146 CHIP | ŞUBAT 2002 Hangi format için hangi player? Hangi format için hangi player? Format MP3 MP3pro WMA AAC Ogg Vorbis MP+ Real Audio VQF QDesign Çalıcı Program WinAmp, Windows Media Player, Quicktime, Sonique ve diğerleri MP3 çalıcılar ile uyumlu ama sadece MP3 kalitesinde WinAmp, Windows Media Player, Soniqe Music match Liquid Audio için WinAmp-plug-in Soniqe, WinAmp ve FreeAmp için plug-in WinAmp için plug-in ve Media Jukebox Real player, WinAmp için plug-in WinAmp ve Sonıqe için plug-in Sadece kendi MVP çalıcı Vorbis, kalite bakımından da gayet etkileyici. Tüm bu programlarda karşılaşılan en büyük ve ortak problem ise, kopyalamaya karşı koruma. MP+, MP2’nin üzerine Andre Bushmann tarafından kişisel olarak geliştirilen bir format. Gelecek vaat ettiği ise söylenemez, zira MP3’ün ötesinde kalite özellikleri de bulunmuyor. NTT ve Yamaha tarafından geliştirilen VQF formatı da aynı şekilde kalite açısından yarışamaz. Bu da, internet üzerinde bu formatlarda veri bulunmasının neredeyse imkansız olmasını açıklıyor. ACC ve Qdesign ise, müzik endüstrisi için en ilgi çekici formatlar. ACC, Fraunhofer kodlarının geliştirilmiş bir versiyonu ve yüksek kalitesi ile kopyalamaya karşı koruma sunmasıyla ön plana çıkıyor. Ancak şimdiye kadar, ACC sadece bu iki özellikli a2bmusic formatında ve Liquid Audio’da yer edinebildi. Qdesign’in güvenliğe ses kalitesinden daha çok önem vermesi, onu destekleyen çalıcısının olmamasının da sebebi. Elbette, internet üzerinden müzik satışını geliştirmek söz konusu olduğunda, güvenlik ilk sırada geliyor. Ancak kimse bu formatlara rağbet göstermedikçe neye yarar? Özetle: Açıkçası kesin bir çözüm henüz ufukta görünmüyor. MP3pro’nun biraz daha zamana ihtiyacı var. Diğer formatlar ise, nasıl aniden ortaya çıktılarsa aynı hızla da ortadan kaybolacaklar gibi görünüyor. Microsoft WMA ise, destekleyicisi sebebiyle asla tamamen ortadan kaybolmayacaktır, ancak kimsenin ona ilgi göstermediği de bir gerçek. ACC kalitesi ve kopyalamaya karşı koruması sebebiyle, müzik endüstrisinin ilk sıradaki tercihi. Kullanıcılar da bununla yaşayabilir, ama o zamana kadar emektar MP3’ümüzle idare edeceğiz. MB / Sena Kürşün, senakursun@hotmail.com media bazlı MP3’ün gelişmiş versiyonu olması nedeniyle, en küçük biriminden itibaren yüksek ses kalitesi kendisini belli ediyor. MP3pro’nun MP3 ile uyumluluğu da önemli bir tercih sebebi. Bütün MP3pro dosyaları MP3 çalarlarla da çalışabiliyor, ama elbette MP3pro’nun kalite avantajı olmadan... MP3 ailesi kendi okuyucularının yanı sıra WinAmp ve Nero Burning Rom formatlarını da destekliyor, dolayısıyla bu formatın gözle görülür bir geleceği olduğu aşikar. Ancak daha da iyisi, tek Open Source Format olan Ogg Vorbis’in desteği. Gerçi, bu yaz ilk kez piyasaya sunulacak program, heyecanla bekleniyor ama WinAmp ve Sonique de onunla başa çıkabilecek durumda. Yine de Ogg Gözle de Dinleyin: WinAmp’ı çeşitli Skin’lerle geliştirmek mümkün. Yeni Ses Formatları GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 147 CHIP | ŞUBAT 2002 Geliştiricisi Fraunhofer Enstitütüsü Coding Technologies Microsoft AT&T,Dolby laboratories, Fraunhofers ve Sony Ogg-Project (Open Source) Andre Buschmann (Şahsi geliştiricisi) Real NTT/Yamaha QDesign Format MP3 (.mp3) MPEG1 Audio Layer 3 MP3pro (.mp3) MP3 ün geliştirilmiş hali WMA (.wma) MS-Audio Windows Media Audio AAC (.aac) Advanced Audio Coding Ogg Vorbis (.ogg) MP+ (.mp+) MP2’nin devamı Real Audio (.ra, .ram) VQF (.vqf) Time -domain weighted interleave vector quantization QDesign Kalitesi 128 KBit/s kabul edilebilir ses 64KBit/s CD kalitesinde Açık farkla 64KB/s’de bile MP3 daha kaliteli 64KBit/s de bile başka formatları kalitesiyle geçiyor 128 KBit/s de MP3 ile kıyaslanabilir MP3’ten iyi hiç bir yönü yok Kalitesi bant genişliğine göre değişken: Analog-Modem Radyo ile DLS CD kalitesinde Kalite tatmin edici değil, gürültülü ses Kalite yetersiz, güvenlik farkı var Kısaca İnternette standart, gelecekte de çok önemli bir rolü olacak Geleceğin formatı olması bekleniyor Kullanıcılar ve müzik endüstrisi tarafından neredeyse ilgi yok Müzik endüstrisinin favorisi Gerçekten açık olan tek format Tek bir şahıs projesi; internette yeri yok ve geleceği de Akıcılık bakımından bir numara ancak yüklemek manasız Alışılmadık yavaş code çözümü, artık yok sayılır PC ve Mac gerektiriyor, hiç bir geleceği yok Tüm Ses Formatlarına Genel Bakış Tüm Ses Formatlarına Genel Bakış CHIP | ŞUBAT 2002 _ İnternet kullanıcılarının web’deki favori sayfaları doğal olarak birbirlerinden çok farklıdırlar. Bunlara hızlı ve rahat bir şekilde ulaşabilmek için, Sık Kullanılanlar (Bookmark) listeleri bulunur. Bu Sık Kullanılanlar listesine, maalesef sadece kaydedildikleri bilgisayar üzerinden ulaşılabilir. Bunları başka bir kayıt ortamına aktarabilir ve daha sonra istediğiniz PC’ye yükleyebilirsiniz. Ancak devamlı hareket halinde olan bir kullanıcı, kısa bir süre sonra söz konusu işlemlerden sıkılabilir. Ve tabii ki ziyaret etti ği siteleri gizli tutanlar da, söz konusu kayıtlara kimsenin ulaşmasını istemeyebilirler. Bu durumda Sık Kullanılanlar kayıtlarının özel bir web sayfası üzerinde online olarak saklanması pratik bir çözüm olacaktır. Eğer Netscape Navigator ile sörf yapıyorsanız, bu iş- lemi programın kendi araçlarını kullanarak da yerine getirebilirsiniz. Internet Explorer’da ise Centrasoft tarafından geliştirilen Favorites Anywhere (CD Code: PRATİK) programı yardı mcı olabilir. Sık Kullanılanlar listenizi bu araç sayesinde birkaç dakika içerisinde PC’nizden kendi web sayfanıza aktarabilirsiniz. Ve daha sonra bu kayıtlara, istediğiniz bilgisayardan ulaşabilirsiniz. Sık Kullanılanlar çok az yer kapladı kları için, örneğin bir çok e-posta sunucusunun ücretsiz olarak kullanıma sunduğu, küçük bir ana sayfa yeterli olacaktır. Yükleme: Progam dosyalarının bulunduğu Zip dosyasını istediğiniz bir klasörün içerisine açın ve daha sonra Favorites Anywhere’i kurmak için SETUP.EXE dosyasına iki kere tıklayın. Ekrana gelen bir sihirbaz, kurulum işleminin sonuna kadar yardımcı olur. Listeyi Vermek: Programı çalıştırın. Ekrana gelen karşılama penceresindeki Next düğmesine tıklayarak, sihirbaz penceresine ulaşabilirsiniz. İlk pencere üzerinde bulunan Browse düğmesine tıklayarak, Sık Kullanı lanlar listesinin tutuldu ğu klasörü belirleyin. Eğer Internet Explorer’ı n standart ayarları- nı kullanıyorsanız, söz konusu klasörün ismi “C:\windows\favorites” olacaktır. Şayet nerede saklandığını bilmiyorsanı z Windows Gezgini’ni kullanarak arayabilirsiniz. Eğer Sık Kullanılanlar listeniz içerisinde alt klasörler oluşturduysanız, ilk pencere üzerinde bulunan “Inclued Subfolders under your Favorites directory” seçeneğini de işaretlemelisiniz. Next düğmesine tıklayarak bir sonraki pencereye geçin. Bu pencere üzerindeki listeden hangi bağ- lantıların saklanacağını belirleyebilirsiniz. Daha sonra bir kez daha Next düğmesine tıklayın ve listenin verileceği dosyaların saklanmasını istediğiniz klasörü belirleyin. Bunun için yeni boş bir klasör kullanılması daha iyi olacaktır. Next düğmesine tıklayarak Sık Kullanılanlar listesinin nasıl gösterileceğini belirleyebilirsiniz. Buradan renk, yazı tipi ve büyüklük ayarlarını yapabilirsiniz. Next düğmesine bir kez daha tıklayarak, son pencereye ulaşabilirsiniz. Oluşturulan dosyaların isminin görüntülendiği bu pencere üzerindeki Finished düğmesine tıklayarak programı sonlandırabilirsiniz. Listeyi Vermek: Favorites Anywhere tarafından oluşturulan tüm dosyaları, web sayfanızın bulunduğu klasör içerisine kopyalayın. Ayın CHIPucu Online Bookmark Kaydı Favorites Anywhere sayesinde, Sık Kullanılanlar kayıtlarınızı yanınızda taşıyabilir ve dünya üzerindeki herhangi bir PC’den onlara ulaşabilirsiniz. İÇİNDEKİLER Sürpriz Yumurta: Macromedia Sürprizi Ayın Hatası: HP Laserjet 4 gölgeli basıyor Veri Kurtarma: Kaybolan dosyaları kurtarmak 6 Adımda Kolay Çözüm: KaZaA kurulumu Tips&Tricks: Windows, uygulamalar... 158 156 150 149 149 pratik 148 Her Zaman Yanınızda: “Favorites Anywhere” ile Sık Kullanılanlar listesini web sayfanız üzerinde kullanıma açabilir ve böylece internet bağlantı- sına sahip herhangi bir bilgisayar yardımıyla istediğiniz zaman listenize ulaşabilirsiniz.