OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Doğru Tarama Daha Parlak Resimler Taramak düflflündüğünüzden daha basit bir iflfllemdir. Birkaç doğru ipucu ile fotoğraflarınızı elektronik ortama aktarabilir ve resimlerinizdeki hataları gidererek daha kaliteli görünmelerini sağlayabilirsiniz. Tarama İçin Püf Noktaları _ Tarayıcı epey uzun zaman önce erişilmez bir donanım olmaktan çıktı ve giderek daha çok fazla sayıda çalışma masası üzerinde de görülmeye başladı. Ürünlerin fiyatları devamlı düşerken fonksiyonları yükseldi. Ve artık tatil resimlerini, metinleri ve çizimleri rahatlıkla okuyabiliyorlar. Bazen henüz çalışmaya başlamadan önce bazı engellerle karşılaşabilirsiniz: Örneğin, tarayıcı yüklenemez veya ilk tarama esnasında garip sesler çıkartabilir... Bu sorunları aştıktan sonraysa fotoğraflarınızın karanlık veya mat olarak tarandıklarına şahit olabilirsiniz. Ancak resimlerinizden en iyi sonucu elde edebilmek için kullanabileceğiniz bir çok ipucu olması işlerinizi kolaylaştıracaktır. Eğer başlamadan önce birkaç ayrıntıya dikkat edecek olursanız, tarayıcının kurulumu dahi zor bir işlem değildir. Tarayıcı için doğru bağlantı noktası USB tarayıcılar kurulumları ve kullanımları kolay oldukları için her geçen gün yaygınlaşıyorlar. Ancak halen yazıcı bağlantı noktasına bağlanan paralel port tarayıcılar da piyasada yaygın olarak bulunuyorlar. Bu durumda, yazıcı da paralel port kullandığı için, yazıcı ile tarayıcı arasında bir çok sorun ortaya çıkar. Bu iki aygıtın sorunsuz olarak çalışmasını garantilemek için aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz: Tarayıcıyı direkt olarak PC’deki yazıcı bağlantı noktasına bağlayın. Yazıcıyı da tarayıcının ikinci bağlantı noktasına bağlayın. Yazıcı bağlantı noktası güncel PC’lerde iki yönlü olarak çalışır. Tüm tarayıcılar, özellikle eski aygıtlar bu modu desteklemedikleri için sorunlar ortaya çıkacaktır. İşte bu sorunları çözümü: Bilgisayarın açılışı sırasında ekrana gelen fonksiyon tuşunu kullanarak BIOS’u açın. BIOS içerisinde "Chip Features Setup", "I/O Device Configuration" veya "Integrated Peripherals" olarak adlandırılan girdiler bulunur. "Parallel Port Mode" seçeneğini arayın ve bunun değerinin ECP’mi yoksa EPP’mi olduğunu kontrol edin. Daha sonra tarayıcınızın doğru modu otomatik olarak kullanması için "ECP/EPP" olarak değiştirin. F10 tuşuna basın ve ekrana gelen sorguya "Yes" cevabını vererek BIOS’dan çıkın. İpucu: BIOS ayarlarını sadece eğer bu konuya hakimseniz tek başınıza değiştirin. Gerektiği takdirde bir uzmandan yardım almalısınız. BİR RESİM DOSYASI NE KADAR YER KAPLIYOR? Resim Siyah Beyaz Siyah Beyaz 256 Renk 16,7 Milyon Renk Dpi olarak Tipi 16 Gri Kademesi 256 Gri Kademesi (=8 Bit) (=24 Bit) çözünürlük (=4 Bit) (=8 Bit) Ekran = 72 46 KB 92 KB 92 KB 276 KB 300 dpi yazıcı = 150 199 KB 399 KB 399 KB 1196 KB 600 dpi yazıcı = 300 797 KB 1594 KB 1594 KB 4783 KB Tabloyu aflağıdaki gibi kullanın: 9x13 büyüklüğünde bir renkli resminiz var ve bunu ileride 300 dpi bir yazıcıda (örneğin mürekkep püskürtmeli) 256 renk kullanarak yazdırmak istiyorsunuz... Eğer bu resmi daha sonra 150 dpi çözünürlük ve 8 bit renk derinliğinde tarayacak olursanı z, resim dosyası sabit disk üzerinde 399 Kbyte yer kaplayacaktır. Aflağıdaki formülü kullanarak gerekli alanı hesaplayabilirsiniz: (Cm cinsinden genifllik x Yükseklik/6,45) + Çözünürlük2+ Renk Derinliği/8:1024 = KB cinsinden alan gereksinimi SÖZLÜK Histogram: Histogram, bir resimdeki renk tonlarının dağılımını gösteren bir eğri grafiğidir. Renk değer eğrisi: Renk değer eğrisi ise bir dijital resmin renk değer dağı- lımının grafik gösterimidir. Renk değer düzelticisi: Renk değer düzelticisi bir resimdeki ton değerlerinin birleflimini değifltirir. Derecelendirme eğrisi: Derecelendirme eğrisi bir dijital resmin soyut bir grafik fleklinde görüntülenmesidir. Derecelendirme eğrisi ile resmin kontrast ve diğer özelliklerini renk değeri düzelticisi gibi değifltirilebilir. Bu araç yardımıyla bir resmin negatifi oluflturulabilir. OCAK 2 0 0 1 | 111 Pratik ? Doğru Tarama Büyük bir ihtimalle çoktan başınıza gelmiştir; fotoğraf çekimi esnasında ışığı arkaya almış ve daha sonra fotoğrafların basımında ışığın çok iyi poz verdiğini fark etmişsinizdir. Tarama esnasında bu sorunu ortadan kaldırmak için Histogram size yardımcı olacaktır. Bir resmi nasıl iyileştirebileceğinize dair bilgileri aşağıda bulabilirsiniz. Resmin Histogram grafiğini okumak Örneğin Photoshop gibi bir çok resim düzenleme programı, ancak tarama programları da bir resmin aydınlık mı yoksa karanlık mı olacağını belirleyebileceğiniz yardımcı bir araç sunar. Aslında bunlar çıplak gözle de görülebilirler ancak kullanılan yardımcı araçlar sayesinde kesin olarak belirlenebilirler. Bu tür bir araç Histogram (ya da bir resmin Ton Değer Eğrisi) olarak adlandırılır ve resmin ton değer dağılımını gösterir. Histogramlar yardımıyla dijital bir resmin kalitesinin iyi mi yoksa kötü mü olduğunu belirleyebilirsiniz. Bir histogramın spektrumu koyu siyahtan (0 Değeri) parlayan beyaza kadar (255 Değeri) uzanır. Tüm renk tonları bu şekilde görüntülenebilirler. Bir çizgi yüksekliği ne kadar büyük olursa bu ton değeri de o kadar çok görüntülenir.Normalde bir histogram 256 farklı renk değerini bir arada tutar ve piksel tepeleri kenarlara gidildikçe düzleşir. Pipetler ile daha yüksek kontrast ayarının yapılması Bizim örneğimizde olduğu gibi karlı ortamların anlaşılacağı üzere kontrastı düşüktür ve bu nedenle sütümsü bir etki bırakır. Bu durumda gökyüzü oldukça solgun ve renkler de mat görünüyorlar. _ Photoshop altında [Ctrl]+[L] tuş kombinasyonunu kullanarak renk değeri düzelticisini yani Levels penceresini açın.Histogram ekrana gelecektir. _ Siyah nokta için kırmızı çember içerisindeki pipete ve daha sonra yeni koyu Parlak ve Karanlık Resimler Siyah Beyaz Bir resmin histogramı ton değeri dağılımını gösterir. Değerler siyahtan (0 değeri) beyaza (255 değeri) kadar uzanır. Bu resim de çok fazla kontrasta sahip. Piksel silsilesi orantılı değil, kenarlarda ton baflına çok fazla piksel mevcut. Bu resmin kontrastı çok düflük. Eksik karanlık ve açık alanlar bunu gösteriyor. Ayrıca pikseller silik görünüyor. Bu resim çok karanlık. Bunu solda karanlık piksellerin yoğunluğundan ve sağda da açık piksellerin eksikliğinden anlayabiliyorsunuz. Bu resim çok fazla ıflıklandırılmıfl. Histogramda bunu karanlık alanları n (solda) eksikliğinden anlayabiliyorsunuz. Bu histogramda özellikle karanlık ve açık alanlar eksik görünüyor. Ton değeri düzeltmesinden sonra resmin hali: Gökyüzü daha açık, mavi daha parlak. 112 | OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Doğru Tarama tonu resmin içerisinden seçmek için istediğiniz alana tıklayın. Bizim örneğimizde resmin solundaki ağaç kullanılmıştır. _ Şimdi de mavi çember içerisindeki pipeti kullanarak yeni beyaz noktayı belirleyin. Başarılı! Kontrast başarılı bir şekilde düzenlendi ve renk değerleri tüm resme dağıldılar. Resimleri kuvvetlendirmek için fonksiyonlar Picture-it gibi kullanımı basit programlar bir resmin aydınlığını ve kontrastını değiştirebileceğiniz yardımcı araçlar sunarlar. Ancak bu programlar sadece tüm renk değeri eğrisini belirli bir yönde kaydırırlar. Ancak eğri önceki görünümünü koruyacak ve böylece resmin kalitesinde bir artma meydana gelmeyecektir. Photoshop gibi profesyonel resim düzenleme programları, ancak tabii ki birkaç tarama programı da renk değeri düzelticisi olarak adlandırılan bir fonksiyona sahiptirler. Bu sayede renk değeri eğrisi değiştirilebilir. Eğri dört önemli bileşenden oluşur: _ Renk kanalları: Her resim Kırmızı (Red), Yeşil (Green) ve Mavi (Blue) olmak üzere üç renk kanalından (RGB) oluşur. Bunlardan sadece birini seçebilir ve değiştirebilirsiniz. _ Renk değeri değerlendiricisi ise resmin tam olarak 256 renkten oluşup oluşmadığını kontrol gösterir.Sağdaki ve soldaki işaretçileri hareket ettirerek resmin kontrast değerini iyileştirebiliriz. _ Renk değer genişliği (Output Level) bir resmin aydınlığını belirler.Tüm dijital resimler bununla değiştirilebilirler. Sol taraftaki işaretçiyi sağ doğru hareket ettirerek aydınlığı arttırabilirsiniz. Resmi daha karanlık yapmak için de sağdaki işaretçinin sola doğru hareket ettirilmesi yeterlidir. _ Sol taraftaki pipet ile resmin en karanlık (siyah) noktasını ve sağdaki pipet ile de en aydınlık (beyaz) noktasını yeniden belirleyebilirsiniz. Ortadaki pipet kullanılarak da renk çizgisi kaldırılabilir. İflflaretçilerle daha yüksek kontrast _ Photoshop altında [Ctrl]+[L] tuş kombinasyonunu kullanarak renk değeri düzelticisini çalıştırın. Örnek resmin kontrastının düşük olduğunu, solda ve sağda görünmeyen eksik resim noktalarından anlayabilirsiniz. _ Soldaki ve sağdaki işaretçileri fare yardımıyla renk değeri eğrisinin başlangıç noktalarına taşıyın. _ Şimdi Output Level’ın altında bulunan işaretçileri düzeltebiliriz. Bunlar resmin aydınlığını değiştirirler. Resmi son olarak tamamen değiştirmek için OK düğmesine tıklayın. Histogramın görüntüsü resmin renk değer eğrisi değiştirildikten sonra yukarıdaki resim gibi görünecektir. Her bir renk değeri tüm eğri üzerine dağıtılmış. Histogramdaki boşluklar ise renk eğrisinin oluşturulmasında varolan ancak resim kalitesi üzerinde rol oynamayan eksik renk değerlerini gösteriyor. Ton değeri düzeltme fonksiyonu ile dijital bir resmin kontrast ve parlaklığı istenildiği gibi değifltirilebilir. Düzeltilen resmin histogramı tüm spektrum üzerine daha düzenli dağıtılmıfl, bofllukların bir önemi yok. 2 3 1 4 Bu fotoğrafta ton değeri kapsamı düzgün değil, bunu eksik olan beyaz ve karanlık alanlardan anlayabiliyorsunuz. Sol ve sağ ayar çubuğunu kaydırarak resim üzerindeki değifliklikleri görebiliyorsunuz. OCAK 2 0 0 1 | 113 Pratik ? Doğru Tarama Tatil fotoğraflarınızı geliştirmek istiyorsunuz ve birkaç çekimde renk çizgileri görünüyorlar. Bu tabii ki sinirlendirici bir durumdur ancak ümitsizliğe kapılmanıza gerek yok. Kırmızıyı sayı değerleri ile silmek Resim düzenleme programları bir resmin derece eğrisinin (Gradation Curve) değiştirilmesine izin veren araçlar sunarlar. Bu araç bir resmin renk değer eğrisini değiştirmek için kullanılır. Burada her bir noktayı bir skala üzerinde 0’dan 255’e kadar değiştirebilirsiniz. Bizin örneğimizde resim kuvvetli bir kırmızı çizgisine sahip. Bunu görebiliyorsunuz. Buradaki sorun ise bu hatanın nasıl giderilebileceğidir. _ Pipet yardımıyla uygun bir gri tonu elde edin. Gri tonları da aynı şekilde üç ana renkten, kırmızı, yeşil ve mavi (RGB) oluşur. _ Pipeti kullanarak orijinalde geri olan bir yere tıklayın. Burada sokaklar ve tabii ki duvarlar da iyi bir sonuç vereceklerdir. Örneğimizde binanın dış duvarını kullandık. _ Color kartı üzerindeki kırmızı (R), yeşil (G) ve mavi (B) renk değerlerini okuyun. Bu üç değeri toplayın ve sonucu üçe bölün. Buradaki örnekte 208 (Kırmızı)+ 42 (Yeşil)+46 (Mavi)= 296/3=99. _ Şimdi resmin derece eğrisini değiştirecek olan araçla çalışmaya başlıyoruz. [Ctrl]+[M] tuş kombinasyonunu kullanarak bu aracı çalıştırın. _ [Ctrl]+[1] tuş kombinasyonunu kullanarak kırmızı kanalını aktif hale getirin ve köşegen çizgi üzerine tıklayın. Pencere üzerindeki Input alanına kırmızı değerini ve Output alanına da biraz önce hesaplamış olduğunuz değeri girin. _ Şimdi yeşil kanalını aktif hale getirmek için [Ctrl]+[2] ve mavi kanalını aktif hale getirmek için de [Ctrl]+[3] tuş kombinasyonunu uygulayın. Bu renkler için de uygun değerleri girin. Son değerler de girildikten sonra istenmeyen renk çizgisini ortadan kaybolucaktır. Renk çizgilerini iflflaretçilerle silmek Resim üzerindeki renk çizgilerini yok etmek için yukarıda anlatılan yönteme alternatif olarak daha basit ancak yetersiz bir metot daha bulunur. _ Photoshop renk değeri düzelticisini çalıştırmak için [Ctrl]+[L] tuş kombinasyonunu çalıştırın. _ [Ctrl]+[1] tuş kombinasyonunu kullanarak kırmızı renk kanalını aktif hale getirin. Dışarıdaki her iki işaretçiyi de eğrinin başlangıç noktalarına taşıyın. Bu esnada sağda ve solda birkaç piksel göz ardı edilebilir. _ Şimdi yeşil kanalını aktif hale getirmek için [Ctrl]+[2] ve mavi kanalını aktif hale getirmek için de [Ctrl]+[3] tuş kombinasyonunu uygulayın. İkinci adımı bu kanallar için de uygulayın. _ Başarılı! Böylece resimdeki renk çizgisi ortadan kaldırıldı. Bunun haricinde artık resmin parlaklık ayarını da yapabilirsiniz. Renk Çizgisine Elveda! Örnek fotoğraf çok kırmızı. Gradation curve ile renk çizgisinden kurtulan resim artık böyle görünüyor. Renk çizgisi olmadan resim böyle görünüyor. Yeflil ve mavi kanal için aynı flekilde uygun değerleri girin. Araç çubuğundan pipeti seçin. Renk ayarlayıcılarını bu pencereden ayarlıyorsunuz. Kırmızı kanalını hesaplanan değere göre ayarlayın. Her kanal için dıfltaki ayar düğmesini bafla çekerek eğriyi değifltirin. TOP 10 Testleri 114