Gerede Analyze Options Help lft-dWİİi QZaiK>$YA: MÜZİK CD'İİRI endi Müzik izi Yaratın En sevdiğiniz parçalan plaklardan, kasetlerden veya Internet'ten nasıl CD'ye kopyalayabilirsiniz? CHIP bu özel dosyada size, dört başlık altında bir müzik CD'si hazırlamanın yollarını gösteriyor. En uygun CD-Yazıcı'y* seçmek içinse bu ayki testimizden faydalanabilirsiniz. Kendi yaptığımız bir müzik CD'sİ sadece eğlence İÇltl iyi bir araç dcgil. aynı zamanda çok da iyi bir hediye fikri olabilir. I'C, CO kayır cihıizı ve bası ozci araçlarla en sevdiğiniz parçalan hir araya toplayabilirsiniz, Gerekli olanlar, çıkabilecek sorunlar ve bunların çöîöm yöntemlerini bu yazımızda detaylı olarak ele alacamız. İçindeki! er m — Bölüm 1: Filtreleme, Dönüştürme, Yazma........................94 İlk bölümde anaıog müziği doğru şekilde sayısa'laştırmayt ve dazı' hale getirmeyi anlatacağız, örneğin bazı rahatsız edici gürültüleri nasıl yok edeceğinizi bu bolümde bulacaksınız Bölüm 2: Hİ-Fİ Sistemin Bağlanması....................................104 Eğer müzik sofinizden kayıl yaparken vınlama sesi gefiyörsa? Bu bö'ümûe sorunların sebeplerini ve çözümlerin? okuyacaksınız. Bölüm 3: MP3 Forman..................106 Vere bir müzik lormatı olan MP3 üç dakikalık bit şarkıyı üç Megabyîo'a indiriyor vû "intemeften müziği" ilgi çekici halo getiriyor. inlemene MP3 bulabileceğini? yerleri üçüncü Dölümde göreceKsiniz Bölüm A: Ses CD'lerİnin Okunması........................................110 CO'den okutma sırasında oluşabilecek so^un:ar, kalite kayıplarını önlemenin yollan ve size yardımcı olacak araçlar ile CD sürücüler hakkında bilgileri bu bö-kırrde bulabilirsiniz. CHIP .93 Ch ipucu Bolüm 1: Httreleme, Dönüştürme, Yazma Kayıttan, Hazır Bir Müzik CD'sine... Bir müzik CD'sini yazmak zor da değil, pahalı da değil. Asıl sorunlar daha önce ortaya çıkıyor; ses verilerinin kayıl ve işlenmesi sırasında. CHIP, size bu aşamada dikkat edilmesi gereken noktaları gösteriyor. Kendi müzik CDlerııu yaralmah isleyenlerin profesyonel bir müzik stüdyosuna ihtiyaçla*] yok. îyi donanımlı hır PC ve ekleriyle ka-yıl ve üretim lıalledilehiliyor. Ama i'Cniıı bazı minimum oz.cliiklc.rc ih-liyacı *'ar: Kn önemlisi iyi veya çok iyi bir ses kanı, kaliteli hoparlörler ve saykal sesi işlemek için iyi biı ses editörü. İşlemci en az bit Pentium 135 olabilir ama gerçek samanlı programlar ve sesi temizleme amaçlı 'plug-in'ler (Sıcınberg \VaveIab veya Synic roundry'ııin Sound l;or-gc"u) için en az bir MMX destekli Pcnıium 200 gerekli. Daha da iyisi bir Pemium II tabu... Ses CD'lerinin liretimi [cin Disc- Aı-Once özelliğim Usıyaıı hir Cl> yazıcıya ihtiyacınız var. Ayın özelliği yazıcı yazılımı da lası malı. Ancak bu sayede 'Rcd-Book" adı verilen ses CD'st standartlarında bir kayıl yapılabilir. Bu standart, CD'nm fiziksel özelliklerini ve formanın be inliyor (16 bil, -'f 100 Uz örnekle me frekansı) Müzik CD'ierinin kopyalanmasında eski AT API CD sürücüler özellikle okuma sırasında soran yaratabilir SCSI sürücülerde ise. böyle bir problem yok. 1. Bağlantıyı Kurmak: Kayda Hazırlanma İslediğiniz şarkiyi bu t.Dye yazabilmek irin öncelikle o şarkıyı sayt- l%|tS|İ&tej Bj _•;;¦ ¦ j ¦ , jttüJ-Sj -., -,.,,.'-¦••_•> '¦ Sor*.fevdyP';'• ¦'- 0 ¦''vr.-.:ıi'. ncMa ¦_ t I "--f>ı¦"(¦ fa -.'. ı-j-¦ jı OH. .. İ . :¦> :z • '--¦•>¦: ^¦'--f-JÎJÎtl'--^1. ..-. ] f---.-r'i- :; '¦*--- j-\ v&iffi - '-¦¦-' 944 .ı-'j-''- ¦"- ¦ ,.•:- ...-,ğ.-..-.:- (O '..'..•¦¦I - •-'.-.. >'¦¦----------M- \~~4İM>j 1t>l ¦ y. tt. Sound Forge: Profesyonel müzik içicine programlan ince ayaralar için çeşitli araçlar sunuyorlar. Bunlar saniyenin yüzde bin kadar aralıkta çalışına unkanı sağlıyor. sal bale geıirmcniz yani sabiı diske yazımınız gerekiyor. Hi-Fİ cihazınızın stereo tıkışını ses kartınızın üze-tnıdc bulunan "I.ine-hı" girişine bağlayın, Bunun için kaliteli bir kablo kııllarımay;i özen gösterin. Dikkat Kesildikle hoparlör çıkısını kullanmayın. Cck yüksek bir akım S$Z konöSö olduğundan ses karımızı bozu bilirsiniz. Mikrofon girişi de aynı seklide kaliteli bir âCS girrçı U'in uygun değildir Ayrıca tûOT girişler için de stere-o kablolar kullanmanızda layda var. 2. Analog Kayıt: Kaset veya Plaktan Kayıl için \Vİndows'un kendine ait olan 'Ses Kaydedicisini kullanabileceğiniz gibi Cool Tîdiı. Sound Torge veya VV'avcI.ab gibi işleme amaçlı fonksiyonlara sahip ses edilirlerini de kullanabiliısiniz Eğer sesteki kaliteye önem veriyorsanız pahalı bir ses kanı almaktan kaeın-na:nalısıııız. Sesi dönüştürme işle-n'irden sorumlu A/O çeviriciler sıradan ses kanlarında oldukça duşıik kalitededir, HiTı Kalitesinden çok uzaktırlar. 200S üzerindeki ses kartlarındı hemen hemen hepsi Hi-H kalitesin* de A/P çeviricilere sahiptir, Sound Blasier I ive veya Terratec EWS64 ile ilgili detaylı bilgileri Imenıeûe vvww.ierrarec-iis.eoin ve wwwğsbll-ve.Com adreslerinde bulabilirsiniz. Ses kaydı sıracında istenmeyen gü-lûliulcrdeıı kurtulmak için kayıttan > 94 . ¦:: .-¦-¦"' NİSAN 1499 Ch ipucu ¦ -..'¦ ¦' önce Windows içindeki mikserden nıın diğer ses girişlerini ipıal ei:mk gerekir. Ayrıca kayıl ses seviyesinin özenle. ayarlanması d.ı önemli. Eğer tok düşükse kaydedilen ses dusûk kııhr VC gurultu kısmı fazla oku- l£er seviye çok yüksekse bİ sefer sinyal patlamalara sebep olacağından hoparlor-lerdeki çilin ı anar. Ayar ses editörü içinden seviye komutu ılı: yapılıyor. Bir dizt î-ed gelen sesin seviyesini gösteriyor. Kayıl için ses seviyesi yüksekliğini y.ı Wîndewre içindeki mikser aracılığıyla ya da sinyal kaynağının üzerinde bulunan düğmelerle ayarlayabil i-vorstnuız. Kayıttan önce şarkı içinde sesin en yüksek seviyeye ulaştığı yeri bulup ayarlan da bu şekilde yapmak en iyisi. Bu sayede sinyal parça boyun ca usı tavanı aşıp da sesin bozulmasında sebep olmaz. Birçok GD çalar-da bulunan "Peafe-Seaıeh1" özellimi bu İş için ideal. Tepe arama anlamına gelen bu özellik lie ledlerin kırmızıya dönüşmeden önceki son noktaya ayarlama ısı kolaylaşıyor; Eğer tok eski bir pikaba sahipseniz {dakikada 76 dönüş hızına sahip olanlar) ve buradan kayıt yapmak ÎS tıyorsarnz biraz ma>rai yapmak zorunda kalacaksınız, lîu tip pikaplar için özel kayıl cihazları nıevrın. Sadece profesyonel müzik mağazalarında bulabileceğiniz bazı modeller Sadece Özel Amaçla Kopyalayın Müzik CD'ierinin ve plakların Kopyalan sadece özel kullanım amacıyla yapılmalı Eğer kopya halka açık tır şekilde, ömoğln diskoda çalmırsa veya sabi i x>ı yapan kişiler ce/aya tabıdi' Kopya p'ogram CD'leri üe ilgili ya:-- ar ner ne kadar henû£Ç0fc açık da efeği se. son 2amanfarda kurulan dernekler i e tafcfplert çok sıkt fale şeklide yapılmakla. Doğrudan ve dolaylı cezalar ve-'ioUiyor. ' (l.\h.ini. (W—' ttşl I MM* Cin iİ~-ta--ı-' i". ;.ı---.ı !¦•¦'- mi ¦ MM VH 1 mı H^n 'mm ¦Si 'mm U^JiWE£3t KMMMK&K* ü~ - ü '•BEÖ3İ! — - .'Ht'hrr'.'lAnl^- - İtişill.'H.-A'i UiTıW 'i ¦'(•-. HüüiB Sieınberg Clcan: Seslerin kaydı işlenmesi ile CD yazımı tek bir paket içeririnde bir araya getirilmiş. (öfr.egin Ottofon OM 78) fiyat oüı-rak yüksek ama oldukça da kalireli. liöylc bir pikaba sahipseniz kesinlikle normal bir kayıl cihazı kullanmayı:! Bozulma olasıhpı çok yüksek. Kger elinizde böyle bir kayıl cihar? yoksa norma) pikap Hızı olan 33 devir/dakika ile çalıştırabilirsiniz ttu durumda özel bir yazılım ile (Diamond Cut Prot'umons'ın DC Arû) kavıı tekrar duzeltiK-hılıyor. Vasılım ılc düzehme yapıldıktan sonra orjlnal temposu ile üzerinde işlem yapılabilecek hale geliyor. 3. Dijital: Ses Kaybı Olmayan Şarkılar t.D. DAT İya MinlDİse gibi dijital kayıt ortamları kaynak olarak en uygunları. Gerekli olan S/P-Dİ T girişli bir ses kanı. Hi-Fi cihaSdakl ses. bu dijital ses bağlamı noktasın' dan PC uzenne doğrudan geçiş ya piyor. En önemli avantajı ise su: Aoalög çalma sırasında olabilecek yan gürılhûler ve sinyal kayıpları bu durumda meydana gelmiyor. Ayrıca çok kriıik olan ayaı aşamasından da kurtuluyorsunuz; ortamdaki ses bilgilen bulunduğu şekliyle aynen PCy* akrarılmış oluyor. DAT veya MittİDİSÇ kayıı cihazı eğer kayıl duruıtuıiıdaysa dışarıdan gelen ana log sinyali sayısallaştırıp S/P Dlr sıkışına veriyor. Eficr imkanını; varsa plakları veya kasetleri öncelikle bir DAT veya Mini Dişe özerine kaydetmekte Fayda var. En uygun ayan yapmak ve cihanların üzerinde bulunan dûgmclc ıi kullanmak birçok kullanıcı için daha kolay. En önemlisi ise. ses kalitesi ses kanının yapabileceğinden eok daha iyi olması. Dijital som îasnımasındaki tek Sorun, sadece pahalı olan ses karılarının dıjiral girişlere sahip olmaları. Somu! Bİasu'i I ıce üzerindeki S/P-D1E girişi dijital kayıtlar için hiç de uygun deftil. (.ünku YVınduvvs'un mikseri üzerinden kullanılıyor ve girişteki ses seviyesi Wüıdows tararından müdahaleye, uğruyor Bu am;iç için kullanılabilecek en iyi kanlar Hoouiech Soundtraek 128 DIîMA PCI. TcrraTee EWS 64 ve Tıınlc Deaelı Pinnaelfi (v-'vvvv.ho-üutcelı.com, wwıv.ierıak-t-ııs.coın. tvxvw.tbeaGh.com3 Ayrıca sadece S/P-[)IIr amaçlı kartlaı da kullanılabilir. Örneğin RMh'nin Digi 32si bir ses kam degU ama dijital ses verile- 98- CHiP NİSİH 1999 Ch ipucu rini PC'ye aktarmak tçfn dizayn edil rnis bir kan. 4. CD-Grabbing: Doğrudan CD'den Kayıt Müziği sabi i diske aktarmanın bir yolu da ' CD-Grabbinji" veya "Rîp-pîng"' adı verilen yömenı (112. deki kınınla daha detaylı), rîu yöntem sıracında bir müzik CD^sildo ses izleri okunuyor ıe WAV verisi olarak sabit diske yakılıyor Bu yöntemin avantajı kayıtın dijital yolla yapılması. Yani se?te yine bir kayıp olmuyor. Ama bir dezavantaj da onaya çıkıyor ki; o da eski C.l> sürücülerin müzik Çillerini okıiya maması. Ru yöntem ile yapılan testte en iyi sonuçlar Yamaha'oın GRW4416S CD İĞUCİs'l ik' elde edildi. Yazılım olarak kayıt yazılımları vt bazı Sha-revare yazılımlar kullanılabiliyor. \ViiiDAC ve I'curıo bu tip yazılmı-lar. Abında bir ses editörü olan 5te-Iriberg WaveLab de hu yoman: kullanıyor. Tabii CD'ierin dijital olarak okunmaları j-ırasında da çeşitli soruıilaı oluşabiliyor. Eğer kayına riimik olarak bazı darbe .sesleri varsa, ya yazılımda ya da sumende bîr uyumsuz luk vardır, bir ihtimal de CD'nin sorunlu olması. Ayrıca. İiçiucn hemen tûm CD yazıcılar "grabbing'i des CD Wİanl P"> Scı* Çata geatofeen İmı-Ji £-*ı ? fMoteobte îjş, TmcCD-532E*H:) m % soui *l5' ıa>;^:-sbD i • *$¦% '-V-:- Trad Lan* Tıocl 1$ lt&* 23 ^7ıİkll jİTjHklJt S"lıackl3 ı Tıack 14 ^Tr;ck20 tfTwfcll|lJ İ?->** ıii ı I 3 4 5 6 8 9 10 11 12 13 14 0239.45 02:1717 02-46.00 cgsg.38 02.4565 03 W12 023238 02:3655 021612 İH 43.40 022S.4E 0İ3/.55 AV-iuab &!İ**> *ıCD- 17 Mn3S£îK ilOİ**IWfftfWM 74MİnOSe*. CD VVizard Pro: Bu yazma programı paralan istenilen sırada listeliyor. Ekranın alt kısmında toplam müzik sûresi gösteriliyor. tekliyor. Ya.nl eğer stfrlıeû üe kolu sonuç alırsanız bir de CD yazıcı ile deneyin. 5. Ses Verilerini İşlemek: İnce Çalışma Müziği sabit diske aktardıktan sonra öncelikle lama mim bir kez dinleyin. Müzik zevkinize ters düşen darbe sesleri, hışırtı veya gürültüler olup olmadığına dikkat edin. Bazen l'C'mn a£ bağlantıları, soğur ma fardan, kon) bağlanmış kabloları veya Sürücülerin motorları gürültü- ye sebep oluyor. Testimiz sırasında iki kaydı arka plandaki kuvvetli tıslama yüzünden silip yeniden kaydetmek zorunda kaldık- Kayıt başarıyla tamamlanıp da parçalat VVave lonuutuıda istenilen sıraya konduktan sonra sıra işlemeye geliyor. Eğer kayıt bir plaktan yapılmışsa hışımları yok emimiz gerekiyor. Sıradan ses editörleri veya yazıcı programlan vr Sharewareler ile yapılahi lecek lazla bir $ey yok. Eğer kayıt kasetten iw ses editörü, sesi temizle- PC'ye Eğer PC'ste bir müzik CDsf yaratmak istiyorsanız, Hi-Fi kayıt cihazları lek çözüm. CD çafaı ye'ine de geçen cihazlar eğer ayıca bir CD çalarınız yoksa 5izi ayn bir masraftan da kurtanyoı. Bu cihazların tek de^^vaniajlafi kayıtta sadece müzik kaydı için üretilmiş boş CD'ieri kullanabilmeleri. &u CD'ler FC içm üretı-fenleröen daha pfthah. Avrupa'da yayınlanan Sıereopiay nergisi I -,'93 sayısında CD kayt Cihazlarını test eimis. Snnuçlat özelle söyle* Ploneor PDR 04: Klasiğin fyatı 7bt)$ Kayıl cihazı sadece 44.1 kUz'da örneklenmiş ver.le-ı kapul ecfiyOf Örneğin bir MlnlDîsc kayıt cihadı veya bîr CD çaıa'- Alternatif: Hi-Fi Sette CD dan. Sadece CD-Rian çalaoiliyor, CD-RvV'lan okuyamıyor CD çalar olarak da oldukça kaiııelı ses veriyor Philips CDR 756: CU yaratmanın en kolay yolu yaklaşık 60DS'a CD kayıt cihadı ve çalardan oluşan pakel iki hızlı kayıt yapabiliyor vb iki CihâZ arka arkaya çalabiliyor. Philips CDR Ö80: Phiüps'in en kuvvetü sese sahip kayıt cihadı (770$). Uzermde- Phüips CDR 560: CD kaydediciler arasındaki Isıslangıç seviyesi modeli. Yazıcı ki çevirici ile tüm frekansla*" CD forma-tına çevirebiliyor. Maranta DR 700: CDR 880 ile aynı tabanlı ama son ses çıkışının kalitesi daha yüksek. Fiyatı ' Qû0$ Pioneer PDR 555 RW: Phiîips'ın Japon malı altomat-li 750S- *SKip* ile işa-relfenen yederi daha sonra çalmıyor. Philips CDR 760: 500$ ile Philips'in fiyat açısından en avantajlı ü'ünu. COB S80 ile aynı ama frekans çeviriciye sahip değil- Philips CDR 560: Midi tormalırıda CD kayıl cihazı 4SO$''n alımla tifKironik parçalan, ölçüm değerlen ve analitik sesi CDR 765 vo CDR 760 ile aynı. 100 • EHkP NİSAN 1-Î99 Ch ipucu El DOSYA; MÜZİK CD'UR mek ve güzelleştirmek için uygun "plug-in'ler ve bir CD yazma programına İhıiyaç var. Sonic Fo-uııdry'nin Somla Forgc'u veya Steİn-bı:ıj>'in VVavrlah'ı oldukça yüksek kafiıefi ses editörleri. Fiyadarı da diğerlerine yön.' yüksek tabii. Gürültü ve diger rahatsız cdir.i sesleri temizlemek için gerekli olan araçlar da ayrıca satılıyor. Bu ek araçlar "Plug-ln" olarak editöre ekleniyor ve yine bu profesyonel arac-laıla stüdyo kalitesi yakalanıyor. Aynı fiyatla satılan Darı l.lC'nin Dan Pro'su kullanım olarak biraz daha karışjk ama sonuç ve kritik noktalardaki başarısından dolayı daha ucuz alternatişerine göre bûyıık avantaj sağlıyur. Profesyoneller için oldukça iyi bir yatırım. Kge.r daha ucuz yazılımlar aranıyorsa Sıembcrg Olcan uygun. Sesi lemtzleme vf yazma fonksiyon lan ayrı bir paket olarak sarılıyor. 6. Sesin İyileştirilmesi: Eski Kayıtları Yenilemek Dijital ses İşleme uç adımda oluyor: • Öncelikle se.s verisi kesiliyor. Hası ve sonundaki gereksiz kısımlar anlı- yor. • Sinyal yazılım tarafından otomatik olarak en yüksek seviyeye hesaplanıyor Hu olaya "normallze etme" deniyor. • Uçunca ve son adımda da ses verisi temizleniyor, Bunun için iki ayrı fonksiyon kullanılıyor. "Denoİser" sinyali kalıcı gürültülerden kurtarıyor. Yanı hıçırrı ve arka plandaki i ıslamalarından. "Dcclickcı" ile do riı-mık darbe seslerinden (Vinylelick, Drop-out) kurtulmak ınumklm. Sadece gürültülerden kurtulmak değil sesi iyileştirmek de dijital ça lı$ma sayesinde birkaç tuş aracılığıyla halledilen basit bir işlem, "Imhan-ecer" adı verilen modül scsescnieiık olarak alı ve us! tonlar ekliyor, tski kaseılerde belli olan bu bogııkhık ve uç seslerin eksikliği bOyle.ee. giderilmiş oluyor. Ancak bunu yapan araçlar yazılıma her zaman eklenmiş olmuyor. Stcınbcrg Clcan, Diamond Cur'ın Hnbance CD/R'ı veya Arbore-ııırrı'ı'ın Hyperpnsm'i hu tip bo£"k kayıtlarda yardımcı olabilecek araçlara sahip. Aynı şekilde, seslerin istenilen fre kansUnda olanlarını ön plana çıkarmaya veya arka plana itmeye yara Yazma Sırasında Hataları Engellemek l. Eğar birkaç adet sabit disk kullanıyorsan^ verileri depolama* için hızlı olanı kullanın. Verilerin sabit öisk ıVe-rincO dağınık olarak değB; özellikle şarkıların bıreı bştÖn halinde bulunmasına ö/en gösterin. Bunun için kayıttan önce yeteri kadar alanı boşalımalısmız ve sabit diskiniz* bülünîemelisiniz (delrag-mantasyon) Bunu yapmak İçin Win-üuvvs'urı "Disfc Birleştiricisi* isimli aracını kullanabilirsiniz 2 Bir dakikalık müzik on Megabyle ysr kaplıyor. Yani bir CD'nin lamamı için ?00 Megabyle yere İhtiyaç var Bir sos editörü ile sesler üzerinde oynamak isterseniz de İki katı yere ihtiyacınız var. 3 Diger programla'! ve ekran koruyucuyu kapatın Ağdan çıkın ve oger baglıysanız Internet bağlantınızı kesin yan ekolayzer da faydalı bir araç. Sevdiğini? bir parçadaki has davulun daha ön planda duyulmasını veya troıııpeıin çıkardığı üst tonların daha yakında duyulmasını isleyenler ekolayzer kullanabilirler. Özel diızelıme fonksiyonlarının sonuçları da oklukça etkileyici. Ama sunu da unutmamak gerekiyor ki. Nisan ve Mayıs CD'sinde Bulabileceğiniz Programlar Amp3erc? A;;.:.-: M Audiü Cal.iiysı Cû Copy 47G5 CD F>; [ 10 CDMertu2.9 CDÛuıckCaOK3i CD&arter992:M CD2WAV LO COtKlCOBetaS C0-Max 16 7.0 C0-fiOMDtive-AnoiyzBi2.lt C&şCMlabclSlv>p3GC CDRWin 3SB Ddo4 jiteiAutfûCopy MI EasyCDOAfcİfaolpf3.02 Exact Audio Copy ')¦ I Be:a feurio 103 MP3-üecşe- MP3-Ptayef MP3 / MF3 Encodcr için CD şıppııı WAV, AU.RA. MPEG ç*> C0-Rifip^ CD-Sşı B^mtoms CU-Uîilily CD ROM Mizandır** C0-UWy WAV çr CD-Hipper V/AVveMP3içinCDşıppet CDPayer CD ROM-BencJmaık COSııtı Ûtçıırveme CD Ya/nvı Picgıamı CD-Rıpoeı V/AV^fi&ıcoda 'ierıchrrark WAV ve MP3 i#> CDAJVO-Hîpper WAViçinCDşipper Aj3icı-CÜ VB/tiş Prafamı &)!u\vave A 02 Hitöase98 JelAuao 4.02 Mertia Wi?ard $0 MP3Collec4of :.00 MP3ıEıİ1,5 Mus*MalchJukeo>n2.50 PIaw*MP3Rnd 1.0 Playa MP31C PISMusAC0MP3-SludiaEASY JI Record ' I I ScniGue 055 Betîi Sorilong M C 91 Beta 3 Virtual DJ Suşıû 1.30 Vrtual Dura 2.01 Virtual lumlables 1-70 WavMaker WrAMP2.G6 ' Wndcr*s Media Hiayeı 6.0a teay._________ Audio-Editor CfcPbyar AuÜöjVıdiö-Plııyef. Hç-al AuCİC Encoûfş CD Rippe? / Mcdia-ftaysr VEnla&âTi. f ncoöer Player MP3Playar CD-RIpper. MP3. Real Aıtaıo-Encoder. Autofîayer A-an\î Aracı IMP3.WAV ve MID!-Rayı Audio C0 Yazıra Programı MP2 Rippeı ve Raya MP3PJaye: MP3 Ptaye'. Encccfcsr AııCo-Mixeı CD-UtilÜy Autfıc-Ktaer Miöi'den WAVa Donüşttirûcü A-jdio Piayet .¦V.diaVtlea-Play&' MP3-Ra>er Bü wı:yı;ıTfcif di*n pa/.İnn Ov fiyki CHIP COMide. KSla^iâi.ııt \l.ıyis COiwılo hul*liraka'z. 102- CHIP NlişN 1999 hır plak Üzerindeki çizik yazılndı-rı şarkının birkaç saniyesi eksikse hiç bit yazılım bunu geri getiremez. 7. CD'ye Yazma: Gerekli Yazılımlar Tüm istemler bıttiyse .sıra yazmaya gelmiştir. Müzik CD'leri pratikte tüm CD yazıcıları ve tüm yazın yazılımları İk hazırlanabiliyor. Ama her müzik CD'si de aynı değil. Red-Book adı verilen standarda uygun olabilmesi için yazıcı ve yazılım Disc-Aı-0nc.e özelliğini taşımalı. Çünkü sadece bu özelliğe sahip müzik CD'leri eski CD çalarlarda çalıştırılabilir. Eğer bu uyum yoksa parçalar arasında allama veya konser kayıtlarını bölme mümkün olamaz, CD kayıı özelliğine de. sahip profesyonel ses editörleri (SPK'D Red Roasier. Stcinberg VvaveLab, Sonic Foundry CD Arclıilecl) Red-Book standardında CD'ler hazırlayabiliyorlar. BkVnın CD-Megamix-Suı-dlo'sıı da oldukça ilginç bir özellik sunuyor: Parçalar CD'ye atlamalı, karışık ve Disc-At-Orıce. özelliği sayesinde boşluksuz yapılabiliyor. özellikle Diler için çok gerekli olan bu yazılımın ev kullanıcıları ve müzik severler içm olan basil bir sûrumu de mevcut. Bazı Shareware yazılımlar da Dİsc-Aı-Once özelliğini destekliyor. Fe urio aralarında lavsiye edilmeye değer olanlardan. Programlarla ilgili bilgilen tabloda bulabilirsiniz. 8. CD'ye Yazma: Doğru Tempo Yazıcılar için geliştirilmiş olan yazılımlar kullanım açısından birbirlerine benziyorlar. Program çalıştıktan sonra SES mi yoksa veri CD'si mı hazırlayacağınız soruluyor. Kaynak ve hedef sürücülerin bel inilmesi ilden sonra herşey otomatik oîarak hallediliyor. VVave formatlı dosyaları uygun sıraya koyduktan sonra kayıl İslenil başlarılabilir. Genelde söylenen, t D'nin kaliieli hIsan im W£ Ü'JM MÜZİK CD'LERİ olması için lx veya 2x; yani düşıık hızların seçilmesi gerek ligidir. Ancak gerçekle yszma hızıyla verilerin düzgün yazılması arasında hiçbir ilişki yoktur. Asıl knuk olfiO yazıcının yazım sırasında yeteri kadar hızlı veri alamamasıdır. Eğer "Buşcr Unden-urT adı verilen bu sorun meydana gelirse, yazını işlemi bir anlığına durur ve o CD'ye veda eiınek gerekir. Yeni yazıcılarda bu hata pek olmuyor. "Bııffer UndenTun" halasını engellemek İçm yapılması gerekenleri "Yazma Sırasında Hataları fcngellcmek için" kutusunda bulabilirsiniz. Sadece müzik ve veri CD'leri değil Sony Playsıaıİo" konsol CD'leri de PCde yazılabıliyor. I:£er Playstation mulıirıorın ise ve uygun bir yazıcıya sahipseniz kendi CD'lerinizi yaratabilirsiniz. Tek şan (ITnin yazılacak yüzünün altın renkli değil koyu renkli olması. Oyanlar İçin yazılını olarak CDR VVin tavsiye edilebilir ıw\vw.goîden-hawk.com). Sekröı seklür kopyalama yapan yazılımı kullanmak isteyenlere bir konuyu da halırlaimamız gerekiyor- CD kopyalama ile il^iK yasalara uymanız gerekliğini unutmayın CD yazma işlemini bitirdikten gonra sıra CD kapağını hazırlamaya geliyor. Bunu beşinci bölümde detaylı olarak okuyabilirsiniz. Ürünler: bhv CD-Megamıx-Studio www ohv.net. Pre'S: ca. 7C Mark Darı Pro 32 www. Tı3e-l;sf ün .de DC-Art 32 www.m3c-bQrlin.de Feurio \v\v.v.feurio ele SEK'D Red Roaster www-sekçtoom Sonic Foundry CD Architecl \vvAv. t Öu-ber ü n. dş Sleinberg Clean www steinbe/g net Inİı Fux Modem (Roekwell Chipstrt) Sfi.Oft-Hır*, VSO, Pil Rıı-. hnvnm. VÛtM, Mic&Spk Om Inca Fa* Modem (Motorola (l.ip.,:o •kl.OOUblş, Vı, PCI Bu- Inw*TjJ. Voıw, Mk-ASpi M lnca Fan Modvm (PCML'O İ.İomıı, W0. PCMCl i*1 P4SİFİK BİLGİSAYAR ULUSLARARASI lİtAHtİ LTO. Şİİ. FSFNTEPf C*£ TO:9 8 BLd> DM İti: 1&212J 212 8& 65-?*1 SS 67 m u es ?ı? a? 16 FAJC (C2U1 ?|? >Sf ?6 Ch ipucu T: ÖZEL DOSYA: MÜZİK CD'LERI Bölüm 2: Hi-Fi Sistemin Bağlanması Parazitsiz Sesin Zevki Ses kartını Hi-Fi bir cihaza bağlarken sürekli sorunlar yaşanıyor. Ya hiç ses duyulmuyor, ya da kuvvetli bir arka plan gürültüsü duyuluyor. CHIP bu sorunları belirleme ve çözme yollarını gösteriyor. H] l i cihazınızdan ses sinyallerini (pikap, teyp vb.) sorunsuz bir şekilde I'C'nize aktarmak için ci-hazl.-ır aracındaki kablolamayı doğru olarak gerçekleştirmelisiniz. Yapılma*.] gereken doğru kablolarla cihanın Une-Oul etkisini ses kartı mu Lûıc-In girişin? ve cihazın Line-In girişini ses kanmin tineÖıit çıkışma bağlamak Bir ıu:unda "chinch" adı verilen baslıklara sahip iki uç ve diğer ucunda normal bir stereo fiş olması yeterli, Eğer ses karımızı ayııca ve kutu içinde aldıysanız, bu kablo kumdan ekiyor. Kayıt ve tekrar çal-iuu için bu kablodan iki Mne gerekli. Egı-r Lııic-üul Çıkışın] birden fazla cihaz için kullanmak isliyorsanız. elektronik malzemeler salan dnkkau-lardaıı dağıtıcıları edinebilirsiniz, 1. Uzun Ses Kablosunun Yapılışı Ljiei müzik setinim PC'deji çok uzakıaysa işinfc hiraz zor dcniekıir. Hu dummda yeterli uzunhıkuıld kabloyu havya kullanarak kendini* yapmalısınız. höer lehim konusunda tecrübeniz yoksa bir radyo veya televizyon iaratrcistoîn yardımına ihtiyaç duyacaksınız demektir. Kabloyu yapabilmek İçin "ehinch" başlıklardan iki tanesine', bir iane stereo fişe ve iki kanallı, korumalı, kaliteli bir kabloya ihtiyacınız var. Lıne sinyali yıiksek Seviyeli ve duyarsız ol- tLB 1 lopaı'löı/ 1 ^| **¦"'" a : 1 i n/f Ses kam Bvfıkrofon [Üne-Out Filue Vır-lama sesinin engellenmesi: Steriı bir se:m gosıerilcn şekilde filtreler üzerinden ses kanına baglayabiîirisinz. duğun ıcin (yaklaşık OJî Volt), kablo uzunluğu ile ilgıü tasalanmanıza gerek vok >' İyi Ses İçin Doğru Kablo" kutusuna bakin). 2. Pikabı Preamfî Üzerinden Bağlayın Eğer bir pikabı doğrudan PCye bağlamak istiyorsanız bir on kuvvet lendiıiciyc ihtiyaç duracaksınız CPho-no çıkısı kullanılacaksa; bu kuvvetlendirici iğne tarafından Üretilen dû sıık seviyeli sinyali (0.0001 V-O.OOJ V) kuvvetlendiıccekıir. Aksi durumda içinde lus olmayan çok kısık sesler duyarsınız. Bu isi tein kullandabile-cek prciimlileı özel bir frekans eğrisine göre çalınıyorlar CRIAA). (kışlar kuvveTfendirilip tizler bastırılıyor Profesyonel müzik mağara lan n da bulunabilecek bu cihazın ürelecegi gürültüden kurtulmak için ya harici beslemeli olanlarından ya da pille çalışanlarından edinmelisiniz. 3. Sinir Bozucu Vınlamayı Bastırmak Bazı durumlarda bağlantıdan sonra SeS kanından bir vınlama duyulabilir. Bunun sebebi genellikle çili topraklamanın olması. Biı PÇ mutlaka korama amacıyla lopraklanııııştıı. Bunu prizdeki ve h'şıcki kenarlardaki mesailerden anlayahilirsiniz. Ili-Fı cihazlarda ise iki durum $oz konusu: Ya topraklanmışlardır ya da izole edilmişlerdir. İzole edilmiş cihazı ince hşındcn tarayabilirsiniz. Topraklı olan cihazlarda sorun yalanmıyor. Ama izolasyona rağmen vmlama olabilir, tin durumda sorun büyük ihtimalle aıilerı bağlantısı mk- 104 • CHIP NİSAM 1999 Iudi.tr. Ev antenlin genelde toprakla mıiıştır ve hıı bağlantı İzolasyonu dıı toprak potansiyeli ile bağlıyordu ı. M.ıi.iyi Bulmak İçin Öncelikle anten fiğini sıkarın. Kger vınlama yok olursa -sorunun kaynağı antendir. Vınlama devam ediyorsa sorun iki kere topraklama olabilir, linder de rastlansa bazı dunııiıiarda sorunlu bir kablo da sebep utabilir. Hatayı Volt Etmek İçin; Antenden vazgeçmek islemiyorsanız çdzûm olarak bfrfurre kullanabilirsiniz. An-len fisi de anten prizi arasına bağlayabileceğini? bir Iıtlrc sorunu çözer. Ama her iki cihaz da topraklı ise ve yine vınlama var.ıa PC İle Hi-Fi cihaz arasındaki her bağlanüya bir filtre takınak yerckeecklir Yani stereo bir cihazda iki ayrı Jillre lazım ve hıı fiiı-renin fiyatı da amen liltresinc göre oklukta ytıLvik Dikkat: Kesinlikle cihazlardan herhangi birini topraktan ayırmayın. t^ok tehlikeli ulan bu durumdu kaçak durumunda hayalı tehlike söz konusu olabilir. 4. Sorunlu Kabloları Tanımak ¦"Chineh" tipi (işler vidalıdır ve plastik kapadı sokup kabloların doğru bağlanıp bağlanmadığını kontrol edebilirsiniz Özellikle uzun metal parçaya hagh kalıtı kabloyu dikkatli kontrol edin. Aynı şekilde stereo ulan kabloyu da kontrol edebilirsiniz. Stereo olduğu Içta iki ince ve bir kalın kablo ile karşılaşacaksınız. Yine birbirlerine denmediklerinden emin olmanız gerekiyor. Fisin Fabrikasyon olup içinin açılamaması da söz konusu. liıı durumda savlanı olduğuna emin olduğunuz bir kablo ile test e-dip sonuca ulaşabilirsiniz. Kabloyu bir oluıımetre. île de ttst udcbikrsini:. fotoğrafla kabloların nasıl bağlandığı gösteriliyor. Ohmmetrc ile fişlerin uçlarındaki metal kısımları test edebilirsiniz. Eğer okuduğunu:: değer iki uç arasındaki direnci sonsuz olarak gösteriyorsa kablonuzda bir surun yoktur. NISAK 1*99 us u';;//î i, ¦Cîay&L İyi Ses İçin Doğru Kablo Kablonun kalitesi nem anaıog nem de dijital ses aktarımında farklı sebeplerle ne olsa önoni rol oynoyor. Dijital Aklarımda Kısa Kablo Dijital aktarımda kolu kabö RuUan Irüası yüksek ve aiç3k ses seviyelerinde sorun yaranacağında'; veri taşarken haralar oluşabilir. 3u yu?oeİ özellikle kısa kab-iolar kullanmalısınız İki veya üç metreyi gömmemen ,tf'lf! aktarımlarında sınır 15 metre üne Sinyalleri Sorunsuz Analog aklarımda Kullanılan Une sinyalleri çek nassas değil Sebebi sinyal se-îsfr n yüksek olması. Yaklaş* on metre hiç problem yaraimıyor Mikrofon Sinyalleri Hassas Mtkrolon kantosu rnûmKün olduğunca kısa tutulmalı. Sinyal seviyesi düşük ve üiş efeenlete karşı bassatı oidugu için kablo boyu kısa olmalı. Ejist P^ofesyo-rıei Dİr Kablo kullanılacaksa ve mikser kullanılmıyorsa XLR- veya Mini fişe ya da bir adaptöre İhtiyacınız olacaktır Enstrümanlar İçin En İyisi Şart Cnslrumanlar.": sinyalleri çok hassastır Dzeffndafcl kayıt birimi yiikeeK omajlıdır ve C'kış arnrjâdarîa ile kaolo kanasite& bir alçak geçirgen fiil-e oluşturur. Sonuç olarak yüksek tonlar geçemez. Kabio ne Kadar kötüyse sınır o kads' aşağıda olur. Olabilecek en iyj va en k*$a kablo !-¦, ;;:-/uı^ Kajnl Mrtmirtn çeşidi da o-nenHi, Özellikte kömürlü olanların kake-sinin düşük otd'jğunu soyieyebil 'iz. lyf Bir Kablo Ne Demek? Önemli olan iyi topraklama Kutlanılan koruyucu ne Kadar ka.'ın ve iyiyse elkisi ÜS o kadar iyi olur Kablonun telleri ol-dufeçâ lazla olmalı, Kablonun yarıçapı rrıuffikün olduğunca büyük olmalı. Katı n-ir.ş'ı-ıça dironç düşeceğindik ve sinya Is etkinin azalacağından sonuç da iyi olacaktır. Sadece kablonun dısandaf. görünen kalınlığına aldanmayı-*!. Ğftemlİ o*an iletken İısım. Kabloların Kullanımı Kablola.-ı kestnMa knrnspn, Gergin Wr duruma getirmeyin. Uzun oiup da sanlı duran kablolar dış etkenlerden daha ça-ouk eıkılenrle-. Sryoi taşıyan kaolcian özellikte ağ kabîotanndaı uzak tutun önomli: KatüolftJ 59ÖÖC8 fişinden tutarak yuvasından çıkann. Kablodan tutup çek-nek ttem kaoloya hem de bağlam: yerlerins zarar vsrebift "PMı TV EXPLORER Inf a TV EKpİorer BT*l(*/Km7İ Oıip*-l. 1*11 Uu.. (MM Kaauad* Tclnnı. CupHırr. İti Krnıul. İti Knünl Pmlı Inca TV Escplorer Sı R^diıı U&t&'BlHT* Chif.rt, Kiİk. IVI Ruı. UmXuii lu.im.od. TİIUi-u. Oıpmr. 1*1 Krtiul. lo >Mn-I l'n-vk- 1'ViİrİK BİLGİSAYAR UIIJ&LARARASI TİCARET LTO. $Tİ. eSNTEPC CfiÛ, W.9 B a* 0:4 MCtrriKGrfKTAMU İR' (0212) 212 84 65-212 38 67 212 8$ 68-2*2 87 16 TOK İ0212) ?12 02 3â Ch ipucu ÖZEL DOSYA; MÜZİK GO'URİ Bölüm 3: MP3'ûn Faydalan BirCD'ye 150 Şarkı Sığdırabilirsiniz Müzik veri fonnatı MP3 kendini özellikle înternet'te artık standart olarak kabul ettirdi. CHIP sıkıştırma yöntemini en etkili şekilde kullanma yöntemlerini, en güncel gelişmeleri ve en iyi şarkıları nerelerde bulabileceğinizi gösteriyor. CHIP olarak MP3*ü ilk olarak CÎC aldığımızdan Heri çok şey değişti. Artık bu forman yaı atmak ve CD'yc kayıl için sadece ticari yazılımlar yok. Hatla ıirtık taşınabilir bir MP3-çalaf bile piyasada; Diamood'in Rio adlı yalarının fiyatı da oldukça uygun (CHIP 3/99 Sayfa 126). PCde müzik dinlemek, sesleri işlemek ve MP3 ile tam uındıman için göstereceğimiz yollanıl uygulanma* çında fayda var. Ayrıca Imernet'ıeki çeşitli MPİ sitelerini gösteren tabloyu da inceleyin. 1, Bir WAV Dosyasından Nasıl MP3 Yapılır? înternet'te bulunabilen hemen hemen tum MP3 çeviriciler dört ana nıodûi üzerine kurulu: Alberto Mic-helîIS Plugger, Tod Janson Bladc Ene, ACM I*ncodervcXinglOMPC. Wtndows arayüzü AMP3ENC2 ilk üç DOS modülûnd biramda bulun-durr.ii bir modül. Çalışma yöntemi ise şöyle; • Çevrimi yanılacak WAV uzantılı dosyalan "File-Add" üzerinden iş listesine ekleyin. • "Oplions-Selcct Encode.r** merm-SÜndfin üç sıkıştırma programından birini seçin. Tempo ve sıkışurma kainden arasında görebileceğiniz gibi fazla birfark yok. • "Options-Configüre bneoder" altından lüm opsiyuulan ayarlayabilir siniz:. Bitrate adı verilen hız, kullanılış a-uıacına göre. değişen bir nicelik: 32-64 kilobayt arası veriler doğrudan İnternet üzerinden oynaıılacak dosyalar için ideal. Cü kalitesinin hızı 128 Kbiı/s. Hu ayarda sıkıştırma oranı WaV dosyalatma göre 1:10. Daha yüksek hızlar algılanabilir hır kalite [arkı olmadan daha biıyuk boyutlu dosyalara sebep oluyor. Mono kayıt da dosya hiıyûktiıgiuıu yarı yanya azaliıyor. Eğer işlem için önceliği en yüksek olarak bclirlerserıjz. çevrim işlemi Pentium ti 4->ü MI iz bu işlemci için şarkının süresinin yansı kadar zaman alıyor Ancak bu arada işlemci diğer (Ora işleri bloke ediyor. Son olarak çevrilmiş dosyanın yazılacağı dizini do belirtmeniz gerekiyor. • Tüm opşiyonlan umamladıkıan sonra İşlemi başlatabilirsiniz. 2. MIDI Dosyalarını MP3 Dosyalarına Çevirmek MIDI dosyalan da MP3e çevrilebiliyor ama öncelikle WAV dosyalarına haline getirilmeleri gerekiyor Bunun için gerekli olan ağacın adı \Vav-Vlaker ve www.polyhetlnc.com/soft-ware/wavmaker adresinden temin edilebiliyor. • Sol ııstıe bulunan MİDİ panelini seçin. Sol pencerede dizini seçin. Sag üstteki pencerede lek tek MIDI dosyalarını görebilirsiniz. Oradan istedi- Sharevvare: MP3 Çalarlar Gözaltında Wındows henüz dahili bir MP3 çalara sahip d©9H. Bu yüzden MP3 dinleyebilmek iç.-n bir yazılımı PC'ye yüklemek çe-reıiycr Internet üzerinden birçoğu temin edilebiliyor Aşağıda ktsa açıklama' iannı bf'laöi!t.'sini2. VVinamp bütün hepsinin büyükbabası sayılabilir. Modüfer yapısı sebebiyle bîr-çokekıy Ifsjçıldı, Afsyözübiiedeğiştirı-teb ı ,-c Skin adı verilen bu arayûzier-den yüzlercesini înternet'te bulabilirsiniz. Dafiılt oir ekolay^ere sahip ama 12ü:i>io?.i piksel ûzffindşK çSzöffşr- ..!¦. erdö KlçGfe harşer o^unmuVor Soniguö ve VVplay Oe otduftça popüler. Swıique de luşfen tutturmak aor. Wpiay 9 -¦- ay ve çama liste^rl de haz-rtana- Dıliyor. Apollo 22 Dı'az esİ' göcûnöyot Ama kü-CUlİİ.IiI;) ek-'anın bir kena:ına koyulabilmesi önemli bir arlı Ayrıda her patça için ayı bir* ekolayzet aya" bulunması ve bunların kaj'dinm mümkün olması da çok ryı bir ÖzelfiK. Çatma sırasında opti-mal ayarlar- tekra- buluyor. İyi özellikle rinden biri öe tamponun ayarlanabilme-sl D-get programlarım saDi: diske en kuvvetli erişimleri sırasında ölie müziği kesmiyor. Moste Match Ju"e Box bir adım daha önde. Eğer varsa parçaya a-ıl sözleri. CD kapağmı da gÖStel y:>t. @"Sı 5nömü biraz karışık ve çok sayıdaki fonksiyonu nedeniyle allı Megaöyte'a üfagan ı;-^ ile fazla yer kâp ¦;¦-¦ 106 . CHIP NİSAN 1999 giniz dosyayı hemen altında bulunan pencereye sürükleyip bırakabilirsiniz. • Çevrime başlamadan önce "hz" hanesındekı değeri kontrol edin. 44. ioo rb. iyi bir taban değeri. • "fc'ITeets 08" opsiyonu İle alna görünen efektleri (örneğin konser salonu erekti) aküf hale getirebilirsiniz, • Çevrimi biıcn dosyalat "Sotıgs" ali dizinine yazılıyor Bu şekilde ürctı-len WAVdosyalanın MP.Vebirönee-ki maddede anlattığımız gibi çevire-bilirsiniz. 3. Bîr MP3 Dosyasından WAV Dosyası Yaratmak Video ve sunumlarda arka plan müziği olarak MP.3 henüz fazla yazılını desteği olmadığı İçin kullanılamıyor. Egyr sesleri kullanmak isliyorsanız öncelikle çok yer kaplayan \VAV form at ma çevirmelisiniz. Bunu ön kolay CÎoldwave adlı shareware yazılım ile yapabilirsiniz (www.gold-\vave.eoın). • Daha yükleme sırasında yazılım VIP3 dosyayım WAV dosyasına çeviriyor. Bum) ses editörlerinde ekranda görülen dalgaları çizebilmek için yapıyor. • "Filc-Save As'' aracılığıyla dosyayı sadece WAV Eormaunda değil aynı zamanda viacimosh fonnalı olan AIF veya DOS altında kullanılan VOC uzantılı olarak da kaydetmek mümkün. • "File Aıtribııtes" aracılığıyla birkaç kalite kademesi arasında seçim yapa- | h || i'i|i' ———— %£'& /.:/' bilirsiniz. Sunum ve videolar için lö-bit Stereo en uygun format. 32-biti desteklemeyen kartlar hala çoğunlukta. Ayrıca iki kat fazla yer kaplıyor ve çok az bir kalite larkı oluşuyor. 4. MP3'ten WAV'a Toplu Çevrim MP'î-fîecoder (eholfman.simpk-netCom/hpbdfE) birçok dosyayı bir seferde çeviriyor. • "File-Opcn MP3" menusu ürerinden öncelikle istediğiniz lûırı dosyalan çevrilecek dosyalar listesine ekleyin. • Mouse'un tuşuna basdı tutarak ilk ve Son dosyaları İşaretleyip "F6" tuşuna basın, Bu çevirme işlemini başlatacaktır. Mor.o veya stereo ya da örnekleme hızı gibi ayarlan program MF'.İ dosyasından alıyor. 5. MP3 Dosyalarının Internet'te Bulunması Kger AHavista ya da Yahoo gibi arama makinelerinde MP5 olarak arama yaptırırsanız binlerce sayfa bulunduğunu görürüsünüz. Dört ka-ıpgori. mevcuttur: • M I* İ arama makineleri: Her ne kadar Sâdece müzik araması yaptıkları' nı iddia etseler birçoğu reklam amaçlı kullanılıyor. • MP3-Top-l.i.sı ve arşivleri: Uu siteler dosya sunmuyorlar, sadece dosyaların bulunduğu MP3 sayfalarına linkler sunuyorlar. Anık var olmayan siteleri- linklerin sayısı oldukça m ¦:. i eH-î ı.ı-: •51 vf --1 ¦...!.¦.. ... I. ., r .,v|ehsb "c* I i." --¦^$&J\&. ¦¦'-¦T J Apollo 22: Arab-rım mocası geçmiş gibi görünüyor ama oldukça kullanışlı. Bu MP3 calici her parça için farklı ekolayzer ayan kaydedebiliyor. • fol l +s &m rıh ah m? zff PASİFİK BİLGİSAYAR ti.liSURARASI TİCARİ:! LTO. ŞTİ. FSfNTfPr CAD. HO:9 B &CK D:İ ta: f02î2) iu m fc5-?ı? bb 6i .ıw aaıa wı ^ mrniKiJr , v; ¦¦xıytt\c lazla. Anın günce] parçaların kısaltıl mis tamı imlan İçin bu listeler ideal, • Pirinaların VVeb siteleri; Sanaicda* nn tok kısıtlanmış hir yelpazesini sunuyorlar. I.ink ve, bilgiler mevcut. Ml'î'let genellikle yazı ve CD Kapağının fotoğraflarına cin sahipler. Ancak bunları görmek İçin Music Maidı [uke Btfİ gibi özel MP3-çalar-lara ihtiyaç var. • Müzik gruplarının savlaları- Hirçok müzik grubu sayfalarında kopyalanmak ürere MP3 dosyalan bulunduruyor. Sûrelerine dikkat edin. Her zaman garkının lama in ı oîmayabilı yor. CD kalitesinde üç dakikalık hir kayıt için 3.5 Megabyıe'lık bir alana ihtiyaç var. Yani hızlı bir modeme ihtiyacınız var. Düşük (defon uureı-leri İle, servis sağlayıcınıza ödediğini? ücreti toplayarak bit şarkının si M ne kadara mal olduğunu hesaplayabilirsiniz. Dîktutl: Yapııgımız bazı denemelerde dosyanın kopyalanmasını beklerken birçok karakterle dolu hir sayfaya yönlendirildik. Rir adııwnload" vaz-lniıt kullanmanızda veya "sftift" luıu ÜC beraber kopyalamak istediğiniz dosyaya (ıklamanızda lavda var. İn (..ğ,. | _Ş3{-—•¦¦_>. ¦- .i":.::.. .'._., i: ı; iv. uc M İ.M ---------* Q^nıtaMh ıi| lOzvoy ata***. iE'mCI 12!W MD ?*IW?ş > ı*ı [ ,v>İ-, :6Mı WD ?*W9B.. C* 0.*" pmocNtr fim fa c* , *> CçfS | y *w i -t -jj r'vf>?!''NVı|Uv.r(J 9 s •lı\tırt ı.-.ı i—j l ı',- "¦—- * f-^ m nr-. kpbhmIJ o •..... . _ ;WW>' d ^1-a> mm** H 5a çata ¦ -JSsaSE -afiı Kg|İıı *J ¦ OWAV •1 i ıi ¦ ¦ ¦ ¦ —• ¦ 1 ? "W* A tnavM | W| Maamann j I* 7ubİs& | tt '• ¦ j | _ ,. ğ_-. Üûnüşrürme: VVAVmaker ick bir nklama üe midi dosyalarını kolayca \VAV forman dosyalara dönüştürebiliyor. 6. MP3 Dosyalarını CD'ye Aktarmak Cü çalarlar ses dosyalarına çalın-rnasına gelince pek esnek davranmadıkları için sadece standart ses CD'len söz konusu olabiliyor. MP'3 bu durumda hiç içinize yaramıyor. Bunun anlamı da İsı: Kayman önce MP.3 dosyalarını VVAV'a çevirmenim gerekiyor. Eğer çok uzun bit işlem olarak gc- 19 nM*'3ew: > üe-un Of)!: 3 İ S ¦¦£ 7 File(s) m Jobiıst D.\scantrailerVt-ıusikUraiier vvav D:\sc3ntrailer\rnusik\Recordedwav D: ise a ntrarlerVfiijS ikVschinimeck.wav D:\sc antrailerVriusik\scnimmeck-sch'^^ D.\sc9ntrailer\niusik\schneliesgelpl D:\scantrailer\musik\SoundinleraWtivf DAscsnlraiierVrtusilOhunde.yvav O.*.sc3ntraitertrnusik\ur!au'o wav Encotf'i'cj! '¦!.; Kf.-tfe ıw . ı ., -: I arcşmOooc fi Ü'e'.ectyour (nvoufite MP3 encodeı r Aioerto Eım:cheiis Pluggsr-r ¦¦¦.- tf Toıö jonsaon BloüeEnc r inîemslACV. Fnccı.iervO.2 Gııtpıi'r.i- tA Tek bir arayüz: AMP3 11NC2 programı üç farklı F.ncoder .sunuyor. Dönüştürme işlemi ıoplu halde gerçekleştinliyor. liyorsa bunun İcûı yazılmış olan bir programı da kullanabilirsiniz' www.pT.s-shop.tom adresinden tenim edebileceğiniz PTS Music-OD Smdİo ile CD'ye kayıı sırasında çevirme işlemini yapabilirsiniz. Ama eğer çalar olarak PG kullanacaksanız normal bir seı> CD'sinid on kan sûreye sahipsiniz demektir Kayman önce opsiyon olarak "Pata-CD" seçili ve kayıl etmfk islediğiniz lüm MC'i dusyalannı işaretleyin. Sürükleyip bırakırsanız ve format olarak da "Jodct" seçerseniz uzun rfaşva ısn-ılerı de bozulmaz. 7. CD-ROMa Daha da Fazla Dosya Kaydetmek Boş (D alırken, V-l dakika kayıı Sûresine sahip olanların yerine 82 dakikalık olanları tercih ederseniz bunu yapabilirsiniz. Bunlar normal C.D'leic göre yaklaşık iki kaı daha pahalı. Ayrıca Mt'3 dosyalarının ka-liıesiııi biraz daha azaltarak da yer kazanabilirsiniz. Bunun için önce MP3 dosyalarını VVAV tormauna çevirin ve daha sonra AMP3ENC2 ile yeniden, ama hu defa dalıa duşılk bir biı hızı ile MPj'e çevirin. Bu yolla yaklaşık %Z% fazladan yer kazanıp, müzik süresini 900-1000 dakikaya çıkarabilirsiniz. > 108- CHiP NİSAN 1??9 Ch ipucu lAliVMM}\mUL Bölüm 4: Sos CD'lerlnl Okumak CD'den Sabit Diske Dijital Geçiş Dijital verileri kalite kaybı olmadan okuyabilmek için Özel yazılım ve uygun bir CD-ROM sürücüye ihtiyacınız var. Yazılımları CHİP CD'sinde bulabilirsiniz. 'ti';. •m SesCD'si yapmak isleyenler mutlaka "Rippıng" ve "Grabbing" terimleriyle karşılaşacaklardır. Her ikisi de müzik parçalarım kayıpsız olarak sabır diske aktarmak için kullanılan yöntemlerin adlan. Müzik verileri CD'den dijital veri olarak .sabit diske aktarılıyor ancak forman farklı oluyor. Ses CO'si üzerindeki "trac'k'' adı verileı parça sabit diskte WAV Verisi olarak geçiyor. Her ne kadar birçok CD yazıcı müzik CD'lermİ doğrudan kopyalayabil-se de. verileri önce sahîı diske yazmakla çok fayda var. Öncelikle parçalan kendi yapacağınız ('.D'dc islediğiniz sırada dizebilirsiniz. Ayrıca veriler üzerinde çalışabilmek için de zamanınız oluyor. "Rip" programları bunun içm birçok opsiyon sunuyor. Orjinal CD üzerinde ne kadar çok çizik varsa ses verilerini okuma sırasında da o kadar hala oluyor. Bu okuma hataları daha sonra sesi bo- iearch (track 8) ı/,-, Son ta End 91 S Steıea dil Sec U zan gürültüler olarak ortaya çıkıyor. Hi-Fi eihazlardaki CD çalarlar bu gürültüleri bastıran özel devreleri! Sahip, Fiğcr verilen bir müzik CD'sinden hıre bir kopyalıyorsanız veya başka bir CD'ye doğrudan yazıyorsanız bıı düzeltme mekanizması Olmuyor. Ripper programları CD'de lıozuk olan yerleri birkaç defa okuyorlar ve hamlan düzeltmeye çalışıyorlar. Eğer düzeltmeleri yeterli bulmuyorsanız ekstradan filtreler kullanabilirsiniz. Rirazdan açıklayacağımız yazılımları InternelTen tenim edebilirsiniz. Bu araçlar birçok fonksiyona sahip ve bunları madde madde okuyacaksınız. 1. Kaliteli Kopyalamak: Dido ile "Ripping" Dido ile işlem çok basiıleşiyor. Program başlar başlamaz CD sürücüde bulunan müzik (..ivsin i tanıyor ve parçalan numaralandırarak başlan- F'şme xz?m Pido: Bu program bir parçama I başlangıç ve bitiş 3 zamanlarını İI - mvHr HAİMÜt f~8bit* Ü belirleyerek, verileri , - ı CD küütesüıdfi m,zJ-\'J: sabitdiske akianvor. M TAutoplay PrSiectedlileBrze: DuroHon ¦*91Ç5KbytQ$ C4ro3964Sf / 20970 seSora iradî IIP I ftscoıa 1 gıç zamanlarını veriyor Çift ııklaına ile bir arama penceresi açılıyor. Ekranda görülen başlangıç ve bitiş zamanlan, stereo. 44,2 kHz ve 16 biı gibi değerler verilerin sabit diske CD kalitesinde kopyalandığını belirtiyor. Değerleri olduğu gibi bırakın. "Re-cord" ile okuma işlemini başlatabilirsiniz. Dosyaya verilen isim parçanın başlangıç zamanı *e islendiği gibi değiştirilebilir. WAV' dosyasını dinlerken başta ve sonda bazı eksiklikler varsa başlangıç ve bitiş zamanlarını girerek baştan kayıt yapmalısınız. 2. Hızlı veya Tam: Boost ve Secure modları Yeni sesOyJerini Boost adı verilen modda da kopyalayabilirsiniz. Böylece bütün CD on dakikadan az bir surede sabit diskinize bütünüyle kopyalanmış olur. CD on belleğinin açık kalıp kalmayacağım kullandığınız programa göre belirleyebilirsiniz. Turbo Grabber EA.C (Exacf Audio Copy) ân belleği kapatmayı tavsiye ediyor. Bunun amacı haraların daha okunurken tesptl edebilmek. Attdi-ograbber ise ön belleldi bir okumayı tercih ediyor. Normal CD çalarlar da bile sorunlar çıkaran çizik £ İllerde Securemo-duna geçmek faydalı olabiliyor. EACde ''Opıions-I'xiraction Meı-bod" allında ve Audiograbber'da da "Settings-General Seııings-Rip-Meı-bod-Fteed Syne with I" ile bu mod geçişini yapabiliyorsunuz. > 110- CHiF Nisan "" Ch ipucu ÖZEL DOSYA; MÜZİK CD'İİRİ Mİ^B 3. Windac32 ile Bîr Kısmı Seçmek Kendi yanılacağınız CD'ye kaydetmek için mutlaka [fim şarkıyı kaydei melılte gerek yok. Kısa hir parça veya sadece bir ses deki i de gerekebilir. Tstedi£ını:: kılını VVAV dosyasından ayıklamak lorunda kalmamak için Windac32"yi kullanabilirsiniz. ilgili menııyû >cO[> oynatmaya baskısın l>aı'ı"ileme simgelen ile basını ve so-nıuıu işaretleyebilirsiniz. Sı'n olarak kestiğiniz kılını sahil diskinize kaydedebilirsiniz. 4. MP3 Formatı Yer Tasarrufu Sağlıyor Tamamen sabit diske kopyalanmış bit CD 6+0 Megabyte yer kaplar. E£er parçaların üzerinde çalışmak İs-renıiyorsaniE hemen MP.İ lormalnıa çevirebilirsiniz. Hunim için Audiog-rabber bazı opsivonlar sunuyor "'Sct-ıîng*-MPi opıions" üzerinden "Save W gerile to MPİ Program" ile parçalar (J)'den alındıktan .sonra lıcuıcn MP3'c çevriliyor. "Deleic VVavefile af-irr vıi"- i> created* ppsiyonu ile de çevrimden sonra W.\V dosyasının silinmesini oiı'inarikleşliıebilırsiniz. Windows hilafından sunulan "ADI'CM-Codee" ile sadece orta kalitede kayıtlar yapılabiliyor. Data kati- t MP3 Setünos P Seİ(iWoİeftiİHiMP3pfOQ'BrB (7 öni8te*av*İİİterMP3ı oealed ¦"o? Edİt £3 Normallzln* F Usenomvr Normelızsto [31 ¦-¦¦¦- Sum Fi -rj% 0r r— ı Higherthan [ÖF -rj% NoımsJiff ownv& §le ııgnl now g ,_,.,..,_ 5J EanM rfo* Düzenli ses seviyesi- Audıu Grabber iarklı CD'lırden alınan parçalann tümünün ayın ses seviyesinde çalınmasını sağlıyor. leli Ml'yieı tefe harici enek'e" kullanmak gerekiyor. Örneğin AMP-îl N> 3 içinden çıkan oldukça iyi Audiügrabher içinde *External MP3 File programın naıııc" ksııtısıina çevi ricinin dizinim ve adım girebilirsiniz. Örneğin şUGGEE kXL ile yüzde doksan yer kazancı ile 112.000 bps* lik hir bit akis hırında CD kalitesine erişilebilirı!. Emici Audio C'oi)> (EA.GJ MP3"c direkt doıııi?ıürehiliyor. Menlilerden "1 -U Options-l-M Corapression-Use e\iernal Compre5Sk)n"' alı mc-nıısuue. gelip açılan pencereden "Program" kutusuna AMP'ÎTNO ile gelen cevıncmin adını girebilirsiniz. 'Add ID3 (ag" ile parçaya ati tüm rf ExüımnlMI*3 program İmmu Büro* ! r 3'COGBps r çsüOOopB İv* ıfinaobps r -İıt>ps tir; .;.(¦ >~ i9?aoo&ps r 25^1 i, C !!20GObııs r îZOMbpe r f>r 91 ıı . rPİceî om i ; rew*toğtea*ı r jtfndtfjı Inieınnl Mt>( GOIJCC: [Fısurtofer US MHffî ioyi-.- 3 ÇcöectBoVonce Jj gl •¦'¦ Yer tasarrufu: Çeşitli ayarlar sayesinde Audio Grahher programı CD'deki müzik parçalanılın sıkıştırılmış MP3 dosyalan olarak sabiıdiske aktarıyor. \ "; tfo* bilgileri MP3 dosyasına ekleyebilirsi niz ve bu bilgiler daha sonra MP3 oynatıcılar taridından gösterilebiÜr. 5. Müzik Kayıtlarınızın Sesini Ayarlamak İçin S4fizfk p.ıi'Cakırımıı ses seviyeleri (.O'ntulık kaydı yapıldığı anda belır-leınyor. Ses mühendisi dinleyicilerin sürekli ses ayan yapmak zorunda kalmamaları için genel olarak sabit kafan bir ses seviyesi belirlıyor, Hger biıden laz!.! $es C.l) sinden kayıt yapı-yorsamz ses selelerinde bir dalgalanma olueakiır. Andiogıabber bu dalgalanmayı normal seviyeyi indirmek için iyi ripsiyonlar sunuyor. "Sertings-Nornıali-e Seiting a?tın- Ripping Sırasında Problem Çıkarsa Eğer sos CD'lGdm/Oen CO sürilcünüz İle '-'tpp.-g" veya "grabbiııg" istemini ya;;i'Tityorsan'Z sorun dpnanım ve yazılım mgsir^fâkî uyumsuz çafişmadır Şu iki ipuej e.::; | zaman yardirncı olu- 1. BşŞfea bir ya/ı!rr, kullanmayı deneyin Bu çotjı zaman çİfışıy©f çünlaü ses iaiarinfa okunması îc:n gereken Uo-mgttaf e ı azdâş e baza dağ s •.-• 3, Eğsr nala Eterin otaınivısıncto sofun vassa orjf'nai mâzift GD •.*"' CD yazıcıya İoyun ve yaz "v ol*;•¦¦.;¦-l Q arak kull ıiı- 6&^Jk j^/::!-1 yaacılar île; GD-ROlv" Bürûc ite anögîtklafirKaetş daha iyi sn aşıyöi ||2. CHIP HİSftM Î999 Ch ipucu ÖZEL D05YA; MÜZİK CD'tfRf waam da bulunan *Use WotmalisartonH fonksiyonunu aktif bale getirin. Standart olarak "%98" bulunuyor. Dijital kayıtlarda %IOO ses seviyesi iîc yapılan kayırlarda ba2i durumlarda hoparlörleri bili* bozabilecek kadar patlama sesleri geldiği kın dikkatli olmalısınız. Klasik parçalarda eser boyunca oluşan ses iniş ve çıkışları dikkate alınmayabilir. Bu durum için "but only if üıc iratk is" seçeneği içinden sınır değerleri girmelisiniz. 6. Parça Listesi: EAC Zahmetten Kurtarıyor ha a et Audio Cop\ otomatik olarak bir ses CD'sini analiz ediyor ve parçalan numaralandırıyor. Parçaların uzunluklarını da hesaplıyor. WAV dosyalarım sşbit diskinizde birbirinden kolaylıkla ayırt edebilmek İçin parça isimlerini CDDB-Server adı verilen servislerden, yani İmernet'ten edinebilirsiniz. Öncelikle IııiemetT-bağlantıyı sağlayın. KAC'de menüler üzerinden "Options'laki "CDDB" tablosuna eriştikten sonra ilk olarak c-mail adresinizi girmelisiniz. "GeL acrive CDDB-Server Lfet" ile EAG size bir iiste sunuyor. Tekrar geri dönerek "Datahase-Get CD Informatİ-ODS" île eğer kayıtlı ise birkaç caniye Fxtended Informations Etfanded CO ınformations lorTrcck 10 ! ğ :-,>^oın. jjâj Yazma T zahmetinden p ûspi (r ¦.!ğ. "-" ":.::.j^"-n-->/ y-.-i- : '¦(" ^ i'-- / ¦.;,. p..-:ı ¦'.-¦¦¦—'. 33 UWi, I ¦, ¦ ', t Şu*ı. ¦ loiTtuIun: HAC. ® CDlerde yer alan müzik J Oyne/nt eırc?ı *ıdıtı [^İed synch -wc* î ¦ R>a0 9yw* ** 3 ¦;.- ¦ .... :,- ./1>-'H-.^ parça ianmn isimlerini çeşitli Internet Server'lanrtdaıı otomatik olarak akyor. ,/ il'üKK l" Tne Roundöboıit Life is a whesl ot changes Bul changes ore life And someday wev/i!| hove to soy good bye Bul our spiril willsu'vrve [Love is phasmg (Love ıs moving İTo tba rnythşi of yout sight [İn tlıe darkness t gel eloser JTothe erossing point of lıght Isa?on is lastıng. pnesıon is living içinde parça listesi vasılı olarak ekranda belirecek ve dahili bir veri bankasına kayıı edilecektir. Daha sonra ses CD'sini sürücüye yerleştirdiğinizde bilgiler anında ekranınıza gelecektir. "Opiıons-hilcname" aracılığıyla dosya isimlerir.de hangi bilgilerin bulunacağını belirleyebilirsiniz. 7. Ek Bilgi: Her Parçaya Şarkı Sözleri Eğer CD'nize kuyacağımz parçalara ayın zamanda parçaların sözlerini de. eklemek istiyorsanız TAC'nin yazıcı aracı yardımca oluyor. Lyrics.clı sunucusuna Otomatik olarak sorulan sorudan soura eğer şarkının sözleri bulunabilirse Inıemet üzerinden alınabiliyor. Tek tek yapmaktansa ?u basit yöntemi kullanabilirsiniz: Sözlerini almak islediğiniz İlim parçaları seçin. "Da- Hxact Audio Copy: Bu program Lyrics.ch Internet Scrver'inİn şarkı ut sözlerini alıyor. > tabase-Gct lyrk:s of seleeted tBUCks* seçeneği ile işlemi başjaun. İşlem bittikten sonra "Database-ediı e\tended Irack informauonvE\-reııded" seçeneği ile parça sözlerini görebilirsiniz. 8. CD Kapağını da Parça İsimlerine Ekleyin Parçalara ait resim ve yazıları enlerden oluşmuş, bir yığın arasında bulmakıansa. PC üzerinde bulmak çok daha kolay. Hangi şarkının hangi CD'de bulunduğunu unutmak da çok oiajŞan bir olay. Bu gibi durumlar İçin de biraracımr var: Music Maıch Julce Bon adlı Sharevvare sadece şarkı ile ilgüi ÜZ bilgileri değil: istenirse parça ile ilgili ıum bilgileri bir veri bankasına kaydedip saklayabiliyor. CD kapağının iaranmış bir resmini de ekleniyor. Tarama sırasında resmin en fazla 100x100 piksel büyüklüğünde olmasına dikkat edin. Kayıt (orman olarak da BMP'yi seçin. Bir dahaki çalma sırasında ekranda CD kapağını göreceksiniz. Database modımda Texı" aracılığıyla parçama sollerini de bulundurabilirsin^. Ama KACdcki gibi ofû-maıik bir gösterge bulunmuyor. S Derleyen GûçtO Aydofpn gı ıclıtafâch ip. com.tr 114 • CHIF NİSdN H99
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu