde ayırmak mümkündür. Bu ayımı l.inuxia diğer L*nix iş I prim sistemlerinin aksine daha esnektir. Block aygıılan mesela sabit disk gibi verileri blok halinde transfer eden aygırlardır. Blok aygnlan için veriler* genel olarak Kemerin ön-bclleginden geçerler.Karakter aygıt-lar ise, lipık ıcmsilcileri .sçıi arabirimler ve Text terminalleridir. önbel-leksız olarak veri transferini karakter karakter gerçckleşiirirler. CHlPucu 35: Hardvvare Device Yoksa Ne Yapmalı Linıı*. tüm L'rıi.s işletim istemleri arasında çoğu donamın bde>enini en sorunsuz çalışıırabilendir. Iuıux\t ııuz belli bir aygın destek! e tu eas e k. 7$- CHIP USAN mİ uyumlu aygıtlara bir gözaun. Bazı dorumlarda hır h\-perimenıal KertıeJ kullanmanız gerekir Ancak dikkat: DûşÛb bir ihtimalle dı* olsa bazı sisteme yakın (donanımı doğrudan kullanan) programlanıl bu durumda gidıcellcnmcsi gerekebilir. CHİPucu 36: PnP Kartlar İçin Özel Program ISA veriyolunu kullanan PnP kanlarını (çoğullukta ses, modem ve neivvnık kartları! çaltşurabilmek İçtB tsapnp programına İhtiyacınız vardır, bu araç çoğu Linux dağılımı ile beraber gelir. Lmuxun sürücü konsepti; Sabiı disk ve CD-ROM sürücüsü gibi blok tabanlı aygıtlara erişim önbellek (Cacbft) üzerinden gerçekleşir. Konsoller m seri arabirim ' gibi karakter tabanlı aygıdar ûnbcllck kullanmazlar. VC donaıuııuna "/dev" altdizinindck! aygıt dosyalan üzerinden erişilir. .San renkle işaretlenmiş Remel bölümleri yuideneb:lir modüller olarak devre dıçı bırakılabilir. ¦—--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------—----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------—_______i NİSAN 1999 SÜRüCÜtfA HAKKINDA H€R5EY CHİPucu 37: Grafiksel Arayüz İçin X-Server Grafiksel arayüz XI Tdc grafik mo-dıı Kernel rutinleri ile desteklenmez. Bu yüzden X-Server"ın kendili grafik modlanyU ilgilenmek rorundasltr, birçok X-Server bulunmasının nedeni de budur. Grafik kartınız için uygun X-Server*ı seçin. Bir Alman firması olan .S.u.S.L. uyarlanmış ve ücretsiz Xfree86 Serveşan ile büyük isim yaptı. X(ree86 tırganizasyonu-uun Ücretsiz sunucuları yanında ticari sürümleri de mevcui B Derleyen Ufuk Yaumtıkıhçoğlu vhiouc ipucu !lMl|iltlH':l!Hllli Nisan CD'sinde Bulabileceğiniz Aygıt Sürücüleri B'other HavtenPİ*ad Heıieiı Packöd Havran Pİkaıa fyoceıa lift 30$ 3D(x *:¦>¦ ¦;.¦ 335i :: ¦ . Hşfia Of---.'. wi?r ¦ - i Dlajı oı j I iı e: > I Darcnd İı iı t 'I Dam 0 •'¦;,• - C -_:rf" ELM EISA EISA ELSA elsa EL&A asA ELSA ELSA EJ.SA Mîlı::' Marn- Mürco -. S ' cİı>(sı '^ctfsa; DsskisıJe&Ca&Çv, I ..¦;¦ ¦ IIKl'UMA ı:i".. •, '¦¦ '¦¦-FS v-..-Jalc:,T.sr 3£Î0 i W MI • ıı 1 •: 1,11 3. \-'2::Z .".i.:..... i>ı*î5.,B8 'MtOimg 96' 06 .Vî-r:-'-.'- .v.. ğ .0..9S .v .. .- 35/98 hap ,,.\..v.Av",''.>.-.''' "it! ..•.>/,•¦ I . ;.-¦ '" ¦ | . :.-.v.l( r'i:"' '¦..v....v.İ-f-^.-' fdhiSL-Slıı ı VÇCBOû&rsN W *GPSGRAM) WKfe3 Sîrshae FCI Vcoaosftıçı .'-:•: iv vaccnscuwoiPa^a VöMm?Vx-- - IMO PlfD 30'Staster FCI.GÖ Fwrem> G ;....'.-Üıu"i-HCİr*r..-?r^ G>*#c$BfcsKf boşeatB • BlasiHCantrd Upoaa FreSL I OTO Fhaıogpıo I-'üü_KKI M0P3&- 3C !'¦ • EpeeöRaı A£Û '••'¦¦¦ .113460 •T' t. lipit 5SÛ DVD foofrc G.-ıİ. Spwr& GlctaSı'"i11-" ¦'ı: "•- • '. -:.ı (¦;.¦'.' ¦.-¦¦ Vtelöry X .--i. m ¦V l!M .'X'( '¦Vll'SO V.V .(¦):( ¦ ¦ ¦ W|İıeıWX v. er ZBİn •'; tefi Sirge-Scfea"* .'..'¦ : ¦) W dil 30 AıapMi fcf M34-GXı "ÜD MtfWt Mili ¦ -ı G2G0 V >:-¦ . ı. ft'GP HaiHMwR ¦ ¦ MairOı şiı Unwars3 Drt.-e> Predütf...-. -in'.l'ivıı^ Dlifşf rşıoCff'SIALVftt: İnişİşSeOBg*ı r- ı; HKCşE /O * ı fJl.CQ_ • r:-.-3.P3.01 I .;:,ı l.ö3.01{Reeasİ M] 4 ¦>:>:.:. acş&attoı ¦. EC2-£ĞWeE-l-US(Reİ 1} ¦;¦ ¦ Otiofaef ıgse :•' GB^^fVJEB-'-'JS £Revisö" 4.1Û0I2I03 410.01İS69, j, tO 01 ';3D5 (.lC.ul.U3p1 ;.C0'33a 41O0! 13İ s İMİ (;?034ftB . ıi;ı i 4.10.010303-00ı şiOOİÛ3!XH>3i5 41001 041ı İOd . - rrır2İaî .( i H.C30(MO13 4.10.01.0203-000 4,lû!ıGf03İX9 l.lı ' 3!03İCe '.:. ®CM 2.OÛ00.OÎ 096.3596 ,'¦! EhJrnlMfi j ?.cı :c*t3--; - s,co? Ekıtr 1S68 .- /' 4 1? 20 ¦i I! ı K 2ı seı 2,13 Wınd0ws İ Wıtıd3^s6ı"9S v. i.v.:'- t. Wındara*JS3 ftf'rdo*s ^. 93 .Vı;>-3b.:>3 ..i .... ft./jiiı0&Upaaıeî Wröo^05(9S /*İTOW/S95/9a rt^oıİ..' •' - ÛİİM9Ş Wâdpı>S!ıı,96 VşHfİöMı-Sâ "W V.iraı*5 9ö ¦'3$ ¦,'¦)¦ .-.\vi 96 V/Inpcv. &e ,V K>J';i '¦- lWır**8 9S,,BŞ'NT'1.0 V. ' l:.v.-;!'. ">^ \Vrıda*-5 9&.İ M ¦•.ı finıı/ı 'iVimmü ^.' SS .'.ir,A, (^ Wrö#.v ¦ AVxfc* ö/şa l:y:-v.^i^(-xTi> bııp*w*w&ıbOony ı ip*Wıw&fttİW teo"¦•.'...'. 3dh(O"ı' t-i'A>w3dl*.>™n/ l-ft ".İ-.,,. JJbıA" ' t" ".>¦>.... •¦!!(.:"¦ ' "İt; "^.V^Jrlfİ.tCm) 'Itf- 'Vı.,.'.:. !'-:IV' ¦!¦¦ - tfşpı'ıW#souİ!bias!İ.raftf ¦ıltj.: *'....-'. it .:¦ ;lt ¦?-•-'.;:İ- -' ¦ItlpıftVMfcSCUfi dteB!S'.^CC;^ İI ;V...v.::. di m ¦> ı ¦..'.'. fcw.6cundİiBBM' crm/ ¦v':-.V.-.vm;.'- fş ¦ ¦:>¦' "**.. ¦,v.\v.r .'"¦¦¦¦"Timccır.' i\$p}}vtm aoncfönm cem ntış.^\wf aencncnm ccoı1 -i'i!:..ww(!iHiTorûmr ccİV MiKAVttfttdiama'idırnı nan' I'¦;,"•.•-,•¦., |ğ",-Jti .;(. rwp;'**u lurr'ln n, Ha&ffİw* eisaccİı; tr;¦ v.v.,v. î^.aart . ¦f '¦.•'.'..... linv -it; ''..as-¦¦.'.vntri Ittp ''..A-ftöBJCıJT/ Pltlp.'LWA>?ffiCCıW fışp;îıVftVr.eSfiı.-.v*T' 'O,'. İ'MV.dsa CiOT .. ..•.¦.v/elsa.KJ'^' riitD;.'Aw^. rtMCLiıa ccıry I'-'0"V'.va -onL-iisrarrV bnp ifms tâm ooi/ I r.ı* "rtv.v ıralfcxCcrW |ı. ".-.-.^ ¦ . ı ıCW İDp '¦...•....¦ .-.."¦ •> Ttıp:i'ı\wı.me!rcİcö^ 'li V...'M'^.-'::>.corr/ ¦ü.V-.vn aifût-öi'' .x. '/'Av.mrcMTk ¦-. ....¦¦xl;,iy-,ni -¦::.. ¦>vw.THO Kffı1 82" CHkP NİSAN I 99İı Chi ipucu Nisan CD'sinde Bulabileceğiniz Aygıt Sürücüleri ,-.; Midem GSi" 98 VftıdoıvsK '3S fşBdSW6SS/B3 WKfcwsı Wrrtw6 95,i38 '/ıirücvs K MW8*s|$/fş WhOQft*9S'&8 ¦'¦> *>İ3J[/95 .'.i-:; ..... >•,.. (S /.hv.-.;.'.-S'; Wheo*s3.ji/sS -V Üûıs95 Wt1j*b95 YttntiVtfSS '.V fe)M3S vvişdtMsff W: tora =6 rnidt^ ¦-. .Vi"f.:(* : . '8! A* o>s95 '','• i-refö '//iRşCWSE6 Wtafc*İ3S İVMcoS 95 Wı>W*sâ3VS8 ' 'Atnd0İs9S/SS .vı;- &9Sİ&B Wre*ıw&g5/98 V,ır,1;..vı/ i; lj -Vı JO*s95 şirde>*:-'"> (•^-'¦v,>.v, Tiratla ..'-'"''.'.•iV.Tiro.mfrı' T.: '.'.İ,•. ¦¦ •¦¦;.(../'' -\'i 'W,.. :¦::>¦:::!.' İti;" "........ ::r. .. .'.¦¦.'.'-.y-lii'.:- :•; ".- ,. İW y:ıtn ı. * ¦".::.,..¦.,.vv,,v.jt£^.f\îdCv tfşp ft*yİaH(eWwnf hnçŞW*w.awc(ı.İmf öf! '.'...v^-n^r' ip; tVMv.&ztecr --r. liBp.ı^mw32lİ;h û3nV ......v.va7İ(d.ııtV "'*';..¦•ı".v ı/'ı il. • "T...V--.V..--,-.-.f.- ¦ ... lf ip/ArAv.îuaKh.ian' M : $Wİ ,,-..-;• İOT Hiptfıww ajtetfMMnv II, ".-.',h3ZKctl.(Wtf hÜp'ıV.A'A'aılHOı.to"' vır "'.¦.'.¦..¦• ijçtntf 'tip ;ıV-.'.v¦.İ"-: t cem' ..-. .'.'-.v^-iv:" İffil .......-.v.'.v.Li:ı üöûnv '"¦.:mv ı.".:x . itotı hîip*.'AvA\İ azachcanC |-::d'>vİ:..3.-*.-1 "--v •r. ".v^. ;¦--:• W >' "lif; V* *• aş&ÖI.(ı"V •utf "..;>. .=".-¦.:.¦.;• ¦• .a j,1 İv.w.Kuı±te£ief cem1' --:.....v..v..ı İL-i' x.r, ",r;./'\y,v'.-i..rv.tİli'" cotV ;:-•.'!İ'Jiur>!OI*sWf.CûTr l::i'.w..ı ta'.:-'j'rr'i.d&' hap#w*finsşrt ."¦ t~r- ".'.'.i.'. • erir OV "1.7. ".>.>>•; T T3.&1 T-' :tl{ ".•.'.•; ' fOCCtll' rşp.ıjVİ.vı1rfnooM7l' BE. .ıv.yahJTO.Oft • CHkP NİSAN 1999
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu