GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 123 CHIP | ŞUBAT 2002 Microsoft, Windows 98 gibi eski işletim sistemlerini yeni teknolojiler ve güvenlik standartlarına uydurmak veya hataları kolay bir şekilde düzeltmek için Bugfixes’ler, yamaları ve sistem güncellemelerini, Update ismi altında kullanıma sunuyor. Bu güncellemeleri en kolay şekilde işletim sistemi dahilinde bulunan update fonksiyonunu kullanarak yükleyebilirsiniz. (Alttaki kutuya bakınız.) Dikkat! Şayet “Windows Update” komutu başlat menüsünde yer almıyorsa,Windows Gezgini yardımıyla “C:\Windows” sistem klasörünü görüntüleyin ve burada bulunan “wupdmgr.exe” dosyasına iki kere tıklayın. Şayet bu dosya da mevcut değilse, bir internet bağlantısı kurun ve windowsupdate.microsoft.com adresine manuel olarak bağlanın. Kurulum yeri sabitdisk: Güvenlik çalışmaları Windows Update sayfasından hangi program düzeltmelerinin yükleneceğine kendiniz karar verebilirsiniz. Her türlü durumda “Kritik Güncelleştirme Paketi” seçeneğini işaretleyin. Bu paket içerisinde hepsinden önemlisi hacker’ların internet üzerinden erişimlerini engelleyecek güvenlik güncellemeleri bulunur. Sistem güncelleme paketli Internet Explorer 6 Windows’u güncellemenin en basit yolu yeni Internet Explorer’ı yüklemektir. Bu program, önemli güncellemeleri de beraberinde yükleyebilecek kadar sistem ile iç içedir. Yaygın olarak kullanılan bu web browser’ının 6. versiyonu, beraberinde bazı güvenlik açıklarını kapatıyor ve web sayfalarını eski versiyonlarına kıyasla çok daha hızlı bir şekilde oluşturuyor. Internet Explorer’ın yeni versiyonunu eCHIP CD’si Basic Kit Bölümünde bulabilirsiniz. Explorer’ın yeni versiyonunu tabii ki Windows Update ile de temin edebilirsiniz. 1Windows Update’i çalıştırın ve yükleme sayfasındaki Internet Explorer 6 seçeneğini işaretleyin. 2Yaklaşık 500 KByte’lık küçük kurulum dosyası yüklendikten sonra kurma işlemi otomatik olarak başlar. İlk olarak lisans sözleşmesini kabul etmelisiniz. 3Şimdi karar verme zamanı: Programın tüm bileşenleriyle beraber mi kurulmasını yoksa sadece sizin belirleyeceğiniz bileşenlerin kurulmasını mı istersiniz? İnternetten indirmek zorunda olduğunuz tüm dosyaların büyüklüğü, sisteme ve seçilen bileşenlere bağlı olarak 11 ile 75 MByte arasında değişiyor. Seçiminizi seçim kutucukları yardımıyla yapabilirsiniz. 4Geri kalan tüm işlemler otomatik olarak gerçekleşir: Kurulum programı gerekli dosyaları indiriyor ve hemen ardından seçili bileşenler otomatik olarak sisteme kuruluyorlar. WINDOWS UPDATE »Başlat Menüsü’nden Windows’u güncellemek 1. Windows Update’i çalıştırmak Bir internet bağlantı sı kurun ve Baş- lat/Windows Update komutunu çalı ştırın. Internet Explorer açılır ve Windows Update sayfası nı görüntüler. Burada bulunan Ürün Güncelleştirmeleri bağlantısına tıklayın. 2. Güncellemeyi seçmek Sisteminiz tarandıktan sonra sayfa uygun güncellemeleri sunacaktır. Kişisel Güncelleş- tirmeleri Göster tıklanarak ayrıntılar görüntülenebilir. Karşıdan Yükle ile de bir sonraki adıma geçilebilir. 3. Güncellemeleri yüklemek ve kurmak Şimdi Yükle düğmesine tıklandıktan sonra gerekli dosyalar yüklenir. Güncellemeler otomatik olarak kurulduktan sonra, sistem yeniden başlatılır. Artık yepyeni bir Windows’a sahipsiniz. DirectX: Sadece oyunculara tazelik sağlamıyor Bir çok bilgisayar kullanıcısı, düzenli DirectX güncellemelerinin sadece oyun fanatikleri için gerektiği düşüncesindeler. Ancak, video düzenleme veya CD-ROM arayüzleri gibi bir çok çoklu ortam uygulaması bu araca ihtiyaç duyduğu için, söz konusu düşünce yanlıştır. 1”www.microsoft.com/directx” sayfasına gidin ve “Microsoft DirectX 8.1 Now Available For Download” bağlantısına tıklayın. 2“For Windows 98, Windows 98 SE, and Windows Me” başlığındaki “DirectX 8.1 Runtimes (English)” bağlantısına tıklayın. 3Artık İngilizce dil desteğindeki sayfa üzerinde bulunan “DX81eng.exe - 12,145 Kb” bağlantısına tıklayarak dosyayı sabitdiskinize yükleyin. Daha sonra kurulum işlemini başlatmak için söz konusu dosya üzerine iki kere tıklayın ve ekrana gelen açıklamaları takip edin. İpucu: Başlat/Çalıştır komutu ile ekrana gelen pencere üzerindeki Aç kutusuna “dxdiag” yazın ve Tamam düğmesine tıklayın. Bu sayede sisteminizde yüklü bulunan DirectX versiyonunu görebilir ve çeşitli ayarlar yapabilirsiniz. Not: DirectX’in en son versiyonunu, bu ayki eCHIP CD’sindeki Windows Update bölümünden yükleyebilirsiniz. Hataları Düzeltmek: Bugfixes’ler ve Yamalar 124 Windows Güncellemesi GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | ŞUBAT 2002 3Bunun sonucunda ekrana gelen pencere üzerinde Abit ürünlerini görebilirsiniz. Burada sol alt köşede bulunan Siluro Display Cards ve Sound Card Family kutusuna göz atın. 4Buradan istediğiniz modele ait sürücü bağlantısına tıklayın. Bunun sonucunda ekrana gelen sayfadan sürücü özelliklerini kontrol ettikten sonra EXE dosyasına ait bağlantıya tıklayın. 5Ekrana gelen Dosya Yükleme penceresindeki “Bu Programı Diske Kaydet” seçeneğini işaretleyin ve Tamam düğmesine tıklayın. Dosya yüklendikten sonra sürücüyü kurmak için üzerine iki kere tıklayın. Yeni sürücüler gerektiği kadar iyi değiller Yeni bir ekran kartı sürücüsünün kurulumu son zamanlarda oldukça kolaylaştı. Kurulum işlemi genellikle otomatik olarak gerçekleşiyor. Ancak bazen yapmanız gereken tek şey kaydedilen dosyayı Winzip gibi bir program ile açmak ve kurulum işlemini başlatmak olabilir. Ancak bazı durumlarda, örneğin kurulumdan önce eski sürücülerin kaldırılması, kurulum işlemine müdahale edilmesi gerekebilir. Şayet bu tür bir sorunla karşı karşıya kalırsanız, çözebilmek için yardım (genellikle seçilen kurulum dizini içerisinde bulunan readme.txt) dosyasını okumalısınız. Donanım bileşenleri de genellikle özel sürücüler ile kullanıldıkları için tüm denetim araçlarının güncellenmesi zorunlu değildir. Monitör, tarayıcı ve ses kartları genellikle özel sürücüler gerektirmezler ve beraber sunulan sürücüler ile sorunsuz bir şekilde kullanılabilirler. Ancak yazıcılar, ISDN adaptörleri ve hepsinden önemlisi ekran kartları için durum farklıdır. Üreticiler hemen her ay hataların düzeltildiği ve genellikle çalışma hızlarının yükseltildiği iyileştirilmiş sürücüler sunuyorlar. Bu nedenle tüm bilgisayar kullanıcıları sürücü güncelleme konusu ile yakından ilgilenmek zorundalar. Şayet sahip olduğunuz donanımın üreticisinin web sayfasını bilmiyorsanız Web’deki Sürücüler kutusundaki adresleri ziyaret edebilirsiniz. Doğru sürücü versiyonu kazaları önler Yeni sürücüler aramaya başlamadan önce ilk olarak kullandığınız denetim aracının versiyon numarasını veya tarihini bilmelisiniz. Bu tür önemli bilgileri, tam model ve üreticinin yanında, Denetim Masası’nda bulabilirsiniz. 1Başlat/Ayarlar/Denetim Masası komutunu çalıştırın ve burada bulunan Sistem simgesine iki kere tıklayın. Bunun sonucunda ekrana gelen pencere üzerindeki Aygıt Yöneticisi kartını aktif hale getirin. 2Aradığınız donanım grubunu bulana kadar araştırın (burada Ekran Bağdaştırıcıları) ve bu grup altındaki tüm bileşenleri görüntülemek için önündeki artı simgesine tıklayın. 3Farenin sağ düğmesini kullanarak söz konusu donanım üzerine tıklayın ve nesne menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. 4Aradığınız bilgileri Sürücü kartı üzerinde Sağlayıcı ve Tarih başlıkları altında bulabilirsiniz. Sürücü Dosyası Ayrıntıları düğmesine tıklayarak da tam versiyon numaralarına ulaşabilirsiniz. Bu bilgileri bir kağıt üzerine not edin. Dedektişer için internette sürücü arayışı Her üreticinin web sayfası kendine has bir tasarıma sahip olduğundan, sürücü indirmek için genel bir açıklama yapmak mümkün değil. Ancak hemen tüm açılış sayfaları üzerinde “Support”, “Downloads” veya “Driver” ve Türkçe destekli sayfalarda “Sürücü” gibi bağlantılar bulunur. Burada vereceğimiz örnek ise Siluro TNT2 Ultra ekran kartı üreticisi Abit’in sayfasından güncel sürücüleri nasıl indireceğinizi gösteriyor. 1İlk olarak bir internet bağlantısı kurun ve üretici web sayfasının adresini (bu örnekte www.abit.com.tw) girin. 2Sayfa yüklendikten sonra fare yardımıyla Download menüsündeki Driver öğesine tıklayın. Aşağıdaki listede, internetteki en iyi sürücü siteleri yer alıyor. Aradığınız sürücüyü bu sitelerden bulamazsanız, üreticinin web sayfasını ziyaret etmelisiniz. www.windrivers.com Güncel sürücüler hakkında her türlü bilgi edinebileceğiniz oldukça kapsamlı bir sayfa. Ürün veya üretici adına göre arama yapılabiliyor. Ayrıca kartın FCC ID’sine göre üreticisi de aranabiliyor. www.driversplanet.com Hemen her gün güncellenen sayfada önemli üreticilerin sürücülerini rahatlı kla bulabilirsiniz. Sitede 13 ürün kategorisine göre ayrılan sürücüler haricinde haberler ve özel makaleler de bulunuyor. www.helpdrivers.com Dört dil seçeneği bulunan bu sitede güncel sürücülerin kendileri haricinde sürücüler, kurulumlar, overclock, BIOS güncelleme ve yeni ürünler hakkında ayrıntılı bilgiler bulabilirsiniz. www.driverzone.com Sunduğu sürücü arşivi ile güncel sürücülerin haricinde eski donanımlara sahip kullanıcıların ilgisini çekebilecek bir site. Sürücüler, ürün ve üretici kategorisine göre düzenlenmiş. www.driverguide.com DriverGuide’a üye olduktan sonra sahip olduğunuz zor bulunan sürücüleri diğer kullanıcılar ile paylaşabilir, farklı platformlara ait sürücüler hakkında düzenli olarak haber ve teknik bilgi alabilirsiniz. İNTERNET KAYNAKLARI »Web’deki sürücüler Yeni Sürücüler ile Taze Sistem Sürücü Versiyonları: Aygıt Yöneticisi’ni kullanarak kurulu donanım bileşenleri hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. CHIP | ŞUBAT 2002 Windows’u yeni bir konuma taşıdıktan sonra sisteminizde bir veya birkaç programın eksik olup olmadığını kontrol etmelisiniz. İşletim sisteminiz için kullanışlı yardımcı yazılımları, sadece Microsoft’tan değil, CHIP CD’si veya web sayfasından da temin edebilirsiniz. Yeni Media Player: Özel CD fabrikası! Yeni işletim sistemi Windows XP’ye sahip olanlar sevinebilirler: İşletim sisteminiz ile beraber bir de CD yazma programına sahipsiniz. Eğer Audio CD’leri çoğaltma ile sınırlı kalmak istiyorsanız Windows 98 kullanıcıları da CD yazma programına para vermek zorunda değiller. Müzik CD’si basmak için ihtiyacınız olan her şeyi Windows Media Player, 7. versiyonundan itibaren sunuyor. Bunu, Microsoft’un Adaptec’ten lisanslı olarak aldığı Media Player için küçük bir ek program (plug-in) sağlıyor. 1Media Player’ı eCHIP CD’sindeki Basic Kit bölümünde veya direkt olarak www.microsoft.com/turkiye sayfasından temin edebilirsiniz. 2Programı, kurulum sihirbazının direktişerine uygun olarak yükleyin. ÖNEMLİ! Kurulması istenen bileşenler sorgusunda “Adaptec CD Burning Eklentisi” seçeneğinin işaretlenmesi gereklidir. Kurulum sonrasında bilgisayarınız otomatik olarak yeniden başlatılır. 3Bir müzik CD’si yazmak için ilk olarak bir şarkı listesine ihtiyacınız olacak. Bunun için Ortam Kitaplığı, Yeni Şarkı Listesi düğmesine tıklayın ve liste için bir isim girin. Tümüyle Ses klasöründen CD’ye yazmak istediğiniz şarkıları yeni oluşturduğunuz şarkı listesine taşıyın. 4Daha sonra Dosya/CD’ye Kopyala komutunu çalıştırın ve CD’ye yazmak istediğiniz şarkı listesini seçin. Media Player CD yazıcıyı otomatik olarak tanır ve Audio CD’yi yazmaya başlar. İpucu: Eğer bir müzik CD’sini kopyalamak istiyorsanız, ilk olarak bunu (CD Sesi/ Müzik Kopyala komutunu kullanarak) okumalı ve daha sonra bir şarkı listesi içerisine eklemelisiniz. Yerden kazanmak ve aktarım hızını arttırmak Eğer e-posta ile büyük dokümanlar göndermek istiyorsanız bunları bir sıkıştırma programı yardımıyla paketlemelisiniz. Bu tür bir araç şu anda bir bilgisayarın temel donanımları arasında yer alıyor. Eğer sıkıştırılmış ZIP dosyasına sahip bir e-posta alacak olursanız söz konusu dosyayı açabilmek için de uygun programa ihtiyacınız olacaktır. Bu durumda da Windows Me ve XP kullanıcıları avantajlılar: Onlar için sıkıştırılmış dosyalar ile çalışmak sorun değil. Diğer kullanıcılar ise sistemlerini uygun bir araç ile donatmalılar. 1Yaygın olarak kullanılan sıkıştırma aracı Winzip 8.0’ın deneme sürümünü eCHIP CD’sindeki Basic Kit bölümünden yükleyebilirsiniz. 2Kurulum sırasında sıkıştırılmış dosyaları saklamak istediğiniz klasörü belirleyebilirsiniz. Sıkıştırma programları arasında bir klasik olan bu araç, kurulum sonrasında sabitdiskinizde aşağı yukarı Ek Araçlar ile Daha Kullanışlı Dinlemek İsteyenler Yazmalı: Media Player 7 versiyonu ile ek bir CD yazma aracına gerek duymadan müzik CD’leri basabilirsiniz. CHIP: CHIP Online kullanıcılar için gerekli olan her şeyi sayfaları nda barındırıyor. 126 Windows Güncellemesi GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET sadece 2 MByte’lık yer kaplıyor. 3Kullanımı da oldukça kolay: Bu aracı çalıştırmak için sıkıştırılmış ZIP dosyasına iki kere tıklamak yeterli olacaktır. Alternatif olarak Başlat Menüsü’ndeki komutunu da kullanabilirsiniz. 4Eğer bir dosyayı kendiniz sıkıştırmak isterseniz, bunun üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve nesne menüsündeki “Add to Zip” komutunu çalıştırın. 5Winzip yardımıyla istediğiniz dosyaları korumak için, parola da kullanabilirsiniz. Bunun için daha önce anlatıldığı şekilde bir ZIP arşivi oluşturun ve Options/Password komutunu çalıştırın. İstediğiniz parolayı iki kere hatasız olarak girdikten sonra artık kimse dosyalarınıza erişemez. İyi Programlar ücretli olmak zorunda değil Windows’un sunduğu grafik programlarının yeterli oldukları söylenemez: Küçük Resimler Görünümü veya Imaging ve Paint gibi küçük yardımcı programlarla çok fazla ilerlemek mümkün değil. Bunun için bir çok ekstra fonksiyon sunan Irfanview programını eCHI’teki Windows Update bölümünden yükleyebilirsiniz. 1Büyüklüğü sadece 750 Kilobyte olan “iview361.zip” dosyasını indirin ve üzerine iki kere tıklayın. 2Kuruluma ihtiyaç duymayan program ile istediğiniz dosya türlerini ilişkilendirmek için Options/Properties komutunu çalıştırın ve Extensions kartı üzerinden dosya türlerini seçin. Ancak programı sisteme dahil etmeden denemek için hiçbir dosya ile ilişkilendirmeyin. Bu durumda herhangi bir resim dosyasına tıklandığında program otomatik olarak çalışmayacaktır. 3Irfanview’i bulunduğu konumdan çalıştırın ve arayüzü üzerinde istediğiniz değişiklikleri yapın. 4Artık bu ücretsiz program ile çalışmaya başlayabilirsiniz. Eğer fotoğraşarınızı belirli bir klasör içerisinde saklıyorsanız File/Thumbnails komutunu kullanarak bu klasörü görüntüleyin. Irfanview artık tüm resim bilgilerini okuyacak ve ön izleme resimleri (Thumbnails) oluşturacaktır. 5Ön izleme görünümündeki bir resmi tam olarak görüntülemek için sadece üzerine iki kere tıklanması yeterli olacaktır. Bu durumda resim üzerinde değişiklik bile yapabilirsiniz. 6Irfanview eksiksiz bir resim işleme programı değil ancak resim üzerinde çalışırken Image/Effects altındaki efektlerden faydalanabilirsiniz. Acrobat Reader otomatik olarak ilişkilendiriliyor Internette Portable Document Format (PDF) kullanımı her geçen gün artıyor. Bu sayede grafiksel el kitapları ve bilgi broşürleri oldukça küçük boyutlarda yayınlanabiliyorlar. Ancak bu tür dokümanların görüntülenmesi için gerekli program Acrobat Reader’a sahip değilsiniz. Bu ücretsiz aracın en son versiyonu olan 5.0’ı eCHIP’teki Basic Kit bölümünden yükleyebilirsiniz. Acrobat Reader, kendini Internet Explorer ve Netscape Navigator ile otomatik olarak ilişkilendiriyor. Bu sayede web’deki PDF dokümanları browser’ın kapatılmasına gerek kalmadan rahatlıkla görüntülenebiliyorlar. AH / Kadir Tuztaş, ktuztas@chip.com.tr CHIP | ŞUBAT 2002 İnternette, yeni fonksiyonlar ekleyerek Windows’u geliştiren sayısız araç bulabilirsiniz. Aşağıdaki sitelerde yayınlanan ücretsiz yazılımlardan faydalanabilirsiniz. www.chip.com.tr Ana sayfa üzerinde bulunan Top Download bağlantısını kullanarak, yazılarda sıkça bahsedilen ve bilgisayar kullanıcı- larının en çok tercih ettiği programlara ulaşabilirsiniz. Ayrıca yazılım bölümünde en güncel programların incelemelerini de bulabilirsiniz. www.tucows.com Burada yayınlanan freeware ve shareware yazılımlar işletim sistemi ve kullanı m alanlarına göre ayrılmışlar. Açıklamaları İngilizce olan sayfada programları n hepsi değerlendirilmiş. www.wugnet.com PC kullanıcılarının her türlü yazılım ihtiyacı nı karşılayabileceği sitede yazılımlar ve Windows işletim sistemi hakkında en güncel bilgilere ulaşabilirsiniz. İNTERNET KAYNAKLARI »Web’deki sürücüler Kalabalık Yolculuk: Windows’u, Irfanview gibi bir resim programı ile donatarak tüm resim arşivinize rahatlıkla göz atabilirsiniz. CHIP | ŞUBAT 2002 Star Wars, Terminatör veya Cast Away: DVD piyasasını fetheden başarılı Hollywood yapımlarının sayısı giderek artıyor. Siz de en sevdiğiniz filmleri kopyalamak istiyorsanız, CHIP’in DVD kopyalama rehberini dikkatle okumalısınız. DVD Filmleri DVD Rip’leme ve Kopyalama Telif haklarıyla ilgili yasal sınırları zorlaması nedeniyle DVD’lerin kopyalanması şimdiye dek yalnızca freeware programcılarının rağbet ettiği bir alan olarak kaldı. Oysa şu sıralar diğer yazılım programcıları da bu trendin farkına varmış durumdalar ve bu alanda kullanıcılara kolaylık sağlayacak `tek-tıklama` çözümler üretiyorlar. Yeni yazılımların en büyük avantajı, kullanışlı özellikleri ve kullanıcıların yalnızca bir arayüzle muhatap olmasını sağ- 128 CHIP | ŞUBAT 2002 İÇİNDEKİLER Videoları PC’ye kopyalamak: DVD Ripping Filmleri Hazırlamak: DVD2AVI ile dönüştürmek Video-CD üretmek: TMPEGEnc’i ayarlamak 130 132 134 CD’ye Sıkıştırmak lamaları. “Tek-Tıklama” çözümlerin vaat ettiklerini ve bunların ne kadarını gerçekleştirebildiklerini önümüzdeki sayıda bulacaksınız. Yine de bu çok-yönlü yazılımların yapabileceklerinin sınırları oldukça kesin çizilmiş. Bu yüzden çeşitli filtre ve efektleri kullanmak veya detaylı ayarlamalar yapma şansı elinizden alınıyor. DVD’den kopyaladığı filmlerden en yüksek grafik ve ses kalitesi beklentisi içinde olan kullanıcılar, TMPEGEnc ve DVD2AVI gibi ek programlar kullanmadan iste- Atölye için gerekli bazı araçları eCHIP’te DVD kopyalama bölümünde bulabilirsiniz. SmartRipper telif hakları yüzünden CD’de yer almıyor. Bu yazılımı ve diğer programların en yeni sürümlerini internette www.digital-digest.com internet adresinde bulabilirsiniz. Ayrıca sitede DVD ve kopyalama ile ilgili her türlü bilgiye ulaşabilirsiniz. eCHIP’TE dikleri sonuçları elde edemeyebilirler. Bu da CHIP’in madalyonun diğer yüzünü göstermesi için geçerli bir sebep. Atölye çalışmamız DVD’den video veya Super Video-CD’ye uzanan yolda, gerekli tüm işlemlerde size eşlik edecek. Ayrıca resim ve ses kalitesi konusunda en iyiyi elde etmenin yollarını açığa çıkaracak Amerikan NTSC formatını nasıl PAL formatına dönüştürebileceğinizi ve farklı dillerdeki seslendirmeleri aynı CD’de nasıl bir araya getireceğinizi açıklıyoruz.