21 CHIP | OCAK 2002 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CPU ve ekran kartınız olabilir ama bunları birarada çalıştırabilmek için chipsetin fonksiyonlarına ihtiyaç duyarsınız. Zira chipset bu bileşenler arasındaki veri akışını düzenler. chipsetler genellikle kuzey köprüsü (North Bridge) ve güney köprüsü (South Bridge) olmak üzere 2 temel bileşenden oluşur. Kuzey köprüsü bellek, CPU ve AGP veriyolundan sorumluyken güney köprüsü (destekleniyorsa) tümleşik ses, USB, seri ve LPT portlar, IDE kanalları ve PCI yuvalarından sorumludur.Kuzey ve güney köprüleri genellikle ayrı iki chip olarak anakartın farklı uçlarında bulunursa da bazı chipsetlerde her iki birimin tek bir chip içine yerleştiği de görülüyor (ALi ’ nin böyle chipsetleri var). Aslına bakarsanız en büyük chipset üreticisi olan Intel, uzun zamandır kuzey/güney köprüsü yerine isim olarak MCH (Memory Controller Hub) ve ICH (I/O Controller Hub) terimlerini kullanmayı tercih ediyor. Piyasada sözü geçen chipset üreticileri arasında ALi, SiS ve VIA hem AMD hem de Intel işlemciler için chipset üretirken Intel ve AMD sadece kendi işlemcilerini destekleyen chipsetler üretiyor. Intel’den düşük maliyetli P4 çözümü: i845 Intel P4’ü tasarlarken PIII mimarisiyle gelinebilecek en uç noktaya gelmiş olduğunun farkındaydı. Bu yüzden sadece yeni bir işlemci değil aynı zamanda yeni bir chipsete de ihtiyacı olduğunu biliyordu. Her ne kadar RAMBUS mimarisi P4’ten önceye (i840) dayansa da düşmeyen fiyatları yüzünden RDRAM’e kullanıcılar hep temkinli yaklaştı. Öte yandan P4 tasarlanırken yüksek performansı yüzünden RAMBUS yapısı temel alındı. Her ne kadar RDRAM 1-2 yıl önceki kadar pahalı değilse de SDRAM fiyatlarındaki büyük düşüşler RDRAM ve SDRAM arasındaki fiyat farkının kapanmasına engel oldu. Buna bağlı olarak SDRAM’de hala gündemde kalmayı başardı ve bu bir süre daha böyle devam edecek gibi. P4, i850 chipsetiyle birlikte lanse edilince pek çok kullanıcı bu yeni platformu bir anlamda “yadırgadı”. RAMBUS yani RDRAM kullanan i850 chipseti hala pek çok kişi için soru işaretiydi. Bu aşamada Intel çok geçmeden SDRAM destekli P4 chipseti i845’i piyasaya sürdü. Bu yeni chipset fiyat ve toplam maliyet olarak i850’ye nazaran başarılıydı belki fakat performans için ne yazık ki aynı şeyleri söylemek zor. Zira i850 chipsetinin sahip olduğu Dual Channel RAMBUS mimarisinde bellek ve kuzey köprüsü (Memory Controler Hub ya da kısaca MCH) arasında 3.2GB/sn olan veri aktarım hızı, i845’te SDRAM’in sınırlamaları yüzünden 1.06GB/sn’ye düşüyordu. Intel i845 içine SDRAM’in tüm olanaklarından sonuna kadar yararlanmasını sağlayacak bazı yeni ve özel eklemeler yaptıysa da P4 işlemciler gerçekten de i845 chipsetinde hayal kırıklığı yaratan bir performans ortaya koyuyorlar. Eski AGP kartınıza elveda demenin zamanı 400MHz FSB hızında çalışan ve PC133 SDRAM destekli 82845 MCH, sadece 1.5V, 4x AGP kartları destekliyor. AGP ile MCH arasındaki veri aktarım hızıysa maksimum 1GB/sn’ye kadar çıkabiliyor. Güney köprüsü (I/O Controller Hub ya da kısaca ICH2) 82801BA ise toplam 4 USB portunu ve ATA 100 standardını destekliyor. Geliştirilmiş AC97 ile 6 kanal ses ve entegre ağ olanakları da 82801BA’nın yetenekleri arasında. Bunun dışında i845 chipsetinde MCH ile ICH2 arasındaki veri akış hızı 266MB/sn. i845 chipseti de tıpkı i850 gibi iki ayrı çıkış veren güç kaynağına sahip bir kasaya ihtiyaç duymakta. Bu arada testimizdeki i845, i845D ve i850’nin eski 3.3V AGP ekran kartlarını desteklemediğini hatırlatmakta fayda var. Bu tür bir kartın kullanılması durumunda anakartın zarar görmesi muhtemel. Kartın AGP2x ya da 4x olması yazık ki bu konuda ayırıcı olmaya yetmiyor. Yani grafik kartınızın slot bağlantısının 2 ya da 3 çentikli olması sizi aldatmasın. Zira bazı SiS, nVidia TNT2 ve TNT Vanta işlemcili kartların AGP4x 3.3V olduğu biliniyor. Bu aşamada en iyisi yeni bir anakart satın alırken desteklediği AGP kartın türünü iyi belirlemek ve mevcut ekran kartınızla karşılaştırmak. Her halükarda AGP2x kartların çoğunlukla 3.3V olduklarını ve bu konuda problem çıkardıklarını hatırlatmakta fayda var. SDRAM ve P4: Kesinlikle çok sevimsiz bir ikili Testimizde i845 chipsetini Abit BL7-RAID temsil ediyordu. Bize herhangi bir sorun çıkartmayan anakart tüm testleri takılmadan bitirdi. Aslına bakarsanız SDRAM fiyatlarının bu kadar düştüğü bir zamanda böyle bir anakart insana göz kırpmıyor değil. Fakat bu durumda performans tablomuza bir daha bakmanızı öneririz. i845, P4 için üretilmiş en düşük performanslı chipset ve öyle ya da böyle bizim tarafımızdan tavsiye edilmesi mümkün değil. Bu aşamada RDRAM için fazladan para ödemek istemeyen yeni sistem alacak okuyucularımız, fiyat olarak şu sıralar SDRAM ile RDRAM arasında seyreden DDR destekli P4 anakartlara yönelebilirler. PIII işlemcili sistemlerinden P4’e terfi etmek isteyen okuyucularımız ise (özellikle PIII800 gibi bir işlemcileri varsa) i845 chipsetli bir anakart satın almaları durumunda P4 işlemcisiyle ciddi bir perfori845 chipsetinin blok şeması: i845 chipsetli anakartlar, gerek P4’ün avantajlarından yararlanamamaları, gerekse günümüz ihtiyaçlarına cevap vermemeleri açısından cazip değiller. P4’e Ayak Bağı: Yeni nesil bir işlemci olan P4’ün eski zamanlara ait tek bağlantısı olan SDRAM destekli i845 chipseti, uygun fiyatın herşey olmadığını anlatan iyi bir örnek. 22 CHIP | OCAK 2002 mans artışı yaşayamama ihtimalini gözönünde bulundurmalılar. Intel DDR destekli i845D ile günah çıkarıyor Bundan 2 yıl önce davet edildiğimiz ve Münih’te düzenlenen VIA Technical Forum’da gördüklerimiz oldukça heyecan vericiydi.VIA,AMD ve neredeyse tüm büyük bellek üreticileri DDR belleği yere göğe sığdıramıyordu. Bunu yaparken tabii RDRAM’i de yerin dibine batırdıklarını tahmin edersiniz. Intel’se doğal olarak (çoğu zaman resmi olmasa da) bunun tam tersi bir söylem içinde oldu ve DDR belleğin stabilite sorunlarından dem vurarak RAMBUS’ın üstünlüklerinden bahsetti. Zaman geçti fakat Intel haklı çıktı. Şu an için RDRAM yani i850 chipseti P4 için en performanslı chipset. Bunu söylerken P4 destekli DDR chipsetlerin performansını dikkate alıyoruz. Fakat 850 chipsetini taşıyan anakartların yüksek fiyatına ek olarak RDRAM fiyatlarının da SDRAM ve DDR belleğe göre yüksek olması, kullanıcıları yeni arayışlar içine itmiyor değil. Aslında VIA’nın P4X266 ile bu konuda epey önceden atmış olduğu bir adım var. Ayrıca SiS de 645 ile DDR destekli P4 chipset kervanına katılmış durumda. Fakat bizzat Intel’in DDR destekli bir chipset üretmesi trendin gidişatı açısından önemli bir gelişme. Intel’den güzel bir sürpriz: DDR destekli chipset Intel bir iki “ufak” makyajla SDRAM destekli 845 chipsetini DDR destekli hale getirmeyi başardı ve i845D ortaya çıktı. Neden gerekli değişiklikleri ufak bir iki makyaj olarak nitelendirdiğimizi açıklayalım. Herşeyden önce iki chipset dış görünüş ve isim itibariyle aynı. Yani 845D chipseti de MCH olarak 82845 ve ICH2 olarak da 82801BA’yı kullanıyor.Ayrıca her iki chipsetin de aynı CPU Bus mimarisine sahip olması tesadüf değil. Tabii Intel gibi bir dev 845 chipsetini tasarlarken daha baştan DDR’a geçişi planlamış ve tasarımda bu yönde bir esnekliği dikkate almış olabilir, bunu bilemeyiz. Sonuç olarak MCH’de SDRAM’den DDR belleğe geçiş sırasında tabii ki bazı değişiklikler yapılmış. Bizce iyi de olmuş. Her halükarda i845D genel özellikleri açısından SDRAM/DDR farkını saymazsak i845’e çok benziyor. Tabii performans konusu hariç. Şu an için DDR 200/266 desteğine sahip olan 845D, bunun bir sonucu olarak MCH ile bellek arasında maksimum 2.1GB/sn’lik veri aktarımını destekleyebiliyor. Bellek konusundaki önemli bir sınırlama 845’in aksine 845D 2 adet DIMM yuvasını ve maksimum 2GB belleği destekliyor. 3 adet DIMM yuvalı 845D chipsetli anakartlar üretmek mükünse de Intel bunu tavsiye etmiyor. 845D’nin 850’ye nazaran en dikkat çeken yönlerinden biri de hem performans olarak hem de güç tüketimi açısından makul olması. Bunun altında chipsetin 0.25mikron teknolojisiyle üretilen 850’nin aksine 0.18mikron teknolojisiyle üretilmiş olması yatıyor. Chipset performansı ve anakartın özellikleri Testimize katılan i845D chipsetli anakart MSI 845 Ultra-RU oldu. Performans testlerinde i850’ye meydan okuyan bu chipseti beğendiğimizi söyleyebiliriz. Doğrusunu isterseniz sadece bu anakart için bile birkaç sayfa yazı yazılabilir. USB 2.0 desteği ve toplam 8 adet USB yuvası bu anakartın en dikkat çeken özellikleriydi. Bunun dışında anakart üzerinde bulunan ve 2 adet IDE portuna ek olarak RAID desteği de sağlayan Promise kontrolör, anakartın özenle hazırlandığını hatta bir anlamda “best of” olması için üretildiğini gösteriyor. 3 adet DIMM yuvasına sahip olan anakart, C-Media 18738 chip’i üzerinden altı kanal ses desteği veriyor. Yaklaşık 1MHz kendinden overclock’lu olan anakartta 2GHz P4, 2.019MHz hızında çalışıyordu. Bu pek hoş değilse de test sırasında herhangi bir problemle karşılaşmadığımız için bu durum bizi pratikte rahatsız etmedi. Fakat CPU saat hızındaki bu fazladan 19MHz, performans testlerinde çok az da olsa rol oynamış olabilir. 845D chipsetli diğer anakart markalarının tasarımları henüz ortada yok çünkü bu çok yeni bir chipset. Fakat özellikle sunduğu fiyat/performans oranı ve genel özellikleri itibariyle MSI kesinlikle oldukça cazip bir anakart üretmiş. Tekrar chipsete dönersek MSI bu anakartta oldukça fazla özellik sunuyor ve doğal olarak bu fiyata da yansımıştır. Bu aşamada 845D chipsetini taşıyan ve çok daha uygun fiyatlı anakartları yakında görebiliriz. Sonuç olarak i845, testimizin en dikkat çeken katılımcılarından biri ve mükemmel bir 850 alternatifi. P4 platformu için biçilmiş kaftan: i850 Aslına bakarsanız i850’nin özellikleri birkaç sayfaya sığacak gibi değil. Zira Intel P4 ve 850 chipsetiyle başlı başına bir konsept ortaya atıyor. Bu konseptin tüm yapılarına girmeye yerimiz müsait olmadığı için fazla detaya dalmadan i850’yi özetlemek durumundayız. i850, RAMBUS mimarisi üzerine kurulu bir chipset ve bunun sonucu olarak RDRAM kullanıyor. RDRAM modüllerinin pahalı olması ve 2’şer adet kullanılması zorunluluğu bir yana bırakılırsa P4 gerçekten de i850 chipsetiyle diğer Intel Ata133’e Mesafeli: Intel’in yeni chipseti 845D’de DDR266 sayesinde 2.1GB/sn’lik veri aktarımı mümkün. Ancak serial ATA planları yapan şirketin ATA133 protokolünü chipset bazında desteklemeyeceği söyleniyor. Grafik Kartınızı Tanıyın: Eski 2 çentikli AGP kartlar, P4 destekli Intel chipsetinizin kuzey köprüsünün yanmasına sebep oluyor. Fakat 3 çentikli de olsa ekran kartınızın 1.5 V'luk yeni tasarımlardan olduğuna emin olun. Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 23 CHIP | OCAK 2002 chipsetlere nazaran bariz olarak daha yüksek bir performans ortaya koyuyor. 82850 MCH ile bellek arasında 3.2GB/sn gibi oldukça yüksek bir bant genişliği var. 82801BA ICH2 ise 6 kanal AC97 ses, ATA100 ve 4 adet USB portunu destekliyor. MCH, 4 RIMM olmak üzere toplam maksimum 2GB belleği destekleyebiliyor. MCH ile ICH2 arasındaki veri aktarım hızıysa 266MB/sn gibi artık düşük sayılabilecek bir değerdeyse de bu değerin çok az chipset tarafından aşılabildiğini söylemek gerek. Öte yandan dual channel RDRAM sayesinde elde edilen 3.2GB’lık veri aktarım hızı bu chipseti rakipsiz yapıyor. MCH’nin AGP veriyolu ile arasındaki hız, diğer pekçok chipsette olduğu gibi 1GB/sn. Performans ve i850 hakkında genel düşünceler Testimizdeki i850 chipsetli anakart olan Abit TH7-II RAID, yüksek performansıyla ünlü bir kart. Fiyat olarak da tüm testin en pahalı katılımcısı olan anakart fiyatının hakkını veriyor fakat bu manzara çok yakında değişebilir. Eğer performans sizin için çok önemliyse ve P4 işlemcili bir sistem düşünüyorsanız hemen gidip bir 850 chipsetli anakart alın. Zira şu an için P4 platformunun şampiyonu o. Fakat fiyatsal dengeler ve performanstan ziyade fiyat/ performans oranı sizin için önemliyse o zaman 845D chipsetli ve DDR kullanan bir anakart size daha çok hitap ediyor demektir. RDRAM’in fiyatının yüksek oluşu bir yana RAMBUS anakartların da rakiplerine oranla yüksek fiyatlı olması P4’ün performansını düşük maliyetle birleştirmek isteyen kullanıcıların farkında olmadan performanstan önemli derecede ödün vermelerine sebep oluyor. Bu aşamada SDRAM çözümleri yerine P4 işlemciniz için DDR destekli bir chipsetin hatta bizzat 845D’nin en iyi çözüm olduğunu tekrar hatırlatalım. Alternatif arayan okuyucularımızın ilk bakmaları gereken adres tabii ki SiS 645 chipseti olacaktır. VIA’dan P4 platformu için ilk DDR chipset: P4X266 VIA gerçekten cesur davranıyor. DDR destekli ilk chipseti üreterek Intel’e meydan okumak kolay iş değil. Intel, VIA’nın P4X266’sına oldukça sinirlendi ve şirkete dava açtı. Dava hala sürmekte. Intel’in SiS’in DDR çözümü olan 645’e benzer tepkiyi vermemesini lisans anlaşmalarına bağlamak mümkünse de VIA’nın böyle bir anlaşma olmadan piyasaya girmesi ilginç. Davanın sonucu ne olur bilinmez fakat sonuçlanmasının uzun zaman alması bekleniyor. Tüm bunlar bir yana VIA’yı ilk DDR destekli P4 chipseti ürettiği için takdir etmeliyiz. VT8753 kuzey köprüsünü kullanan P4X266, güney köprüsü olarak VT 8233/8233C chip’ini kullanıyor. chipsetin en ilginç yanı tıpkı ALi Magik1 gibi DDR ve SDRAM belleği destekleyebilmesi. Teste VIA P4X266’yı temsilen katılan Azza P4X2-AV ne yazık ki sadece DDR yuvalarına sahipti ve chipsetin SDRAM ile göstereceği performansı ölçmemiz mümkün olamadı. PC100/133 ve DDR 200/266 bellek destekli chipset maksimum 4GB belleği adresleyebiliyor. 3 kontrolör yardımıyla toplam 6 adet USB portuna sahip olan chipsetin kuzy/güney köprüleri arasındaki veri aktarım hızı VIA’ya özgü V-Link bağlantısıyla 266MB/sn olarak gerçekleşiyor. AC97 2.2 sesin yanında güney köprüsüne entegre 10/100MB ethernet ve 1/10MB Home PNA desteği P4X266’nın özellikleri arasında. Tabii P4’e özgü 400MHz FSB’nin yanında chipsetin ATA100 protokolünü de desteklediğini söylemeye gerek yok. Yeri gelmişken bu chipsetin de tıpkı 845 ve 850 gibi iki güç kaynağı bağlantısına ihtiyaç duyduğunu belirtelim. VIA P4X266: Fiyat/performans oranı fena değil fakat... Gerek düşük fiyatı gerekse SDRAM kullanan 845 chipsetinden daha yüksek performans ortaya koyması açısından P4X266 sempatimizi topladı. Fakat şu an için performans açısından bu chipset pek de cazip değil. Öte yandan chipsetin fiyat/performans oranının i845’ten daha iyi olduğu da aşikar. Tabii bunu uygun fiyatlı anakartlar üretmesiyle tanınan Azza’nın testimize yolladığı P4X2-AV’yi dikkate alarak söylemek durumundayız. Kısaca bundan 2 ay önce olsaydı bu chipseti kuvvetle tavsiye edebilirdik, fakat şu aşamada 845D chipsetli bir anakart sizi daha fazla memnun edecektir. VIA, P4266A ile gündemde kalmaya devam ediyor Aslına bakarsanız VIA chipsetlerinin hep daha gelişmiş bir A revizyonu çıkarmasıyla ünlü. P4X266A da kısa süre önce duyuruldu. Testimize yetişemeyen bu yeni chipsetin en dikkat çeken yanı CPU ile kuzey köprüsü (VT8753A) arasındaki 400MHz FSB’ye 533MHz’lik FSB desteğinin de eklenmesi. Özellikle yakın gelecekteki P4’ler için bu çok önemli bir özellik. Ayrıca güney köprüsündeki 8233A’daki ATA133 desteği de ilk bakışta dikkat çeken Mevcutların En Hızlısı: Intel, i850 chipsetiyle P4’ün olanaklarını sonuna kadar kullanabiliyor. Bu chipset halen performans konusunda rakipsiz gibi. Uygun Fiyat ve Esnek Yapı: İlk DDR destekli P4 chipset olan VIA P4X266, sadece DDR değil aynı zamanda SDRAM de desteklemesi ve uygun fiyatıyla dikkat çekiyor. 24 CHIP | OCAK 2002 Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET gelişmeler arasında. Eğer P4X266 ile 266A arasında AMD platformundaki KT266 ve 266A arasındaki kadar performans farkı olursa (ki olacağını tahmin ediyoruz) P4X266A oldukça ilgi çekecek gibi. Hatta bu chipsetin performans olarak i850’yi geçmesi sürpriz olmaz. Öte yandan Intel ile ters düşmek istemeyen anakart üreticilerinin VIA P4X ailesine mesafeli durdukları da bir gerçek. Hatta belki de bu yüzden VIA kendi markasıyla ürettiği P4X266 chipsetli anakartları piyasaya sürmek zorunda kaldı. SiS’ten P4 platformu için başarılı bir çözüm SiS’in epeydir P4 platformu için planları olduğu biliniyordu. Sonunda şirket 645 chipseti ile ağzındaki baklayı çıkardı. Herşeyden önce bu chipsetin PC mimarisindeki önemli bir darboğazı aştığını belirtmemiz gerek. Kuzey/güney köprüsü arasındaki veri aktarım hızı diğer chipsetlerde 266MB/sn iken SiS 645’te bu 533MB/sn’ye çıkıyor. Chipset kuzeyde 645 güneyde ise 961 chip’inden oluşuyor. SiS de tıpkı Intel gibi kuzey/güney köprülerini kendi konseptine uygun olarak isimlendirmiş. Buna göre kuzey köprüsü HMAC (Host, Memory, AGP Controller) olarak adlandırılırken güney köprüsü MuTIOL Media I/O gibi uzun bir isme sahip. Kuzey/güney köprüsü arasındaki hız PC’nin toplam hızına doğrudan etkir. Diğer chipsetlerdeki 266MB/sn ise çoğu zaman yetersiz kalır. Chipset üreticilerinin yapmak istedikleri ilk şey de zaten şu anda bir yolunu bulup bu hızı arttırmak. SiS erken davranıp bunu başarmış görünüyor. Zira 645 chipsetinde kuzey ve güney köprüleri arasındaki veri aktarım hızı 533MB/sn. Peki SiS bunu nasıl başarmış? Mevcut olanaklarla bunun imkansızlığını gören SiS mühendisleri MuTIOL (Multithreaded I/O Link) teknolojisini geliştirmişler. MuTIOL 3 ayrı safhadan oluşuyor. Buna göre güney köprüsü içine gömülü DMA kontrolörleri ve harici PCI kontrolörleri arasında 1.2GB/sn gibi bir veri aktarım hızı sağlanırken, yine güney köprüsü içindeki Multi-threaded I/O Link Encoder/ Decoder ile kuzey köprüsü içindeki Multi-threaded I/O Link birimi arasında 533MB/sn hızında bir veri aktarımı gerçekleşiyor. Kuzey köprüsü 645 ise hem bellekle hem de güney köprüsü içindeki Multi-threaded I/O Link Encoder/Decoder birimi ile 533MB/sn hızında haberleşebilme özelliğine sahip. SiS, 645 chipseti ile gelecek vaadediyor Chipsetin yapı olarak hem DDR hem de SDRAM’i desteklemesi güzel. Fakat daha da ilginç olanı chipsetteki DDR333 desteği. Böylece SiS rakiplerinden farklı olarak kuzey köprüsüyle bellek arasında 2.7GB/ sn gibi oldukça yüksek veri aktarım hızına ulaşabiliyor. PC133 SDRAM kullanıldığındaysa doğal olarak bu rakam 1GB/sn’ye düşüyor. Chipset, testteki diğer P4 uyumlu chipsetler gibi iki güç kaynağı girişine sahip ve buna uygun bir kasaya ihtiyaç duyuyor. Güney köprüsü: SiS 961 MuTIOL Media I/O 6 kanal ses desteği bulunan AC97 2.2 entegre ses ve 10/100MB ethernet’in yanında 1/10MB Home PNA desteği SiS 961’in ilk bakışta dikkat çeken özellikleri arasında. Ayrıca güney köprüsünün 6 adet USB portu, ATA 100 ve 6 adete kadar PCI yuvasını desteklemesinin yanında 133MHz’lik PCI iletişimi sırasında ortaya çıkabilecek bir darboğazı önlemek için Multiple DMA buses,Multi-threaded I/O Link ve MuTIOL Connect gibi patenti SiS’e ait teknolojiler kullanması takdire şayan. Chipsetin testlerde gösterdiği performansın beklentilerimizin altında kaldığını söylemeliyiz. Öte yandan bu durumun en önemli sebeplerinden biri kuşkusuz testlerde DDR266 bellek modülleri kullanmamız. Zira söylediğimiz gibi chipset gerçek performansını DDR333 kullanıldığında ortaya koyabiliyor. DDR333 yani PC2700 bellek bulmak ne yazık ki şu an için çok zor. Bu yüzden testte sadece DDR 266 yani PC2100 bellek modülleri kullandık. Bunun dışında SiS’in VIA’nın aksine Intel’le yargıya ulaşmış bir lisans probleminin olmaması bu chipsetin ve sonraki mirasçılarının geleceğinin parlak olduğunu gösteriyor. Sonuç olarak SiS 645 performans olarak VIA P4X 266’yı geçiyor fakat i845D’nin gerisinde kalıyor. Öte yandan chipsetin uygun fiyatı onu cazip kılan etkenlerin başında gelmekte. Testte kullandığımız SiS 645 chipsetli anakart olan Asus P4333’te 100 MHz olması gereken sistem bus hızı 100.9MHz olunca CPU saat hızı yaklaşık 2018MHz olarak ölçüldü. Yani bu kart da fabrika çıkışlı “dopingli” anakartlardan. Bunun dışında anakart oldukça zengin özelliklere sahip ve başarılı sayılabilir. Performans Darboğazı: 266MB/sn’lik kuzey/güney köprüsü veri aktarım hızı ortalama bir PC’de aynı anda çalıştırılan uygulamalara bağlı olarak ciddi bir darboğaz oluştarabilir. 533 MB/sn’lik Hız: SiS bu sefer gerçekten iddialı. NForce hariç tüm chipsetlerde kuzey/güney köprüsü arasındaki 266MB/sn'lik veri aktarım hızı önemli bir darboğazken, SiS bu veriyolu hızını 2 katına, yani 533 MB/sn’ye çıkarmayı başarmış. 26 CHIP | OCAK 2002 Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET AMD, Athlon ile sürpriz yaparak Intel’e ciddi bir rakip olduğunu göstermeye başladığında Athlon işlemcisi için stabil bir chipset olmayışı pek çok kullanıcıyı AMD platformundan soğuttu. Gerçekten de Athlon iyi bir işlemciydi fakat AMD için chipset üreten en büyük şirket olan VIA’nın chipsetlerinde ciddi problemler vardı. TV kartlarıyla uyumsuzluklar, DVD izlemede kare atlamalar ya da büyük boyutlu dosya kopyalama sırasında ortaya çıkan kilitlenmeler bu problemlerden sadece birkaçıydı. Bu sırada ortaya çıkan KT133 chipseti problemleri nispeten azalttı. Soket A destekli ilk chipset olan KT133’ü kısa süre sonra üretilen ve daha geliştirilmiş olan KT133A izledi. Bu yeni A revizyonunda pek çok hata düzeltiminin yanında PC133 bellek desteği ve bununla bağlantılı olarak da 266MHz FSB desteği gibi önemli gelişmeler de vardı. Chipset kuzey köprüsü olarak 8363A chip’ini kullanırken güney köprüsü olarak 686B işlemcisini kullanıyor ve maksimum 1.5GB belleği destekliyor. 686B güney köprüsünde Data Corruption problemi 4 adet USB portunu destekleyen KT133A; ATA 100, AGP4x, AC97 Audio, 200/266MHz FSB ve VCRAM desteği gibi özellikleri sayesinde kısa süre içinde popüler bir chipset olduysa da güney köprüsü olarak kullanılan 686B chip’i bu chipseti kullanan bazı anakart sahiplerinin epey canını sıktı. 686B Data Corruption (veri akışı sırasında ortaya çıkan bozulma) problemi olarak forumlarda epey yankılanan bu sorun, VIA’nın açıklamasına bakılırsa anakart üreticilerinden kaynaklanan bir problem. Problemin kaynağı güney ve kuzey köprüsü arasındaki yanlış registry ayarlarından kaynaklanıyor ve bu sorun daha çok SB Live! Ses kartı kullanan sistemlerde çakışmaya ve veri aktarımı sırasında bozulmalara sebep oluyor. VIA’nın problemi düzeltmek adına yaptığı ilk şey, yeni 4in1 sürücüleri çıkartmak oldu. Tabii kullanıcıları bu problemle ilgili olarak anakart üreticilerine yönlendirmelerini saymazsak. VIA’ya göre problemi düzeltecek bios güncellemesi anakart üreticileri tarafından kolayca hazırlanabilirdi. Gerçekten de bazı anakart üreticileri yeni bios verisyonlarıyla bu problemi bertaraf etmeyi başardı.Özellikle SB Live! Ses kartını kullanan sistemlerde ses kaydı sırasında oluşan bozulmaların ise chipset yüzünden değil anakart üreticilerinin hatalarından kaynaklandığını savunan VIA’nın bu konudaki bir tavsiyesi de kullanıcıların beta bios yüklememesi yönünde oldu. Sonuç olarak eğer halihazırda KT133A chipsetli ya da 686B güney köprüsünü kullanan bir anakartınız varsa ve sorun yaşamıyorsanız ne ala. Fakat yukarda bahsettiğimiz problemlere ek olarak CD yazamama, dosya kopyalama sırasında kilitlenme gibi problemlerle karşılaşıyorsanız en son bios ve sürücüleri yükleyerek çözüm yönünde önemli bir adım atabilirsiniz. Tabii her 686B chip’ini taşıyan anakartta bu sorunlar olmayabileceğini hatta uzun süredir yeni bios ve VIA sürücüleri sayesinde rapor edilen problem sayısında önemli bir azalma olduğunu söylemekte fayda var. Testteki chipsetler dikkate alındığında KT133A’nın performans açısından son sıralarda yer alması sürpriz olmadı. Bunda chipsetin çıkış tarihi kadar desteklediği bellek tipi olan SDRAM de önemli rol oynuyor. Zira KT133A, özellikle AMD platformu için oldukça hızlı bir evrim yaşayan VIA chipsetlerinin bir anlamda büyük babası sayılabilir. Tabii bunun dışında SDRAM’in, DDR bellekle karşılaştırılınca oldukça düşük bir bant genişliği sunması da önemli bir dezavantaj. Bu aşamada AMD işlemcili bir sistem satın almayı düşünüyorsanız anakart olarak şu anda KT133A chipsetli bir seçenek pek mantıklı değil. Aslında böyle bir anakartı bulmak şu anda zaten kolay olmayabilir. Fakat biz yine de uyarımızı yapalım. Testlerimizde bu chipsete yer vermemizin sebebiyse tamamen halihazırda bu chipseti kullanan okuyucularımızın kendi sistemlerini yeni nesil chipsetlerle karşılaştırmalarına olanak sağlamak. Öte yandan AMD Artık Daha Güçlü AMD işlemcilerin en büyük problemi olan stabil ve problemsiz chipset eksikliği tarihe karıştı gibi. Yeni chipsetler gerçekten de tüm sürücüler ve yamalar yüklendiğinde oldukça başarılı ve güven veriyor. 133 MB/sn: Kuzey ve güney köprüsü arasındaki 133 MB/sn’lik veri aktarım hızı, günümüz şartları itibariyle düşük sayılabilir. VIA’nın İlk Başarılı Denemesi: CPU ile güney köprüsü arasında geçerli olan saat hızının 200/266MHz olduğu KT133A, bazı pürüzleri saymazsak Athlon için üretilen ve nispeten stabil sayılabilecek ilk chipset. 28 CHIP | OCAK 2002 Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET SDRAM’in miyadını doldurmak üzere olduğunu düşünürsek yeni bir sistem satın alırken DDR ya da RDRAM destekli bir anakart almakta fayda var. AMD işlemcileri için RDRAM destekli anakart yoksa da DDR, anakarttaki chipsete bağlı olarak hem Intel hem de AMD işlemciler için uygun bir bellek tipi. Performans için bellek tipi önemli ama... DDR belleğin SDRAM’den daha yüksek bir veri aktarımına sahip olduğunu söyledik fakat KT133A’yı SDRAM kullanan bir başka chipset olan ALi Magik1 chipsetiyle (Asus A7A) karşılaştırınca VIA’nın ALi’den bir kaç adım önde olduğunu söyleyebiliriz. Hatta aynı board üzerinde hem DDR hem de SDRAM belleği destekleyen ALi Magik1 chipsetini DDR bellekle test edince ürünün KT133A’yı DDR belleğin avantajlarına rağmen az farkla geçebildiğini gördük. KT 133A chipsetini temsilen testimize katılan anakart olan Epox KTA3 Pro, 6 PCI, 1 ISA, 4 adet de DIMM yuvasına ve RAID kontrolörüne sahip oldukça oturmuş ve stabil bir tasarımdı. Kendinden overclock’lu anakartlardan olmayan ve en son bios/sürücü kombinasyonlarıyla test ettiğimiz anakartta testler sırasında SB Live! Value kullanmamıza rağmen herhangi bir sorunla karşılaşmadık. Kısaca ürün elkitabının yetersizliğini saymazsak genel itibariyle beğenimizi kazandı. Acer Laboratories’den AMD platformu için ALi Magik1 Acer Labs. yani ALi; Magik1 ile oldukça ilginç bir tablo çiziyor. Zira AGP4x ve ATA100 gibi artık standart olmuş özelliklerin yanında bu chipset, hem PC100/133 SDRAM hem de PC1600/2100DDR bellek modüllerini aynı anakart üzerinde destekleyebiliyor. ALi Magik1 chipsetini temsilen testimize katılan anakart Asus A7A 266 oldu. Yeri gelmişken merak edenler için açıklamakta fayda var. Chipset aynı anda hem DDR hem SDRAM kullanılmasına (doğal olarak) izin vermiyor. Bu bellek tiplerinden birini seçmek zorundasınız. 200/266 MHz FSB hızına sahip olan chipset, kuzey köprüsü olarak M1647 chip’ini kullanıyor. chipsetin güney köprüsü olarak 4 ayrı chip varyasyonu var. Bunlardan 2’si mobil, 2’si desktop sistemler için tasarlanmış. Güney köprüsü olarak masaüstü sistemler için üretilen 1535D ve 1535D+ versiyonlarının yanında 1535 ve 1535+ dizüstü bilgisayarlar için üretilmiş.Aslına bakarsanız ister masaüstü isterse dizüstü olsun ALi Magik1’in tüm versiyonlarının en dikkat çeken özelliklerinden biri düşük güç tüketimi. Öyle ki chipset, düşük güç tüketimi için AMD’nin dizüstü bilgisayarlar için tasarladığı ve Intel’in Speedstep teknolojisine benzeyen Power- Now özelliğini destekliyor. ALi Magik1’ deki kuzey köprüsü, CPU ile bellek ve PCI arasında ayrı saat hızlarında yani asenkronize olarak çalışabiliyor ki bu hem SDRAM hem de DDR bellek için geçerli ve şüphesiz overclock meraklılarının çok hoşuna gidebilecek bir özellik. Güney köprüsü versiyonları arasında masaüstü ve dizüstü versiyonları kendi içlerinde minör farklara sahipken testimize katılan Asus A7A 266 güney köprüsü olarak 1535D+’ı kullanıyordu. SDRAM olarak maksimum 3GB belleği destekleyen chipsetin desteklediği maksimum DDR bellek miktarıysa 2GB. 2 ayrı USB kontrolörü sayesinde toplam 6 adet USB portunu destekleyen ALi Magik1’ in dahili ses olanakları oldukça başarılı. ALi Magik1’in testlerde gösterdiği performans Kullanılan PC2100 DDR sayesinde kuzey köprüsüyle bellek arasındaki veri aktarımı 2.1GB/sn gibi bir tepe değere ulaşabiliyor. Öte yandan SDRAM kullanıldığında anakartın performansı hiç de parlak sayılmaz. Öyle ki VIA KT133A neredeyse tüm testlerde SDRAM’le test ettiğimiz ALi Magik1’i rahatlıkla geride bıraktı. Tabii ki DDR bellek kullanıldığında tablo anında değişti ve chipset, KT133A’yı geride bırakmayı başardı. Fakat DDR bellek kullanan chipsetlerle karşılaştırdığımızda da ALi Magik1’in en sonda yer aldığını görüyoruz. Fiyat olarak Ali Magik1 kullanan anakartlar avantajlı görünüyorlar. Ancak tüm sempatikliği ve esnek yapısına rağmen, belki de en baştan dizüstü bilgisayarlar için tasarlanmasının yarattığı bir sonuç olarak ALi Magik1 performans isteyen kullanıcılar açısından pek çekici sayılmaz. Öte yandan 3D Studio Max gibi bellek canavarı uygulamalar çalıştırıyorsanız ve halihazırdaki bellek modüllerinizi kullanmaya devam etmek istiyor hatta (SDRAM bu kadar ucuzlamışken) sisteminize SDRAM eklemeyi düşünüyorsanız bu chipset sizin için ilginç Güçten Tasarruf: ALi Magik1 sadece DDR/SDRAM'desteğiyle değil düşük güç tüketimiyle de dikkat çekiyor. Esnek Mimari: ALi Magik1 chipseti sahip olduğu M1647 kuzey köprüsü üzerinden, hem SDRAM hem de DDR bellek kullanımına olanak sağlıyor. Tabii bunun için chipseti kullanan anakart üreticisinin gerekli yuvaları anakart üzerinde koyması şart. 30 CHIP | OCAK 2002 Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET olabilir. Tabii ilk fırsatta DDR belleğe geçiş yapmak şartıyla. Fakat bize sorarsanız yine de testimizdeki daha yüksek performanslı chipsetlere bakmanızı tavsiye ederiz. AMD ve VIA aynı Chipset içinde bir araya gelirse AMD’nin piyasaya sürmüş olduğu 760 chipsetinde kuzey köprüsü olarak AMD 761 chip’i kullanılırken güney köprüsü olarak AMD 766 chip’i uygun görülmüş. Aslına bakarsanız gerçek anlamda AMD 760 chipsetli bir anakart bulmak neredeyse imkansız. Zira anakart üreticileri kuzey köprüsü olarak AMD761’i kullanırken güney köprüsü olarak AMD 766 yerine çok daha ucuz olan VIA 686B’yi kullanmayı tercih ediyor. Bu şekilde ortaya bir anlamda hybrid yani melez bir chipset çıkmış oluyor fakat bu chipseti kullanan anakartların performanslı olduğu da bir gerçek. Testimizde AMD 760 chipsetini test etmek için kullandığımız anakart olan Abit KG7-RAID daha önceden de test ettiğimiz beğenimizi kazanmış başarılı bir tasarım. VIA 686B hakkında daha önce yorum yaptığımız için doğal olarak bu satırlarda sadece AMD 761 kuzey köprüsüne değineceğiz. AMD 761 kuzey köprüsü ile yüksek performans Memory Error Correction Code (ECC) destekli chip, 7 adete kadar PCI yuvasını destekleyebiliyor. AMD’nin Irongate ile başladığı “zoraki” chipset üreticiliği rolünün son temsilcilerinden olan chip genel hatlarıyla başarılı sayılabilir. 100/200 ve 133/266MHz bus hızları ve AGP 4x gibi standart sayılabilecek özellikleri destekleyen AMD 761, bellek, CPU ve PCI arasında senkronize çalışmayı tercih ediyor ve asenkron çalışma mümkün değil. Bu durum overclock meraklılarının hoşuna gitmeyecek belki ama merak etmeyin chip yüksek performansıyla durumu dengeliyor. Öte yandan kuzey/güney köprüsü arasındaki 133MB/sn’lik veri aktarım hızı günümüz ihtiyaçlarına cevap veremeyebilir. AMD 761/VIA 686B chipsetinin desteklediği bellek Aslına bakarsanız AMD 761 ve 686B arasında yapı itibariyle bazı uyumsuzluklar yok değil. Bu uyumsuzluklardan bazıları AMD tarafından sunulan çözümlerle chipset bazında, bazıları da henüz anakart düzeyine inmeden anakart üreticileri tarafından düzeltildi. Çünkü AMD761/VIA686B kombinasyonu oldukça popüler olmuştu. AMD 761 chipsetli anakartlarda registered DIMM modülleri kullanıldığı durumlarda ACPI S3 (Suspend to RAM) moduna giriş ve çıkış zamanlarında data corruption problemleri görülebiliyor. AMD, 761/686B chipsetiyle birlikte registered DIMM modülleri kullanılmasını tavsiye etmiyor ve bu problemin bir çözümü olmadığını belirtiyorsa da bu problem 686B’ye özgü sayılmaz. Abit, KG7-RAID’de 4 DIMM yuvasının da registered DDR modülleriyle doldurulması durumunda data corruption problemini halletmiş görünüyor. 4’ten az bellek modülü kullanılacaksa bu durumda sadece 2 adet DIMM kullanılabiliyor ve 2 adet bellek modülünün registered değil unbuffered olması şart (tıpkı AMD 760 chipsetinde olduğu gibi). Bu durumda unbuffered DDR bellek kullanıldığında desteklenen maksimum bellek 2GB (2 adet DIMM ile) olurken, 4 adet registered DDR bellek kullanıldığında bu 4GB’a çıkıyor. Fakat dediğimiz gibi bellek kullanımındaki bu sınırlama AMD 761/VIA 686B kombinasyonundan ziyade AMD 761’in genel yapısıyla ilgili ve spesifik olarak 686B güney köprüsünü ilgilendirmiyor. Zira aynı sınırlama 761 kuzey köprüsüyle AMD 766 güney köprüsünün kullanıldığı anakartlarda da mevcut. Tabii registered ve unbuffered bellek modüllerinin karışık bir şekilde aynı anda kullanılamadığını söylemeye zaten gerek yok. Test sırasında karşılaştığımız küçük bir aksaklık AMD 761/VIA868B chipsetini taşıyan Abit KG7-RAID daha önce söylediğimiz gibi test merkezimize piyasaya sürülür sürülmez Tayvan’dan ulaştırılmış oldukça başarılı ve yüksek performansı zengin donanımsal olanaklar ve stabiliteyle birleştiren seçkin bir ürün. Neredeyse tüm testleri sorunsuz tamamlayan anakart, 3D Mark 2001 testinde bizi şaşırttı. AthlonXP 1800 ile gerçekleştirdiğimiz testlerde rendering pipeline olarak D3D Software T&L seçtiğimizde Lobby (high Polygon) testinde sistemin kilitlendiğini gördük. Kilitlenme hep aynı yerde gerçekleşiyordu ve ren- AMD 760 Chipsetinin Blok Şeması: Bazı anakart üreticileri güney köprüsü olarak resimdeki AMD 766 yerine daha uygun fiyatlı olan VIA 686B’yi kullanmayı tercih ediyor. Athlon XP: Yeni ve performanslı chipsetlerle Athlon XP’nin tüm performans olanaklarından stabiliteden ödün vermeden sonuna kadar faydalanabilirsiniz. 32 CHIP | OCAK 2002 Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET dering pipeline olarak Hardware T&L seçtiğimizde sorun kalmıyordu. Bios’tan yaptığımız müdahaleler işe yaramayınca AthlonXP ile ilgili küçük bir uyumsuzluktan kaynaklandığını düşündüğümüz bu sorunu aşmak için Lobby testini tek başına ayrı olarak yaptık. Daha sonra 3D Mark 2001 içindeki Lobby dışındaki testleri gerçekleştirdiğimizde program otomatik olarak bu iki oturumdan elde edilen sonuçları topladı ve böylece tek bir 3D Mark 2001 sonucu alabildik. AMD 761/VIA 686B’nin testlerde ortaya koyduğu performans AMD 761/VIA 686B chipseti çok yeni sayılmaz. Buna rağmen performans testlerinde başa güreştiğini söylemek mümkün. Özellikle VIA KT266’yı neredeyse tüm testlerde geçmesi bu chipsetin oldukça başarılı olduğunu ve sürekli güncellenen chipset arenasında popülaritesini yitirmediğini göstermeye yeterli. Şu an ülkemizde belli başlı markaların bu chipseti taşıyan modelleri mevcut ve AMD 761/VIA686B chipsetli bir anakart gördüğünüzde (hele hele bütçeniz için avantajlı bir alternatifse) satın alınacaklar listenize ekleyebilirsiniz. VIA’dan AMD işlemcilere hediye: KT266 ve 266A VT 8366 kuzey köprüsü ve VT8233 güney köprüsünü kullanan VIA KT266 AMD platformu için başarılı chipsetlerden biri. Aslında KT133A chipsetiyle büyük benzerlikler taşıyan chipsetteki en büyük gelişme kuşkusuz kuzey/güney köprüsü arasındaki hızın 266MB/sn’ye çıkarılmış olması. Bu VIA’nın 8 bit genişliğinde olan ve 133MB/sn’lik eski protokolü iki katına çıkılmasını sağlayan VLink özelliği sayesinde gerçekleşiyor. Chipset hem DDR 266/200 hem de PC100/133 SDRAM bellek modüllerini destekleyebiliyor. VCM (Virtual Channel Memory) desteği de cabası. Kalite, hız ve yüksek performans birarada Desteklenen 4GB DDR2100 bellek, chipsetin bu konuda oldukça başarılı olduğunu gösteriyor. Zira 4GB maksimum bellek miktarı olarak saygı duyulabilecek bir rakam. 6 adet USB portunu destekleyen güney köprüsünde; artık standart hale gelmiş ATA 100, entegre 6 kanal ses desteği (AC97), 10/100MB ethernet ve 1/10MB Home PNA desteği ve entegre modem (MC97) gibi özellikler mevcut. Peki VIA, KT266 ile ne getiriyor? Aslına bakarsanız bu chipsetin en önemli yanı sunduğu fiyat/performans oranı. Yüksek sayılabilecek bir performans sunan chipset, genel itibariyle sağlam ve oturmuş bir yapı arzediyor ayrıca fiyatı da makul. Her ne kadar testimize katılan Asus A7V266, 1MHz kadar kendinden overclock’lu oluşu yüzünden 1533MHz’te çalışması gereken AthlonXP1800’ü 1544MHz’te çalıştırıyorsa da chipsetin performans testlerinde AMD761’in çok yakınında olduğunu söylemek gerek. Öte yandan fiyat olarak AMD 761’den çok daha uygun olması bu chipsete sempati duymamıza sebep oluyorsa da karar vermek için acele etmeyin ve yazımızı okumaya devam edin Daha yeni ve hızlı bir revizyon: KT266A KT266 ilk çıktığında oldukça ilgi toplamıştı bu sırada VIA boş durmadı ve daha gelişmiş bir versiyon olan KT266A’yı ortaya çıkardı. Testimizde KT266A’yı temsilen Epox8KHA+ kullanıldı. Bu anakartın fiyatı ise KT266 kullanan Asus A7V266’dan sadece 6 dolar daha yüksek. Diğer markalar arasında nasıl bir ilişki var bilinmez ama bu şartlar altında KT266A chipsetli anakartlar dururken küçük bir fiyat farkı için performanstan ödün verip KT266 chipsetli bir anakart almak doğru olmaz. Aslına bakarsanız KT266 ve 266A arasındaki sadece kuzey köprüsünde bir kaç küçük (ama önemli) fark var. Herşeyden önce kuzey köprüsündeki bellekten sorumlu birim daha geliştirilmiş ve buna ek olarak dahili tampon mekanizmaları çok daha başarılı. VIA bu geliştirilmiş kuzey köprüsüne “A” ekleyerek 8366A’yı dolayısıyla KT266A’yı yaratmış oldu. AMD platformu için şu an en iyi seçim Nforce hızlı, gerçekten hızlı bir chipset. Üstelik becerikli ve çok amaçlı yapısı da oldukça etkileyici. Fakat fiyatının yüksekliği şu an için büyük problem. Aslına bakarsanız toplam maliyet düşünüldüğünde nForce chipsetli bir anakart, üzerinde taşıdığı bileşenler dikkate alınırsa pahalı sayılmaz fakat öyle ya da böyle herkes yaklaşık 200 doları bir anakarta veremeyebilir. Bu aşamada KT266A nForce’a denk hatta daha iyi bir perfomans ortaya koyarken düşük sayılabilecek fiyatıyla da bizi şaşırtıyor. Zira şu an için AMD platformu için en hızlı diyebileceğimiz KT266A chipsetini taşıyan Epox 8KHA+, 108 dolarlık fiyatıyla çok cazip. Nvidia, nForce ile chipset arenasına giriyor İşte nVidia’nın çok ses getiren chipseti. NVidia gerçekten de grafik dünyasında Yeni Bir “A” Versiyonu: KT266'nın geliştirilmiş versiyonunu tanıdık bir şekilde KT266A olarak isimlendirerek piyasaya süren VIA yeni versiyonla oldukça iddialı. V-Link İle Daha Hızlı: VIA'nın KT266 ve 266A chipsetinde kullandığı V-Link özelliği sayesinde, kuzey/güney köprüsü arasındaki veri aktarım hızı 266MB/sn'ye çıkabiliyor. 165 CHIP | OCAK 2002 34 olduğu kadar chipset arenasının da altını üstüne getirmeye başladı bile. NVidia, nForce içindeki kuzey köprüsüne IGP (Integrated Graphics Processor), güney köprüsüne ise MCP (Media and Communications Processor) adını veriyor. AMD patentli Hypertransport teknolojisini kullanan IGP içinde GeForce2MX çekirdeği kullanan bir dahili görüntü birimi mevcut. HyperTransport sayesinde IGP ve MCP arasında veriler her iki yöndeki bağlantılarla iki ayrı kanaldan aktarılıyor. Böylece veri aktarım hızı 400+400 toplam 800MB/sn gibi oldukça yüksek bir değere çıkabiliyor. Tabii MX görüntü chip’i yüksek çözünürlük ve antialiasing gibi şu an için lüks sayılabilecek özellikleri seven oyun tutkunlarını tatmin etmeyebilir. Hele hele bu dahili görüntü biriminin sistem belleğini kullandığı düşünülürse. Fakat nForce All-in-One bir tasarım ve bu tür tasarımlarda herkesi memnun etmek mümkün değil. Her halükarda nForce chipsetli anakartlar AGP4x yuvaya da sahipler ve dahili görüntü birimini kullanmak istemeyen kullanıcılar, kendi grafik kartlarını anakarta takabilirler. HyperTransport ve Twinbank ile yüksek veri aktarımı IGP’de kullanılan Twin Bank Memory mimarisi sayesinde iki DDR bellek modülünü paralel kullanıyor ve onları 64bit bellek kontrolörleriyle yönetiyor. Böylece aslında 2.1GB/sn olan teorik veri aktarım hızı iki katına yani 4.2GB/sn’ye çıkıyor. Ayrıca IGP içindeki DASP (Dynamic Adaptive Speculative Pre-Processor) bellek ve işlemci arasındaki veri akışı sırasında belirli verilere ne zaman ihtiyaç duyulabileceğini tahmin ederek ek performans sağlıyor. MCP içindeki Complete Communications Suite, Home PNA, 10/100Mbit ethernet, 6 USB portu ve diğer I/O birimlerinden sorumluyken APU (Audio Processing Unit) Dolby Digital desteği de dahil olmak üzere pek çok gelişmiş ses özelliği sunabiliyor. Test sırasında anakart üzerindeki MX çekirdekli dahili görüntü birimiyle yaptığımız testlerden elde ettiğimiz sonuçlar doğal olarak testte kullandığımız Geforce3 ekran kartıyla elde ettiklerimizin çok altındaydı. Skorlardan örnek vermek gerekirse; Dronez ile elde ettiğimiz 76 (GeForce 3 ile 115), Quake3 ile 160 (GeForce3 ile 218) ve 3D Mark2001 ile 3035 (GeForce3 ile 4898) nForce 420 içindeki dahili görüntü biriminin oyun meraklıları için yeterli olmadığını ortaya koydu. NForce başarılı fakat biraz beklemekte fayda var Nvidia her zamanki gibi farklı (daha doğrusu esas ve kırpılmış) versiyonlarla karşımıza çıkıyor. Örneğin güzelim 128bit 420 mimarisini 64bite düşürüp nforce220 olarak lanse etmek nVidia’ya yakışmıyorsa da nVidia’nın bu stratejisi artık oldukça tanıdık geliyor.Ayrıca testimizdeki 420 Dolby digital desteklemezken nForce420-D’de bu destek mevcut. Buradaki “D” ibaresi Dolby anlamına geliyor ve daha uygun fiyatlı 220 versiyonunun da bir D modeli olacak. Testimizde nForce 420’yi temsilen Nforce’un Blok Şeması: Nvidia’nın gururu Nforce’da kuzey-güney köprüleri arasındaki veri aktarım hızı 800 MB/sn Abıt Kg7’de Sürücü Yükleme: Eğer AMD 761/VIA 686 B chipsetli bir anakartınız varsa, VIA sürücülerini yüklerken AGP sürücüsünü yüklemeyin. FARKLI BELLEK TİPLERİNE AİT ÖZELLİKLER Saat Hızı Bit cinsinden Byte cinsinden Maksimum veri veriyolu genişliği veriyolu genişliği aktarım hızı Dual Channel PC800 RDRAM 400 MHz 2 x 16-bit = 32-bit 2 x 2 byte = 4 byte 3200 MB/s PC2700 DDR-SDRAM (DDR333) 166 MHz 64-bit 8 byte 2666 MB/s PC2100 DDR-SDRAM (DDR266) 133 MHz 64-bit 8 byte 2133 MB/s PC1600 DDR-SDRAM (DDR200) 100 MHz 64-bit 8 byte 1600 MB/s PC133 SDRAM 133 MHz 64-bit 8 byte 1066 MB/s PC100 SDRAM 100 MHz 64-bit 8 byte 800 MB/s MCP’nin Becerikli Elleri: NForce içindeki MCP (Media and Communication Processor), Dolby Digital dahil olmak üzere pek çok fonksiyondan sorumlu Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 35 CHIP | OCAK 2002 Asus A7N266 katıldı. Sürücü kurulum sihirbazının Win98SE desteklememesi yüzünden gerekli sürücüleri elle tanıtmamız dışında herhangi bir problemle karşılaşmadık. Öte yandan kartın henüz mühendislik örneği olmasına rağmen oldukça performanslı olduğunu söylemek mümkün. Genel olarak baktığımızda nForce 420, KT266A ile AMD platformunun şu an için zirvesinde bulunuyorlar. Her ne kadar VIA KT266A nForce420’yi geçse de aradaki farkın çok küçük olması dikkate değer. Bu aşamada yeni ve olgun nForce chipsetli anakartların daha perfomanslı olacağı düşünülürse yarış gittikçe kızışacak gibi. Satın alma konusuna gelince henüz nForce’u tavsiye etmek için erken. Fakat görünen köy de kılavuz istemez. Chipset hiçbir anakartta bulunmayan özelliklere sahip ve buna bir de yüksek performans eklenince sonuçta eğer bütçeniz uygunsa “neden olmasın?” diyoruz. Öte yandan çok daha uygun Şyatlı olması beklenen 220 serisinin başarısını beraber göreceğiz. Bir ihtimal 220 ve 220-D versiyonları 420 ve 420-D’den daha iyi bir fiyat/performans oranı ortaya koymaları durumunda tablo yeni baştan şekillenebilir. Sürücü yüklemek dikkat gerektiren oldukça önemli bir iş Testimizde gerek AMD, gerekse Intel platformuna ait tüm popüler chipsetlere yer vermeye çalıştık. Bu chipsetlerin hepsi çok yeni sayılır ve testte kullandığımız işletim sistemi olan Win98SE tarafından tanınmaları mümkün değil. Testteki bazı chipsetler Win98SE içindeki eski sürücüleri kullanabilirken bazıları içindeki çeşitli bileşenler hiç tanınamadı. Bu konuda özellikle 3D ve oyun performansına doğrudan etkiyen CPU/AGP kontrolörü ve System Management Bus gibi bileşenlerin tüm özellikleriyle kullanılabilmesi için anakart’la beraber gelen CD içindeki sürücülerin doğru bir şekilde yüklenmesi şart. Sürücü yüklemede dikkat edilmesi gerekenler Anakartlara (daha doğrusu chipsetlere) ait sürücüleri yüklerken her zaman olduğu gibi beraber gelen CD’ye bağımlı kalmayıp internetten en son sürümlerini indirmekte fayda var. Bu, özellikle VIA chipsetleri için geçerli. Zira ortaya çıkabilecek pek çok donanım uyumsuzluğu ve stabilite problemlerini çözmek için ilk yapılması gereken son sürücüleri doğru bir şekilde yüklemek. Testteki chipsetler arasında sürücü yüklerken en fazla dikkat edilmesi gereken AMD761/VIA 686B chipsetli Abit KG7-RAID oldu. Zira bu chipsetin melez yapısı onu diğerlerinden ayırıyor. Çünkü hem AMD hem de VIA sürücülerinin yüklenmesi sözkonusu. Bu chipset için öncelikle en son VIA 4in1 sürücülerini yükleyin fakat dikkat! yükleme sırasında gelen pencerede AGP VxD sürücüsünü işaretlemeyin. Zira AGP veriyolu AMD 761’in kontrolü altında. Sistem yeniden başladıktan sonra AMD sürücü paketini yükleyebilirsiniz. AMD sürücüleri sistemin güney köprüsünde VIA chip’i kullanıldığını algılayacak ve sadece AGP sürücülerini yükleyecektir. Tüm VIA anakartlarda benzer sürücü rutinleri VIA chipsetli tüm anakartlarda 4in1 sürücülerini yüklemeniz şart. Her ne kadar 4in1 sürücüleri içinde olsalar da 4in1 paketini yükledikten sonra bunun üzerinde VIA Bus Master sürücülerini ve AGP VxD sürücülerini ayrı ayrı yüklemeniz iyi olacaktır. Bus Master sürücülerini yükledikten sonra Denetim Masası/Aygıt Yöneticisi bölümünde sabit diskinizin artık Generic değil kendi adıyla göründüğünü farkedeceksiniz. Bunun dışında işletim sisteminiz Win98SE ise özel bir USB yaması yüklemeniz gerekebilir. SiS 645 sürücüsü kolayca yüklenirken nForce chipsetli anakartlar işletim sisteminiz Win98SE ise sorun çıkarabilir. WinME ve Win2000’de nForce kurulum sihirbazı tüm sürücüleri kurarken Win98SE için bunu elle yapmanız gerekebilir. Buna göre önce SM Bus, sonra PCI standart host CPU bridge ve PCI standart RAM controller sürücülerini Denetim Masası/Aygıt Yöneticisi içinden nForce sürücüleriye güncellemelisiniz. En azından testimizdeki sample Nforce kartta biz böyle yapmak zorunda kaldık. Fakat yeni sürücülerin daha akıllı olması mümkün. Intel chipsetleri ise nispeten daha sorunsuz. Gerekli sürücü güncellemesini yani inf dosyasını sisteme kopyalamak için kurulum programı yeterli oluyor. Sistem yeniden başladığında sizden sürücü isterse yapmanız gereken az önce Win98/System dizinine kopyalan inf dosyasını yerini göstermek. Daha sonraysa buna ek olarak en son Intel Ultra ATA sürücülerini de yüklemeniz gerekmekte. Şahin Ekşioğlu, esahin@chip.com.tr AMD chipseti İçin Sürücü Yükleme: AMD 760 chipsetli bir anakartınız varsa AMD sürücü paketi tek başına yeterli olacaktır. AMD/VIA melezi bir anakarta sahipseniz VIA sürücülerinin yüklenmesinin ardından AMD sürücülerini yükleyebilirsiniz. Dikkat Sürücü Aranıyor!: Eğer sistem özellikleri bölümüne baktığınızda sabit disk kontrolörüne ait sürücü Microsoft imzalıysa gerekli sürücüler yüklenmemiş demektir. 845’de Sürücü Yüklenmesi: i845 chipseti’ni Windows 98 SE, diğer pek çok yeni chipset gibi tanıyamıyor. Intel inf dosyasının yüklenmesinin ardından, system management bus birimi tanımlanmış olacak. 36 CHIP | OCAK 2002 Chipset Anakart Değerlendirme kutucukları: 90-100 Puan = 5 Kutu, 75-89 Puan = 4 Kutu, 60-74 Puan = 3 Kutu, 45-59 Puan = 2 Kutu, 0-44 Puan 1 Kutu 1 Mascom 108$+KDV www.epox.com (212) 321 17 00 (212) 321 16 60 100 Test Değeri Puan 0 50 100 7010 100 23.11 100 4800 98 7010 100 172 100 180 100 230 100 115 100 VT8366A VT8233 200/266 200/266, 100/133 266 2.1 PC1600/2100 DDR, PC100/133 SDRAM,VCRAM PC2100 DDR 4GB 6 AC-97 (6 kanal) 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2x,4x 1536.81 VIA KT266A Epox8KHA+ 2 Çizgi Elektronik 180 $ + KDV www.cizgi.com.tr (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 98 Test Değeri Puan 0 50 100 218 99 21.84 95 4898 100 6985 100 171 99 179 99 244 94 115 100 Nforce MCP Nforce IGP 200/266 200/266 800 4.2 DDR1600/2100 PC2100 DDR 1.5GB 6 AC-97,Dolby Digital 5.1, EAX 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 var 2x, 4x 1536.81 nForce420 Asus A7N266 Firma Fiyat İnternet (www.) Telefon Faks Toplam Puan Quake 3 (kare/sn) 640x480-16bit SpecViewperf DRV-07 1024x768-16bit 3D Mark2001 (Soft.) 640x480-16bit 3D Mark2001 (Hard.) 1024x768-32bit SYSMark2001 I.C.C 1024x768-16bit SYSMark2001 O.P. 1024x768-16bit FlaskMPEGV0.6 1.1 (sn) Dronez (kare/sn) 640x480-16bit Teknik Veriler Kuzey köprüsü Güney Köprüsü FSB hızı (MHz) Bellek veriyolu hızı (MHz) Kuzey/güney köprüsü arasındaki hız (MB/sn) Bellekle kuzey köprüsü arasındaki maks. hız (GB/sn) Desteklediği bellek türü Testte kullanılan bellek türü Desteklenen maksimum bellek USB port sayısı Entegre ses desteği Entegre ethernet desteği Desteklediği IDE protokolleri Entegre modem desteği AGP Anakartta ölçülen CPU saat hızı _Yakın zamana kadar AMD işlemcileri chipset bazındaki sorunlar yüzünden “problemli” zannıyla biraz hor görülüyordu. Artık durum değişti. Şu an için testimizden de anlayabileceğiniz gibi, AMD platformu için hem performanslı hem de güvenilir pek çok chipset mevcut. Bu aşamada nForce’un tüm markalarca piyasaya sürülmesini beklemek hem alternatişeri görmek hem de rekabetten kaynaklanan olası indirimlerden faydalanmak için iyi bir fikir. Beklemek istemeyen okuyucularımızsa şimdiden VIA KT266A chipsetli bir anakartı gönül rahatlığıyla alabilirler. KT266A’ya en iyi alternatif tabii ki nForce420. İlk başta fiyatı biraz yüksek olacaktır fakat nForce genel özellikleri itibariyle oldukça cazip. Sonuç olarak şu an için AMD AthlonXP ve Duron oldukça başarılı 2 çalışma arkadaşına sahip dersek yanlış olmaz. Özellikle hızlı bir ekran kartı ve AsthlonXP1800+ gibi bir işlemciniz varsa KT266A chipsetiyle performans konusundaki sıkıntıların minimumda kalacağından emin olabilirsiniz. Bunun dışında testimizdeki diğer chipsetlere bakarak kendi bütçenize göre bir fiyat/performans oranı çıkarabilirsiniz. Fakat ses kartı, ethernet kartı ve kabul edilebilir performans sunan bir görüntü kartı maliyetini dikkate alırsanız Nforce anakartların yüksek performansları da göz önüne alınırsa iyi birer seçenek oldukları sonucuna varmanız mümkün. Test konfigürasyonu: 1024x768x16bitx85Hz Intel P42GHz işlemci (Willamette) AMD AthlonXP1800+ (1533MHz çekirdek hızı) 2x128MB PC800 Samsung RDRAM 2x128MB PC2100 Samsung DDR bellek CL2 Seagate ATAIV 80GB SB Live! Value ses kartı Detonator 21.83 VIA 4in1 V4.35 AMD Driver pack 1.20 Intel 3.20.1008 Intel Ultra ATA driver 6.20 DirectX8.0a Divx codec 4.11 Sonuç Hızlı AMD işlemcilerin keyfini çıkarın AMD işlemciler İçin chipsetler Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 37 CHIP | OCAK 2002 3 Okyanus 162$+KDV www.cizgi.com.tr (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 94 Test Değeri Puan 0 50 100 203 92 20.21 87 4502 92 6820 97 167 97 173 96 244 94 107 93 AMD 761 VT82C686B 200/266 200/266 133 2.1 PC1600/2100 DDR PC2100 DDR 4GB 4 AC-97 Yok ATA 33/66/100 MC-97 2x, 4x 1535.2 AMD 761 Abit KG7-RAID 4 Çizgi Elektronik 102$+KDV www.cizgi.com.tr (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 93 Test Değeri Puan 0 50 100 196 89 20.17 87 4363 89 6745 96 167 97 170 94 248 93 111 97 VT8366 VT8233 200/266 200/266, 100/133 266 2.1 PC1600/2100 DDR, PC100/133 SDRAM ,VCRAM PC2100 DDR 4GB 6 AC-97 (6kanal) 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2x, 4x 1544.49 VIA KT266 Asus A7V266 5 Çizgi Elektronik 100 $ + KDV www.cizgi.com.tr (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 88 Test Değeri Puan 0 50 100 188 85 19.39 84 4130 84 6547 93 157 91 165 92 260 88 95 83 M1647 M1535D+ 200/266 200/266,100/133 133 2.1 PC1600/2100 DDR, PC100/133 SDRAM PC2100 DDR 3GB 6 AC-97 Yok ATA 33/66/100 AC-97 2x, 4x 1544.64 ALi Magik1 (DDR) Asus A7A 266 6 Mascom 94 $ + KDV www.epox.com (212) 321 17 00 (212) 321 16 60 83 Test Değeri Puan 0 50 100 176 80 16.43 71 4010 82 6105 87 159 92 159 88 274 84 89 77 VT8363A VT82C686B 200/266 100/133 133 1.06 PC100/133 SDRAM ,VCRAM PC133 SDRAM 1.5GB 4 AC-97 Yok ATA 33/66/100 MC-97 2x, 4x 1533.39 VIA KT133A Epox8 KTA3 +Pro 38 CHIP | OCAK 2002 Chipset Anakart Değerlendirme kutucukları: 90-100 Puan = 5 Kutu, 75-89 Puan = 4 Kutu, 60-74 Puan = 3 Kutu, 45-59 Puan = 2 Kutu, 0-44 Puan 1 Kutu Çizgi Elektronik 100$+KDV www.cizgi.com.tr (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 81 Test Değeri Puan 0 50 100 172 78 16.15 70 3615 74 6245 89 151 88 164 91 285 81 84 76 M1647 M1535D+ 200/266 200/266,100/133 133 1.06 PC1600/2100 DDR, PC100/133 SDRAM PC133 SDRAM 3GB AC-97 Yok ATA 33/66/100 AC-97 2x, 4x 1544.64 ALi Magik1 (SDRAM) Asus A7A 266 Okyanus 190$ + KDV www.intel.com (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 99 Test Değeri Puan 0 50 100 230 100 21.58 100 4429 100 6905 100 185 100 166 100 255 95 122 100 i82850 i82801BA 400 Dual Channel 600/800 266MB/sn 3.2GB/sn PC600/800 RDRAM PC800 RDRAM 2GB 4 AC-97 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2x,4x sadece 1.5V’luk kartlar 1999.96 Intel i850 Abit TH7-II RAID Firma Fiyat İnternet (www.) Telefon Faks Toplam Puan Quake 3 (kare/sn) 640x480-16bit SpecViewperf DRV-07 1024x768-16bit 3D Mark2001 (Soft.) 640x480-16bit 3D Mark2001 (Hard.) 1024x768-32bit SYSMark2001 I.C.C 1024x768-16bit SYSMark2001 O.P. 1024x768-16bit FlaskMPEGV0.6 1.1 (sn) Dronez (kare/sn) 640x480-16bit Teknik Veriler Kuzey köprüsü Güney Köprüsü FSB hızı (MHz) Bellek veriyolu hızı (MHz) Kuzey/güney köprüsü arasındaki hız (MB/sn) Bellekle kuzey köprüsü arasındaki maks. hız (GB/sn) Desteklediği bellek türü Testte kullanılan bellek türü Desteklenen maksimum bellek USB port sayısı Entegre ses desteği Entegre ethernet desteği Desteklediği IDE protokolleri Entegre modem desteği AGP Anakartta ölçülen CPU saat hızı _Intel her ne kadar VIA’ya dava üstüne dava açıyorsa da, aslında VIA ve P4 destekli chipsetleri sayesinde Intel’in daha fazla P4 satmadığını kim iddia edebilir? Sonuç olarak öyle ya da böyle P4 platformu için yeni chipsetler, yeni ve daha zengin anakart mimarileri demek oluyor ki bu da aslında Intel’in çok işine geliyor. Mevcut şartlar altında baktığımızda i850 hala zirveye oynuyorsa da rakipleriyle arasındaki mesafenin neredeyse kapanmış olmasına ek olarak bir de fiyat dezavantajını dikkate alırsak belki Intel’in neden VIA’ya bu kadar kızgın olduğunu anlayabiliriz. Zira testimize yetişemeyen VIA P4X266A büyük ihtimalle i850’den daha iyi bir performans ortaya koyacak. Bunun dışında şu an için Intel’in 845D chipseti kesinlikle bu testin parlayan yıldızları arasında. Tabii bu arada Intel’in 2002 ortasında, dahili görüntü birimi olan ve DDR destekli, 533MHz FSB’ye sahip 845G chipsetini çıkaracağının kulağımıza gelen söylentiler arasında olduğunu belirtelim. SiS 645 için söyleyebileceğimiz tek şey buradaki performansı yla onu değerlendirmenin haksızlık olacağı. Zira daha önce söyledi ğimiz gibi bu chipset gerçek gücünü DDR333 yani PC2700 bellekle ortaya koyacak. Dolayısıyla PC2100 sonuçları sadece genel bir fikir veriyor. Üstelik gayet iyi fikirler bunlar. Sonuç olarak SDRAM’in geleceği parlak görünmüyor. Chipset üreticileri DDR destekli çözümlere hız vermiş durumdalar ve kısa bir süre sonra SDRAM eskilerdeki bir anı olarak unutulabilir. Kısaca 2002’ye girerken P4 için pek çok alternatif var. Ayrıca kısa bir süre sonra piyasaya girecek olanlar da sırada. Performans ve stabilite artık P4 sistemlerde standart özellikler oldu. Dolayısıyla en fazla fiyat düşüren, pazar payını kapacak gibi görünüyor. Sonuç i850 alternatişeri arttıkça herşey daha iyi olacak fiahin Ekşioğlu, CHIP Test Merkezi 7 1 Intel işlemciler İçin chipsetler Test: Chipsetler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 39 CHIP | OCAK 2002 Datagate, Arena 154$+KDV intel.com.tr (212) 282 98 80, (212) 360 07 07 (212) 282 98 79, (212) 360 02 90 96 Test Değeri Puan 0 50 100 210 91 20.3 94 42122 95 6765 98 183 99 164 99 241 100 112 92 i82845 i82801BA 400 200/266 266MB/sn 2.1GB/sn PC1600/2100 DDR PC2100 DDR 3GB 4 AC-97 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2x,4x ve sadece 1.5V’luk kartlar 2018.86 Intel i845D MSI845 Ultra-RU Çizgi Elektronik 134$+KDV www.sis.com.tw (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 88 Test Değeri Puan 0 50 100 210 91 17.22 80 3895 88 6316 91 172 93 151 91 277 87 102 84 SiS 645 SiS 961 400 333/266/200/133 533MB/sn 2.7GB/sn PC 1600/2100/2700 DDR, PC133 SDRAM PC 2100 DDR 3GB 6 AC-97 (6 kanal) 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 AC-97 ,Dolby Digital 5.1 2x,4x 2018.15 SiS 645 Asus P4S333 Koyuncu 110 $ + KDV www.via.com.tw (216) 522 99 00 (212) 521 80 87 83 Test Değeri Puan 0 50 100 193 84 15.87 74 3744 85 6291 91 172 93 151 91 330 73 87 71 VT8233/VT8233C VT8753 400 200/266,100/133 266MB/sn 2.1GB/Sn PC 1600/2100, PC100/133 SDRAM PC2100DDR 4GB 6 AC-97 (6 kanal) 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2z, 4x 1996.59 VIA P4X 266 Azza P4X2-AV Okyanus Bilgisayar 160 $ + KDV www.intel.com (212) 356 70 70 (212) 356 70 69 77 Test Değeri Puan 0 50 100 175 76 14.88 69 3284 74 5964 86 161 87 146 88 343 70 84 69 i82845 i82801BA 400 100/133 266MB/sn 1.06GB/sn PC100/133 SDRAM PC133 SDRAM 3GB 4 AC-97 10/100 BaseT Ethernet ve 1/10MB HomePNA ATA 33/66/100 MC-97 2x,4x ve sadece 1.5V’luk kartlar 1999.93 Intel i845 Abit BL7-RAID 2 3 4 5 İÇİNDEKİLER Tek İşlemci: AMD’den Intel’e rakip çıktı Yeni Donanımlar Testte: Ürün incelemeleri ve testleri RAM’ler Hakkında Herşey: Eski ve yeni bellek teknolojileri CD Yazıcı Firmware’leri: Upgrade ile yeni işlevler Ağ Güvenliği Serisi: Network’lerde güvenlik 70 64 56 46 44
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu