162 CHIP | ŞUBAT 2002 _ Yüz yıl öncesine kadar devam eden binlerce yıllık haberleşme alışkanlıkları ve teknolojisi, yüz yıl içinde o derece gelişti ki, kısa bir süre öncesine kadar sokakta herhangi bir yerde cebinde kablosuz, bağımsız bir telefon ta- şıyıp, istediği yerde istediği insanı arayabilmek fırsatını sevinçle karşılayan insanlar, şimdilerde, sadece ses değil, görüntülerini de iletmenin yollarını arıyorlar. Üçüncü nesil olarak adlandırılan görüntülü kablosuz ileti- şim, daha bilindik ismi ile 3G, uzun süredir hakkında konuşulan, geliştirme aşamalarında pek çok tartışmaya ve milyarlarca dolar maliyete neden olan bir teknoloji... İnsanoğlu görmeden yapamıyor 3G aynı zamanda, Avrupa ve Amerika’nın her yeniliğe öncülük edeceği inancını da yıktı. Dünya çapındaki ekonomik durgunluk ve krizlerin etkisi ile, batılı GSM operatörlerinin geçiş aşamasını yavaşlattığı 3G teknolojilerini ilk defa kullananlar Japonlar oldu. Bir yıldan uzunca süredir sancılı bir deneme süreci yaşayan Japonya ve lider telefon operatörü NTT Docomo, Japonya’ya özgü, Wap-GPRS-3G karı şımı özel bir standart geliştirip, kullanıma açtıktan sonra, ticari kaygılar taşıyan batılı operatörler de, Japonya’daki örneği izleyerek sonuçları gözlemek şansını elde etmişlerdi. Japonya’daki kullanıcıların hallerinden memnun olduğunu gören batılı operatörlerin, 3G’ye geçişi hızlandırma kararı almalarının sonuçları ise yavaş yavaş ortaya çıkmaya baş- lıyor. 3G teknolojisini destekleyen telefonlar ve sistemler Japonya’dan sonra tüm dünyada görülmeye başladı. Teknolojiyi destekleyen önemli üreticilerden biri olan Ericsson da kamuoyuna 3G’yi tanıtmaya başladı. Çalışmaları nı sergilemek için kapı kapı dolaştırdığı demostrasyon birimi, Türkiye’ye de uğradı. Ericsson Creaworld’de yapılan tanıtım toplantısında, Ulaştırma Bakanı Oktay Vural Türkiye’de görüntülü kablosuz iletişim sistemini kullanan ilk kişi oldu. İnterneti, telefonu ve multimedyayı birleş- tiren bir sistem olan 3G ile, cep telefonlarından görüntülü iletişim kurmak mümkün olaca ğı gibi, televizyon yayınlarını izlemek, hatta internette sörf yapmak da mümkün olacak. Normal cep telefonlarından farklı olarak, gelişmiş bir cihaza ihtiyaç duyan teknoloji, aynı zamanda yüksek bant genişliğinde veri aktarı- mını da gerektiriyor. Bu nedenle pek çok sorunla karşılaşan operatörler, yüksek maliyetli yatırımlara girmeden önce, yatırımın geri dönece ğinden, yani halkın bu teknolojiye ilgi göstereceğinden emin olmak istiyorlar. Bilgi için: www.ericsson.com.tr ___i___n___t___e___r___n___e___t __??______n___c_____ ___N___e___s___i___l___ ___T_____r___k___i___y___e’___y___e___ ___d___e___ ___U__?d___r___a___dı Bir Kare= Bin Kelime İletişimde, at üzerinde koşan habercileri veya mesaj güvercinlerini geride bırakalı çok uzun zaman olmadı. Ancak teknolojiyi artık kimseyi yavaşlatamıyor. 163 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET ___D_____n___y___a___yı___ ___P___a___r___m___a__?dı___n___d___a___ ___O___y___n___a___t___tı Daha On Yediymiş! Aralık ayı içinde Türkiye’deki pek çok kullanıcı, ICQ’ya bağlanamama sorunu yaşayarak yazılımın web tabanlı servisi ICQlite’ye akın ettiler. İlk anda bu sorunun, web tabanlı servisinin hit sayısını arttırmak isteyebilecek firmanın bir “kurnazlığı” oldu ğu düşünülse de, ardından çı- kan haberlerle kafalar iyice karı ştı. ICQ programının sahibi olan AOL, şikayetler üzerine haber ajanslarına, kaçamak bir teknik bir arıza açıklaması yaparken, bir süre sonra servis sağlayıcı şirketler (ISS), Türkiye’den bağlanan “cshacker” isimli 18 yaşlarındaki bir korsanın ICQ’ya gerçekleştirdi ği saldırı sonrası, AOL’un Türkiye’deki IP numaraları na blok kısıtlama getirdiğini bildirdiler. Bilgi için: www.icq.com ___B___a__?d___l___a___n___a___m___a___dı___k ICQ’da Çıldırtan Sorunlar Kostarika bankasına yatırdığı 900 bin doları sahiplerine iade etmeyi de kabul etti. Olay, internette insanların ne kadar kolay kandırılabileceğine dair iyi bir örnek olarak bütün dünya bası- nında yer aldı. Bilgi için: www.offshorenow. org/IB2001.htm Aralık ayı içinde, internetle yapı- labilecek sahtekarlıklar konusunda ilginç bir örneğe Amerika’da şahit olundu. 17 yaşındaki liseli bir gencin, açtığı web sayfası nda, bir hafta içinde yüzde 200 kar vaat eden senetler satarak, bir milyon doların üzerinde para topladığı anlaşıldı. Kurdu- ğu Invest Better 2001 isimli şirket adına dizayn ettiği sitede, spor oyunları için oynanan bahisler üzerine risksiz senetler dağıttığını iddia ederek, pek çok kişiyi para yatırmaya ikna eden liseli genç, foyası ortaya çıktıktan sonra tutuklandı, ayrıca bir ___B___i___r___ ___M___i___l___y___a___r___ ___P___o___u___n___d___!___!___! Aşkınızı Satar mıydınız? Neredeyse, Türkiye’nin aylardır almaya çalıştığı, ekonomisini ve on milyonlarca insanının gelece- ğini, kaderini bağladığı bir kredi dilimi kadar olan bir milyar Pound (Sterlin) teklif edilse, teklif eden kişiyle evlenir misiniz? İngiltere-de evlenmeye karar veren genç bir kız, 24 yaşındaki Kay Hammond’un, internet üzerinde 250 bin pound ile başlattı- ğı açık arttırma, -sh0rt1e- rumuzlu bir internet kullanıcısının 1 milyar pound’luk teklifiyle sona erdi. Bir önceki teklif ise 700 milyon pound’du. Genç kız yaptı- ğı açıklamada, en yüksek teklifi veren kişilerle Ocak ayı içinde görüşeceğini belirtmişti. Şu sıralar, aşk, para, vicdan ve insaniyet gibi değerleri sorguladığını dü- şündüğümüz Kay Hammond’un hikayesini izlemeyi sürdürece- ğiz. Bu sayfalarda hikayenin devamı nı bulabilirsiniz. Bilgi için: http://QXL.com ___Y___e___n___i___ ___A___l___a___n___ ___A___dı Artık “.name” Var 15 Ocak’ta yeni bir alan adı daha hizmete girdi. “.com”, “.net” “.org”, “.gov” gibi alan adı eklerine artık “.name” de eklendi. Yeni alan adının kişisel kullanıcı- lar için düşünüldüğü belirtiliyor. Böylece ticari amaçlı kullanılan “.com” gibi sitelerle, kişisel amaçlı sitelerin ayrılması amaçlanı yor. “.name” alan adlarını kullanan domain’lerden sorumlu Name Registry isimli şirket, yeni alan adlarını yıllık 30 dolar fiyatla satıyor. Bu fiyatı verenler, istedikleri ismi kayıt ettirebiliyorlar. Bugüne kadar yapılan 60 bin kaydın arasında kendi isimlerini kayıt ettirenler gibi, www.bill.clinton.name veya www.madonna.name gibi ünlülerin isimlerini de kapmaya çalı- şanlar var. Bilgi için: http://www.nic.name CHIP | ŞUBAT 2002 ___B___A/___L___A___N___T___I___ __??__C___R___E___T___L___E___Rİ superonline superonline.com (212) 310 0000 superonline maxx 1 ay 24 milyon TL 3 ay 59 milyon TL 12 ay 189 milyon TL sınırsız erişim 1 ay 19 milyon TL 3 ay 50 milyon TL 12 ay 155,5 milyon TL tt net ttnet.net.tr (212) 444 0145 pstn 1 ay 3 milyon TL 3 ay 7 milyon Tl 6 ay 12 milyon TL 12 ay 18 milyon TL ısdn-ba 1 ay 3 milyon TL 3 ay 7 milyon TL 6 ay 12 milyon TL 12 ay 18 milyon TL turknet turk.net (212) 444 0077 net.optima 1 ay 11,95 $ net.ultra 1 ay 17,95 $ Veezy vezy.com (212) 413 1414 mono p. 1 aylık 9,95 $ eko p. 3 aylık 27 $ pro p. 12 aylık 99 $ e-kolay e-kolay.com (212) 478 0478 10 saat fıstık 4 milyonTL 1 ay sınırsız 12 milyon TL 3 ay sınırsız 29 milyon TL 12 ay sınırsız 115 milyon TL trnet tr.net (312) 295 9000 aylık sınırsız 7,5 $ yıllık sınırsız 75 $ saatlik bağlantı 0,25 $ işnet iş.net (312) 289 8060 s. paket 1 ay 14 milyon TL 3 ay 38 milyon TL 6 ay 73 milyon TL 12 ay 140 milyon TL kontürlü saatlik 400.000 TL anet anet.com.tr (212) 336 1919 Sınırsız internet 1 ay 12 $ 3 ay 30 $ 12 ay 95 $ Açık Artırma Aşklar Internet üzerinde açık artırma sonucunda en çok para teklif edecek kişiyle evlenmek ürkütücü bir gelişme ama, gerçek. ICQ Kurmak ICQ’nun web tabanlı servisi Lite’in gittikçe artan popülaritesi sayesinde, bilgisayarda ICQ kurmak gereksiz oldu. ___I___N___ ___&___ ___O___U___T___ ! n ! Hangi medya ne kadar kaybetti? Kaynak: Fittkau & Maaß Birden çok tercih mümkün TV Basılı Dergiler Günlük Gazete Kitaplar Sinema 29,1% 18,7% 14,6% 12% 21% 0 10 20 30 Kaybedenler: Televizyon internete karşı en çok izleyici kaybeden medya oldu, sörfçülerin yaklaşık yüzde 30’u daha az TV izliyor. ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___K___U___L___L___A___N___I___M___I___ % 164 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | ŞUBAT 2002 ___E___N___ İ___Yİ___ ___Sİ___T___E___L___E___R FİNANS SİTELERİ Ekonominin canlanmaya başladığı bir dönemde, yatırımlarını yönlendirmek isteyenlerin ziyaret etmeye başladığı finans sitelerini inceledik. 3 www.paragaranti.com Garanti Bankası’nın yatırımcılara yönelik hazırladığı finans sitesi, örnekleri arasında en başarılılarından biri. Siteyi kullananlar neredeyse kalem kağıda hiç ihtiyaç duymadan, net üzerinden tüm hesaplamalarını yapıp kayıt tutabiliyor, farklı yatırım araçlarıyla karşılaştırabiliyorlar. Açıklayıcı bilgilerle de dolu olan site, finans dünyasını tanımayanlara da örneklerle yardımcı olmaya çalışıyor. 3 www.ataonline.com.tr Ata Yatırım’ın online servisi Ata Online’da günlük yorumlardan, şirketin hazırladığı araştırma raporlarına kadar pek çok kaynak mevcut. Borsa verilerinin anında takip edilebildiği sitede, hisse senetlerinin istenen periyotta performanslarını gösteren grafiklere, diğer yatırım araçları ile karşılaştırmaya kadar pek çok yararlı hizmet bulunuyor. 3 www.kocyatirim.com.tr Koç Yatırım’ın web sitesi, diğer örneklerine oranla zayıf bir yapıya sahip olsa da ekonominin nabzını çok sıkı tutan Koç Holding’in gücünü arkasına aldığı için dikkate değer. Sitede, takip etmek istediğiniz hisse senetlerinden oluşan bir portföy oluşturduğunuzda, saklayabildiğiniz bu portföydeki değişimleri kolaylıkla takip edebiliyorsunuz. Reuters bağlantısı olan site, Reuters ekranını da kullanıcılarının hizmetine sunmasıyla ön plana çıkıyor. ___W___E___B___ ___G__??__Z___C__?œ ___G__??__N___C___E___L___ ___Vİ___R__??__S___ ___U___Y___A___R___I___L___A___R___I ___K___a___f___l___ ___Y___a___p___a___yı___m___ ___D___e___r___k___e___n___.___. Gigger Sabit Disk Yiyor Posta kutularında, içinde Microsoft’un son güncellemelerinin yer aldığını belirten bir mesaj bulan kullanıcılar, ataşlı dosyayı açtıklarında bilgisayarları na çok tehlikeli bir virüs bulaştırıyorlar. Sinsice sisteme sızan Gigger solucanı, bilgisayardaki tüm dosyaları silmeye çalışıyor. Solucan bilgisayardaki tüm dosyaları silebildi- ği için çok tehlikeli olarak nitelendiriliyor. Microsoft Outlook ve mIRC yazılımları ile yayılan Gigger (js.gigger.a@mm) kendini Microsoft güncellemesi olarak tanıtıyor ama gerçekte Microsoft güncellemeleri asla e-posta ile göndermiyor. Outlook Express Update konu başlığı ve ‘mmsn_ ofşine.htm’ adlı bir dosya ile gelen solucan aktif hale geldikten sonra kendini Outlook adres defterindekilere gönderiyor. Gigger, bulaştığı anda fark edilmiyor ancak bilgisayarını bir defa kapatı p açan kurban acı gerçekle karşılıyor. Solucan, bilgisayarın reboot edilmesinin ardından sabit diskteki tüm dosyaları silmeye çalışıyor. Bilgi için: www.symantec.com ___D___d___o___S___ ___S___a___l___dı___rı___l___a___rı Tek Başına Yayılan Virüs DDoS aracı (Distributed Denial of Service) Voyager Alpha Froce internette tek başına, yani baş- ka bir araca ihtiyaç duymadan yayılabiliyor. Voyager Alpha Force, bunun için Microsoft SQi sunucuları ndaki bir güvenlik açığından faydalanı- yor. Bir DdoS saldırısının amacı, bir web sunucuyu birden fazla bilgisayar yardımıyla veri ile doldurmak ve böylece sörfçülerin söz konusu sunucuya erişmelerini engellemektir. Voyager Alpha Force internette tek başına yayılma özelliğine sahip ilk DDoS programı. Bu tür saldırılar şu ana kadar e-posta veya download aracılığıyla dağıtı- labiliyorlardı. Bilgi için: www.securityfocus.com ___G___i___z___l___i___ ___H___i___z___m___e___t___l___e___r___ İ_____i___n___ ___T___r___o___j___a___n PC Casusu FBI FBI, Magic Lantern isminde bir Trojan’ı şüphelileri takip etmek için kullanacak. Üzerinde bulundu ğu bilgisayardaki tüm klavye hareketlerini kaydedecek olan Trojan, bu sayede sahiplerini oldukça sıkıntıya sokacak. FBI bu zamana kadar şifrelenmiş olarak gönderilen e-postaların içerikleri hakkında çok az bilgi edinebiliyordu. FBI, geliştirdiği Trojan sayesinde şifrelenmiş iletilerden çok daha önemli sonuçlar elde edebilecek. Ancak FBI geliştiricilerinin ilk olarak söz konusu kayıt aracını şüphelinin bilgisayarına yerleştirmesi gerekli. Daha sonra ise aranan e-posta eklentisine iki kere tıklanması yeterli olacaktır. Bilgi için: www.fbi.gov 3Bin Laden Çin’de Çin’de, W32/Toal-A-virüsünün değişik bir versiyonu olan “Bin Laden” isminde yeni bir virüs ortaya çıktı. Virüs, bir e-posta eklentisinin otomatik olarak çalıştırılmasına izin veren IE 5’deki bir güvenlik açığını kullanı yor. Bilgi için: www.sophos.com 3ALIZ Kurdu Tekrar Hortladı Kaspersky Lab uzmanlarının hasarlardaki artışa bağlı olarak yaptıkları gözleme göre Aliz kurdu geri dönmeye çalışıyor. Bu Spam kurdu aktif hale geldikten sonra PC’deki adres defterinde bulunan tüm kişilere kendisini gönderiyor. Bilgi için: www.kaspersky.com 3Hacker 98’den Beri Playboy Sisteminde Kendisini “ingreslock” olarak adlandırılan Hacker’ın açıklamaları na göre hacker son üç sene boyunca fark edilmeden, erotik dergi Playboy’un kullanı- cı bilgilerini topladı. Bilgi için: www.playboyenterprises. com 3Tehlikeli Selam Konu satırında basit bir selamlama ifadesi olan sadece “Hi” kelimesine sahip e-postalar içerisinde WORM_GONE.A kurdu bulunuyor. Kurt, uygulamaları siliyor, Firewall’ı kapatıyor ve daha sonra ICQ üzerinden de yayılabiliyor. Bilgi için: www.trendmicro.com İÇİNDEKİLER Uzaktan Erişim Servisi: www.gotomypc.com Online İşletim Sistemi: www.thinwireless.com Online Yemek Siparişi: www.yemeksepeti.com Grafik Tasarım Servisi www.balthaser.com 167 166 166 CHIP, servislerin kalitesini 0 ile 10 arası nda bir puanlama sistemiyle değerlendiriyor ve burada ki üç kriter olan işlevsellik, ergonomi ve kaynaklar 4:3:3’lük bir ortalamayla toplam de- ğerlendirmeye giriyor. Kriterlerden işlevsellik, servisin konusundaki görevini ne derece yerine getirebildi ği sorusuna cevap veriyor. Burada servise online olarak gerçekten ne kadar ihtiyaç olduğu ve sunulan çözüm kalitesi değerlendiriliyor. Ergonomide ise CHIP, web sayfasında istenene ne kadar çabuk ulaşılabildiğini ve site yapısının kalitesini değerlendiriyor. Menüler yeterince anlaşılır mı? Alınan servis için hangi ödeme şekilleri sunuluyor ve güvenilir mi? Bilgi istendi ğinde ne kadar hızlı cevap alını- yor? gibi sorulara cevap aranıyor. Kaynaklarda ise web servisinin, sayfasında kullanılan web bileşenlerinin kullanı cıların web browser’ları ile uyumlulu ğuna puan veriliyor. Bu toplam puanlamadan sonra CHIP ayrıca fiyat ve performans değerlerini tavan puan 100 üzerinden değerlendiriyor. Bu de- ğerlendirme servislere verilen paraya deyip deymediğini gösteriyor. ___Y___e___n___i___ ___I___n___t___e___r___n___e___t ___S___E___R___Vİ___S___L___E___Rİ Bilgisayar kullanıcıları eskiden günlük yaşamlarında gerçekleştirdikleri birçok işlemi artık internet üzerinden online olarak da yapabiliyorlar. Bunlar arasından en fazla dikkat çeken internet servislerine, bu sayfalarımızdan ulaşabilirsiniz. _ İnternet üzerindeki servislerden çoğu, Application Service Provider (ASP) olarak hizmet vermeyi tercih ediyorlar. Bu şekilde çok detaylı ve fonksiyonel uygulamaların bile online olarak çalıştırılması mümkün oluyor. Uygulama, hizmeti veren firmanın kendi sunucusunda çalışıp, sadece sonuçlar size ulaştırılı- yor. Böylece bu servislerden yararlanmak için çok fazla sistem gücüne de ihtiyaç olmuyor. Ayrıca artık yazılımları denemek için download etmek zahmeti de ortadan kalkmış oluyor. Özellikle bu ay incelediğimiz 4 servis içinden www.thinwireless.com, www.balthaser.com ve ayın sitesi olarak seçtiğimiz www.gotomypc. com en iyi örneği oluşturuyor. Mahmut Karslıoğlu, mkars@chip.com.tr ___D___E/___E___R___L___E___N___Dİ___R___M___E ___T___O___P___L___A___M___ ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I çok iyi (100–90 Puan) iyi (89–75 Puan) orta (74–60 Puan) vasat (59–45 Puan) kötü (44–20 Puan) çok kötü (19–0 Puan) ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___M___A___N___S çok iyi (100–90 Puan) iyi (89–75 Puan) orta (74–60 Puan) vasat (59–45 Puan) kötü (44–20 Puan) çok kötü (19–0 Puan) CHIP | ŞUBAT 2002 ___A___Y___I___N___ ___S___E___R___Vİ___Sİ ___C___H___I___P___ ___T___O___P___.___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___w___w___w___.___g___o___t___o___m___y___p___c___.___c___o___m DENEME 30 gün ücretsiz BİLGİ gotofeedback@expertcity.com FİYAT Pakete göre değişiyor Nerede olursanız olun her zaman evinizdeki ya da işyerinizdeki bilgisayar üzerinde kurmuş olduğunuz çalışma ortamını başka bir bilgisayar üzerinde bulamayabilirsiniz. Çıkacağınız iş seyahatlerine taşınabilir bilgisayarınız ile gitmeniz de çoğu zaman çözüm olmayabilir. Bu durumda çalışma ortamınızdan uzaktayken bilgisayarına uzaktan erişip işlerinizi yürütmek en iyi seçim olacaktır. Bu amaçla hazırlanmış GoToMyPC adlı bu servisi kullanarak dünya üzerindeki herhangi bir yerden kendi bilgisayarınıza güvenli ve özel bir bağlantı kurabilirsiniz. Benzeri uzaktan erişim yazılımlarının aksine tamamen web tabanlı olarak çalışan bu servis eğer varsa sisteminizdeki firewall ile de sorun çıkarmıyor. Sadece uzaktaki bilgisayarınıza çok küçük bir yazılım kurarak kullanabileceğiniz bu sistem daha sonra herhangi bir browser üzerinden masaüstünüze ulaşmayı sağlıyor. GoToMyPC, SSL ve peer to peer olarak da 128bitlik şifreleme kullanıyor. Yani oldukça güvenli. Erişilecek bilgisayar adedine göre kullanıcılara Personal, Premium ve Corporate olmak üzere 3 farklı paket sunan GoToMyPC’de ilk iki paket için bir aylık deneme imkanı da yer alıyor. Ancak ücretsiz denemeden yararlanmak için de kredi kartı bilgileri gerekiyor ve deneme süresinin bitiminin ardından ücretlendirme hemen başlıyor. Eğer bu servisi denemeyi düşünüyorsanız bu noktaya özellikle dikkat edin ve kullanım sürenizin bitmesine az bir süre kala hizmeti durdurmayı unutmayın. Sonuç: Evdeki ya da işyerinizdeki bilgisayarınıza uzaktan erişmek için her zaman üzerinde çalıştığınız bilgisayara bir yazılım kurma imkanınız olmayabilir. Özellikle de bağlantı için internet cafe’leri kullanıyorsanız, bu tip durumlar için GoToMyPC, güvenli ve ideal bir servis. PApplet sadece 200 kb PSSL, 128bit güvenlik MHızlı bağlantı gerektiriyor ___U___z___a___k___t___a___n___ ___E___r___i___f___l___i___m___ ___S___e___r___v___i___s___i ___A___Y___I___N___S___E___R___Vİ___Sİ 02|2002 Internet Servisleri