Bilgisayar Kullanımı Kolaylaşıyor Gelecekte Fareyi Gözlerimiz Yönetecek Günümüz bilgisayarlarının kullanıcı arabirimlerinin temelleri 70'ti yıllara dayanıyor. Araştırmacılar bilgisayar kullanımını geliştirmek üzere en sonunda klavye ve fare yerine geçecek yeni teknolojiler üzerinde çalışıyorlar. DK-HF / MüîuI KunMjlu 'amoi>&ıde> ne' ['I M cüsü Ncil Gö ıni/ı bile sade-ı.ıl>ik1iğinıİ7 in Boston'da yer alan ar; ştırma l.ıburatuarlarır.ın ik ve Medya grubu Süz-henfcld en urâk istekleri .' iare hareketleriyle anla-hjı I gi sayarların gelişiminin özetle... • Kullanıc arabi imlerindeki teknolojik gele meler • Akıllı PC bileşt ileri ile koiay bilgisayar kull; nımı ¦ Geleceğin en gelişmeler vç tfeal arabirimi konusundaki artırmalar. bugünkü sürecini iki yaşındaki bir çocuğa hcn7crrİ£İrti sövliivor. Aynı şekilde SGI firmasının teknoloji bakkam ve To ronto Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Profesörü Bili Bu.\:on da sun yirmi yıl içerisinde bilgisayar alanında çok büyük hı/da gelişmelerin gerçekleşmiş olmasına rağmen tasarını ya da servis, konusunda hiçbir gelişme görönmeoüş olmasına dikkatleri çekiyor. Gerçek ju ki Xeru\ firmasının Palo Alto'daki araştırma laboratuarı Xcrox Parc'da 1982 yılında geliştirilen ve ilk fare ile yönetilen, grafik hizmet arabirimine sahip Xerox Star 810'dar. bu yana ac Apple .si>,Tt-mlerim:ı arabirimlerinde ne de Micio80.fi \Vi:ulows sürümlerinde insan-bilgisayar iletişimine gereken önem verilemedi. Araştırmacıların, geçtiğimiz Kkiın avında düzenlenen "SeOpC* konferansında vİ genelde de sürekli üzerinde durdukları, bilgisayar ekranındaki eski pencereler ve kaba klavyelere yeni alternatişer getirme çalışmaları sürüyor. Teknolojinin yeni trendleri: Ses tamına, bakışlar* hareket ve mimikler ile yönetim. Beklentiler bunlar ile de yetinmeyip, bi İği sayarları mı z;n isteklerimizde bize yardımcı olmak üzere duyularımızı şubat ?uoo magazin den direnci yoluyla orrava çıkarıp, kul-lamüsına çözümler sunmasma katlar gı diyor. Bir bakış bin kelimeden fazlasını anlatır Almanya'nın başkenti Berlin'in küçük bir kasabası ulan leltow"da bir grup araştırmacı bilgisayarı gözler ile yönetebilmek için çalışmalar yapıyorlar. Y'isual Irtrcracıion GmbH ürün müdürü Wulf TeİWeS,m parlak bir Hkri var. Bununla birlikte piyasa patladığında bilgbavar insan İletişiminin en önemli kısmini göz takibi ve ses tanımanın oluşturacağım söylüyor. Programcılar "Göz Takibi'' olarak adlandırdıkları sistem için destek ya/ılımları geliştiriyorlar Neredeyse tırnak büyüklüğünde bir kamera, gözlük ya da kalaya takılan bir baslık üzerinde yer alacak. Gönderilen kızılötesi ışınların yansıması yoluyla gözlerin baktığı yön topir edilecek. Başka hiçbir yöntemin, kullanıcının bilgisayar ekranına bakışı kadar hızlı olamayacağı gerçeği bu nok-cada en büyük avantaj) oluşturuyor Visii.ıl lııu'raction uzmanları yazılıma. arama yapan, sıkıcı bir şekilde etra-la bakman ve sabitlenmiş. dikkatli ba-kışlar arasındaki farkı tanımlamışlar. Tabi ki asla sadece göz bebeklerin ir, lıare-kctivle yetine meveceğiz. "Gelecekte geliştireceğimiz araçlarla kolaylıkla konuşabileceğiz. Not defterlerinizi ve karmaşık klavyeleri unutun." Jo Lernout, lernout & Hauspie Yönetim Kurulu Başkanı Sistemin en önemli bölümlerinden biri bakışların değerlendirmesini yapan yazılını. Böylelikle kırpışmalar olduğu zaman mcnüler üzerindeki hakimiyeri-11İ2 kaybolmayacak. \VuU TeiWeS önemli bir veri üzerinde. ş^oat 2000 duruyor Hare ile bilgisayar yazılımlarını c:küi bir şekilde kullanabiliyorkcn dikkatimizi, imleci hareket ettirmek için yoğunlaştırmamız gerekli mi: Ya da daha da iyisi: Kullanıcı bilgisayara anında tepki verebileceği sözlü emirler verebilir. Bövic bir sisteminin nay.ua geçirilmesinin niye ilcriki tarihlere kaldığını Vİsu-al Interacrion firmasının fiyat politikası açıklıyor: Göz takibi yapan sistem donanınım fiyatı 100 ManVıan faKfa ofenâ malı. Bilgisayarla göz kontağı "Mavi Gözler" projesi "Gözlerimin içine bak", .San Jo-se/Caliibnua'da lBM'iıı araştırma merkezinde geliştirdiği "Bluc1 Hyes1' (Mavi Gözler] projesinin sloganı. Makineler ve insanlar arasında yeni iletişim imkan lanın araştıran, psikologlar ve bilgisayar uzmanlarıyla ortaklasa çalışmalar içinde bulunan Myron Hİckner burada görev yapıyor. Fhckner kesin bir şekilde. ' YVir.dotvs Masaııslü"ııdcn yeni ve doğal olan, etkileşimli dünyaya geçiş vapı-lacağından söz ediyor. l-'İickncr, İş başında bilgisayar kullanıcısına ekrandan adım adım bireysel yar hedt denip damda bulunabilecek " ler" geıçekleşıirmeyi h ner yine 'Parmaklaru kliklcmclerc tepki verö leklerimizi gözîcrimizd gulayan bilgisayar bize lir" diyerek boylelikk ; Bakışları lakip ede:ıl > mmı yapıyor: Klavye vej ki kutu şeklinde bit mi ncr'ın sağ gözüne yor. "Şimdi sadece görl daki meşaleyi ayarlama lama yaptığı sırada ekra gözünün arka kısmı (rcîfrn CİÖ7Ü kamera tarantıda Ok yakalanıyor ve imli] sahip oluyor. Gerçekler dia ettiği gibi parmakl madan beyaz okun hat saniyeler içinde yakalıyo Bununla birlikte bakı de snıırları bulunuyor nüzle küçük bir nesııey İrdiğinizde koıiU'ol beli uygulamada İmleci nesi lcndirdiginiz.de- ok sk damlftsj gibi adeta dans ketler yapıyor, tnsarı ç bu dalga hareketini p^ı dikkatli Sistem derliyor, l'lick-ızla yaptığımız değil, aksine isim okuyarak uy yardımcı olabi-GazeTacking steminin lanııı-ekran arasında-¦ kamera, Hlick- sabîcleni- ntüyle aramız-vım' diye açıb-ıda mühendisin a ı görünüyor. otomatik ulacın kontrolüne de şickncr id-rını bıic oyna: ekerin) ekranda f. ilarla kontrolün Örneğin gözü . simgeyi sabir-sizleşiyor. Yani e üzerine von k tayadaki su eder gibi hare- 'üıuitı yaptığı koloylar şöyle > !> V rarre magazin Bilgisayar Kullanımı Kolaylaşıyor açıklıyor: Sauti incire daha küçük tüm gözü rararindar odaklandığı su lar. O halde bi Sâdece göz. aracılığı yiz. şicker bu dcec göz. kont için kuHanılabil İuna önemle dikkat boyutundaki ve nesneler ancak insan sürekli ve tekrar tekrar ece sabit mtııiahiliyor- bilgisayarnı yönelimim yi a gcrçckleştiremc- urıınıııııım felçli ve Sa- oliı yanabilen insanlar cek istisnaları da oldu- çekiyor. Kimse artık farenin peşinde koşturmak zorunda değil Gaze Tmcking donanımı fare ya da klavyeyle destek endiğinde okun dalgalanma sorunu d ı hatırdan çıkıyor liny-lelikle şickncr \ 'akışlarıyla imleci sag alı köşeden sol üste in/la hareket ettiriyor V& bîr khklcmeiic simgeyi çalıştırıyor. Bu şekilde sadece fareyle hareket edebi "Bilgisayarlar kullanıcının E-Postalarını nezaman okuyabileceğini düşünecek kadar akıllı olacaklar." Turner Whiîtod, Microsoft Araştırma Laboratuarı ieceğinn/dtn ço ; ilaha tıı/lı olabileceği -filizi de gösteriy >r. Bu sistemle ekran: takip ederken başı ır.ı/.a gelen can ..sıkıcı sorunlardan kurtulmuş oluyoru r. İmleci ekranda aramak, bulmak iç ıı fareyi sallamak yada dairesel hareketi t vapmak zorunda kalınıyordunuz. Hlicfcncr ve tanmt geliştirdikleri yeni projeden de bah>eüivorUu: Sistemin adı "Simpic t'.scr Inrercst Trackcr" yani Kullanıcının ilgisini izleyen Süittir. Su-itor kullanıcısın: bağımsız ve tam ania nııyk bilgi sagh nuk üzere kullanıeıs:- mıı hareketlerin CNN'in. haberle sitesine haglanıy 2go"H333 gözlüyor ve deniyor Suıtor'un laıııiımını yapmak için l-'lıckncr, bakici. uıylj imleci Eşplorer simgesine goiürıyor ve fare kliklcmcsi yardımıyla pıogranıı çalıştırıyor, isi yayınladığı Internet or. Bir süre haberlere göz gezdirdikten sonra 'l-vct doğru, Rorida büyük bir kasırgamı1, etkisinde. Haberi de i>tc buradaynuş.' diverek ha-her başlığını okuduğunda ıı noktaya dikkatimizi çekiyor Hiekncr'in sesli okuduğu ve gözleriyle takip ettiği haberin başlık va/ısı optik olarak algılanıyor. Ve az önce okuduğu haberin cümleleri Otomatik olarak seçiliyor Bilgisayarlar kasırgayı haber verdiğinde Kısa bir süre sonra veni bir pencere açılıyor. Bu pencere başka bir haber kuruluşunun kasu'ga üzerine verdiği ha herleri içeriyor. Mıckncr: "Bilgisayar, benim hu konu üzerinde, durduğumu algıladı ve sadece bu konu hakkında bilgiyi benîm için araştırdı diyerek .sebebim açıklıyor. şickncr ikinci bir örnek vermek üze re HS.VTin ana savlasını seçip şayiaları gezmeye başlıyor. Ve bej saniye gibi ki sa bir surede otomatik olarak wcb sayfası IBM Insse .senetlerinin durumunu gösteren borsa incelemesi halini alıyor. llîMdeki bu grubun görüşüne göre Sııiror "Dikkatli1' bilgisayarların remelini oluşturuyor. Burada amaç gözbebeği '.İe yönetimden ileri çıkarak makinelerin kıı II amalarına detaylı bilgiler sunacak hale getirilmesine, sağlamak, l'lkkısr, bilgisayarların istenen tepkiyi vermesi için insanların devrik kıımışmalarını ve iletişimini öğrenmesi ve yorumlaması gerekliğini düşünüyor. Bu yüzden araş tırınacıl.tr sonraki adımlarda bilgisayar kulianıcısınm hareketlerini ve mimiklerini çözümleyecek, bilgisayar için anlamlı hale getirecek çözümler bulmayı hedeşiyorlar. Başka b:r gelişme ise kullanıcının tep kilerini öğrenmek için IBM'iıı yardı nuyla gelişıirilmiş olan 'H-noiionsıra us' adındaki İare. Bu aygıt kalp atışlarını, vücut sıcaklığını, ve derideki direnci ölçerek, İareye uygulanmış basıncı da kaydedebiiıyo:. Bhıe 1-yes lakmıı bu (Ur İarelerin bilgisayar oyunlarına uw,ulâİı mış çeşitleri, uzaktan kumanda aletleri batta telefonlarla bile adını duvurabilir. "I'ong' insanlar İle makineler arasın daki ilişkileri değiştirebilir: Önceki söyleşilerimizde I KM "deki araştırmacılar 20 cm. genişliğindeki, komik görünüşe .sahip robot kata 'Tong'u hayata geçirdiklerini Mtyl e mislerdi. Sakin bakışlı vü- Parmakların Dili Calidir m a Sîanlord U; dermesinden profesör Vaughan Pratt bilgisayarlarda kullanılmak Ojerfi bir yv.rr- rai y.ratiı. Pencereden yoksun ve oSdukça küçük çalışma laboratuarında, gömlek cebine yerleştiril ten ¦sîgat.ı kutusu wyûU.gj'dj ûr bilgisayar oc'ly. rd . Veril bir klavye geliştirmek i$terr)Hi;k';ı ve ayni ?an^na seri eriri.?' vererek çalışan sistemleri larkiı offâmfiö içinuytjiın g&jrnedğjnden kendisi çın ye nıliklpr Ouşarda. Sol elinin başparmak aiKuığıyıa genye kalan £ parmağının farklı bölümlerine dokunuyor. Böylelikle larkiı İşaretler dah i o rnak üzere tüm alfabeyi oluştunnak içn gerekli Komolhasyoaferı sağlamış oluyor Vaughan Pratt: Küçu> uir bilgisayar ve İşaret dili ge.iştlrdi. Kuşkusun 'nofs alisinde de olduğu g^ bt öncelikle kullanıanın bu ddı İyi bir şekil de öğrenmesi ge-ekiyor. Ve bundan sonra Pratt bu dili bilgisayara sinyûlier halr.do aktaran> yeni vöntemler geliştirme hede-Bşde. öı kamera eli'-iz görüp -'araSeîini tan rnjâyabilir. va da her parmağa I Me gaheriz boyunda dalgalar gönderen, parmak ili'tijin İ-: .akı :>İı: İr:; rı - ;^gürp algılayan yüzükler takılabıa' Son aşama olarak bilgisayar aldığı shyalleri alfabeye dönüştürül Vaughan Pratt araptımw dynya^n.da bu alanca çok böyüs* bir rekabet NsseTîiçıni SşylÛ^fÛi ¦'¦Tajti'maolar Mil laboratuarfa-nndşj kİ:r:rj ,ıvyi!lfi' r^- yükünden kurtulmak üzere cekeUn koluna ujıguiaoatli-lecek bir klavye geçtim¦- - İde'indeler Ve Pionfef, la^HablItf lwgfeayariâ'r Özeri-ne, Toronıo'da yer alan ün"WefSİWniri Iı!-gişayaı bilimci fakûllesînden -profesör Steve Mann'.'n avuç içine sığan kiavyesînl dua inlediği kûrileyanslarda larirtü Uzun zamandan sonra klavyenin fcullântşlı olmadığı aniajildığından ü/çriıxJe değişik-Irkier yapMı zillideki tenis topu büyüklüğündeki gözleri ve üzerine yerleşütilmis siyah gö/bebckleri adeta ışıldıyor. Plastik çubuklardan oluşan ağa güldüğü zaman harekeı ediyor. Ve rabiki kızdığı /aman çalı kaşları birbirine vaklaşıvor. l'ong CİazeTiMeker sistemivle destek- Şubat î?oc>o hfc Bilgisayar Kullanımı Kolaylaşıyor istanbulnet leunıiş ve yüzüne bakıldığında otomatik olarak göz kontağı kuruyor. Ününde birden hızla insan durduğunda Poııg s.ı dece kendisiyle İtk göz komağı karan insanın gözlerine bakıyor. Diğer kişilerden etkilenmiyor. (lobutun mimik!eri, karşısındaki insanın davranışlarına gÖrç değişiyor ve duruma uyum sağlıyor. Örneğin istemediği davranışlarda bulundurunuz zaman üzgün hir yüze. bürfinüvor. Ponas'un repertuarı, temelindi; Üzgün, kızgın ve muılu olmak özere yedi '"karakterden oluşuyor. Myron şickncr kullanıcıların bövlc bir yüz karşısında oldukça olumlu tepkiler verdiğini söv İtiyor. Bu aygıt bilgisayarla yanma yer-lest irildiğinde ve kıdlaıuasıyla iletişimi sağlandığı Takdirde calibin inşam olduk ça dinlendirebilcccği düşCmü'nynr Sonuçta herkes sistemi ve tepkilerini çok tatminkar baiuyoı. Bilgisayar kullanıcısının ne İstediğini biliyor C.ambridge/Massaehu.selts"dek: MI f \U"iii' araştırma merkezinden Rosalind [Boz) Picard bir udim daha ileri gjdj yor. Gelecek ;cki bilgisayar neslini çok daha fazla duyg.ii ve his ile donatmayı ısıivor. l'icard'ın araştırma alam atfec-tive Computer" yani ıcpkı \ercn bilgisayarlar. Vapay zekayla donatılını; bilgisayar Sistemleri kurmak isledikleri nok tasında duruyor. Bilgisayarların sadece kull.ıııu iMiıııı hare keller ini tanımlamak değil ÖzeDİkle uygun rcpfci vermek ve vardım Önermek /orunda olduğunu söylüyor. Bununla birlikte Picard portatif* bilgisayarları ayakkabı, giysi yada takılara "1982'den beri bilgisayar kontrol aygıtlarında ilerleme görülmemesi ahlak dışı bir durumdur." Bili Buxton, Toronto Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Şubat 2000 Rosalind Picard: Bilgisayarla-ırı duygusal zekaya sahip olacağını görmek istiyor. adaptı; etmeyi düşünüyor Örneğin gözlükler taşıyıcısının kaç harekellcrini yonımlayabilecckler. Bu yardımcı araç kasların kalkışını algılayarak, ıaşıyıcı.s: mı: hir şeyleri anlamadığım yada bir konuyla ilgilendiğini um m lamaya çalışa cak, Bilgisayar desteğiyle sağlanmış. değerlendirilmiş veriyi kııllannıanın uygun yollarından biri öğretmenin internet üzerinde ders verdiği .sınıfını ve öğren çilerini bu yolla incelemesi olabilir. Bit yolla öğrencilerinin duygularını ve tep kilerini değerlendirme şanstaı sahip olabilir. Picard'a £iorc tabi ki günlük hayatı ımzda kullandığımız nıas.n'mn hilgka-yarlaıın da zekilesiirihnrsi gerekiyor. Bu amaçla patentli araştırmacılar yerd hir projeden bahsediyorlar, Bu sistem karşımdaki kullanıcının .sempatisini yada antipatİMin de aklında tutabiliyor, Picard bu sistemin, kullanıcının ses ramından algılamaya gittiğini Söylüyor. Kollamasının konuşmasındaki değişiklikleri tespit ederek mizacım da buna göre değiştirebiliyor. Bilgisayarına bağıranlar programcıların yardımcısı Kızgın hir kışı, sevinci bir kişiye göre daha [usa VC sık sık olumsuz cümleler kurarak konuşur. Rosalind Picard fccş dişinin Shakespcarc'dcn öğrendiği imla ve noktalama kurallarını aynı şekilde Global ! hedef kitlenizle Sü^kli temas için gen.tr .gen.tr istanbulnetfS-istanbulnet.com.lr Tel:(212) 236 7572 - 259 4594 Bilgisayar Kullanımı Kolaylaşıyor bilgisayara öğre söylüyor. Kullaiıieımn mutlu vada mut- suz, rahat yada m e seçimi, tını> re değerlendin): cakIar. |î;ı amaçtan kullanıcısının e gerek kalmada* jıvla rcpkılcrı şanlısında böyl na rağmen bilg birçok insan ok amamda tcpkilcj çak. Yani aldırı siyoııda buluna', ilecek inek üzere çattıklarım sıkıntılı olduğunu keli* e sesin yüksekliğine gö sonuca varmaya çalışa yola çıkarak bilgisayar bir alet kutlanmasına bit mikrofon aracılı -ulaşılacak, Günlük yaba1 aygıt bulunmaması-sayarlna bağıran, kızan uğuııa göte bu araç bir ri de değerlenmiş ota tkİye karşı uygun reak- Picard proje? yardımıyla hilg.is.tyai va/.:amLtrı:ıı ge ijtmııck istiyor. Bilim adamları, bir blgisayar alındığında ve sorunla karşıla^ İdığımla tüm çözüm yöntemlerinin de beraberinde bulun hn azından sistem kııl-adımlarda veya uygulamalarda yaşadığı sonınlara sinirlendiğini nor ermeli. Vp uygun bir koşulda bıı raporlar ya/ıhm üreticisine geri gönderilmeli. Böylelik e yazılım planlamacıları bir tablo oluşturup tüketicinin yazılım ile nasıi çalıştığını gözleyebilirler. Geliş :üİcilcr kesin olarak yazılımlarında kullanılan en yoğujı ve önemli özellikleri masını istiyorlar larucıuın bang tespit ederek ile de geliştirilecek sürüm- ler için bir araşr rma yapmış olurlar. Bu 4BE "En iyi bilgisayar arabirimi kullanıcısının farkına varmadığı arabirimdir." Neil Gershenfeld, MİT Boston sayede kultanıcıl ir için en verimli yazı hnılar meydana getirilmiş olur. Bilgisayarlar çok akıllı değiller ama eğitilebilirler 1'y.ar"in u/.un 4 adeti aman günlük yaşamımızın bir p;reası olan gri kutuları, kullanıcısına uğııticr ve ren ve bunları gerçekleştiren iy Düştürmek, Ama 2ii2 WTTT arkadaşlar haline döşü anda bilgisayarların Blue-Eyes Projesi- IBM araştırma laboraıuarlannda Pong bilim adamlarına duygusal tepkiler veriyor. Böylelikle bilgisayar başındaki çalışmalar daha da kolaylaşıyor. arkadaşlara dönüşümü pek yakın £Ö rlmuutyor. Araştırmacılar bir bilgisayarın tamamıyla zeki olarak donatılıp donatılanca yacağını (alimin çimenin zor olduğunu düşünüyorlar, Çünkü makinelerden beklediğimi/, birçok eylem insancıl bir bilinç gerektiriyor, Picarcl araştım lalan nın sonucunda otisıik insanlar île bilgisayarlar arasında sayılabilir birçok paralellikler olduğuna ortaya çıkanın}. OtisUkler çevresini algılamakta ve ile Tİşım kurmakta zorluk çekerler. Duygu sal incelikleri avırt edecek konumda değildirler. Picard "afiecıive conıpuring" çalışmalarında da aynı zorluklarla kaı>ı laktiğim söylüyor, Orisrik çocukların Tedavilerinde bulunan doktorlardan bir çok bilgi edûlip İlerlemeler kaydettiğini ama yine de hu çalışmaların gözle görülür sınırları bulunduğunu da ekliyor, IV card olistiklcrde olduğu gibi lanı olarak lüssedcbılen ve anlaşılabilen duygulara sahip bilgisayarların erişilebilir olmadığını düşünüyor. Ama yine de her durumda araştırmalara ve çalışmalara devam edecek. Geleceğin ideal arabirimi nasıl olacak? Microsoft araştırma merkezinden Tıırner Wtutted "Scope* konferansı ııda bilgisayarın günümüzde ki durumuna değindi. Bilgisav arların yapılması gere kenlcri kendi basına kararlar alarak yapamayan ve İhtiyaçlarım, özellikle beslen melerini başkalarının yardımıyla yapabi- len küçük bebekler durumunda gördü günü söyledi. VVrnrrcd, kullanıcının kaba ve basit komutlarını beklemeyen "Saygı lı Bilgisayar" 1ar talep ediyor. Görüşüne göre yeteri kadar zeki olan bir bilgisavar sahibine ihtiyacı olan bilgiyi zamanında ıılastırabilmcii. Örneğin taşınabilir aygıtlar aşağı yukarı e-postal arınızı yolda yünirken bildirmemesi gerektİğuıi dü şünmeli. Ayakkahımzdakİ bilgisayar sîze bilgileri ulaştırmak için uygun /amaıı aralığım bulabilmeli. Hu suretle Tıırııcr'in görüsüne göre artık karmaşık olaylar günümüzün imkanlarıyla idare edilemez. Sadece Eyet-racking, ses tanıma, duygulan anlama, mimik ve hareketleri tanıma özelliklemle birlikte İare klikle mel eri bütünleştiğinde sistemlerde etkin kullanım gerçekleşebilir. Mir ri/ik Fakültesi sözcüsü Prof Neil Gershenfeld bilgisayar kontrolle:! konusuna, imkanların hiçbirine kısıtlama getirmeden yaklaşıyor ve söyle açıklıyor: ""M.pcr birine geliştirilmesi beklenen bilgisayar kontrolleri hakkında soru soruyorsanız, bunun herhangi bir insana kulağını mı yoksa bıırmmu mu kesmek zorunda olduğunu sormanızdan bir üır-kı yoktur: " liihiıı adamları Klavye. Fare, Konuşma, Goz "rakibi, Hareket, Mimik. Hisleri Algılama özelliklerinin bütünlüğü üzerinde duruyorlar ve klavye ile fareyi bunları bütünleyici olarak düşünüyorlar. Görünüşe göre bilim adamlarını ileride 20r günler bekliyor, M Şubat 2000