Smart Tag Kursu -Bölüm 3 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 101 CHIP | OCAK 2002 MOSTL XML dosyaları, Office XP’ye hangi anahtar kelimeyi tanıyacağı ve buna karşı ne tip bir davranış sunacağını belirtebiliyor. Aslında MOSTL bir Excel çalışma sayfasından başka bir şey değil Bir Excel çalışma sayfası üzerine hazırlanmış MOSTL Generator, aslında sadece bir akıllı etiket oluşturmak için gerekli bilgileri toplamak için kullanılıyor. SmartTag- MOSTLGenerator.xlt ismini taşıyan bu çalışma sayfası taslağı, kullanıcıların çalışma sayfasını nasıl kullanacaklarını anlamları için açıklama ve örnek verilerle de zenginleştirilmiş. Açıklamalar, her hücrenin sağ üst köşesinde kırmızı üçgenlerle ifade ediliyor. MOSTL, bilgileri 3 farklı bölüm altında topluyor. Bunlardan ilki olan MOSTL Properties bölümü, akıllı etiketler üzerine temel bilgileri içeriyor. Bu bilgiler içinde akıllı etiketlerin kullanıcıya gösterilecek ismi, dil seçimi için yerel ID’si, amacının tanımı, daha fazla bilgi için Uniform Resource Locator (URL)’si, bir namespace olarak tanımlanmış akıllı etiket tipi ve son olarak da Word ya da Excel içinde kullanılmak üzere tanımlanmış bir akıllı etiket menü başlığı da yer alıyor. İlkinden farklı olarak sadece akıllı etiket “action”larını içeren bu bölümde öncelikle her “action” için kendine has bir ID tanımlanması gerekir. Bu ID istediğiniz kadar uzun olabilir. Caption bölümü ise kullanıcılara her “action”ın ne işe yaradığını belirtmek için kullanılır. Bu caption’lar, kullanıcının belge içinde bir akıllı etikete tıklamasıyla görüntülenirler. Son olarak URL’ler de gerçekleştirilecek işlemi içerirler ve formatları da çok fazla esnektir. Herhangi bir geçerli URL olabileceği gibi URL içine bir "{TEXT}" de yerleştirilebilir. Daha sonra URL’nin yüklenmesi durumunda anahtar kelime bu {TEXT} ile değiştirilecektir. Bu da kullanıcılara anahtar kelimelere bağlı dinamik URL’ler oluşturabilme şansı tanıyacaktır. MOSTL tanımlamaları içinde yer alan son bölüm ise tanımlanacak anahtar kelimelerin listesinin yer aldığı Recognizer Terms bölümüdür. Bu liste elle girilerek oluşturulabileceği gibi bir arama sonucunda da oluşturulabilir. Bu noktada Excel, kullanıcılara bir veri tabanından ya da Web’den anahtar kelime listeleri girişi için birçok yararlı veri sorgulama aracı sunarak yardımcı olabiliyor. Veritabanından veri girişi için, Excel’in Data menüsünden Import External Data’yı seçip Import Data kısmına tıklamak yeterli oluyor. Daha sonra açılacak olan sihirbazdaki adımları takip ederek bir veritabanına bağlanıp anahtar kelime listesini alabilirsiniz. Bir web sayfasındaki veri ile bağlantı sağlanmak istendiğinde ise bir web sorgulaması yapılması gerekir. Web sorgulamalarına da yine Excel’in Data menüsünden bu sefer Import External Data seçeneğine tıklayarak ulaşabilirsiniz.Daha sonra da yeni web sorgulaması tuşuna basmanız gerekir. Tüm bu bilgiler toplandıktan sonra kullanıcı “Export MOSTL XML” tuşuna tıkladığında basit Visual Basic for Applications (VBA) rutini yardımıyla, MOSTL XML dosyası uygun Office XP klasörü altına yerleştirilecektir. Yukarıdaki kutuda bu şekilde oluşturulmuş örnek bir XML dosyası yer almaktadır. ExportSettings kartı ise MOSTL XML’lerin oluşturulması için gerekli bir dizi ek ayarlama içerir. Burada ilk girilecek bilgi XML’nin kaydedileceği klasörün MOSTL İLE OLUŞTURULMUŞ AKILLI ETİKET KODU İ?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?> İFL:smarttaglist xmlns:FL="urn:schemas-microsoft-com:smarttags:list"> İFL:name>Web Standards Smart Tagİ/FL:name> İFL:lcid>1033İ/FL:lcid> İFL:description>Test of Smart Tag List Generator for Excelİ/FL:description> İFL:moreinfourl>http://İ/FL:moreinfourl> İFL:smarttag type="urn:schemassmarttaglistgenerator: excel#webstandards"> İFL:caption>Web Standards (MOSTL)İ/FL:caption> İFL:terms> İFL:termlist>XML,XSLT,CSS,HTML,JavaScript,VBScript,İ/FL:termlist> İ/FL:terms> İFL:actions> İFL:action id="msdn"> İFL:caption>MSDN Web Siteİ/FL:caption> İFL:url>http://search.microsoft.com/us/dev/default.asp?qu={TEXT} İ/FL:url> İ/FL:action> İFL:action id="deja"> İFL:caption>Google Newsgroup Searchİ/FL:caption> İFL:url>http://groups.google.com/groups?q={TEXT} İ/FL:url> İ/FL:action> İ/FL:actions> İ/FL:smarttag> İ/FL:smarttaglist> Sadece Excel Yetiyor: SmartTagMOSTLGenerator. xlt çalışma sayfası taslağı, tüm anahtar MOSTL XML bileşenlerinin tanımlanması için kullanılıyor. Smart Tag Kursu -Bölüm 3 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 104 CHIP | OCAK 2002 akıllı etiket listesi ancak 5,000 tanımlama terimi içerebilir. Eğer bundan daha fazla tanımlama terimine ihtiyacınız varsa ya da zaman içinde bu limiti açacak gibi duruyorsa en baştan, binary dosya biçimini kullanmak doğru seçim olacaktır. Binary dosya biçimi 100,000 tanımlama terimi içerebilir. 3 Veri entegrasyonu: XML dosyaları düz metin dosyaları olduğundan herhangi bir metin editörü ile içlerini açıp düzenlemek çok kolay olur. Ancak bazen kullanıcılar istemeyerek de olsa XML dosyasının içeriğini değiştirip akıllı etiket listelerinin işlevini bozabilirler. Binary depolama ise iyi bir güvenlik ve altyapı sağlamasa bile kullanıcılara yanlışlıkla yapılacak değişikliklere karşı hafif bir koruma sağlayabilir. Ayrıca binary dosya biçimindeki tanımlama listeleri de aynen XML biçiminde olduğu gibi rahatlıkla güncellenebilir. Metin tabanlı terim listelerini binary dosyaları ile değiştirmek Binary tanımlama listeleri MakeTrie aracı ile oluşturulmuş bir .BIN dosya içinde yer alır. Bir binary dosya biçimindeki listeyi kullanmak için ise XML akıllı etiket listesi dosyasına, içinde liste olan .BIN dosyası için bir gösterge koymak gerekir. Bunu XML dosyasına bir İtermfile ıtag’ı koyarak yapabilirsiniz. Bu yeni tag, İterms> tagı içindeki virgülle ayrılmış değer listesinin yerine alacaktır. İtermfile ıtag’ı mutlaka içinde .BIN dosyasının isminin bulunduğu bir İfilename ıtag’ı da içermelidir. Aşağıdaki örnek, belirli borsa hisselerini tanıyan akıllı etiket listesi içinde kullanılan terim listesinin nasıl tanımlandığını göstermektedir: İFL:terms> INTL, MSFT, CMPQ, QQQQ İ/FL:terms> Aşağıdaki bir diğer kod örneği ise içinde adıdır. Office XP MOSTL XML dosyalarını kaydetmek için default olarak C:\Program Files\Common Files\Microsoft Shared\ Smart Tag\Lists\ klasörünü kullanır. Ancak sizin ayarlarınıza göre bu klasörün değiştirilmesi gerekebilir. İkinci girilecek bilgi ise MOSTL XML dosyasının ismidir. Yine default olarak, akıllı etiketin daha önceden belirlenmiş tanımla isminden otomatik bir dosya ismi oluşturulacaktır. İsterseniz bu hücreye farklı bir isim yazıp bunu da kullanabilirsiniz. Akıllı etiket sınırlarını aşmak ve veri entegrasyonu için iki araç Daha öncede bahsettiğimiz gibi bir XML dosya olan Microsoft Office Smart Tag List Tool (MOSTL), kullanıcıların HTTP tabanlı “action”lar ile hızlıca akıllı etiketler oluşturmalarına yardımcı oluyor. Bu XML dosya SDK’da tanımlanan akıllı etiket liste şemasına uygun olarak hazırlanıyor ve içinde de tanımlamada kullanılan anahtar kelimeleri içeren akıllı etiket ile ilgili bilgiler yer alıyor. XML’in kullanılmasıyla da tanımlama terimlerinin hızlıca ve tanınmış bir dosya biçiminde saklanması gibi bir avantaj da elde edilmiş oluyor. Ancak bu avantaja rağmen geliştiriciler bazen tanımlama terimlerini binary dosya biçiminde saklamak da isteyebilir. Çünkü bu şekilde akıllı etiket liste şemasının ve XML dosya formatının sınırları aşılabiliyor ve veri entegrasyonu da daha kolay oluyor. Bu tür durumlarda kullanılabilecek MakeTrie aracı ile oluşturulacak binary dosya biçimindeki tanımlama terimleri listesi ise MOSTL ile yaratılmış akıllı etiket listeleri ile de tam uyumlu oluyor. Komut satırından çalışan Maketrie.exe geliştiricilerin akıllı etiket tanımlama terimlerini binary (.BIN) dosya formatında saklamalarını mümkün kılıyor. Bu şekilde özellikle düşük bant genişliğine ya da depolama alanına sahip olunması durumunda terim listelerinin çok fazla büyük olması dezavantajının da önüne geçilmiş oluyor. Binary tanımlama listelerinin diğer listelere göre avantajları MOSTL, HTTP tabanlı “action”ları destekleyen akıllı etiket listelerinin oluşturulmasına izin verir. Bir akıllı etiket listesi ile ilgili bilgiler ise akıllı etiket liste şeması ile uyumlu bir XML dosyasında saklanır. Bu şema akıllı etiketin tanıyabileceği terim listelerine izin verir. Listeler ise XML dosyası içinde virgülle ayrılmış bir şekilde bulunabileceği gibi ayrı bir binary veri dosyası içinde de bulunabilir. Her iki metodun da kendine has avantajları bulunmaktadır. Bunları depolama, ölçeklenebilirlik ve veri entegrasyonu şeklinde 3 başlık altında inceleyebiliriz. 3 Depolama: Binary dosya formatı, XML’den çok daha verimli bir depolama ortamıdır. Binary biçiminde saklanmış tanımama listeleri sabit diskte daha az yer kaplayacağı gibi kurulum ya da güncelleme sırasında ağ üzerinde daha hızlı da transfer edilebilirler. Eğer depolama alanı ve transfer hızları işinizde en çok dikkat edilecek hususlarsa, binary depolama XML’e göre çok daha iyi bir çözüm olacaktır. 3 Ölçeklenebilirlik XML’ler basit ve anlaşılır bir yapıya sahiptirler. Ancak bir XML Orjinali Kadar İyi: SmartTagMOSTL Generator.xlt çalışma sayfası taslağı tarafından yaratılmış bir örnek akıllı etiket sorunsuz çalışabiliyor. Kayıt Özellikleri: Oluşturulacak akıllı etiketin kaydedileceği yeri belirtmeyi unutmayın. 106 Smart Tag Kursu -Bölüm 3 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET terimlerin bulunduğu .BIN dosyasına nasıl bağlantı yapıldığını göstermektedir: İFL:terms> İFL:termfile> İFL:filename>stocks.binİ/FL:filename> İ/FL:termfile> İ/FL:terms> İ/FL:terms> .BIN dosyası mutlaka yerel bilgisayar üzerinde XML dosyasının bulunduğu akıllı etiket klasörüne kopyalanmalıdır. Komut satırı yazılımları ile çalışmak çoğu zaman zordur Binary tanımlama listeleri ile çalışmak için ise Microsoft, kullanıcılara 2 yararlı araç sunuyor. Bunlardan daha önce de ismini telaffuz ettiğimiz MakeTrie binary tanımlama listeleri yaratmak için TestTrie ise bunları test etmek için kullanılıyor. MakeTrie bir metin listesini binary .BIN dosyaya çevirdikten sonra isterseniz TestTrie adlı programı kullanıp bu .BIN dosyası içindeki tanımlama terimlerinin doğru olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Daha öncede belirttiğimiz gibi komut satırından çalışan MakeTrie, dosya biçimi olarak metin dosyalarını açar. Dolayısıyla da programı kullanabilmek için öncelikle akıllı etiket listelerinin tanıyabileceği terim listelerinden oluşan bir metin dosyası oluşturmak gerekir. Bu dosyada da her öğe tek bir satıra gelecek şekilde girilmelidir. Ayrıca terim listesindeki büyük küçük harf farkının da önemli olduğunu unutmamak gerekir. Yani her terim hem küçük harşerle hem de büyük harşerle iki kere girilmelidir. Örneğin tanımlama terimleriniz terms.txt adlı bir dosyanın içindeyse komut satırınız şu şekilde gözükmelidir: C:\maketrie.exe terms.txt Bu komut terms.bin ismi altında ve içinde tanımlama terimlerinin yer aldığı bir binary dosya oluşturacaktır. Programın diğer parametrelerine ulaşmak için ise yine komut satırında bu sefer maketrie.exe –help komutunu kullanarak detaylı bir yardım menüsüne erişebilirsiniz. MakeTrie’yi kullanırken aklınızda bulunması gereken ayrıntılar Programı kullanırken dikkat etmeniz gereken noktalar oldukça fazla. Örneğin hazırladığınız metnin Unicode formatında kaydedilmesi tavsiye olunuyor. Eğer metin dosyanızı bu formatta kaydetmezseniz, MakeTrie kullanılan karakter seti konusunda bir tahmin yürütecek ve ona göre davranacaktır. Bu da bazı uluslararası işleyen sistemlerde sorunlara yol açacaktır. Bunun yanında metin dosyasının her satırının da en fazla 128 karakterden oluşma zorluğu bulunuyor. Herhangi bir şekilde bir satırı tekrarlamak ya da metin dosyası içindeki son satır da dahil olmak üzere boş satırlar bırakmaktan da kesinlikle kaçınmak gerekiyor. Program tüm veriyi otomatik olarak sıralar. Dolayısıyla sizin daha önceden zaten sıralı olarak veri girişi yapmanız sistemi hızlandıracaktır. Ancak çok da gerekli değildir.Ayrıca daha önce de belirttiğimiz gibi tanımlama terimleri arasında büyük küçük harf farkı bulunduğundan, akıllı etiketlerin anahtar kelimeleri sorunsuz tanıması için her iki türlü de belirtmeniz yararlı olacaktır. Son olarak da herşey bittikten sonra diğer araç olan TestTrie ile hazırladığınız dosyayı test etmeniz de tavsiye edilir. Yine bir komut satırı programı olan TestTrie, MakeTrie ile hazırlanmış .BIN dosyalarının içeriğine göz atmak için kullanılır. Binary .BIN dosyaları okuyabilen program çıkış olarak dosya içindeki tanımlama terimlerinin bir listesini sunuyor. Örneğin: C:\testtrie.exe terms.bin komutu, terms.bin içindeki tüm terimleri listeleyecektir.Unicode olmayanlar da dahil olmak üzere herhangi bir code page belirlemek için ise, /c parametresini tüm komutlara ek olarak en sona eklemek yeterli olacaktır. Aynı MakeTrie’de olduğu gibi komut satırında testtrie.exe –help yazdığınız zaman program ile ilgili yardım alabilirsiniz. Son olarak bir değerlendirme yapacak olursak, akıllı etiket XML listesi dosyasındaki “action”ların hep HTTP tabanlı olanlarla sınırlı kaldığı açıkça görülebilir. Bu da, tanımlanmış nesnelerden uygulama belgelerine bilgi besleyebilmek gibi güçlü bir görevi olan akıllı etiketleri sınırlamaktan başka bir şey değildir. Akıllı etiket XML listeleri aslında yazı boyunca anlattığımız şekli ile de oldukça başarılıdır. Ancak daha üst seviye kapasiteye sahip “action”lar daha çok akıllı etiket action DLL’leri formunda karşımıza çıkarlar. Ancak bunları kullanmak programcılık üzerine biraz daha fazla bilgi gerektirir. Önümüzdeki ay Smart Tag kursumuzun son bölümü CD üzerinde yer alacaktır. Ayrıca önceki bölümleri kaçırmış olanlar da tüm eski bölümlere yine CD üzerinden ulaşabilirler. MahmutKarslıoğlu, mkars@chip.com.tr CHIP | OCAK 2002 MakeTrie Parametreleri: Temel kullanımda pek gerek duyulmasa da program zengin bir parametre listesine sahip. Binary Dosya İçeriği: TestTrie ile .BIN dosyaları içinde hangi tanımlama terimlerinin olduğunu rahatlıkla görebilirsiniz. Microsoft, Windows XP ile sonunda her iki pazara da hitap ediyor: Yeni işletim sistemi, Windows 2000 ile 9x yapısını mükemmel bir şekilde birleştiriyor ve kullanıcılara heyecan dolu bir gelecek vaat ediyor. İşletim Sistemi Windows XP’ye Windows Millenium işletim sistemi bir yıldır piyasada ve Windows 2000’in kullanıma sunulmasının üzerinden de çok az bir süre geçti. Ancak Microsoft yepyeni işletim sistemi XP (Experience) ile yeniden evinize girmeyi hedeşiyor.B u durumda tekrardan yeni bir işletim sistemi kurmalı ve en nihayet oturtmaya çalıştığınız sistemi yeni baştan yaratmalısınız.Çoğu kullanıcı bugüne kadar bilinçli bir şekilde XP’yi bekledi ve Millenium çocuğu Windows 2000’i tercih etmedi.H er zaman olduğu gibi yeni bir işletim sistemiyle akıllarda oluşan soru işaretleri XP’de de tekrarlanarak karşımıza çıkıyor.Gerçekten XP’ye geçmeye değer mi? Yeni bir kurulumda her şeyi baştan ayarlamak ve kurmak büyük bir yük sayılmaz mı? Ve tabii ki, yeni donanımlar için harcamanız gereken yatırımın karşılığını alabilecek misiniz? Eğer böyle düşünüyorsanız ya da tasarruf etmek zorunda olduğunuz bir döneme girdiyseniz, ne yazık ki yeni ve güzel bir geleceği de kaçırıyorsunuz demek. Çünkü Windows XP sadece mükemmel derecede stabil olmakla kalmıyor aynı zamanda (uygun donanımlar bulunduğu takdirde) hayatınıza da gerçekten neşe katıyor. Y eni işletim sistemini kurmak için katlanacağınız zahmete kesinlikle değecektir. CHIP yeni işletim sistemine geçişin nasıl yapılacağını ve dikkat etmeniz gerekenleri size adım adım gösteriyor. Home ve Professional sürümleri arasındaki fark: Windows XP iki farklı sürüm ile piyasaya çıktı.Son kullanıcı için tavsiye edilen Home- Edition ve tamamen işletmelere yönelik hazırlanmış Professional-Edition.İkinci sürümün Home sürümünden farklı İÇİNDEKİLER Windows XP’nin getirdikleri: Geçiş için 10 neden İspiyonlanan Kullanıcı: “Microsoft’un öğrendikleri” Tweak-XP: Windows XP’nin ince ayarları Her duruma karşı: XP’nin kaldırılması 109 110 112 114 CHIP | OCAK 2002