Anket: Hangi İşlemciyi Alırdınız? CHIP Online International’ın anketine katılan 5 işlemci arasında yapılan seçimler artık Intel şirketinin işlemcilerinin eskisi gibi rakipsiz lider olmadığını gösteriyor. Kaynak: CHIP Online 0 10 20 40 50 30 60 AMD Athlon Thunderbird AMD Duron Cyrix III Intel Celeron Intel Pentium III 14% 30% 51% 3% 2% ŞUBAT 2 0 0 1 | 101 Test: Intel i815 Chipsetli 10 Anakart Veliaht mı, Mirasyedi mi? Intel’in yeni chipseti i815 "Solano" efsanevi BX440’in ardından piyasaya sürüldü. Yeni chipset, teknik olarak şşanssız 810 chipsetlerin soyundan geliyor. i815’in yüksek beklentilerinize cevap verip veremeyeceğini CHIP testlerinde göreceksiniz. _ Intel fanatikleri son zamanlarda zor günler geçiriyorlar. Çünkü AMD işlemcileri oldukça havalı bir şekilde gelişmiş Pentium’ların tahtına oturmayı başardı (114. sayfadaki yazıya bakınız). Ancak halen bu işlemciler için görkemli ve özel bir chipset üretilmediğinden Intel’in genç kuşak işlemcilerini tırmalıyorlar. Kullanıcıların beğenisini kazanmış BX440 teknik açıdan düzenlenip boş yere gençleştirilmek üzere bekletildi. Öte yandan Intel’in i810/i810e modelleri ise katı, sağlam olmayan ve eskimiş bir yapı sergiliyorlar. Bir yargıya varmak gerçekten zor, ancak farklı chipsetleri karşılaştırmanızı hızlandıracak donanım tablosuna (sayfa 108) göz atmalısınız. AGP alternatifi bulunmayan bitkin onboard grafik ve PC133 hafıza teknolojisini reddeden modelleri satın alırken kusursuz bilgisayarlara ulaşmanızı zorlaştırıyor. Ancak Intel’in niyeti hiçbir zaman bu durumu sürdürmek değil. Yarı iletken üreticisi daha çok i820 chipset ile üretimi arttırmak istiyor. Ancak bununla birlikte i820’ler ucuz Celeron-CPU’lar ve aynı zamanda da kökleşmiş SDRAM yapı taşlarını küçük görerek kullanımını reddediyor. Bunun yerine on kat daha pahalı ve biraz daha hızlı RAMBUS modülleri bulunduruyorlar ve alıcılar bunu uygun rakiplerine dönüştürmek zorunda kalıyorlar. Intel satış istatistiklerini değerlendirerek bu yüzden sistemlere Memory-Translation-Hub (MTH) donanımını da dahil ediyor. Seçim zorluğu: Solano anakartlarda ucuz onboard grafik yerine hızlı AGP kartları da tercih edebilirsiniz. MTH’nin görevi SDRAM modüllerini i820 chipsetlerine tercüme etmek ve Intel anakartlarının tekrar normal gelirli kullanıcıların kullanımına sunmak. Ancak MTH sadece 100 MHz hafıza sürümleriyle uyum sağlıyor ve bunu BX anakartlarının hızıyla gerçekleştiriyor. Yine de MTH eklentisinin huysuz ve sorun çıkaran bir donanım olarak ortaya çıkması Intel’in mükemmelliği düşünülürse tam bir fiyasko. Geç gelen idrak: Solano tekrar müşşterileri hedef alıyor Bu aralar Solano chipseti (i815/i815e) düzeltilerek, i8xx serisinin şanssızlık sonucu başarısız olduğu rekabet arenasına geri dönmesi bekleniyor. UDMA/ 100 arabirimi, AGP-4x-port, PC133 işlemci desteği ve sekiz kanala kadar onboard ses özelliği ile her şeye rağmen i815e geçmişte kaybettiği pazar payını geri kazanacak gibi görünüyor. Intel’in bu niyetle bir şansa sahip olup olmadığını görmeniz için CHIP 10 yeni anakartı sizin için test etti. Bununla birlikte ileriki sayfalarda bir chipsetin tamı tamına hangi özellikleri sunduğunu gösteren blok diyagramını ve Intel CPU’lar için oluşturulan farklı chipsetlerin nasıl ayırt edilebileceğini gösteren tabloyu bulabilirsiniz. Genel olarak bakıldığında i815 anakartların yüksek fiyatı, kendisiyle yaklaşık olarak aynı başarıma sahip VIA Apollo Pro 133A chipsetli anakartları daha cazip kılıyor. CHIP Intenational Test Merkezi İçerik 102 Testin galibi: Aopen AX3S Pro 102 Fiyat-Performans galibi: Gigabyte GA-60XM7E 104 Kısa ve kritik: Test karşşılaşştırmaları. Abit SE6, Asus CUSL, DFI CS65-EC, ECS P6ISA-II, Iwill W02-R, Lucky Star 6A815E, MSI 815E Pro, Soltek SL-65ME, 106 Temel Bilgiler: (Solano) chipsetler nasıl çalışşır? 108 Chipset özellikleri 109 i815 anakartları nasıl test ettik? 110 Sonuç 110 Tablo: Teknik veriler ve değerlendirme ? Donanım 102 | ŞUBAT 2 0 0 1 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar ?___ Çok kararlı ve stabil ?___ İyi donanım ?___ Mükemmel dokümantasyon Bilgi için: İhlas Acer Fiyatı: 135 $ + KDV www.aopen.com.tw çok iyi (10,00) Aopen AX3S Pro Foto-Finish’de Altın Madalya Aopen zafere burun farkıyla ve heyecanlı bir yarışşın ardından ulaşşıyor. Kuşşkusuz listedeki artıları dikkat çekici. AX3S Pro’nun gücü neredeyse hiçbir zayıf yönü bulunmadığı için kendi içerisinde yatıyor denebilir. İyi hız değerlerinin ve sağlamlığının yanında içerisinde Onboard Sound, CNR yada UDMA/ 100-IDE arabirimi gibi özellikler sunan büyük donanım paketi aynı türden anakartlar arasından sivrilerek ön plana çıkmasını sağlıyor. Ek bir USB-portu ya da ikinci bir BIOS gibi özellikleri boş yere rakiplerinde aramayın. Son özellik talihsizlik eseri BIOS gücellemesi sırasında olabilecek bir veri çöküşünü yedek BIOS ile düzeltilmesini hedeşiyor. Aopen bu özelliği "Die Hard BIOS" olarak adlandırıyor. Anlamsız gibi gözükse de chipsetin üzerindeki metal soğutucu altından yapılmış. Aopen soğutucu iletkeni olarak saf 24 ayar altın kullanmış. Yani artık bilgisayarınızı, kötü niyetlilerden Altın sarısı: Altın külçesi daha iyi bir soğutma sağlıyor. Tahminen ileride bir kadının parmağını süsleyecek yüzük haline gelecek. ?___ Testteki en iyi donanımlara sahip ?___ Oyun severler için çok hızlı Overclock olanakları kısıtlı Bilgi için: Empa Fiyatı: 145 $ www.gigabyte.com.tw çok iyi (9,14) Gigabyte GA-60XM7E Hızlı Donanım Mucizesi Gigabyte GA-60XM7E modeliyle yüksek hız ve farklı donanım özelliklerini bir araya getiriyor. Solano anakartlar genel olarak pahalı olarak değerlendiriliyorlar. Bu, zayıf 3D kapasitesine rağmen ürün maliyetinin onboard grafik ile artmış olmasından kaynaklanıyor. Ancak GA-60XM7E modeline vereceğiniz paranın karşılığını alacağınızdan emin olabilirsiniz. Diğer i815e anakartlar yakın hatta daha yüksek fiyatlardan satılmalarına karşılık bu derece kaliteli donanım sunmazlar. İlk bakışta Creative’in Soundblaster 128 işlemcisi göze batıyor. SB128 standartlaşmış AC97 kalitesinden çok daha iyi bir sonuç veriyor ve işlemci üzerinde sıkıntı yaratmadığı için bir anlamda katkıda bulunuyor. Ayrıca Aopen’da BIOS güncellemesi sırasında güvenliği arttıran ve ikinci bir şans tanıyan Die-Hard-BIOS yerine Gigabyte da Dual-BIOS gibi bir seçenek bulunuyor. Tüm diğer kartlarda bu önemli özellik unutulmuş. Soğutucu engeli: Büyük soğutucular bu kondansatöre çarparak eğilmesine neden olabilirler. korumak için, çalışma masanızın altındaki kasada saklamanız gerekecek. Çoğu kullanıcı için anlamsız olsa da altın değerinde bir parçaya sahip olduğunu bilmek hoş bir duygu. Kullanım kitabı üzerine de gerçekten söylenecek söz yok. Bu kitapçıkta önemli bilgilerin yanında kurulum hakkında da yardım sunuluyor. Böylece aceleci montajcılar da aralıklarını çabucak bulabiliyorlar. Anakartın tasarımı da prensipte çok iyi düşünülmüş. Ancak yukarıda da belirttiğimiz gibi mükemmel değil. Aslında Pentium’u altınla süslemek iyi bir düşünce değil. Samimi olmak gerekirse CPU yuvasının yanındaki birkaç kondansatör kendini sıkıştırarak zarar verebilir. Bununla birlikte eğer fan soğutucusuna önem vermiyorsanız AX3S Pro gerçekten yüksek kaliteli bir anakart. Hızı etkileyen özellikler test değerlerinin yoğun şekilde bir araya getirilmesiyle sağlanıyor. Bununla birlikte bu anakartın first person shooter Quake 3 Arena ile en iyi sonucu vermesini ve aynı zamanda performans sıralamasında üçüncü olmasını takdir etmek gerekiyor. Burada CPU yükünü hafişeten donanımsal ses chip’inin büyük faydası görülüyor. Kartın üzerinde ince ayarlar bulunmasına rağmen sevinmemelisiniz, çünkü GA-60XM7E ile overclock mümkün olmuyor. Bunun sebeplerinden biri CPU yuvasının yanında küçük fakat gözden kaçmaması gereken bir kondansatörün bulunması ve Die CPU’- nun üzerine yerleştirilecek herhangi bir overclock fanına engel oluşturması. Bu olumsuzluktan ötürü işlemcinize özen göstermeniz ve dikkatli olmanız gerekiyor. 1. Sıra 7. Sıra ? 104 | ŞUBAT 2 0 0 1 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar Asus CUSL modelini Golden Orb ile görmek isteyenler bu kondansatörler yüzünden başarısızlığa uğrayacaklar. Testin galiplerinin incelemelerini 102. sayfada bulabilirsiniz. Burada ise Solano anakart testindeki diğer yarışşmacıların kısa değerlendirmelerine yer veriyoruz. Abit SE6: Hem performans hem de sağlamlık açısından SE6 sınıfında kuşku yaratmıyor. Örnek niteliğindeki kullanım kitapçığı bu özelliklerin altını çiziyor. Ancak hevesimiz, Abit Web sitesinde yanlış tarihle belirtilmiş "BIOS-Update" ni kullanarak BIOS-Downgrade’e dönüştüğü zaman biraz olsun kırıldı. Bunun ardından SE6 Infineon hafıza modülleriyle çalışmayı reddetti. Ancak BIOS’un eski haline getirilmesinden sonra hiçbir sorunla karşılaşılmadı. Asus CUSL: Asus anakartı bu sefer ucu ucuna bir değerle ikincilikle yetinmek zorunda kaldı. Yine de CUSL tüm önemli değerlendirmelerde başarısını kanıtlamış iyi bir tercih. Asus normal AGP-Portu yerine daha pahalı APG-Pro slot’unu anakarta lehimlemeyi tercih etvır genel değerlendirmeye artı puanlar kazandırıyor. MSI 815E Pro: Hız ve sağlamlık konusunda MSI anakartı büyük başarı gösteriyor. Desteğin de yeteri kadar sağlanmış olması övgüye değer.Vcore yanında CPU-FSB değerlerinin küçük adımlarla değiştirilebilir olması fanatik ince ayarcılara örnek bir şekilde hizmet verildiğini gösteriyor. 815E Pro’nun üzerinde Golden-Orb soğutucu bulunması ilk sırada yer alan Aopen ve Asus’a göre handikap oluşturuyor. Eğer donanımınızda bir sorun ortaya çıkarsa LED-Diagnose özelliği bu problemin hızlı bir şekilde çözülmesine yardımcı oluyor. Böylelikle 815E Pro Infineon hafıza modülünü kabul etmediği zaman rekor sürede sorunun kaynağına ulaşmak mümkün oldu. Bu sorun ise BIOS’un 1.3 sürümüyle güncellenmesinin ardından ortadan kolayca kaldırıldı. Soltek SL-65ME: Diğer rakiplerine göre Soltek biraz daha yavaş, ancak tüm görevlerini sorunsuz ve etkili bir şekilde yerine getiriyor. Anakart tasarımı gerçekten çok başarılı ve işlemci ayarları açısından da ideal bir örnek. Soltek gücünü biraz da servis ve dokümantasyona ayırmış olsaydı üst sıralarda da yer alabilirdi. Kısa ve Kritik: Bir Bakışşta Test Değerleri İkili: Asus için bir CNR port yetersiz görülmüş ve gelecekte kullanıcıların isteklerine hitap edecek bu portun sayısı arttırılmış. Engel: Gigabyte anakartta da olduğu gibi kötü bir kondansatör CPU soğutucunun çalışma çabasına engel oluyor. miş.Anakart üzerinde ikili CNR bağlantısı ve aynı zamanda ek USB-Portu da bulunuyor. Fakat Asus’un Onboard-Sound özelliğine sahip olmaması puan kaybına neden oluyor. Aynı zamanda CPU yuvasının yanındaki kondansatör engeli de önemli bir dikkatsizlik. Bu hatanın önüne ancak uygun tasarlanmış özel bir soğutucuyla geçebildik. Anakartın overclock’a mükemmel uygunluğu bu yüzden ne yazık ki boşa harcanıyor. DFI CS65-EC: DFI paketinde yararlı ve akıllıca ekstralarla doldurulmuş bir ürün bulamayabilirsiniz ancak hızlı anakartlar başlığı altında testteki en iyi yarışmacı olduğunu gözden kaçırmamalı. Bunun sebeplerinden biri de onboard- grafik testlerinde gösterdiği başarı. CS65-EC aynı zamanda düzenli bir tasarıma ve overclock imkanına sahip. Ancak karışık hafıza modülleriyle çalışma sırasında sorunlara neden olsa da bu sorunun ileriki BIOS güncellemelerinde ortadan kaldırılması ümit ediliyor. ECS P6ISA-II: P6ISA-II’de onboard-grafik tercih edilmesi hız açısından sıkıntıya neden oluyor. Ancak hızlı bir AGP kartıyla ECS anakartının hızı oldukça yeterli. Genel olarak beraberindeki donanım sınırlı ancak çalışması için yeterli. Overclock’çuların CPU-Vcore değerini arttırmaları için fan soğutucu voltajı da yüksek düzenlenmiş. ECS ile birinci sınıf Web gezintisi iyi değerler ortaya koydu. Iwill WO2-R: Ses chip’i ve IDE-RAID özellikleri gerçekten gözleri büyülüyor. Ancak satın alırken ağzınızdan çıkacak "I will" sihirli sözcüğü size yaklaşık ??250 dolara????? mal olabilir. Yine de asla pişman olmayacaksınız, çünkü WO2-R testleri hızlı ve güvenilir olduğunu ispatlayarak tamamladı. Anakartın sıkışıklığı rahatsızlık yaratırken buna karşılık kullanım kitapçığı gerçekten yeterli. Lucky Star 6A815E: Lucky Star’ın 6A81- 5E modeli de güvenilirlik konusunda başarısını ispatlıyor. Sıkıntıya yol açacak tasarım ve yerleşim sorunlarıyla pek karşılaşılmadığı için kalite açısından da yüksek değerlere ulaşılıyor. Diğer başlıklar altından da gösterdiği ağırbaşlı ta- Saklambaç: Power-Connector’ün bulunması Abit’te daha kolay. AGP-4x-Slot Onboard grafik çıkışşı USB-Portları floppy Game Port Klavye Fare Seri 1 Seri 2 Network CNR-Port AC97-Sound IDE-Interface GMCH Graphics/Memory-Controller Intel FW82815 ICH2 I/O-Controller-Hub (Intel FW82801BA) Anabellek PCI-Slotlar Intel-FWH Firmware-Hub (BIOS) Super- I/O Devresi AC97-Codec 66 MHz 33 MHz 100/133 MHz 266 MByte/s U-DMA/100 Low-Pin-Count-Interface (LPC) Socket-370 İşşlemci (Pentium III, Celeron) PGA-/FC-PGA Yuvasında 106 | ŞUBAT 2 0 0 1 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar Temel Bilgiler: (Solano) Chipsetler Nasıl Çalışşır? En önemli parçanın işlemci olduğu fikrine kapılıp yeni bir chipsetin ne kadar önemli olduğunun farkına varamayabilirsiniz. Gerçekte sistemin temelini chipset,dola yısıyla anakart oluşturur. CHIP International Test Merkezinde yapılan inceleme gerçeği anlamanıza açıklamalı bir şekilde yardımcı olacaktır. İşlemci ile chipset arasındaki iletişim araba örneği ile açıklanabilir. İşlemci örneğimizde arabanın motorunu ve chipset de şasi ve elektronik aksamı meydana getirir. Chipset tek başına bile kesinlikle işlemcinin kalitesini ve çok fonksiyonluğunu etkiler. Hangi işlemci ve hafıza modüllerinin destekleneceğinden sabit disk kullanımına kadar birçok sorunun cevabı chipsette bulunmaktadır. Karışşık kopya: Bir anakart iki chip ile çalışşıyor Klasik chipsetler North-Bridge ve South- Bridge olmak üzere temelde iki chip’den oluşurlar. VIA’da bu ayrım geçerliliğini korurken Intel ise 8xx sınıfı chipsetlerin gelişimiyle birlikte tüm köprüleri alçaltarak bunları hub’lar altında topladı. Ancak gerçek görev dağılımında değişen pek fazla şey olmadı. Intel de artık North-Bridge’in görevlerini Graphics/ Memory-Controller-Hub yani kısaca GMCH yerine getiriyor. Bu GMCH işlemci,ana hafıza ve AGP grafiğin ortak işletiminin yürütülmesini sağlıyor. Böylelikle GMCH ayrı bir ekran kartı ya da onboard-grafik için kullanılmış oluyor. Tüm diğer aygıtlar önceden South- Bridge şimdi ise I/O-Controller-Hub olarak adlandırılan bölüm tarafından yönetiliyor. Aşağıda yer alan blok diyagramında da görüldüğü gibi ICH tüm bölgeleri elinde bulunduruyor. IDE arabirimi,ses,USB ve PCI yuvaları yada klavye,far e ve yazıcıları kapsayan tüm giriş çıkışlar ICH ile birlikte çalış- Blok Diyagramı: Solano Örneğine Göre Chipsetlerin Yapısı Model: Bu chipset gösterimi her ne kadar Solano (ICH2 destekli) üzerine kurulu olsa da tüm diğer chipsetlerin prensibini de açıklamaya yardı mcı olacaktır. Genel olarak farklar sadece donanım detayı ve adlandırmadan ibarettir. Paralel ? 108 | ŞUBAT 2 0 0 1 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar Chipset Özellikleri: Donanım ve Arabirim Destekleri Özellikler CPU Tipi IDE Arabirimi Bellek Tipi Max. Bellek Bellek Veri Yolu Hızı CPU-Frontside-Bus Onboard Grafik Onboard Sound AGP Slot Max. AGP-Mode ISA-Bus USB-Portları LAN-Controller AMR / CNR Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E, Pentium III/B*, Pentium III/EB* U-DMA/33 SDRAM 768 MByte 66/100/133* MHz 66/100 MHz – – • AGP 2X • 2 – – / – Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E, Pentium III/B, Pentium III/EB U-DMA/66 SDRAM 1.536 MByte 66/100/133 MHz 66/100/133 MHz – AC97 • AGP 4X • 4 – • / – Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E (yani 66 veya 100 MHz FSB’li tüm Intel CPU’lar) U-DMA/33 SDRAM 512 MByte 66/100 MHz 66/100 MHz • AC97 – direct AGP – 2 – • / – Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E (yani 66 veya 100 MHz FSB’li tüm Intel CPU’lar) U-DMA/66 SDRAM 512 MByte 66/100 MHz 66/100 MHz • AC97 – direct AGP – 2 – • / – Pentium II (100 MHz FSB), Pentium III, Pentium III/E, Pentium III/B, Pentium III/EB U-DMA/66 RAMBUS 1.024 MByte 300/356/400 MHz 100/133 MHz – AC97 • AGP 4X – 2 – • / – Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E, Pentium III/B, Pentium III/EB (sadece socket) U-DMA/66 SDRAM 512 MByte 100/133 MHz 66/100/133 MHz • AC97 • AGP 4X – 2 – • / – Celeron, Celeron2, Pentium II, Pentium III, Pentium III/E, Pentium III/B, Pentium III/EB (sadece socket) U-DMA/100 SDRAM 512 MByte 100/133 MHz 66/100/133 MHz • AC97 (6-Kanal) • AGP 4X – 4 10/100 MBit/s • / • Intel BX440 VIA Ap. Pro 133a Intel 810 Intel 810e Intel 820 Intel 815 Intel 815e • = evet – = hayır *Overclocklu işletim Tablodaki veriler sadece chipset fonksiyonlarına dayanır, anakartların ek özellikleri de olabilir. tırılıyorlar. ICH tüm bu görevleri tek başına yerine getirmenin zorluğundan ötürü Super-I/O yapıtaşı olarak adlandırılan asistanından yardım alır. Bu yapıtaşı aşağıda verilen giriş ve çıkış aygıtları için ICH ve blok diyagramı arasında ön güçlendirici görevini yerine getirir. Solano chipsetleri için şimdiden ICH2 olarak adlandırılan ikinci nesil giriş ve çıkış yöneticisi kullanılmaktadır. ICH2 bu sürümde U-DMA/100 sabit diskleri, CNR (Communication Network Riser ve Audio-Modem-Riser olarak ayrılıyor) destekleyerek aynı zamanda da iki katı fazla USB-Portu (2 yerine 4 adet) ve nispeten daha kolay bir ağ bağlantısının kullanımını sağlamaktadır. ICH2 bulunduran chipsetler i815e olarak adlandırılırlar ve bu tanımdan "e" eksildiğinde sadece ICH’- nin (2’siz) desteklendiği anlamına gelir. Fark nerede? Intel CPU’lar için detaylı chipset tanımı Aşağıda yer alan tabloda CHIP, Intel işlemciler için şu anda kullanılmakta olan Chipsetlerin farklarını ortaya koymuştur. Yeni satın alınacak bir anakartın 810 ya da 820 sınıfı olması artık düşünülmemelidir bile. VIA’nın Apollo Pro 133a Chipseti ise burada ilginç bir seçim alternatifi oluşturur. Eğer onboard ekran kartından vazgeçerseniz çok düşük bir fiyata esnek teknolojiden yararlanarak iyi bir seçim yapabilirsiniz. Örneğin ana hafıza miktarını 1.536 MByte’a (Solano’da 512 MByte) çıkarabilir ve halen 66 MHz hafıza modüllerini kullanıyorsanız Apollo chipsetli anakartı düşünmeden tercih edebilirsiniz. Ancak Solano anakartlarda bu imkanlar bulunmayacaktır. VIA Apollo Pro 133A bu bağlamda çok daha esnek bir chipset. Ayrıca bu chipsete sahip anakartların i815’li anakaratlara göre yaklaşık 30-40 dolarlık bir fiyat avantajı sözkonusu. Intel için aynı merkezden çıkan BX440 chipsetleri de tehdit ediyor. Çünkü oldukça ağır kullanıcılar overclock kaygısı yaratmayan bu eski alternatifte halen iyi yönler bulabiliyorlar. En azından gözde büyüyen 133 MHz desteğini BX ile geçiştirebilirler. Buna ek olarak sadece 66 MHz için hazırlanmış AGP-Bus Overclock yardımıyla 89 MHz’ye yükseltilebiliyor. Ama en iyi 3D hızlandırıcılarının gerçek performanslarına ulaşılamasa da overclock da yüksek başarı elde edildiğini de hatırlatmak gerekir. Bu yüzden BX 440, AGP-2x ve U-DMA/33 sınırlamalarına rağmen "Chipset rallisi" tablosunda da görüleceği gibi oyun severlerin ilk tercihi olmaya devam edeceğe benziyor. Anakart satın almayı düşünenler ayrıca bu ayki kapak konumuzda aradıkları birçok bilgiyi ve terfi seçeneklerini de bulabilirler. Chipset Rallisi: Hangi Chipset Daha Hızlı Koşuyor? Intel Outside: Intel olmayanı şimdilik daha hızlı. Fanatik oyunseverler için 133 MHz’e hızlandırılmış BX oldukça sıcak bir seçim. Solano ise sağlamlığını koruyor. Kaynak: CHIP Test Merkezi 116,8 fps 224,8 MByte/s 211,2 MByte/s 5.347 3Dmarks 5.382 3Dmarks 5.194 3Dmarks 4.965 3Dmarks VIA Apollo Pro 133a 133 MHz FSB Intel i815e 133 MHz FSB Intel BX440 mit 133 MHz FSB (overclocklu) Intel BX440 100 MHz FSB 3Dmark 2000 Bench32 Quake 3A 189,6 MByte/s 126,9 fps 159,8 MByte/s 110,2 fps 129,8 fps ŞUBAT 2 0 0 1 | 109 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar NASIL TEST ETTİK? i815 Anakartlar Testin baş oyuncusu 866 MHz hızındaki bir Pentium III oldu. Infineon marka 256 MByte PC-133 hafıza modülü ile DDRRAM’li GeForce-256 ekran kartı sistemin hızını düşürmeden çalıştırmak için çok uygundu. GeForce-256-DDR kartı olarak enerji kullanımı tercihinden ötürü anakartın sağlamlığını destekleyebilecek olan Annihilator Pro tercih edildi. Güç kaynağı olarak ise 300-Watt gücündeki Powerman tercih edilerek bu konuda bir sorun yaşanmaması sağlandı. Sistem üzerinde ise DirectX 7a yüklü olan Windows 98 SE işletim sistemi kullanıldı. _ Hız Tüm anakartlar dört benchmark testinde altı kez yarıştılar. Normal bir ofis hayatı nı canlandırmak için ise Sysmark 2000 yazılımı kullanıldı. Oyunseverlerin doğasını simüle etme konusunda da 3Dmark 2000 sistemlerin 3D yönünden gücünü açıkça ortaya koyabiliyordu. Ego-Shooter Quake 3A da oldukça iddialı bir grafik çiziyordu. Her anakart burada iki kez çalıştırıldı. Daha sonra oldukça güçlü Annihilator Pro ile Onboard ekran kartlarının yaratabileceği hız engelini ortadan kaldırmak için her kart bu zor testten bir kez de GeForce-256- DDR’lı bir sistem olarak geçirildiler. Son olarak yarışmacılar bir kez de hafı- za kullanımını ön plana çıkaran CHIPBench32 ile yüzleştirildiler. Burada da hafıza kullanımını etkilememesi yönünden onboard ekran kartı kullanıldı. _ Stabilite Stabilitenin denenmesi için sistem 933 MHz saat hızında ve 512 MByte hafıza tamamen kullanılacak şekilde çalıştırıldı. Gerilimin denenmesi için ise Kinston ve Samsung gibi farklı üreticilerin modülleri de denendi ve testi sorunsuz geçebilen donanım tam puan aldı. _ Ek Donanım Temel olarak bir anakartın ek donanımları ürünler arasındaki sağlamlık yada hızı farklarını yerinden oynatabiliyor. Bu yüzden ses, CNR, IrDA-Portu yada ek IDE-Controller gibi kullanışlı olan her şeye puan verildi. Tabii ki BIOS özelliği olan SPD (Hafıza tanıma) ve donanımın enerji yönetimi de bu başlık altında oldukça etkili oldular. _ Kalite Ek donanım değerlendirmesi donanımsal özelliklerin fazlalığını konu alıyordu. Kalite ise bulunan donanımın kullanı- mını kolaylaştıracak basit ancak gerekli ekleri konu alıyor. Bağlantı biçimlerini birbirine çevirebilen kablolar ya da chipset ve gerilim düzenleyicinin üzerinde yer alan soğutucu parçalar artı etki ederlerken kabloların bağlantı noktaları nı bulmayı kolaylaştıran renk kodlaması nın bulunmaması eksi puan olarak değerlendirildi. _ Overclocking Desteği Anakart üzerinde Frontside-Bus ve CPU-Vcore ayarının bulunup bulunmadı ğı ve uygulamadaki kolaylığı burada değerlendirildi. Örneğin büyük bir CPU soğutucusunun bağlanmasını engelleyecek bir yapı yarışmacılara eksi puan getirirdi. _ Dokümantasyon/Servis Anakartın el kitapçığı, bağlantı noktaları- nı ya da Jumper ayarlarını öğrenmeniz için iyi bir kaynaktır. Bu yüzden bu kitapçı ğı önemli bir değerlendirme olarak görmeliyiz. BIOS ayarlarının ve kurulumun detaylı anlatıldığı anakartlar artı puan aldılar. Servis ise anakart üreticisinin web sitesinde en yeni BIOS güncellemelerinin ve PDF biçiminde el kitapçı- ğının bulunmasına göre değerlendirildi. 10% 10% 10% 20% 20% 30% Dokümantasyon/ Servis Hız Ek donanım Kalite Overclocking olanağı Stabilite Test Kriterleri 110 | ŞUBAT 2 0 0 1 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar Sonuç İlerleme Çok Yavaşş "Intel Inside"lı yeni chipsetler müşteriyi memnun ediyor ancak çok fazla yenilik getirmiyor. Solano görevini performans yönünden göze batmadan, sakin ve sağlam şekilde gerçekleştirebiliyor. Özellik olarak daha iyi bir ses kalitesi elde edebilirsiniz ancak daha fazlasını alamazsınız. BX ataları na göre en büyük artısı ise sağlamlığı. Solano anakartları çok konforlu ve tamamlanmı ş bir kaplumbağa araba izlenimi veriyor. Her şey aslında bu kadar da kötü değil. Ancak şimdilik sadece coşkulu bir izlenim bırakamıyor. Her ne kadar bugün rakipleriyle eşit gibi gözükse de 18 ay sonra yani bir sonraki adımda Solano’nun birinci sırada yer alacak kadar gelişmiş olacağına kesin gözüyle bakılıyor. Bunun yanında VIA Apollo chipsetiyle birlikte sunulan S3 Savage ile grafik bütünlüğü de sağlıyor ve ilk testlerde başarılı bir izlenim bırakabiliyor. Öte yandan VIA ve AMD 266 MHz DDR hafı za modüllerinin desteğini bile sağladıkları için VIA’nın Intel türündeki anakart üretimine basit yaklaştığı gözleniyor. Kısaca eğer yeni bir sistem toplamak istiyor ve Intel Inside önceliğini düşünüyor ya da zorundaysanız i815 tabanlı anakartları tercih edebilirsiniz, çünkü uzun yıllar sorunsuz çalışma imkanına sahip olursunuz. Testin galibi Aopen AX3S Pro ve Gigabyte GA-60XM7E Gerçekten ucu ucuna bir rekabet gerçekleşti. Tek bir kişinin birinci olabileceği yarı şta daha baskın olan AX3S Pro galibiyeti göğüsleyebildi. GA-60XM7E ise üstün donanı- mıyla fiyat-performans ödülüne layık görüldü. Overclock’çular ise kendilerini bu anakartlardan uzak tutup MSI ya da Soltek riskini göze almaları gerekiyor. CHIP Puanı Firma Fiyatı Telefon Faks İnternet (www.) Donanımlar Chipset AGP/PCI/ISA Slotları Ser./Par./PS2/USB/IrDA Onboard-Sound/CN-Riser Wake-on-LAN/Wake-on-Modem Fan Bağlantıları BIOS BIOS Üreticisi BIOS Sürümü Performans/Güvenlik Optimizasyonu CPU/Sistem Kontrolü SPD Bellek Tanıması RAM Timeing Ayarları Overclock Desteği FSB Basamakları/133 MHz + CPU Çarpanı Vcore Basamakları/Bandwidth Fan Yerleşşimi Performans 3Dmark 2000 Sysmark 2000 Quake 3 Arena (640x480x16) CHIP-Bench32 Quake 3 Arena (onboard grafik ile) CHIP-Bench32 (onboard grafik ile) Değerlendirme Hız Fonksiyon/Stabilite Ek Donanım Kalite Overclock Desteği Dokümantasyon CHIP Toplam Puanı Özetle Ürün Aopen AX3S Pro 10,00 İhlas/Emeaa/Albim 135 Dolar * ** aopen.com.tw Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 1.07 •/• • • • 10 / 133 - 157 MHz 2,0 - 8,0 0,05 & 0,1V / 1,3 - 3,5V kötü 5.331 3Dmarks 177 Sysmarks 112,2 fps 188,2 MByte/s 30,6 fps 162,0 MByte/s Eksiği olmayan çok iyi bir anakart. Fiyatı da oldukça uygun. 1 Asus CUSL 9,96 Boğaziçi/Çizgi 133 Dolar * ** asus.com.tw Intel 815e 1/6/0 2/1/2/7/1 –/• (2) •/• 3 Award 1.002 –/• • • • 27 / 133 - 166 MHz 2,0 - 8,0 0,05V / 1,65 - 1,95V kötü 5.347 3Dmarks 176 Sysmarks 116,8 fps 189,6 MByte/s 30,9 fps 160,9 MByte/s Asus CUSL ile yine büyük bir iş başarıyor. Maalesef onboard sesi yok. 2 MSI 815E Pro 9,74 4K 140 Dolar (212) 259 38 00 (212) 260 57 47 msi.com.tw Intel 815e 1/6/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 1.3 •/• • – • 33 / 133 - 166 MHz 3,5 - 8,0 0,05V / 1,65 - 1,90V çok iyi-iyi 5.331 3Dmarks 175 Sysmarks 108,1 fps 189,8 MByte/s 31,4 fps 169,3 MByte/s 815E Pro çok başarılı bir anakart, her türlü talebi karşılıyor. Ses kurulumu ise biraz problemli. 3 • = evet – = hayır Testin galipleri kaliteli donanımları ve yüksek hızlarıyla rakiplerinden sıyrılıyorlar. Tüm ürünlerin genel değer alanı Her bir ürünün değer alanındaki yeri Puan Puan Puan ŞUBAT 2 0 0 1 | 111 Donanım Karşılaştırmalı Test ?___ i815 Anakartlar 4 5 8 6 7 9 Soltek SL-65ME 9,64 Ufotek 128 Dolar (212) 274 56 60 (212) 266 46 39 soltek.com.tw Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 17.08 •/– • – • 117 / 133 - 250 MHz 3,0 - 8,0 0,05V / +0,1 - +0,4 V iyi 5.333 3Dmarks 174 Sysmarks 111,5 fps 188,6 MByte/s 30,7 fps 163,0 MByte/s Teknik olarak çok iyi, ancak kitapçığı yetersiz. Sonuçta fiyatı da uygun. Abit SE6 9,58 Datagate/Çizgi 127 Dolar * ** abit.com.tw Intel 815e 1/6/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 9.6.00 •/• • • • 5 / 133 - 153 MHz 2,0 - 12,0 0,05V / 1,3 - 1,85V çok iyi-iyi 5.324 3Dmarks 177 Sysmarks 112,3 fps 190,0 MByte/s 30,9 fps 163,9 MByte/s Performans ve dokümantasyonda çok başarılı. Abit bu modeli ile de ürün yelpazesine başarılı bir ürün eklemiş. Lucky Star 6A815E 9,14 Boğaziçi 122 Dolar (212) 217 29 29 (212) 217 29 24 lucky-star.com.tw Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 1.1c •/• • – • 6 / 133 - 166 MHz 3,0 - 8,0 0,05V / 1,35 - 2,05V orta 5.329 3Dmarks 175 Sysmarks 112,4 fps 189,3 MByte/s 30,5 fps 163,0 MByte/s Pek ekstra özelliği olmayan sağlam bir anakart. Lucky Star en hesaplı i815 anakartlardan biri. DFI CS65-EC 9,32 Albim 122 Dolar (216) 349 33 51 (216) 347 59 33 dfi.com Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 14.09 •/• • • • 33 / 133 - 166 MHz 3,0 - 8,0 0,05V / + 0,05 - +0,2V çok iyi 5.334 3Dmarks 175 Sysmarks 112,1 fps 190,0 MByte/s 31,9 fps 169,5 MByte/s Onboard grafiği ile de oldukça hızlı. Çok iyi overclock seçeneklerine de sahip. Karışık RAM’lerde problemli. Gigabyte GA-60XM7E 9,14 Empa 145 Dolar www.empa.com.tr www.empa.com.tr gigabyte.com.tw Intel 815e 1/6/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award F3 •/• • – • – 3,0 - 6,5 + 10% çok kötü 5.334 3Dmarks 177 Sysmarks 114,7 fps 190,6 MByte/s 31,4 fps 163,4 MByte/s SoundBlaster 128 satın almaktan tasarruf etmek isteyen oyunseverler için ideal bir anakart. Iwill WO2-R 9,04 Pasifik Bilgisayar 165 Dolar (212) 212 88 67 (212) 212 61 67 iwill.net Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 3 Award 2.30 •/• • – • 7 / 133 - 200 MHz 3,0 - 8,0 – çok iyi 5.342 3Dmarks 179 Sysmarks 109,1 fps 190,6 MByte/s 31,6 fps 164,3 MByte/s RAID kullanıcıları için başarılı bir Pentium altyapısı. Diğerleri içinse daha uygun anakartlar mevcut. ECS P6ISA-II 8,82 Metropol 82 Dolar (212) 212 39 45 - ecs.com.tw Intel 815e 1/5/0 2/1/2/4/1 •/• •/• 2 Award 1.0 •/• • – • 4 / 133 - 150 MHz 3,0 - 10,5 – çok iyi-iyi 5.337 3Dmarks 176 Sysmarks 113,0 fps 190,0 MByte/s 30,9 fps 160,5 MByte/s Donanım olarak pek başarılı olmasa da teknolojik olarak başarılı bir anakart. Overclock ayarları ise yok gibi. 10 * Telefonlar= İhlas: (216) 317 96 50 / Emeaa: (212) 210 08 58 / Albim: (216) 349 33 51 / Boğaziçi (212) 217 29 29 / Çizgi: (212) 356 70 70 / Datagate: (212) 288 53 11 ** Faks: İhlas: (216) 317 96 61 / Emeaa: (212) 210 90 76 / Albim: (216) 347 59 34 / Boğaziçi: (212) 274 38 10 / Çizgi: (212) 356 70 69 / Datagate: (212)288 07 86 Puan Puan Puan Puan Puan Puan Puan 114 | ŞUBAT 2 0 0 1
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu