158 CHIP | ŞUBAT 2002 & Tricks Tips Donanım ve yazılım sorunları bilgisayar kullanıcılarının günlük hayatlarının bir parçasıdır. CHIP size sorunları güvenli bir şekilde çözebilmeniz için önerilerde bulunuyor ve rehberlik ediyor. İPUÇLARI ŞUBAT 2002 » WINDOWS 1 Windows Me: Küçük Yedeklerle Yer Tasarrufu 158 2 Windows 98: Zamanlanmış Görevler’in Çökmesini Engellemek 158 3 Windows 98: Başlat Düğmesinin İsmini Değiştirmek 159 4 Windows Me: Açılıştaki Disket Kontrolünü Kapatmak 159 5 Windows 98: Veri Yedekleme için Doğrudan PC Bağlantısı 160 6 Windows 2000: Yaz Saatine Geçişte Yaşanan Sorunlar 160 » UYGULAMALAR 7 Word: Doküman Biçimlerinin Değişmesini Engellemek 160 8 Office 2000: Publisher Belgelerini Word’e Aktarmak 160 9 Internet Explorer: IE Sık Kullanılanlar Listesini Yazdırmak 161 10 Excel: Veri Gruplarını Grafikte Farklı Biçimlendirmek 161 11 HTML: Dosyaların HTML ile CD’den Yüklenmesi 161 1 | Windows Me Küçük yedeklerle yer tasarrufu Window Me’deki Sistem Geri Yükleme fonksiyonunun sabitdiskinizi “_RESTORE” ismindeki klasörlerin doldurduğunu fark ettiniz. Ancak Windows Me altında bu klasörleri silme iznine maalesef sahip değilsiniz. İpucu: “_RESTORE” klasörünün kayıt kapasitesini sınırlayabilirsiniz: Bunun için Başlat/Ayarlar/Denetim Masası komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Sistem simgesine iki kere tıklayın. Sistem Özellikleri penceresindeki Başarım kartını aktif hale getirin ve burada Dosya Sistemi düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda Dosya Sistemi Özellikleri adında bir iletişim penceresi ekrana gelecektir. Buradaki Sabit Disk kartı üzerinde “Sistem Geri Yükleme disk alanı” ayarlama çubuğu bulunur. Bu çubuk yardımıyla “_RESTORE” klasörünün büyüklüğünü belirleyebilirsiniz. Dikkat! Saklama kapasitesinin küçültülmesi ileride daha az geri yükleme noktasının kullanılabileceği anlamına gelir. Ayrıca “_RESTORE” klasörünü burada anlatılan şekilde tamamen silemez veya büyüklüğünü 0 Mbyte olarak değiştiremezsiniz. Sistem Geri Yükleme en azından 200 MByte sabit disk alanı kullanır. Daha fazla sabitdisk alanından tasarruf sağlamak için Sistem Geri Yükleme aracını tamamen kapatmalısınız. Dikkat! Bu durumda sistemi geri yükleme işlemini kendi üstünüze almış olursunuz. Buna rağmen geri yükleme aracını kapatmak için Dosya Sistemi Özellikleri penceresindeki Sorun Giderme kartını aktif hale getirin buradaki “Sistem Geri Yükleme’yi devreden çıkar” seçeneğini işaretleyin. Bu işlem sonucunda bilgisayar yeniden başlatıldıktan sonra Sistem Geri Yükleme fonksiyonu kapatılacak ve “_RESTORE” klasörünün büyüklüğü minimuma düşürülecektir. Ancak bu durumda daha önceden kaydedilen yükleme noktaları da kaybolur. “_RESTORE” klasörü bu işlemler sonucunda bile Windows sisteminden tamamen silinemez. Yaptığımız testlerde söz konusu klasörün büyüklüğünün minimum 2,17 MByte’a kadar düşebildiğini fark ettik. Windows Me’nin Sistem Geri Yükleme fonksiyonu yükleme noktalarındaki tüm bilgileri, sistemi ileride eski konumuna geri döndürmek için “_RESTORE” klasörü içerisinde saklıyor. Ne kadar çok yükleme noktası kaydedilirse “_RESTORE” klasörü de o kadar çok yer kaplıyor. 2 | Windows 98 Zamanlanmış Görevler’in çökmesini engellemek Windows 98 SE’deki Zamanlanmış Görevler aracı, inatçı olması nedeniyle bazen hiç çalışmıyor ya da yeni görevler eklenmesine rağmen çökebiliyor.. İpucu: Eğer Windows altındaki ilk sabitdiske isim olarak Windows klasörünüzün Yer Tasarrufu: Windows Me Sistem Geri Yükleme aracının kullanacağı sabit disk alanını sınırlayabilirsiniz. 1 Tips&Tricks » Windows AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 159 CHIP | ŞUBAT 2002 ismini atayacak olursanız, söz konusu sorunla karşılaşabilirsiniz. Bunun için diskinize farklı bir isim vermelisiniz: Farenin sağ düğmesini kullanarak Bilgisayarım penceresindeki sabit disk simgesine tıklayın ve açılan nesne menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Genel kartı üzerinde bulunan Etiket kutusundaki ismi değiştirin ve yaptığınız değişikliği Tamam düğmesine tıklayarak onaylayın. Son olarak yeni ismin görüntülenmesi için [F5] tuşuna basın. Artık sorununuz çözülmüş olmalı. 3 | Windows 98 Başlat düğmesinin ismini değiştirmek Windows 98 Başlat düğmesinin ismini, aşağıdaki işlemleri uygulayarak istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. İpucu: “Başlat” düğmesinin ismini değiştirebilmek için örneğin Hex Workshop (www.bpsoft.com) gibi bir 16’lık sayı sistemi, heksadesimal editörüne ihtiyacınız var. Bu tür bir editör yükledikten sonra aşağıdaki işlemlere geçebilirsiniz. İlk olarak Başlat/Programlar/MS-DOS Komut İstemi yardımıyla bir DOS penceresi açın. Bu komut satırını kullanarak Windows dizinini görüntüleyin ve EXPLORER. EXE dosyasının ismini EXPLORER. NEW olarak değiştirmek için aşağıdaki komutu uygulayın: copy explorer.exe explorer.new Daha sonra DOS penceresini kapatın. Biraz önce kopyalanan EXPLORER.NEW dosyasını daha önceden yüklediğiniz editör yardımıyla açın. Bu dosyanın içerisinde “28860” (Türkçe Windows 98 için) onaltılık satırında “4200 6100 5F01 6C00 6100 7400” ifadesi bulunur. Bu sayılar, her bir harfin Null (Boş) karakteri (Onaltılık olarak “00”) ile ayrıldığı “Başlat” ifadesine karşılık gelir. Programın sağ tarafında ise “B.a._.l.a.t” şeklindeki alfanümerik gösterim ekrana gelir. Bu ifadeyi sağ taraftaki harşeri kullanarak değiştirebilirsiniz. Ancak bu esnada harşer arasındaki Null karakterlerini değiştirmemeye dikkat etmelisiniz. Yani harşer arasındaki onaltılık “00” değeri kesinlikle değiştirilmemelidir. DİKKAT! Bu Null karakterini, onaltılık düzende “20” değerini veren Space tuşunu kullanarak oluşturamazsınız. Burada kullanılacak yeni isim maksimum altı karakter uzunluğunda olabilir. Aynı yöntemi kullanarak, Belgeler, Ayarlar gibi Başlat menüsündeki diğer öğeleri de değiştirebilirsiniz. Yapılan değişikliklerden sonra EXPLORER. NEW dosyasını kaydedin ve bilgisayarınızı MS-DOS kipinde yeniden başlatın. Çıkması muhtemel sorunlara karşı, güvenlik amacıyla orijinal EXPLORER. EXE dosyasını EXPLORER.BAK adı altında yedekleyin. Üzerinde değişiklik yapılan EXPLORER.NEW dosyasını artık EXPLORER.EXE dosyası üzerine kopyalayabilirsiniz. Bunun sonucunda Başlat düğmesi,Windows 98’in bir dahaki açılışından itibaren istediğiniz şekilde ekrana gelecektir. Şayet bu değişiklik sırasında sorun çıkacak olursa, bilgisayarınızı bir açılış disketi yardımıyla çalıştırın ve daha önce yedeklediğiniz EXPLORER.BAK dosyasını geri yükleyin. 4 | Windows Me Açılıştaki disket kontrolünü kapatmak Windows, sistem açılırken ve kapanırken disket sürücüyü, içerisinde disket olmasa dahi bir kaç saniyeliğine kontrol ediyor. İpucu: Disket sürücünün kontrol edilmesi için bir çok neden olabilir. İlk olarak ana kartın BIOS’unu kontrol etmelisiniz. Bunun için BIOS’ta bulunan BOOT başlığı altındaki uygun değişiklikleri yapmalısınız: Burada bulunan “Removable Disk” ve Boot up şoppy seek” seçeneklerinin değerlerini “Disabled” olarak değiştirin. Daha sonra da açılış sırasını “C:, A:” olarak değiştirmelisiniz. Eğer “A:” önde bulunuyorsa sistem ilk olarak disket sürücüden açılmaya çalışılacaktır. Şayet Norton Antivirüs gibi bir antivirüs programı kullanıyorsanız, bu programın ayarlarını da kontrol etmeniz gerekebilir. Antivirüs programının, Windows açılış ve kapanışında disket sürücüyü taramasını engellemek için Options for Norton AntiVirus penceresindeki Advanced başlığında bulunan disket sürücü tarama seçeneklerindeki işaretleri kaldırmalısınız. Şayet, disket sürücüye erişim isteği bunlardan kaynaklanmıyorsa, Windows başlat menüsündeki Ayarlar/Görev Çubuğu ve Başlat Menüsü komutunu çalıştırın. Bu pencere üzerinde bulunan Gelişmiş kartını aktif hale getirin ve Temizle düğmesine tıklayın. Son çalıştırdığınız dosya disket üzerinde yer alıyorsa, Windows açılış esnasında söz konusu diskete erişmek isteyebilir. MMAND” klasörü içerisine taşımalısınız. Sorunsuz Görevler: Zamanlanmış Görevler’in doğru çalışabilmesi için sabitdiskin ismi “WINDOWS” olmamalı. 2 Derinlerde: Bir onaltılık editör yardımıyla Başlat düğmesinin ismini istediğiniz şekilde değiştirebilirsiniz. 3 160 CHIP | ŞUBAT 2002 5 | Windows 98 Veri yedekleme için doğrudan PC bağlantısı Veri yedekleme ve aktarımı için birinde Windows 2000, diğerinde ise Windows 98 kurulu iki bilgisayarı paralel bağlantı noktası üzerinden bağlamak istiyorsunuz. İpucu: Bu bağlantıyı Laplink veya Symantec’in pcAnywhere programı yardımıyla oldukça basit bir şekilde kurabilirsiniz. Bir paralel Laplink kablosu yardımıyla da söz konusu bilgisayarları rahatlıkla bağlayabilirsiniz. Buna alternatif olarak, iki bilgisayar arasında gerçek bir Windows ağı kurmayı da deneyebilirsiniz. Bunun için iki adet 10 MBit’lik ağ kartı almanız yeterli olacaktır. Ev kullanımı için uygun olan bu kartlar, paralel veya USB bağlantılara göre daha hızlıdırlar. Daha hızlı ve basit olduğu göz önüne alındığında küçük bir ağ kurmak veri güvenliği ve aktarımı için daha etkili olacaktır. 6 | Windows 2000 Yaz saatine geçişte yaşanan sorunlar Windows, otomatik olarak yaz/kış saatine geçmek istiyor, ancak sistem saatini yanlış ayarlıyor. İpucu: Bu durumla genellikle aynı bilgisayarda yan yana birden fazla Windows işletim sistemi kullanılıyorsa karşılaşılır. Otomatik saat ayarlaması Windows’un bir fonksiyonudur ve bu nedenle her işletim sistemi diğerinden bağımsız olarak sistem saatini bir saat geriye/ileriye alır. Bu problemin oluşmasını engellemek için saatin manuel olarak ayarlanması gereklidir. Söz konusu sorunu ortadan kaldırmak için seyrek kullandığınız Windows versiyonundaki otomatik ayarlama fonksiyonunu kapatmalısınız. Bunun için Windows Me altında Başlat/Ayarlar/Denetim Masası komutunu çalıştırın ve ekrana gelen pencere üzerindeki Tarih/Saat simgesine iki kere tıklayın. Bu pencere üzerindeki Saat Dilimi başlığı altında bulunan “Gün ışığından yararlanma değişimlerinde saati otomatik olarak ayarla” seçeneğindeki işareti kaldırın. Bu durumda saat ayarlamasını, sadece diğer işletim sistemi yapacaktır. 7 | Word Doküman biçimlerinin değişmesini engellemek Çeşitli şekillerde biçimlendirdiğiniz dokümanlarınızı ağ üzerinde kaydediyor, ancak daha sonra açtığınızda uyguladığınız biçimlendirme özelliklerinin kaybolduğunu görüyorsunuz. İpucu: Kullandığınız dokümanlar muhtemelen bir çok kullanıcının üzerinde çalıştığı merkezi bir şablona dayanıyordur. Herhangi birinin merkezi şablon üzerinde yaptığı biçimsel değişiklikler ise buna bağlı olan tüm dokümanlara yansıtılıyordur. Durumunuzu, yani kullandığınız şablonu ve bulunduğu konumu tespit etmek için, Word dokümanını açın ve Dosya/ Özellikler komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen penceredeki Özet kartı üzerinden dokümanınızın hangi şablonu kullandığını görebilirsiniz. Şimdi Araçlar/Seçenekler komutunu çalıştırın ve Konum kartını aktif hale getirin. Kullandığınız şablonların saklanma konumlarını da buradan tespit edebilirsiniz. İleride bu tür problemlerle karşılaşmamak için merkezi olarak kullanılan dosyaları Salt Okunur olarak ayarlayabilirsiniz. Bunun için söz konusu şablonu Windows Gezgini penceresinde görüntüleyin ve farenin sağ düğmesini kullanarak üzerine tıklayın. Açılan nesne menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Dosya üzerinde değişiklik yapılmasını engellemek için Genel kartı üzerindeki Salt Okunur seçeneğini işaretleyebilirsiniz. 8 | Office 2000 Publisher belgelerini Word’e aktarmak Microsoft Publisher 2000 ile hazırladığınız çalışma kağıtlarını kullanım yaygınlığı açısından Word’e aktarmak istiyorsunuz ancak bununla ilgili bir yardımcı bulamadınız. İpucu: Office bileşenleri Publisher 2000 ve Word programlarının beraber çalışmasının oldukça zor olduğu söylenebilir. Publisher, farklı Word versiyonları için bir çok filtreye sahip. Ancak verme işlemi sırasında, sadece Publisher dokümanlarındaki metinler kullanılırken, resimlerin dönüştürülmesi ise maalesef mümkün olmuyor. İki program arasında veri aktarımı için HTML dokümanlarından faydalanabilirsiniz. Hazırladığınız dokümanları, Publisher penceresinde Dosya/Web Sayfası Olarak Kaydet komutunu kullanarak, HTML biçimine dönüştürün. Ekrana gelen pen- Saat Ayarı: Bir bilgisayar üzerinde kurulu olan birden fazla Windows versiyonlarından sadece bir tanesi yaz/kış saat uygulamasına otomatik olarak geçmelidir. 6 Bulundu: Word’ün belge şablonlarını nerede sakladığı bulundu. Ağ üzerindeki merkezi şablonların korunması gereklidir. 7 CHIP | ŞUBAT 2002 161 Tips&Tricks » Uygulamlar AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET cere üzerinden HTML dosyalarını kaydetmek için bir klasör seçin ve daha sonra Tamam düğmesine tıklayın. Bu klasör içerisinde, dokümanlardaki resimlerin GIF biçiminde saklandıkları INDEX.HTM dosyaları bulunur. Söz konusu INDEX.HTM dosyasını Word altında da açabilir ve daha sonra Word belgesi olarak kaydedebilirsiniz. 9 | Internet Explorer Sık Kullanılanlar IE sık kullanılanlar listesini yazdırmak Internet Explorer altında saklanan Sık Kullanılanlar listesini yazdırmak istiyorsunuz, ancak program, bu işlemi yerine getirecek bir fonksiyon sunmuyor. İpucu: Sık Kullanılanlar listesini yazdırmak için, ilk olarak Internet Explorer altından Dosya/Alma ve Verme komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen Internet Explorer’ın Alma ve Verme Sihirbazı açılış penceresindeki İleri düğmesine tıklayın. Takip eden pencere üzerinde bulunan listeden Sık Kullanılanları Ver öğesini seçin ve tekrar İleri düğmesine tıklayın. Takip eden pencereden tüm listenin mi yoksa sadece istediğiniz alt klasörlerin mi verileceğini seçebilirsiniz. Bir sonraki pencere üzerindeki Dosya veya Adrese Ver seçeneğini işaretleyin ve dosya ismini ve kaydedileceği konumu belirleyin. Dosya standart olarak BOOKMARK. HTM adını taşır. Dosyayı ileride rahat bir şekilde bulabilmek için kaydedileceği klasöre dikkat edin. Son düğmesine tıklayarak listenin verilme işlemini sona erdirebilirsiniz. Oluşturulan bu HTML dosyasını artık Internet Explorer penceresinde görüntüleyebilir ve Dosya/Yazdır komutunu kullanarak yazdırabilirsiniz. 10 | Excel Farklı Biçim Veri gruplarını grafikte farklı biçimlendirmek Aynı grafik üzerinde bir veri grubunu sütun halinde başka bir veri grubunu ise çizgi ile görüntülemek istiyorsunuz. İpucu: Bunun için ilk olarak uygun veri grubunu kullanarak sütun grafiği oluşturmalısınız. Daha sonra çizgi biçimindeki grafik üzerinde görüntüleyeceğiniz veri grubunu seçin ve grafiği oluşturmak için Grafik/Grafik Türü komutunu çalıştırın. Ekrana gelen pencereden grafik türü olarak Çizgi’yi ve kullanmak istediğiniz alt biçimini seçin. Burada Seçenekler başlığı altında bulunan “Seçime Uygula” seçeneğine tıklayın ve Tamam düğmesine tıklayın. Ancak bu esnada tüm tiplerin birbiri ile aynı anda kullanılamayacağına dikkat etmelisiniz. 11 | HTML CD’den Yükleme Dosyaların HTML ile CD’den yüklenmesi Arşivinizi CD’ye aktarmak ve ileride bir HTML arayüz yardımıyla bu verilere ulaşmak istiyorsunuz. CD’yi başka bir bilgisayarda da sorunsuz olarak kullanabilmek için sürücü harfi kullanmamalısınız. HTML herhangi bir bilgiye gerek kalmadan istenen dosyayı bulabilir. Yazdırabilir: Sık Kullanılanlar listesini bir dosyaya kaydettikten sonra rahatlıkla yazdırabilirsiniz. 9 Dosyaları Bulmak: Hedef nesneyi kaydetmek için HTML dokümanı içerisinde bir bağlantı oluşturabilirsiniz. 11 İpucu: Bağlantı eklenen dosyaya sürücü ismi vermekten kaçınmalısınız. Bunun yerine konum bilgilerine girerek HTML dosyanın yerini bulmasını sağlayabilirsiniz. Söz konusu işlem için HTML belgesinin internet ortamında veya yardımcı olarak bir CD üzerinde bulunması fark etmez. Örneğin: HTML dokümanında bulunan TEST1.ZIP dosyasını DOWNLOAD dizini içerisine yerleştirin. Aşağıdaki komut yardımıyla HTML dokümanı içerisine bu dosyayı gösteren bir bağlantı ekleyebilirsiniz. İA HREF=”DOWNLOAD\TEST1.ZIP”ı TEST1.ZIP Dosyasını yükleyinİ/Aı Buradaki HREF parametresini ulaşmak istediğiniz hedefe bağlı olarak göreceli bir konum bilgisi veya kesin dosya konumu ile de kullanabilirsiniz. Internet Explorer penceresinde yukarıdaki bağlantıya tıklandığında bilinen biçimlerdeki dosyaların içeriği otomatik olarak görüntülenir. Dosyayı kaydetmek için farenin sağ düğmesini kullanarak dosya üzerine tıklayın. Ekrana gelen nesne menüsündeki “Hedefi farklı kaydet” komutunu çalıştıracak olursanız ekrana gelen Farklı Kaydet penceresini kullanarak dosyayı saklamak istediğiniz konumu belirtebilirsiniz. Tanınmayan biçimlerde ise otomatik olarak kaydet penceresi ekrana gelir. Bir browser ile görüntülenemeyen en önemli dosya tiplerinden biri Zip’tir. Bu tür dosyaların içeriğini görebilmek için ilk olarak bilgisayarınıza kaydetmek zorundasınız. Dikkat! Eğer konum tanımında Windows ve DOS altında gerekli olan “\” ayırma işaretlerini UNIX altında kullanılan ters bölüm “\” ile değiştirirseniz, Script çalıştığı ortamdan bağımsız olurak ek işlem görür. İÇİNDEKİLER En İyi Siteler: Online kütüphaneler Web Gözcü: Güncel güvenlik açıkları Internet Servisleri: Online hizmetler Güvenli İnternet: İpuçları ve araçlar Uzaktan Erişim: Her yerden PC’nize bağlanın Kablosuz Transfer: Yeni ve eski teknolojiler Elektronik Müzayede: E-Bay benzeri siteler 190 184 178 168 166 164 164