56 RAM Teknolojileri GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 57 CHIP | OCAK 2002 tunlara iletiliyor. Ama iş bununla kalmıyor. Bir birim iş yaparken diğer birimin boş durmaması için bir organizasyon yapısı geliştirilmiş. Bu yapıda aynı numaraya sahip kolon ve sütunlar bir sayfada toplanıyor. Amaç burada bir matrise ulaşırken diğer matrislerde paralel olan kolon ve sütunlarda da işlemleri başlatmak. Bellek hücrelerinin her 64ms’de bir yenilenmeleri gerekiyor. Bu yenilenme işlemi, bir anda olmak yerine kolonların ve sütunların toplandığı sayfalarda gerçekleşiyor. Bellekler sürekli elektrik sinyalleri olarak yüklendikleri için yenilenme işlemi de büyük bir önem taşıyor. RAM modüllerinin çalışma mantığı İşlemciler işlerini belleklerle gerçekleştirirler. Burada belleğin rolünü bir not defteri gibi düşünebilirsiniz. Yani yapılacak işler ilk olarak belleğe aktarılır. Sonraki iş ise bilgileri saklamak amacı ile sabitdiske kayıt etmek. Bilgisayarı kapattığınızda bellekteki bilgiler de otomatik olarak siliniyor. Sabitdiske aktarılan bilgiler ise makine kapalı olsa bile kaybolmuyor. Buna karşın sistem, bellekteki bilgilere sabitdiske göre çok büyük bir hızla erişebiliyor. RAS ve CAS: Belleklerden bilgilerin okuması Bellek modüllerinin içinde birden fazla adres yolu bulunur. Bu adres yolları istenilen bilgileri bellekler üzerinde aktarırlar. Satırlar RAS (Row Access Signal), sütunlar ise CAS (Column Access Signal) sinyalleri ile uyarılırlar. Bellek, onay sinyalini aldığında istenilen bilgileri satırlar halinde BUS’a yollar. Bu bilgi yollama işlemi bir STOP sinyali alınıncaya kadar devam eder. Bilgileri BUS’a yollamanın avantajı tek tek yerine satırlar halinde yollayarak önemli ölçüde zaman kazanmaktır. Yalnız bu sinyallerinin gidip gitmesi ve onaylanmasının da bir zaman kaybına neden olduğunu göz ardı etmemek gerek. Geçmişten günümüze bellek türlerinin sıralanması Piyasada bir sürü bellek modülü bulmak mümkün. Bunlardan DRAM, PC’lerin oluşumundan 90’lı yıllara kadar kullanılıyordu. Zamanla yavaş kalan bu bellek türü yerini daha hızlı olan FPM-RAM (Fast Page Mode) bellek türüne bıraktı. Ardından da EDO-RAM (Extended Data Output) bellek modülü bunları takip etti. Günümüzde en çok kullanan 133 MHz hızında çalışan SD-RAM. Bu bellek türü ile önemli bir hız artışı sağlanabildi. SDRAM’in bir önceki modellerden en önemli farkı ise, bellekten istenen verilerin bir kere istedikten sonra ikinci bir istekte bu verilere daha çabuk ulaşılabilmesini sağlaması. SD-RAM’lerden bir sonraki adım ise DDR-SDRAM olarak adlandırılıyor. Çok farklı bir bellek türü olarak gösterilen bu bellek türü, esasında SD-RAM’lerinin geliştirilmiş bir türü. DDR belleklerinin açılımı Double Date Rate. Yani veri aktarma hızının ikiye katlanması. Burada her SRAM: Static Random Access Memory olarak adlandırılır. Bu RAM modülünde her bit için iki transistor kullanılıyor. Burada devreye akım sağlandı- ğı sürece bilgiler kaybolmuyor. İki transistorun kullanılmasının sebebi ise ikinci transistorun birinci transistorun çıkışını kontrol etmesi. SRAM’ler 20 nanosaniyelik bir hıza sahipler. Pipelined Burst SRAM olarak adlandı rılan daha yeni türler ise 4.5-8 nanosaniyelik hızlara sahip olmaları ile birlikte 133 MHz bir frekans değerinde çalıştırılıyor. SRAM’de 3-1-1-1 zamanlaması kullanılıyor. Bunun anlamı şu: Bellekten herhangi bir adrese ulaşmak için geçen zaman 3 olarak gösteriliyor . Adrese ulaşıldığında adres içinde bilgilere ulaşmak için ayrı bir zaman gerekiyor o da bu örnekte 1 olarak gösteriliyor. 66 MHz’lik sistemlerde ise 2-1-1-1 zamanlaması kullanılıyor. Üstü sistemlerde 3- 2-2-2 zamanlaması tercih ediliyor. Neticede SRAM hızlı ve pahalı olmasından dolayı genellikle cache bellek olarak kullanılıyor. DRAM: Dynamic RAM her bir bit için tek bir transistor kullanıyor. SRAM’e göre daha ucuz. Bunun nedeni daha az sayı- da transistor ile çalışması ve karmaşık bir yapı içermemesi. Bu bellek modülünde çok basit bir teknik kullanılıyor. Transistordan akım geçtiğinde bilgi 1 değerini alır. Tersi bir durumda ise bilgi 0 değerini alıyor. Yalnız bu süre çok kısa olduğu için transistorun sürekli olarak tazelenmesi gerekiyor. SRAM’e göre kı- yaslandığında DRAM yavaş kalıyor. DRAM’lar genellikle bellek chip’lerinde kullanılıyorlar. Üzerindeki numaralar ile bu ürünlerin hızlarını belirliyor. Burada sayının küçük olması belleğin hızlı olması anlamına geliyor. Yalnız dikkat edilmesi gereken bir konu ise aynı sistemde kullanılacak bellek chip’lerinin aynı hızlara sahip olması. Aksi taktirde sistemde ciddi performans kayıpları meydana gelir. RAM TÜRLERİ »Statik ve dinamik modüllerin farkı Gelişimiş Organizasyon Yapısı: Aynı numaraya sahip kolon ve sütunlar bir sayfada toplanarak paralel olarak işleniyorlar Sinyal Yüklenmesi: Bilgiye ulaşmak için transistör üzerindeki her bir hücre yeniden yükleniyor. 58 RAM Teknolojileri GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2002 bir sinyale karşı 1 bit yerine 2 bit ulaştırılıyor. Yalnız bu bellek türü Intel’de pek kabul görmüyor. Nedeni ise DDRSDRAM’in AMD ve Via’nın ürünlerine göre optimize edilmiş olması. Intel de bunun üzere bu işi daha iyi yapabileceğipilden kendisini besliyor. Bilgisayarın bazen konfigürasyonunu unutmasının sebebi CMOS’un pilden beslenememesinden kaynaklanıyor. RAM bellek ile aynı özellikte olan bu tür, pil ile entegre bir devrede bulunuyor. BIOS’da yapacağınız herhangi bir değişiklikte CMOS devreye giriyor ve yeni bilgileri kayıt ediyor. Cache: Bilgisayar teknolojilerinin çok hızlı bir şekilde gelişmesi, ayrıca günümüz yazılımlarının daha ayrıntılı ve komplike hale gelmesi, bellek ihtiyacını da önemli ölçüde arttırıyor. Bu yüzden daha büyük bloklara daha az bir zamanda bilginin yazılması gerekiyor. Durum böyle olunca cache belleğin önemi ortaya çıkıyor. Pentium öncesi işlemcilerde 8K boyutunda cache bellekler kullanılıyordu. Bu bellekler işlemcinin sıkça kullanni iddia ederek RAMBUS’ı geliştirip standartlaşmaya gitti. Yalnız burada küçük bir problem var: RAMBUS bellekler DDR-SDRAM belleklere göre çok daha pahalı. Üstelik fiyatına göre performans artışı da pek kayda değer değil. Bu bellek türü 800 MHz bir frekans değerinde çalıştığı için farklı bir teknolojiye ihtiyaç duyuyor. Bu da haliyle fiyatı önemli ölçüde arttırıyor. Sıra sistem üzerinde bulunan bellek tiplerine göz atmaya geldi. Bir sistem üzerinde iki tip bellek bulunur. Bunlardan ilki BIOS’larda karşımıza çıkan ve Read Only Memory diye adlandırılan ROM bellekleri. İkincisi ise anakartın bellek yuvasına takılan Random Access Memory yani RAM’ler. ROM: ROM bellekler yukarıda söz ettiğimiz gibi anakart BIOS’larında yer alırlar. Eskiden BIOS, Electrically ProgRAMmable Read Only Memory’de yani EPROM’da yazılırdı. EPROM’u programlayabilmek de öyle kolay değildi. Onun için özel bir cihaza ihtiyaç duyulurdu ve silme işlemi de mor ışıklarla gerçekleştirilirdi. Yani BIOS’u değiştirmek için ilk önce sistemden EPROM’u çıkartmanız gerekirdi. Mor ışığın altında tuttuğunuzda bilgi siliniyordu ve özel bir cihazla da EPROM yeniden programlanıyordu. Günümüzdeyse Flash bellekler kullanılıyor. Flash bellekler elektrik sinyali ile silinebiliyor ve programlama için de ekstra bir cihaza gerek duyulmuyor. Örneğin BIOS’u yeni bir sürümü ile değiştirmek istediğinizde yeni BIOS’u diskete yüklüyorsunuz ve özel bir yazılım yardımı ile yeniliyorsunuz. CMOS: Bir başka RAM türü ise CMOSRAM. Complementary Metal Oxide Semiconductor olarak adlandırılan bu tür, sistem bilgilerini üzerinde saklıyor. Verilerin silinmemesi için anakartta bulunan SIMM: Sıngle Inline Memory Module, bellek modüllerini bir arada tutmak için kullanılan bir paketleme şekli. İlk SIMM’ler 30 pin olarak piyasaya sürülmüş- lerdi. Sonra pin sayısı 72’ye yükseldi. Pentium sistemler 32 bit’te çalıştıkları için SIMM’lerin ikişerli gruplarda kullanı lması gerekiyordu. Bunun en büyük nedeni Pentium sistemlerinin 64 bit’lik bir data BUS’ını kullanmaları. SIMM yuvaları nda modüller hafif eğik olarak dururlar. DIMM: Dual Inline Memory Module’ler 168 pin’lik modüllerden oluşuyorlar. 64 bit’lik iletişim sağlayabildikleri için Pentium sistemlerde tek başlarına kullanı- labiliyorlar. Günümüzde en yaygın olan bellek modülü 3.3 voltluk DIMM’ler. DDR uyumlu DIMM yuvalarında ise 2.5 volt kullanılıyor. SDRAM ve DDR RAM yuvalarının aynı pin sayısında olmaları- na rağmen, her birinin kendisine ait yuvası nın olduğunu unutmamak gerek. Son olarak DIMM’ler yuvalara dik olarak takılırlar. RIMM: 184 pin’lik RAMBUS sistemlerinin en önemli özelliği ise modüllerin seri çalışması. Burada sinyal bir chip’ten diğerine iletiliyor. Sinyalin kesilmemesi için bellek yuvalarının dolu olması gerekiyor. Bu yüzden anakartlarla birlikte RAM modülüne benzeyen ama üzerinde bir chip bulunmayan bir modül veriliyor. Bir kanalda bulunabilen maksimum chip sayısı 32 ile sınırlı. RIMM yuvaları- na bellekler dik olarak takılıyor. BELLEK YUVALARI »Her belleğin bir yuvası var Parity: Pariteli RAM’ler giren ve çıkan bilgileri kontrol ederler. Yani burada elektrik sinyallerin oluşturduğu 1’ler ve 0’lar toplanıp farklı bir chip üzerinde kayı t edilir. Okuma esnasında bilginin içindeki checksum ile kontrol chip’indeki checksum birbirine tutuyorsa sorun yok. Tutmuyorsa sistemde hatalar olu- şur. Pariteli bellekler genelde 9 ya da 18 chip’li olarak bulunuyorlar. Error Check Code: ECC günümüzde çok kullanılan bir yöntem. Burada 1 byte için kullanılması gereken 1 bit yerine 8 byte’a 7 bit’lik bir kontrol yöntemi kullanı lır. ECC 1 bit’lik hataları otomatik olarak düzeltir. 1 bit’in üzerindeki hatalarda ise sistem kilitlenir. Bu yöntem sistemi biraz yavaşlatır. Bu yüzden daha çok kritik uygulamalarda kullanılır. HATA KONTROLÜ »RAM’lerin yardımcı teknolojileri Uyum: Sadece birbirine benzer olan bellek modülleri bir arada ve sorunsuzca çalışabilirler. Eprom: Son zamanlara kadar BIOS programları bu tür devrelerde yer alıyordu. 97 RAM Teknolojileri GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 60 CHIP | OCAK 2002 dığı bilgileri sistemin belleğine gitmeden okuyorlardı. 2. seviye cache bellek yani Level-2-Cache ortaya çıktığında, bir önceki örnek Level-1-Cache olarak adlandırıldı. İşlemcilerinin gelişmesi ile birlikte bu bellekler de önemli ölçüde artmıştı ve durumlarda geçerli. Düşük çözünürlüklerde VRAM’in ekstra bant genişliği çoğu durumlarda kullanılmıyor. WRAM: Windows RAM bellekleri, VRAM belleklerin daha gelişmiş bir çeşidi. WRAM belleklere eklenen ek devreler aracılığı ile bazı özel görüntü fonksiyonlarının daha hızlı gerçekleştirilmesi sağlanır. Bu devreler özellikle animasyon işlerinde yüksek performans sağlıyorlar. Diğer işlerde belirgin bir üstünlük göstermiyorlar. WRAM bellekler Matrox görüntü kartlarının bazı modellerinde bulunuyorlar. SGRAM: Synchronous Graphics RAM, Bellek yuvaları: EDO RAM’lerin ikili gruplar halinde çalıştırılması gerekiyor. SDRAM’lerde modüller teker teker çalı- şabiliyor. DDR-RAM’lerde tek başlarına çalışabiliyor. RDRAM’lerde ise ikili gruplar mecburi. Buna ek olarak boş bir bellek yuvası da özel bir ürün ile sonlandı- rılmalıdır. Parite: Pariteli modüller üzerlerinde 3, 6, 9, 12, 18 vs. adet chip bulunur. Paritesiz modellerde chip sayısı 2, 4, 8, 16... olarak değişiyor. Pariteli bellek ile paritesiz bellekler birlikte çalıştırılmamalı. Kombinasyon: Bazı anakartlar değişik bellek kombinasyonlarını kabul etmiyorlar. Örneğin 64 MB’lık bir RAM ile 128 MB’lık bir RAM aynı anda çalışmayabilir. Bu yüzden bu özelliğe dikkat edilmeli ve mümkün olduğunca aynı miktardaki modüller kullanılmalı. Türler: Bazı anakartlar iki farklı RAM yuvası na sahipler. Yani bu anakartlar iki değişik RAM türünü destekleyebiliyor. Bu durumda bir RAM türü seçilmeli ve o kullanılmalı. Diğerini de aynı anda kullanmak sistemde çakışmalara neden olabilir. Hız: Nanosaniyeleri veya frekans değerleri farklı bellekleri aynı sistemde kullanmak tavsiye edilmez. Örneğin 600 MHz RDRAM ile 800 MHz RDRAM modülleri gibi... TEMEL BİLGİLER »Dikkat edilmesi gereken hususlar Bilgiler Güvende: Devreler üzerinde sıkça rastlanan bu bellek türünde gücün kesilmesi durumunda bile bilgiler kaybolmuyor. artmaya da devam ediyor. Pentium II işlemciler ile birlikte cache bellekler de bir değişime uğradı. Öyle ki günümüzde 256k ile 2048k arasındaki büyüklüklerde cache bellekler bulunuyor. Cache bellekler sistem belleklerinden önce bir yedekleme yaparak sistem performansını arttırıyorlar. VRAM: Video RAM, görüntü bilgilerini hızlı bir şekilde işlemek ve aktarmak için kullanılan bellek türüdür. DRAM’lerde tek bir giriş/çıkış bulunuyor. Dolayısıyla iki ayrı birim aynı anda belleğe erişemiyor. VRAM’de ise iki ayrı giriş/çıkış mevcut. Bu sayede görüntü bilgisini oluşturmak için bir devre ve oluşturulan bilgileri monitöre yollamak için farklı bir devre kullanılabiliyor. DRAM hücrelerinde toplam bilgi akışı bant genişliği yani bandwith olarak adlandırılıyor. Yalnız VRAM’in sahip olduğu çift port, bant genişliğini ikiye katlamak yerine sadece biraz daha arttırıyor. Bant genişliğinin yüksek olması, yalnız yüksek çözünürlükte ve çok sayıda rengin söz konusu olduğu Veri Kanalları: Memory Controller her bir modüle farklı davranıyor. RD-RAM ve SD-RAM modüllerinin topolojileri yukarıdaki şemada görünüyor. Mobil Bellekler: Ekran kartı, SCSI kartı ve anakart gibi devrelerde entegre olarak yer alırlar. 62 CHIP | OCAK 2002 SDRAM bellek modülleri buna karşın 64 bit’lik bir bant genişliğine sahip. Concurrent RAMBUS, RDRAM modüllerinin daha gelişmiş bir türü. Bu modülde küçük veri bloklarının hızlı bir şekilde iletilmesi için bir protokol yer alıyor. Veri transferi bu teknolojide senkron olarak işleniyor. Concurrent RAMbus 600 MHz’lik bir çalışma frekansı ile saniyede 600 Mbyte’lık bir veri transferi gerçekleştirebiliyor. Direct RAMBUS teknolojisi diğerlerine göre daha yüksek bir transfer oranına sahip. Direct RDRAM’ler diğer modüller gibi aynı sinyal tipine sahip olmasına karşın 16 bit’lik bir RAMBUS kanalı ile 800 MHz’lik bir çalışma frekansı ile çalışıyor. Yani bu durumda tek bir Direct RDRAM saniyede 1.6 Gbyte’lik bir orana ulaşıyor. Dolayısıyla uyumlu bir anakartta 4 adet yuva olduğuna göre maksimum bant genişliği de 6.4 Gbyte/saniyeye çıkıyor. Çalışmalarına göre RAM: Hangisi daha hızlı Fast Page Mode RAM: Bellekler sütun ve kolonlardan oluşurlar. FPM DRAM ilk önce istenen bilgiye ait sütunu sonra da kolonu aktifeder . Bilgiler okunduktan sonra kolon pasifhale getirilir. Bu işlem elektrik sinyali gönderilerek gerçekleştirilir. Çünkü her bir bit, kolonun bir hücresinde yer alır. Bilginin devamı içinse bir sonraki kolona aynı işlem uygulanır. Pasişeştirme işlemi ve bilginin kolonda olmaması sistem performansını önemli ölçüde etkiler. En iyi FPM zamanlaması 5-3-3-3 olarak kabul ediliyor. Fakat gelişen teknoloji ile birlikte işlemci hızlarının da önemli ölçüde artması sonucu, üreticiler de farklı yöntemler geliştirmek zorunda kaldılar. Çünkü yollanan elektrik sinyalleri çok yavaştılar. Bu sayede de EDO RAM’ler doğdu. EDO RAM: Extended Data Out RAM’leri 70-60 ve 50 nanosaniyelik hızlarla bulmak mümkün. EDO RAM’in FPM RAM’lere göre en büyük farkı kolonlarda pasişeşme işlemini yapmaması. Yani bu RAM modülü 5-2-2-2 zamanlamasında çalışıyor. Dolayısıyla 66 MHz’de çalışan bu bellek türü, FPM’ye yaklaşık yüzde 30’lik bir fark atıyor. Burst Extended Data Out: BEDO RAM’ler EDO RAM’lerinin geliştirilmiş RD-RAM: RAMBUS tarafından geliştirilen bu bellek türü 800 MHz’lik çalışma frekansı ile saniyede 1.6 GByte’lık bir bant genişliğine sahip. SDRAM’in grafik tabanlı işler için geliştirilmiş halidir. SGRAM, verileri tek tek yerine bloklar halinde alıyor ve işliyor. Bu sayede okuma ve yazma performansı önemli ölçüde artıyor. Dolayısıyla grafik kartının performansı da doğru orantılı olarak etkileniyor. SDRAM: Synchronous DRAM adını taşıyan bu bellek türü, sistem frekansı ile senkronik bir şekilde çalışıyor. İşlemcinin sahip olduğu sistem, saat frekansı ile belleğin çalışma frekansının birbiriyle eşit çalışması için ayarlanmış. Bu sayede belleğe giden komutlarda bir hızlanma ve sistem performansında bir artış gözleniyor. SDRAM bellekleri günümüzde en yaygın olarak kullanan modüllerdir. Bu modüller üç türden oluşuyor; PC66, PC100 ve PC 133... Buradaki sayılar bellek modüllerinin çalışma frekansını belirliyorlar. Örneğin PC66 FSB hızı 66 MHz olan sistemler için düşünülmüş olan bir bellek türü. PC133’ler PC100’lerin yerini almaya başladılar. Bunun en önemli nedeni ise, iki model arasında bir fiyat farkının bulunmaması ve PC133’lerin daha düşük FSB’li sistemlerde de çalışabilmesi. DDR-RAM: Double Data Rate olarak adlandırılan bu bellek türü bazı çevreler tarafından SDRAM II olarak da adlandırılıyor. Bu bellek türü ilk olarak Nvidia’nın Geforce chip’li ekran kartlarında ortaya çıkmıştı. DDR-RAM, SDRAM’in geliştirilmiş versiyonu olarak tanımlanıyor. Bu bellek türünde çalışma frekansı çok daha yüksek. Örneğin ekran kartlarının sahip olduğu 150 MHz çalışma frekansı bu bellek türü kullanıldığında 300 MHz’e çıkıyor. Piyasada bu türe ait iki model bulunuyor. Bunlar 100 MHz hızında çalışan PC 200 ve 133 MHZ hızında çalışan PC 266... RAMBUS: RDRAM, Concurrent ve Direct RDRAM olmak üzere üç değişik üründen oluşuyor. DDR SDRAM modüllerindeki gibi RDRAM de düşen ve yükselen frekans değerlerini veri iletişimi için kullanıyor. Burada 8 bit’lik bant genişliği sayesinde 400 MHz’lik bir çalışma frekansı elde ediliyor. DDR SDRAM ve BELLEKLERİN BANT GENİŞLİKLERİ RAM Tipi Veri Transfer Hızı SDRAM 100 MHz 100 MHz X 64 bit= 800 MB/San SDRAM 133 MHz 133 MHz X 64 bit= 1064 MB/San DDRAM 100 MHz 2 X 100 MHz X 64 bit= 1600 MB/San DDRAM 133 MHz 2 X 133 MHz X 64 bit= 2128 MB/San RDRAM 800 MHz 800 MHz X 16 bit= 1600 MB/San SD-RAM: Sistem frekansı ile senkronize bir şekilde çalışan bu bellek türü günümüzde en yaygın olarak kullanılan RAM teknolojisi. RAM Teknolojileri GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 63 CHIP | OCAK 2002 hali. Bu teknolojide okunması gereken bilgilerin hep bir sonraki adreste olduğu varsayılıyor. Bu sayede bekleme süresi azalıyor ve 5-1-1-1 zamanlamasında çalıştırılması sağlanıyor. Sadece Via chipsetlerinde çalışan bu bellek türü Memory Controller’i devreden çıkararak işlemlerini gerçekleştiriyor. SDRAM: SDRAM’lerin çalışma mantığı yukarıda anlatılan diğer RAM türlerinden daha farklı. Diğer modüllerde erişilmesi gereken bilgiler, sıralı bir şekilde sütunlar ve kolonlarda taranıyordu. SDRAM’de ise bir Memory Controller devreye giriyor. Memory Controller adreslerin kolon kısımlarını ve büyüklüklerini kontrol eden bir sayaç oluşturuyor. Bu sayaç sayesinde işlemci tarafından bilgilerin erişimi önemli derecede hızlanıyor. SDRAM’ler 5-1-1-1 zamanlamasını kullanırlar ve ilk bilgiye erişme süreleri yaklaşık 10 nanosaniye sürer. Yani bu modül EDO RAM’lere kıyasla yaklaşık yüzde 20’lik bir hız artışı sağlıyor. SDRAM modülleri ilk olarak 66 MHz sistem frekans değerleri ile piyasaya çıkmışlardı. PC100 SDRAM’lerin çıkması ile birlikte bant genişliği saniyede 800 MB’a kadar çıktı. Burada 64 bit’lik bir bağlantı kuruldu ve sistem frekansı da 100 MHz’e çıkarıldı. Günümüzde 133 MHz’lik SDRAM modülleri kullanılıyor. 133 MHz bu bellek türü için sınır değeri teşkil ediyor. Daha yüksek değerde bu modüller elektrik yüklenmesinin uzunluğuna bağlı olarak işlerini düzgün yapamıyor. DDR-SDRAM: DDR-SDRAM, 184 yerine 168 Pin’e sahip olmasına karşın SDRAM chip’leri ile aynı mimariye sahipler. 200 MHz’lik modüller saniyede 1.6 Gbyte’lık bir bant genişliğine ulaşıyorlar. 266 MHz’lik modüllerde ise bu oran 2.1 Gbyte/saniye. Gerilim ihtiyacı ise SDRAM’lerden bildiğimiz 3.3 volttan 2.5 volta indirildi. Bu sayede mobil sistemler için de bu modül cazip hale getirilmiş. RDRAM: Workstation uygulamalarında sistem belleği önemli bir rol oynuyor.Nedeni ise büyük miktarda verileri işlemciye bir an önce aktarma ihtiyacı duymaları. Örneğin 3D grafikler, video ve animasyonlar yüzlerce megabyte hatta gigabyte boyutunda olabiliyorlar. Yani bu verilerin iletilmesi gerçekten kolay bir iş değil. Bu yüzden workstation’ların performansları üzerindeki bellek miktarı ile doğru orantılı olarak artıyor. Bu yüzden Intel daha yüksek bir performansa sahip bir bellek geliştirme yoluna gitti. Direct RAMBUS DRAM ya da Direct RDRAM olarak adlandırılan bu bellek teknolojisi RAMbus Technology firmasının bir ürünü. Intel mimarisi ile entegre edilmiş olan bu bellek modülü saniyede 3.2 GB’lık bir bant genişliğine sahip. Sonuç: Yeni bellek modülleri kapımızda Şu ana kadar kullanılan RAM modüllerini şimdi geride bırakarak, yakın gelecekte piyasaya girecek olan diğer modüller hakkında kısaca bilgi edinelim. Bunlardan ilki VCMSD RAM. Virtual Channel Memory diye adlandırılan bu bellek türü, SDRAM mimarisi ile uyumlu ve ondan daha hızlı bir alternatif. Bu yeni teknolojide bellek chip’leri ile I/O pin’ler arasında belirli sayıda kanal oluşturuluyor. Bu kanallar sayesinde herhangi bir hız kaybı olmadan aynı anda bellek okunup, yazılıp güncellenebiliyor. VCM teknolojisinin DDR-RAM yapı taşlarının içine de entegre edileceği söyleniyor. Karşımıza çıkacak olan diğer bir bellek türü ise DDR333. 166 MHz’lik bir çalışma frekansına sahip olacak olan bu yeni nesil bellek modülü 1.5 GHz üstü işlemciler için tasarlanmış. Bu modülde çalışma frekansını yükseltip Pentim 4 işlemciler için daha yüksek bir senkronizasyon işlemi hedefalınıy or. Pentium 4 işlemciler için hedeşenen değer 200 MHz. Gördüğünüz gibi sürekli olarak bir değişim rüzgarı içinde olan bilgisayar teknolojilerine yetişmek çok zor. Bu yüzden sağlam bir temel ile bu değişimlere ayak uydurmak da kolaylaşır. Bu bellek teknolojileri için fazlasıyla geçerli. Yukarıda bellek modüllerinin temel yapıları ve çalışma mantıklarının yanı sıra piyasadaki durumları hakkında kısa bilgiler vermeye çalıştık. Umarız ki bu yazı ile RAM dünyasında yaşanan yenilikleri ve hangi birleşenler ile neden daha iyi çalıştıklarını anlamak artık daha kolay gelir. Ecevit Bıktım, ecevitb@chip.com.tr DDR-SDRAM: Bu bellek türü ilk olarak nVidia’nın GeForce chipli ekran kartlarında ortaya çıktı. Farklı bir tür olarak gösterilen DDR, SDRAM’in geliştirilmiş hali. Intel’den Rd-Ram Desteği: RD-RAM bellekler Pentium4 işlemciler ile birlikte yüksek bir performansa ulaşıyorlar. Geleceğin bellekleri: Üretim teknolojisinin giderek karmaşık bir yapıya bürünmesiyle birlikte yeni bellek türleriyle karşılaşmamız an meselesi. CHIP | OCAK 2002 CD yazıcınız yine hesaplı boş CD’lerle çalışmayı ret mi ediyor? Müzik parçalarınızı parçanın adı ve yorumcusu gibi ek bilgilerle donatamıyor musunuz? Ya da yazıcınız Raw modunu desteklemediği için bir güvenlik kopyasının yaratılması başarısızlığa mı uğruyor? Tasalanmak için bir neden yok! Yalnızca CD yazıcınızın firmware’ini en yeni durumuna getirin. Bunun için ihtiyacınız olan her şeyi internetten PC’nize ücretsiz yükleyebilirsiniz. Sonrasında ilgili programla firmware’in üzerinde depolanmış olduğu chip’i güncelleştirin. Güncel cihazlarda bu chip üzerine yeniden yazılabiliyor. Bunun avantajı, üreticilerin sonradan cihazın performansını optimize etmek, yeni işlevler oluşturmak ya da işletim hatalarını ortadan kaldırmak gibi olanaklara sahip olması. Cihazların performansının ne kadar çok firmware’e bağlı olduğunu daha önceki tecrübelerimiz göstermişti: Brainwave CRD-BP1500PN müzik test CD’sini TDK Cyclone 24/10/40’dan neredeyse dört kat daha hızlı okuyor, üstelik de cihazların aynı yapıya sahip olmasına rağmen. Bu yüzden Cyclone’nin yeni bir firmware sürümüyle Brainwave kökenli rakibiyle arayı kapatması yalnızca bir zaman meselesi olsa gerek. Bir diğer örnek Philips kökenli PCRW 1208: Bu yazıcıda en yeni firmware (sürüm 3.1) Seamless- Link, CD metin desteği gibi işlevleri etkinleştiriyor ve üstüne üstlük audio CD’ler için okuma hızını (audio-grabbing) 12’den 24 kata yükseltiyor. Firmware güncellemeleri ile daha fazla performans Philips’in cihazında, o zamanki firmware tarafından tümüyle kullanılmayan bir CD Yazıcılara Firmware Güncellemesi teknik önceden gündeme getirilmişti.Ancak bu tip ağırlıklı işlev genişletmeleri bir kural niteliği taşımıyor. Firmware güncellemeleri daha ziyade cihaz ince ayarı olarak anılıyor. Böylece üreticiler örneğin sürücü ve yazıcı yazılımı arasındaki işbirliğini iyileştiriyor ve CD-R’lar ile CD-RW’ler için okuma ve yazma hızını yükseltiyor. Çoğu kez sürücülerin hata düzeltimi de iyileştiriliyor ya da güvenlik kopyalarının yaratılması için talep edilen Raw modu açığa çıkartılıyor. En sık rastlanan firmware değişiklikleri Subchannels: Burada CD üzerinde ek bilgiler depolanıyor. Müzik CD’lerinde bu ek bilgiler örneğin şarkının adı ve yorumcusu. Bazı CD player’lar bu verileri gösteriyor. Bazı yazıcılar ek bilgileri okuyabiliyor ve yazabiliyor. CD Yazıcınızı Güncelleyin CD yazıcıların BIOS’u denilebilecek Firmware’leri güncelleyerek CD yazma ile ilgili problemlerinizi çözebilir, daha işlevli, daha hızlı ve daha sorunsuz yazan bir CD yazıcıya sahip olabilirsiniz. Acemi kullanıcılar için ayrıca Firmware güncellemesinin nasıl yapılacağını adım adım açıklıyoruz. İÇİNDEKİLER CD Yazıcı Firmware’leri: Bedavaya yeni işlevler CD Yazma Sözlüğü: Önemli terimlerin anlamları Adım Adım Güncelleme: Firmware nasıl yüklenir? Web Adresleri: Önemli kaynaklar ve bilgiler 70 70 68 68
 
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu