CHIP Online - Arşiv: Ocak 2001 DOWNLOAD Pratik

OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak Müziği Sayısallafltırmak Yeni Disklerde Eski Sesler Çoğu müzik hayranı plak koleksiyonlarını Müzik-CD’leri üzerinde saklamayı tercih eder. Uygun yazılım ve doğru öneriler ile ses kayıtlarını temizleyebilirsiniz. CHIP size garantili yöntemler sunuyor. _ Müzik konusunda kimse size işlerin nasıl yürütüleceğini gösteremez. CD koleksiyonunuzu sınırsız artırabilirsiniz: Tabii ki birini evinizdeki DVD çalıcınızda, diğerini de yanındaki Super- Audio-CD-Player ile dinleyebilirsiniz. Eğer anlayışlı komşularınız varsa, mükemmel ses donanımınızla en çok sevdiğiniz parçanın odanızda yankılanmasına kimse karışamaz. Gerçekten tüm sevdiğiniz parçalar mı? Daha fazla ne olabilir ki? Evet doğru, bunlara eski kutularda ya da dolabınızda tozlanmaya terk edilmiş, ender rastlanan ve hala dinlemek istediğiniz eski plaklarda dahil. Üstelik plak çalıcınızın ve plakların odanızda yer kaplamasına neden olmadan... Eğer bu konuyla ilgileniyorsanız ve sorunlarla karşılaşıyorsanız CHIP size eski müzik parçalarının nasıl sayısalnasıl yapıldığını, sorunları ve çözümlerini, kayıt ve sayısal müzik ile çalışmaları bu yazıda bulabilirsiniz. CHIP şarkıları nasıl temizleyeceğinizi sizin için adım adım anlattı. Artık çatı arasındaki eski popüler parçalarınızı daha kaliteli biçimde dinleyebilirsiniz. SW-MS / Murat Karslıoğlu (murat@odak.net) İçindekiler 155 Uygulama: Müziklerin sabitdiske kaydedilmesi 155 WAV-Dosyaları: Mükemmel sesin temeli 155 Ses kartı ile pikap arasında bağlantı 156 Streaming Audio: İnternetten müzik 156 İnternetten ücretsiz öneriler 158 Uygulama: Cool Edit 2000 162 Gürültü ve uğultu duyulduğunda laştırılacağını ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini açıklayacak. Uygulamalar ilk ses kaydından mükemmel sayısal ses sonucuna kadar size eşlik edecek. Tamamen ücretsiz: İnternetten gelen ses Gelecek de iyi müzik konusunda kararlı. İnternet üzerinde sadece ilginç MP3’ler ve videolar bulunmaz. Favori grubunuzun streaming video ya da ses kaydı olarak konserlerine de ulaşabilirsiniz. CHIP bunlara ulaşabileceğiniz bağlantıları, gizli kalmış özelliklerle ilgili önerileri, ek yazılımlar ile konserlerin kaydedilmesini ve üzerinde çalışılmasını açıklayacak. Ücretsiz yazılımlarla müzik parçalarını mükemmelleştirebilirsiniz. Örneğin high-end yazılım olan Cool Edit 2000 ile ihtiyacınız olan özelliklerin OCAK 2 0 0 1 | 155 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak Plak ya da kaset üzerindeki müziklerdeki gibi analog sinyallerin sayısallaştırılması ya da sampling işlemi için iyi ayarlanmış donanım, yazılım ve bilgiye ihtiyacınız olacak. Burada masaüstü bilgisayarınızı nasıl ses stüdyosuna çevireceğinizle ilgili önemli fonksiyonlara kısaca göz atacağız. Uygulama: Müziklerin sabitdiske kaydedilmesi Müzik parçalarının kaliteli biçimde sayısallaştırılmasında ses kartı önemli bir yere sahip. Örneğin Value sürümü de bulunan Creative Labs (www.creative. com) firmasının Soundblaster Live kartı iyi bir seçim olabilir... Bundan sonra kaydını yapacağınız ses kaynağını ses kartınızın Line-in girişine bağlamalısınız. Bunun için bir ucu ses kartınıza girecek (kulaklıklarda da kullanılan stereo bağlantı) diğer ucu da plak ya da kaset-çalara bağlanacak bir kablo yaratmalısınız. Analog ses kaynağı: Bağlantının yapılması Eğer pikabın üzerinde bulunduğu müzik seti bilgisayarınıza yakınsa ses kartını direkt olarak amplifikatöre bağlayabilirsiniz. Müzik setinin donanımı alt alta kablolanmış ise amplifikatörün Rec-out çıkışını kullanabilirsiniz. Bazı çıplak kablo ile bağlantı sağlanmış pikaplarda ise istenmeyen cızırtılar veya boğulmalar meydana gelir. Bu durumda bağlantıları yenileyip pikap sinyallerini amplifikatörden geçirerek güçlendirmek gerekecektir. Pikabın bu dolaylı bağlantısı sonunda PC’nizden sadece boğuk sesler duyuyorsanız özel pikap amplifikatörü edinmelisiniz. İhtiyacınız olan Terratec firmasının Phone ReAmp gibi donanımları 60 dolar civarında bir fiyattan satılmaktadır. Çalmak ve düzenlemek: Bazen sadece shareware’ler yeterli Donanımı satın almak konusunda kararlı değilseniz biraz tasarruf etmek için özel yazılımlara yatırım yapabilirsiniz. Öncelikle tüm ses kartları kendi WAV düzenleyicilerini içerirler. Shareware alanında ise, aşağıdaki isteklerinizi karşılayacak yazılımlar mutlaka bulunur: ? Rasgele uzunluklarda 44,1 kHz stereo kayıt özelliği ? Birlikte, arka arkaya ya da karışık birleştirme yapabilme ? WAV dosyalarını kolayca işaretleme ve kesme özellikleri Bu özelliklere sahip en dikkat çekici yazılım Cool Edit 2000’dir. Uygulama bölümünde CHIP, WAV dosyalarının bu yazılım yardımıyla nasıl düzenleneceğini açıklayacak. Ücretsiz ve yasal müziklere internet üzerinden ulaşılması da streaming audio ve videolar ile mümkün olabiliyor. Sayısallafltırma: Plaktan sabitdiske Pikabın Ses Kartı ile Bağlanması Ses kartı Ön amplifikatör Input Output Hi-Fi güçlendiricisi olmayan Aktif PC Speaker Mic Line-in Pikap Pikap Hi-Fi Güçlendiricisi Hi-Fi Güçlendiricisi Phono Rec Aux Line-out Ses kartı Mic Line-in Line-out Doğru bağlantı: Pikabın ses kartıyla (A) bağlantısı için ya arada özel bir ön amplifikatör kullanın ya da mesela müzik setinizin (B) amplifikatörünü bağlantı için kullanın. WAV FORMATI Mükemmel Sesin Temeli WAV dosya biçimi Windows altında ses dosyaları için bir standarttır. Bu güçlü form ses dosyalarının Müzik CD’leri olarak saklanmasında da kullanı lır. WAV dosyaları analog sinyallerin dijital dosya ortamında sayısallafltırılarak saklanmasından meydana gelir. Bu değiflim sayısallafltırma ya da sampling olarak adlandırılır ve ses kartının analog/dijital dönüfltürümüne dayanı r. Sayısallafltırmanın kalitesini belirleyen iki madde bulunur: Sayısallafltırma frekansı ve çözünürlük. Samplingfrequency saniyedeki örnekleme de- ğeridir. En sık kullanılanlar: ? 11.025 Hz – Konuflma için ? 22.050 Hz – Radyo kalitesinde müzik için ? 44.100 Hz CD kalitesi Örnekleme çözünürlüğü, ölçümün doğruluğunu, periyodik bir zaman biriminde örnekleme frekansına dayalı olarak gerçeklefltirir. Çözünürlüğün ölçüsü Bit’lerdir. Audio-CD’ler 16 Bit çözünürlükte sayısallafltırılmıfltır. A B ? 156 | OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak Daha önceleri internette streaming audio üzerinden canlı müzik dinleme imkanı bulunmasına rağmen Aralık 1999’dan bu yana MP3 ve müzik değiş tokuş alanı Napster’a karşı savaş devam ediyor. Bu tekniğin yaratıcısı ve piyasaya süren firma ise RealAudio ve RealVideo dosya biçimlerinin sahibi Real Networks (www.real.com). Ücretsiz: Doğru araçlarla müzik kaydetmek İnternette streaming audio ya da video biçiminde bir grup ücretsiz müzik ve hareketli görüntü sitesi bulunur. Eğer Real Player Plus için istenen ücreti vermek istemiyorsanız ya da videoları sadece Windows-Media biçiminde bulunduruyorsanız küçük bir hile ve doğru donanım ile ses dosyalarını kaydedebilirsiniz. Full-duplex özellikli bir ses kartı ile audiostream çalınırken WAV kaydedicinizle sabitdiskinize alabilirsiniz. Creative Labs’ın Soundblaster Live modeli bu işlem için yeterli olacaktır. Eğer müzik setinizi PC’nize bağladıysanız Creative Labs (www.creative.com) sitesinden ücretsiz indirebileceğiniz WaveStudio 4 yazılımını kurarak iyi bir sonuç alabilirsiniz. Uygulama: Canlı ses kaydı bu flflekilde garantilenir Streaming audio kaydetmeden önce birkaç ayar yapmanız gerekecek. Öncelikle ses kartınızın Line-out çıkışını bir ses kablosuyla amplifikatöre ya da müzik setinize bağlamalısınız. Böylelikle internetten gelen müziği müzik setinizde duyabilirsiniz. Bu sinyalleri bilgisayarınıza almak içinse amplifikatörün örneğin bir kaset deck için kullanılan Rec-out çıkışını tekrar ses kartınızın Line-in girişine bağlamanız gerekir. Yazılım: Tüm araçlar aynı değildir Bilgisayarınızı yukarıda yazıldığı gibi müzik setinize bağladıktan sonra canlı ses kaydı yapılmasına sadece yanlış bir yazılım engel olabilir. Örneğin Cool Edit 2000 ses kartının her iki kanalını da (Input ve Output) işgal ettiği için Streaming-Media-Recording için uygun olmayacaktır. CD yazma programlarındaki gibi basit WAV-recorder’lar ile iyi sonuç alabilirsiniz. Adaptec’in Easy-CD-Cretator paketinde yer alan Sound Editor (bilgi: www.adaptec-europe.com, yaklaşık 65 dolar) ya da WinOnCD’nin (Bilgi: www.ce-quadrat.com, 50 dolar) dahili WAV düzenleyicisi gerçek zamanlı ses kaydı için yeterli olacaktır. Ayrıca Creative’in Wave Studio 4 yazılımıyla da sabitdiske kayıt yapabilirsiniz. Ses kaydını başlatmadan önce ses ayarlarında çıkışın ve girişin kapalı olmamasına dikkat edin. Bu araca ekranın sağ alt köşesinde bulunan hoparlör simgesine çift tıklayarak ya da sırasıyla Başlat/Donatılar/Eğlence menüleri altında yer alan Ses Denetimi’ni çalıştırarak ulaşabilirsiniz. Standart olarak ses denetimi penceresinde "Kayıttan çalarken" ayarları görülecektir. Seçenekler menüsünde yer alan Özellikler üzerinden "Kaydederken" ayarlarına geçiş yapılır. Kaydederken dikkat: Çok geniflfl sabitdisk alanı ve sabır gerekli İnternet üzerinde istekte bulunduğunuz an ses kaydını başlatabilirsiniz. Yukarıda tavsiye edilen WAV kayıt yazılımlarından birini başlattıktan sonra yeni bir dosya yaratıp kayıt tuşuna basın. Ardından web sitesinin bulunduğu sayfaya geçip istediğiniz streaming video ya da audio parçasını çift tıklayarak açın. WAV kayıt yazılımında sesin alınıp alınmadığını kontrol edebilirsiniz. Eğer bağlantı ses kaydı bitmeden kesilirse ses kaydına devam edip daha sonra bu alanı WAV dosyasından kesmelisiniz. Streaming Audio: İnternetten Müzik STREAMING MEDIA İnternette Ücretsiz Öneriler Streaming video ve audio sayfaları MP3-download siteleri kadar yaygındı r. ? House of Blues konser (www. hob.com/live/concerts) arflivinde popüler flarkıcıların RealVideo ve Windows- Media formatında farklı bant geniflliğinde parçaları sunuluyor. ? Real Networks, Real Guide portalı yla birlikte RealVideo ve Audio hizmeti sunuyor. Burada video ve flarkı- ların yanında film ve oyun tanıtımları ve internet radyosu da bulunuyor. ? Microsoft, Media Player yazılımı için tanınmıfl flarkıcıların parçalarının ve bu tür dosyaların dinlenebileceği ve indirilebileceği bir sunucu (www. windowsmedia.com) hizmeti sunuyor. Real Player Plus: Kırmızı düğme Streaming Media’nı n kaydını yapabiliyor. ? 158 | OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak Ses yazılımı Cool Edit 2000’in shareware sürümünü kullanmak için bazı kısıtlamalara katlanmak zorundasınız. Yazılımın bu fonksiyonları gruplar altında toplanıyor. Programı her başlattığınızda bu gruplardan sadece ikisini tercih edebiliyorsunuz ve geri kalanlar ise kısıtlanmış kabul ediliyor. Bir sonraki çalıştırmada da yeni tercihler yapabilir ve bu şekilde tüm özellikleri kullanabilirsiniz. 1Kurulum: Baflfllangıçtan en ideal ayarlara Cool Edit 2000 yazılımını internetten indirin ve CD2KMAIN.EXE dosyası üzerine çift tıklayarak çalıştırın. Tamam’ı tıkladıktan sonra kurulum klasörü sorulacaktır. Bir sonraki pencerede ise pek gerekli olmasa da Cool Edit’in standart WAV düzenleyicisi olarak ayarlanıp ayarlanmayacağı tercih edilebilir. Daha sonra karşınıza çıkacak Index- Files ile çalışmayı kabul etmelisiniz. Böylelikle yüklediğiniz her dosya düzenlemenin ve yükleme süresinin hızlanması için Index dosyalarında kayıt tutulur. Bunun ardından iki TEMP klasörü belirlemeniz gerekecek. Burada yazan ayarları (her ikisi de C:\WINDOWS\ TEMP) güvenle kabul edebilirsiniz. Cool Edit bu alanı Undo hafızası ve daha fazla MByte elde etmek için kullanacaktır. 2Profesyonel özellikler: Shareware’i nasıl aldatırsınız? Yazılımı başlattıktan sonra lisans sözleşmesi içeren yardım sayfasını kapatın. Şimdi karşınıza özelliklerin seçileceği bir liste gelecek. Başlangıçta da açıklandığı gibi "unregistered" shareware sürümde aynı anda 8 fonksiyon grubunun sadece ikisinden yaralanabilirsiniz. Bunların hangileri olacağını ise programın her başlatılışında tekrar seçme imkanınız bulunuyor. Kesinlikle ilk olarak "Save, External Clipboard Functionality nad Sample Conversion" özelliğini tercih etmelisiniz. Aksi takdirde WAV dosyalarını kaydedemezsiniz. Bunun ardından en ideal olan "Amplify, Envelope, Channel Mixer ve Normalize" seçeneğini de listenize alın. İleride plakların gürültülü sesini düzeltmek için "Filter and Noise Reduction" da anlamlı olacaktır. 3İlk kayıt: Hızlı, mükemmel sonuç Cool Edit’in yanında Windows Ses Denetimini de çalıştırmalı ve Seçenekler menüsünde Özellikler altında yer alan Kaydederken bölümü aktif hale getirilmeli. Cool Edit yazılımında da Options menüsünden "Monitor VU Level"ı seçin. Böylelikle düzenleyicinin alt köşesinde ayar simgesi belirecektir. Bu eklenti Windows’un ses denetim çubuklarından daha büyük bir öneme sahiptir. Kaydı dinlediğiniz zaman, ayarlarına gelin ve müzik parçanız için ideal değeri ayarlayın. Şimdi File’dan New’e tıklayın. Karşınıza çıkan pencereden yeni Wave biçimini ve ses kalitesini (Sampling-Rate, Çözünürlük, Mono ya da Stereo) belirtin. Fakat zaten Cool Edit standart 44,1 kHz, 16 Bit, Stereo olarak doğru ayarları kabul etmektedir. Son olarak OK’e tıklayabilirsiniz. 4Plaktan bilgisayara: İdeal kayıt için öneriler Sayısallaştırılmış ses kaydı kaset kaydından farksız şekilde gerçekleştirilir. Sadece pikap ya da benzeri bir ses kaynağını çalıştırın ve Cool Edit’in Record tuşuna tıklayın. Chipucu: İlk olarak bilgisayarınızda ses kaydına başladıktan sonra kaset ya da pikabı başlatmak daha iyi olacaktır. Böylece başlangıçta oluşabilecek bekleme aralığını sonradan kolayca kesip atabilirsiniz. (5. adıma bakın) Kayıt sırasında Cool Edit sağ altta birkaç önemli bilgiye yer verecektir. Bunların arasında kaydedilen parçanın yeri, sayısallaştırılmış verinin süresi ve Byte (Samples) olarak boyutu yer alır. Ses kaydını WAV dosyası grafiklerinin yer aldığı alanın üzerindeki Stop tuşuna tıklayarak sonlandırın. Ses kaydı yüksekliğinin doğru yapılıp yapılmadığını, ses dalgalarının (yeşil grafik) tablonun üst ya da alt kenarlarını aşmadığına bakarak anlayabilirsiniz. Öte yandan eğer üstte ya da altta çok büyük boşluklar bulunuyorsa, bu ses kaydı çok kısık sesle yapılmış anlamına gelir. Bu durum yazılım ile (Transform/ Amplitude menüleri altında Amplify seçeneğiyle) düzeltilse de büyük değişikler sesin değişmesine neden Cool Edit 2000: Müziği Hızlı ve Ücretsiz Olarak Temizlemek ? Yazılımı kandırma: Unregistered shareware sürümü kısıtlamalara rağmen tekrar bafllatılmasının ardından tüm seçeneklere sırasıyla ulaflılabiliyor. 160 | OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak olur. Bu durumda Windows Ses Denetimi ayarları düzeltilmeli ve kayıt işlemi tekrarlanmalıdır. Gereğinden yüksek ses ayarında ise dalganın üst ve altta sivri uçları görünmeyecek ve dalga grafiği adeta yeşil bir hal alacaktır. Bu durum ise yazılım ile düzeltilemez çünkü dalganın uç kısımları geri getirilemeyecek şekilde kaybolmuştur. Bu yüzden doğru ses ayarlarıyla kaydı yinelemeniz gerekir. 5Can sıkıcı iflfllemler: WAV dosyasının sonunu kesmek Her durumda gerekli olacak işlemlerden biri WAV dosyasını kaydetmeden önce dosyanın başını ve sonunu keserek (trimm) düzeltmek olacaktır. Ses kaydının başında çok büyük bir bekleme, radyo tanıtımı ya da önceki parçanın sonu genellikle rahatsızlığa neden olacaktır. Sessiz geçen süre grafikten kolayca belirlenir. Fakat büyük bir salınım olmamasının nedeni, şarkının kısık sesli süren parçaları da olabilir. Chipucu: WAV dosyasını başından itibaren çalarak deneyin ve Cool Edit’in zaman gösterimini gözden kaçırmayın. Bu süre içerisinden düzeltilecek bölümlerin zaman aralıkları kolayca ortaya çıkacaktır. İstenmeyen alanı grafik penceresinden fare ile işaretleyerek seçin. Fare işaretçisi ile grafiği çok üst ya da alt kısımlarından işaretlememeye dikkat edin, aksi takdirde sadece sağ ya da sol kanal işaretlenecektir. Klavyeden "Delete" tuşuyla işaretlenen alanı silin. Ses dosyasını tekrar dinlediğinizde eğer çok fazla kesildiğine karar verirseniz işlemi Edit menüsünde yer alan Undo seçeneğiyle geri alabilirsiniz. 6Kaydedilen ses üzerinde ince çalıflflmalar Eğer radyodan (Tuner ya da PC-Radyo kartı) kayıt yapıyorsanız parçanın başında ya da sonunda DJ tarafından söylenen isim de kaydedilir. Buradaki ses bölümünü kesmek ya da daha sonra bu aralığı yavaşça kısmak oldukça önemlidir. Cool Edit’te sesin açılması ya da kısılması için kullanılan bu efekti uygulayacağınız alanı özenle seçin. Bu alan çoğu zaman başlangıç ya da sonda yer alan 2-3 saniyelik bir bölümdür. Transform menüsünden Amplitude ve Amplify seçin ve ardından Fade bölümüne geçin. Parçanın başında yavaş yavaş sesin açılmasını sağlamak için üstteki Initial Amplification ayarını yüzde sıfır olarak değiştirin. Müziğin sesini kısarak bitirmek için ise alttaki Final Amplification ayarını aynı şekilde değiştirin. Diğer ayarların tümünü yüzde 100 olarak bırakın ve OK tuşuna tıklayarak, işlemi onaylayın. 7Cızırtı ya da boğukluğu uzaklaflfltırmak Eğer kayıt edilen müziğin tamamında önemli derecede cızırtı ya da boğukluklara rastlanıyorsa bunları Cool Edit 2000 ile filtreleyebilirsiniz. Kuşkusuz gürültüye neden olan kaynağı bulup sorunu burada halletmek ve kaydı baştan yapmak daha iyi olacaktır. (16. sayfadaki "Gürültü ve Uğultu Duyulduğunda" tablosuna bakın). İlk önce File/Save ile WAV dosyasını kaydederek yazılımı baştan başlatın. Bu adım tabii ki tam sürüme sahip olanlar için geçerli olamayacak. Çünkü şimdi ihtiyacımız olan filtre fonksiyonları farklı fonksiyon grubunda yer alırlar. ? Yumuflak geçifller: Seçilen alan kaydedilen sesin baflında ya da sonunda yer alan radyo tanıtımlarının yumuflak biçimde bafllayıp bitmesini sağlıyor. Çatırtılar duyuluyor: Grafiksel görünüm ses yüksekliğinin doğruluğunu sınamanızı sağlıyor. Örnekte yer alan ses kaydı çok yüksek ses ile yapılmıfl ve tekrarlanması gerekiyor. 162 | OCAK 2 0 0 1 Pratik ? Müziği Sayısallaflfltırmak Karşınıza çıkacak sorulardan sonra en üstteki seçeneğin yanında "Filter and Noise Reduction" özelliğini seçin. WAV dosyasını tekrar yükleyin ve örneğin başta ya da sonda gürültü olan bir bölüm arayın. Bu alanı işaretleyin ve Transform menüsünden Noise Reduction’ı seçin. Karşınıza çıkacak pencerede "Get Profile from Selection" seçeneğine tıklayın. Ayar çubuğuyla WAV dosyasındaki gürültüye ne oranda Noise Reduction efekti uygulanacağını belirleyin. Bu değer ne kadar yüksek olursa, müziğin tınısı da negatif olarak o kadar çok etkilenecektir. Bu filtre genellikle tüm yüzeyde oluşan eşit gürültülerin engellenmesinde başarılı olur. Kulağa gelen çıtırtılar ise plağın çizilmiş olduğu anlamına gelir. Bunun düzeltilmesi için profesyonel WAV düzenleyicileri bulunur. Fakat bu yazılımlar da yüzde yüz sonuca ulaşmanızı sağlamaz. Daha iyi sonuçlar için ses uzmanı Steinberg isteğe göre tam otomatik olarak sayısal müziğin analiz edilip, gürültüyü ve çatırtının uzaklaştırılmasını sağlayacak Clean 1,5 yazılımını sunuyor. Adaptec’in Easy CD Creator (www. adaptec-europe.com) ya da CeQuadrat’ın WinOnCD (www.cequadrat. com) CD yazma araçları da rahatsız edici bu gürültülerin ve çıtırtıların kaldırılmasını sağlayan özelliklere sahiptirler. Bu araçların kurulumu sırasında ise gürültünün otomatik olarak uzaklaştırılmasının çoğu zaman ses kalitesinden kayıplara neden olacağı uyarısı karşınıza çıkar. Eğer düzenlenen WAV dosyalarından memnun kalırsanız örneğin >Şarkıcı Adı> - >Parça Adı>.WAV gibi isimlerle sabitdiskinize kaydedebilirsiniz. 8Ses kaydının temizlenmesi: Efektler ile çalıflflmak Efektler ile çalışabilmek için Cool Edit 2000’i yeniden başlatın ve fonksiyon grupları olarak "Echo, Echo Chamber ve Reverb" seçin. WAV dosyasının temizlenmesinin ardından Transform menüsünde yer alan Delay Effects’in altında Echo, 3d Echo Chamber ve Reverb gibi üç seçeneğin gerisinde 50 efekt saklanır. Echo efekti WAV dosyalarının uzama ile kaydedilmesine yardımcı olur. Burada 50’li yılların ekosu ve sauna ekosu gibi farklı senaryolar sunulur. Ayrıca 3D Echo Chamber eko efektlerine üçüncü boyut kazandırmanızı sağlar. Reverb efektiyle hayranı olduğunuz şarkıcıların büyük bir konser salonunda (Large Occupied Hall) ya da duşun altında (Shower) söylediği canlı müzikleri temizleyebilirsiniz. 9MP3 dosyası kaydetmek ve düzenlemek Kurulumun ilk 30 günü içerisinde Cool Edit 2000’in Shareware sürümüyle Fraunhofer MP3-Codec’ini ücretsiz kullanabilir ve ses dosyalarınızı MP3 dosya biçimine dönüştürebilirsiniz. Böylelikle MP3 dosyalarıyla da WAV dosyalarıymış gibi çalışma imkanınız bulunuyor. Bir WAV dosyası yükleyin ve ardından File menüsünden Save As’i seçin. Save Waveform As penceresinde ses dosyasının tipini "MPEG 3 Evaluation (FhG) (*.mp3)" yaparak Options penceresi altında da MP3 dosyaları için Bitrate ve Sampling Rate değerlerini belirleyebilirsiniz. Ender olarak düzenlenen müzik dosyalarında kalite kaybının minimum düzeyde tutulması için 192 KBit/s ya da 320 KBit/s gibi yüksek bitrate’lere rastlanabilir. Aynı şekilde tüm işlemeler gibi MP3 dosyalarının da düzenlenmesi sadece ilk 30 gün içerisinde mümkün olacaktır. RAHATSIZLIK Gürültü ve Uğultu Duyulduğunda Uğultu, gürültü ve istenmeyen ıslık sesleri WAV kayıtlarında kolaylıkla ortadan kaldırılabilir. Bu ifllemi yapmak için öncelikle gürültü kaynağını aramanız gerekecektir. ? Bafllat/Programlar/Donatılar/Eğ- lence menüsü altında yer alan Ses Denetimi’ni açın. İhtiyacınız olanlar dıflında tüm ses girifllerini kapatın. Örneğin mikrofon girifli gürültünün kaynağı olabilir. ? Ses kaynağı ve ses kartı arasında yer alan bağlantı kablosunu olabildi- ğince kısa tutun. Mümkün olduğunca yüksek frekans kaynaklarından uzak tutulmasını (monitör, ağ bağlantıları) sağlayın. ? Ses kartına bağlanan dahili CD kablosu da dahil olmak üzere tüm di- ğer kabloları çıkarın. ? Plaktan kayıt sırasında ise Hi-Fi amplifikatöre bağlanan kalın kabloları n vidalı bağlantı noktalarının sağ- lamlığını ve kısa devre olmadığını kontrol edin. ? Son flans olarak ses kartınızı ağ bağlantılarından olabildiğince uzak bir slot’a yerlefltirin. Yeni ses açısı: Cool Edit 2000’in geliflmifl efekt fonksiyonları gerçekten zahmetinize değiyor. 164 |

Arşiv Listesi