150 _ Notebook ile çalışırken dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri yer tasarrufudur. Eğer CDROM, DVD-ROM ve CD Writer’dan vazgeçmek istemiyorsanız geriye hepsini sunan bir aygıt satın almaktan başka bir yol kalmaz. Ancak üst sınıfa dahil olan bu tür notebook’ların fiyatları oldukça yüksektir. Ancak yeni ve pahalı bir ürün almak yerine eski laptop’ınızı güncelleyebilirsiniz. Yukarıda bahsi geçen sürücüleri içerisinde barındıran bir kombo sürücünün fiyatı 500 dolar civarındadır. Ancak Pentium II veya en azından Celeron 400 işlemcilere sahip notebook’ların güncellenmeleri mantıklı olacaktır. Bu, DVD filmlerinin oynatılabilmesi için gerekli olan minimum şartların yerine getirilmesini sağlayacaktır. Farklı firmaların sundukları bağlı noktaları aynı olduğu için söz konusu güncelleme oldukça kolay gerçekleşecektir. Notebook’lardaki tüm CD/DVD/CD yazıcılar IDE bağlantı noktası üzerinden Secondary Master veya çok seyrek olmakla beraber Primary Slave olarak bağlanırlar. Direkt olarak sürücü üzerindeki bağlantı noktası standarttır. IDE kontrolör için uygun olmayan güç/veri kablosu bağlantıları için bir çok aygıtla beraber dönüştürücü kablo veya adaptörü bulunan bir çıkartılabilir yuva sunulur. r Bağlantı: Çıkartılabilir özel yuva (Baymodul) sahibi sürücülerin güncellenmesi çok kolaydır. Örneğin Toshiba sürücülerinin çıkartılabilmesi için sadece sekiz tane vidasının sökülmesi yeterli olacaktır. Daha sonra sürücülerin ön yüzlerini dikkatli bir şekilde çıkartın. Bunlar yapıştırılmış veya geçmeli olabilirler. Daha sonra yeni sürücünüzü söz konusu yuva içerisine yerleştirin ve ardından tekrar notebook’unuza takın. Şayet sürücünüz işletim sistemi tarafından otomatik olarak tamamlandıysa operasyon sona ermiş demektir. Şayet eski sürücü aygıt içerisine sabitlenmişse, güncelleme işlemi biraz daha karmaşık bir hal alacaktır. Bu durumda genellikle notebook kasasının açılması ve sabitlenmiş sürücünün aranması gereklidir. Bu, örneğin Clevo modellerinde olduğu gibi modem kartının altında başarıyla gizlenmiş olabilir. Yeni sürücünüzü aynı şekilde takın ve daha sonra kasayı kapattıktan sonra güncelleme işleminin başarılı olup olmadığını kontrol edin. Dikkat! Ürün garantisi sona erdi. r Ön kapak Eğer tüm işlemler başarı ile sona erdiyse, eski ön kapağı yeni sürücünüze takarak sonucu görsel olarak da iyileştirebilirsiniz. Şayet eski ve yeni sürücü aynı üreticiye aitse, ön kapak her iki sürücü ile de uyumlu olacağı için, bu işlem daha kolay Hızlı Değişim: Şayet eski sürücü çıkarılabilir yuva içerisinde saklanıyorsa, yeni sürücü sorunsuz bir şekilde yüklenebilir. Doğru bağlantı için de bir adaptör kullanılır. Ayın CHIPucu Notebook Güncellemesi: Hepsi İçin Bir Sürücü Çok küçük bir harcama ile notebook’unuzu teknolojik olarak daha güncel bir konuma taşıyabilirsiniz. Bir Allorund Drive diğer üç sürücünün yerini alabilir. 151 CHIP | MAYIS 2002 İpuçları GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET AYIN KİTAPLARI 3 Adım Adım Office XP Microsoft’un Office uygulamaları- nı kullanmayı adım adım ve hızla öğretecek bir kaynak olan kitap, hem Office XP’yi kullanmaya yeni başlayanlar hem de Office XP’ye geçiş yapan deneyimli kullanıcılar için tasarlanmış. Kitabın ekinde yer alan CD-ROM, alıştırmaları yaparken kullanacağınız uygulama dosyalarını içeriyor. Kitap ile isterseniz yalnızca ihtiyaç duyduğunuz dersleri çalışabilir, isterseniz de kitabın başından sonuna doğru ilerleyebilirsiniz. Kitap, Word, Excel, Access, PowerPoint, FrontPage, Publisher ve Outlook programlarının 2002 versiyonları- nı içeriyor. Bilgi için: Arkadaş Yayınevi Tel: (312) 354 83 00 3 Windows XP Professional Microsoft Windows XP yöneticileri için kısa, özlü ve kullanımı kolay bir başvuru kitabı... Win XP, işletim sisteminin günlük yönetimi için hızlı yanıtlar sağlıyor. Hızlı başvuru tabloları, listeleri ve adım adım yönergeleri ile Win XP’yi yönetirken gereksiz zaman ve emek harcamamanızı sağlayacak uygulamalı bir kaynak kitap. Kitap ile, sistem yapı landırılmasını yönetmek ve sorun gidermek, donanı m ve ağ aygıtlarını yapılandırmak gibi temel sorunları halledebilirsiniz. Masaüstü ayarlarını özelleştirmek ve kullanıcı çalışma alanını en iyi duruma getirmek, kullanıcı ve grup hesaplarıyla sistem erişimini denetlemek; dizüstü bilgisayarlara ve hareketli kullanı- cılara destek vermek gibi ekstra özellikler hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Ayrıca günlük bakım ve yedeklemeleri zamanlamak ve genel olarak sistem sorunlarını çözmek ve başarımı en iyi duruma getirmek konularında da ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz. Bilgi için: Arkadaş Yayınevi Tel: (312) 354 83 00 Yüksek Gerilim Grafik Chip’ini Isıtıyor Bir donanım hatası sinirinizi mi bozdu? Bize iletin: CHIP Yazı İşleri, Donanım Hatası başlığı ile Piyalepaşa Blv., Zincirlikuyu Cad. Ün İş Merkezi N0:231/3 80380 Kasımpaşa/İSTANBUL veya ktuztas@chip.com.tr adresine sorularınızı gönderin. oluşan sistem, önce sorunsuz bir şekilde çalış- maya başladı. Ancak yaklaşık 15 dakika sonra ekran bir anda karardı. Sistemi yeniden başlattığı- mızda ise ekran halen siyahtı. Bilgisayarı kapatıp bir süre bekledikten sonra, yine her şey sorunsuz bir şekilde çalışmaya başladı. Bu, ısı yüksekliğinden kaynaklanan bir hata olduğu anlamına gelebilirdi. Nitekim ekran kartının soğutucu plakası alışılmadık kadar sıcaktı. Sistemdeki ATI kartını sağlam bir Rage 128 ile değiştirdik ve sistem sorunsuz bir şekilde çalışmaya başladı. Radeon VE’- den kaynaklanan bir hata olduğu açık. Sonuç: Karşılaştığımız bilmecenin cevabını www.radeonfaq.com web sayfasında bulduk. Asus kartların VIO (Volt Input Output) gerilimi, sistemde kullanılan ATI kart için oldukça yüksek. Bu kartlardaki VIO gerilimi, bazı Athlon işlemcileri yüksek IO gerilimlerinde daha güvenli çalış- tıkları için, standart olarak 3,45 volt olarak ayarlanmı ş. Jumper yardımıyla bu gerilimi 3,30 volt olarak değiştirdik ve sistem böylece ısınma sorunu yaşamadan uzun süreler çalışmaya başladı. Problem: Heyecanlı bir şekilde ilk Duron sistemini kuran bir okuyucumuz, ekran kararmasıyla karşı karşıya kalmış. Yaklaşık olarak 15 dakika çalıştıktan sonra sistemin bir anda ekranı kararı- yormuş. “Tüm bileşenleri kaldırın, sistemi adım adım yeniden kurun, BIOS’u güncelleyin, fabrika ayarlarını kullanın...” gibi standart tavsiyelerimize rağmen sorun çözülmemiş. Hata Tespiti: Asus-A7V133 ana kart, Duron 900 işlemci ve ATI Radeon VE ekran kartından Sürpriz Yumurta Macromedia Fireworks Programcıları SİZ DE KATILIN! 3 Siz de komik bir hata veya sürpriz bir yumurta (easter egg) bulduysanız, ekran görüntüsü (screenshot) ile birlikte ktuztas@chip.com.tr adresine gönderin. Yayınlanan her ipucu için 10 milyon TL kazanabilirsiniz. Bu sefer resimli: Şu ana kadar karşımıza çıkan yumurtaların bir çoğu program geliştiricilerinin kendilerini tanıtmak amacıyla hazırladıkları küçük sürprizlerdi. İşte Macromedia Fireworks geliştiricileri de isimleri ile yetinmeyip resimlerinin de bulunduğu bir yumurta hazırlamı şlar. Bunun için ilk olarak program ana penceresinde Help/Aboutkomutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki ilginç resmin üzerine [Alt] tuşu basılı durumdayken iki kere tıklayın. Bunun sonucunda program geliştiricilerinin isimleri ile beraber resimleri de ekrana gelecektir. Bu sürpriz yumurta için Can Gürbüz’e teşekkürler... AYIN HATASI Gerilim Değişimi: 3,45 volt’luk gerilim, işlemcinin çalışmasını kolaylaştırırken, ATI ekran kartının ısınmasına neden oluyor. CHIP | MAYIS 2002 148 İÇİNDEKİLER Mini Atölye: Grafik Sihirbazı’nı kullanmak Verileri Düzenlemek: En ilginç ipuçları Grafik Kontrol Listesi: Grafiğinizi kontrol edin 160 158 154 A 152 bileceğiniz göz önüne alındığında, bunun için harcanan zamana değecektir. Şık tasarlanmış bir grafik ile düşüncelerinizi daha iyi yansıtabilir ve dinleyicilerin akıllarında yer edebilirsiniz. Ve tabii ki değerler olması gerektiği kadar iyi değillerse küçük birkaç hile sayesinde değerleri değiştirmeden grafiğin istediğiniz sonuçları göstermesini sağlayabilirsiniz. Grafik ön hazırlığı İlk olarak grafiğinizi oluşturacak ana ifadeyi tanımlamalısınız. Bunun için “Grafik neyi ekrana getirecek/ne hakkında bilgi verecek?” sorusunu cevaplamalısınız. Sorunun cevabının karmaşık olmamasına Dinleyicilerin sahneye boş gözlerle bakması, esnemesi ve yanındakilerle fısıldaşması konuşmacıların kabusudur. Bilançolar, istatistikler ve sayı kolonları sıkılan topluluğun üstüne gider. Tüm dinleyicileri uyandırın ve sunumunuzu grafikler ile güçlendirin! Sesli açıklama veya yazılı raporlarla beraber kullanılması fark etmez. Güzel grafikler her zaman dinleyicilerin dikkatini çekecektir. Verilerin düzenlenmesi ve grafiklerin hazırlanması için genellikle Excel kullanılır. Grafiklerin hazırlanması esnasındaki asıl görevi ise bir sihirbaz yerine getirir. Ancak buna rağmen grafiği en uygun şekle getirmek için yeterince zaman harcanması gereklidir. İyi hazırlanmış bir grafik ile bir çok gereksiz açıklamadan kurtula- Microsoft Excel Havalı İpuçları Excel ile basit bir grafik hazırlamak sorun değil. Ancak bunların mükemmel olması için bir takım değişiklikler yapmak gerek. CHIP, grafikler ile ilgili en önemli ipuçlarını sizler için bir araya getirdi. Grafikler İçin AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 153 CHIP | MAYIS 2002 dikkat etmelisiniz. Şayet birden fazla ifade mevcutsa ikinci bir grafik oluşturmanız faydalı olacaktır. Grafiğin oluşturulması sırasındaki her evrede söz konusu ifadenin uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmelisiniz. Bu, tam olarak amacına ulaşmayacak bir grafik için vakit kaybetmenizi engelleyecektir. Excel grafiğinin temeli tablolara dayanır. Excel, tablodaki sütun ve satır başlıklarını grafikteki tanımlamalara dönüştürebilir. Şayet ileride tabloda değişiklik yapacak olursanız, bağlı olduğu grafik de otomatik olarak güncellenecektir. Şayet söz konusu güncelleme gerçekleşmezse Araçlar/Seçenekler komutunu çalıştırın ve Gelişim Belirli bir zaman aralığında değişim gösteren verilerin karşılaştırılması için de sütun, alan ve çizgi grafikleri kullanılabilir. Birleşik görünüm Her bir verinin birbiri ile veya toplam değere karşı kıyaslaması için çubuk, pasta ve yığılmış sütun grafikleri kullanılır. Tam Sayı Karşılaştırması Örneğin, elma ve portakal gibi ilk bakışta ortak bir noktası bulunmayan nesnelerin karşılaştırılmasında kullanılır. Bağlantı tam sayılar ile kurulur. Grafik tek başına meydana gelmez. Grafikte kullanılacak verilerin türüne ve belirtilmek istenen değerlere göre farklı türler arasından uygun olan bir tanesi seçilmelidir. Bu konu hakkındaki ayrıntılı açıklamayı s153-158 arasında bulabilirsiniz. Hesaplama kartındaki aynı isimli başlık altında bulunan Otomatik seçeneğini işaretleyin. Tablodaki tüm veriler tamamlandıktan sonra Ekle/Grafik komutunu kullanarak Grafik Sihirbazı’nı çalıştırın. Bu konu ile ilgili kısa bir atölye çalışmasını “Excel Grafik Sihirbazı” kutusunda bulabilirsiniz. Uygun grafik tipini seçmek Grafik oluşturma safhasında cevaplamanız gereken ilk soru olan “Hangi grafik türünü kullanmak istiyorsunuz?” aynı zamanda grafiğin görünümünü etkileyecektir. Tüm grafik türleri istenen bilginin görüntülenmesi için uygun değildir. Bunun için hazırlanan kurallar sayesinde kullanmanız gereken grafik tipini rahatlıkla bulabilirsiniz. Sütun ve çubuk grafikleri: Her iki grafik biçiminde de, aslında sütun grafiklerin daha yaygın olarak kullanıldığı birleşik değerler görüntülenebilirler. Özellikle belirli bir zaman aralığındaki değişimi göstermek veya değerlerin eksiksiz olarak karşılaştırılmasının söz konusu olduğu durumlar için uygundurlar. Geniş bir zaman aralığındaki farklı kategorileri, örne- GRAFİK TÜRLERİ »Doğru grafik tipini kullanmak için ___K_____m_____r __??__e___k___i___r___d___e___k ___e___n___e___r___j___i ___D___o__?d___a___l___g___a___z ___S___u___ ___g_____c__ ___0___ ___5___0___ ___1___0___0___ ___1___5___0___ ___2___0___0___ ___2___5___0___ ___3___0___0___ ___O___c___a___k___ ___f___i___u___b___.___ ___M___a___r___t___ ___N___i___s___a___n___ ___M___a___y___.___ ___H___a___z___.___ ___T___e___m___.___ ___A__?d___u___.___.___ ___E___y___l_____l___ ___E___k___i___m___ ___K___a___s___.___ ___A___r___a___lı___k ___1___5___0___ ___m___m ___1___2___0___ ___m___m ___9___0___ ___m___m ___6___0___ ___m___m ___3___0___ ___m___m ___O___c___a___k___ ___f___i___u___b___.___ ___M___a___r___t___ ___N___i___s___a___n___ ___M___a___y___.___ ___H___a___z___.___ ___T___e___m___.___ ___A__?d___u___.___.___ ___E___y___l_____l___ ___E___k___i___m___ ___K___a___s___.___ ___A___r___a___lı___k ___O___c___a___k___ ___f___i___u___b___.___ ___M___a___r___t___ ___N___i___s___a___n___ ___M___a___y___.___ ___H___a___z___.___ ___T___e___m___.___ ___A__?d___u___.___.___ ___E___y___l_____l___ ___E___k___i___m___ ___K___a___s___.___ ___A___r___a___lı___k ___1___9___5___7___ ___1___9___6___1___ ___1___9___6___5___ ___1___9___6___9___ ___1___9___7___2___ ___1___9___7___6___ ___1___9___8___0___ ___1___9___8___3___ ___1___9___8___7___ ___1___9___9___0___ ___1___9___9___4___ ___1___9___9___8 ___2___0___ ___T___a___g___e ___1___5___ ___T___a___g___e ___1___0___ ___T___a___g___e ___5___ ___T___a___g___e ___0___ ___T___a___g___e ___2___0___ ___G_____n ___1___5___ ___G_____n ___1___0___ ___G_____n ___5___ ___G_____n ___0___ ___G_____n ___%___9___0 ___%___8___8 ___%___8___6 ___%___8___4 ___%___8___2 ___%___8___0 ___%___7___8 ___%___7___6 ___1___.___0___0___0___ ___G___i___g___a___w___a___t___t___s___a___a___t___ ___o___l___a___r___a___k___ ___e___n___e___r___j___i___ _____r___e___t___i___m___i ___1___.___0___0___0___ ___G___i___g___a___w___a___t___t___s___a___a___t___ ___o___l___a___r___a___k___ ___e___n___e___r___j___i___ _____r___e___t___i___m___i ___E___n___e___r___j___i___ ___t_____r___l___e___r___i___n___i___n ___e___l___e___k___t___r___i___k _____r___e___t___i___m___i___n___d___e___k___i ___p___a___y___l___a___rı İ___s___t___a___n___b___u___l’___d___a___ ___O___r___t___a___l___a___m___a___ ___Y___a__?dı___f___l___ ___M___i___k___t___a___rı İ___s___t___a___n___b___u___l’___d___a___ ___B___i___r___ ___A___y___d___a___k___i___ ___Y___a__?d___m___u___r___l___u___ ___G_____n___ ___S___a___yı___sı İ___s___t___a___n___b___u___l’___d___a___ ___B___i___r___ ___A___y___d___a___k___i___ ___Y___a__?d___m___u___r___l___u___ ___G_____n___ ___S___a___yı___sı ___G___e___n___e___l___ ___S___e_____i___m___l___e___r___e___ ___K___a___tı___lı___m___ ___O___r___a___n___l___a___rı ___K_____m_____r __??__e___k___i___r___d___e___k ___e___n___e___r___j___i ___D___o__?d___a___l___ /___a___z ___S___u___ ___g_____c__ sütun grafik çubuk grafik sütun grafik çubuk grafik yığılmış sütun alan grafik çizgi grafik basamak grafik pasta grafik Mükemmel Sunum 154 Mükemmel Sunum AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | MAYIS 2002 ğin birkaç aydan oluşan ev harcamalarını görüntülemek için “Kümelenmiş Sütun” grafik alt türü kullanılabilir. Buna karşılık “Yığılmış Sütun” ile de bütünün parçalarını, örneğin parlamentodaki oturum dağılımlarını en uygun şekilde görüntülemek mümkündür. Şayet çubuk grafikler kullanılırsa çok sayıda dikkat noktası söz konusu olacaktır. Enine doğru yerleştirilen çubuk grafikler daha fazla metin alanlarına sahip olmalarından dolayı uzun ifadeler için daha uygundurlar. Sütun ve çubuk grafiklerin özel bir biçimi de tam kısım karşılaştırmasıdır. Bu boşluklar ise en az sütun ve çubukların genişlikleri kadar olmalıdır. Dikkat! Büyük değerler hiçbir şekilde kesilmemelidirler. Aksi takdirde aradaki fark gerçekçi bir şekilde görüntülenemez. Çizgi, alan, basamak grafikleri: Bu grafiklerin üçü de zaman dizilerinin görüntülenmesi için kullanılırlar. Örneğin hisse senedi değerleri veya ateşi çizgisi gibi soyut konular en etkili çizgi grafik ile görüntülenirler. Alan grafik ise temel olarak verilerin daha yoğun olarak görüntülendiği bir çizgi grafikten başka bir şey değildir. Şayet çizgi ve alan grafikler varosayede ilk bakışta ortak bir noktaları yokmuş gibi görünen nesneler, örneğin elma ve armut birbirleriyle karşılaştırılabilirler. Bağlantıyı tam kısım, yani burada meyvelerin sahip oldukları C vitamini oluşturmaktadır. Tasarım Kuralları: Tüm sütunlar ve çubuklar tek bir ana çizgi üzerinde yer almalı ve genişlikleri değil uzunlukları aracılığıyla birbirleriyle karşılaştırılmalıdırlar. Sütun ve çubukların genişlikleri görüntülenecek olan en büyük değere göre ayarlanır. En yüksek sütun, genişliğinin en az on katı olmalıdır. Benzer bir durum çubuklar için de geçerlidir. Aralardaki MİNİ ATÖLYE: EXCEL GRAFİK SİHİRBAZI »Beş adımda mükemmel grafik Excel ana penceresindeki araç çubuğu üzerinde bulunan Grafik Sihirbazıdüğmesine tıklayın. İlk adımda hazırlamak istediğiniz grafik türünü ve tipini belirleyin. Bunun için sol taraftan grafik türünü sağ taraftan da tipini seçmelisiniz. Grafik seçimi ile ilgili ipuçlarını yazı içerisinde bulabilir ve Grafik Türlerikutusundaki örnek grafikleri inceleyebilirsiniz. Grafikte kullanılacak verileri seçmek için Veri Aralığıkutusundaki İletişim Daralt düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda sihirbaz tek bir satır boyutuna indirgendikten sonra kullanmak istediğiniz verileri fare yardımıyla seçebilirsiniz. Bir arada bulunmayan verileri seçmek için [Ctrl] tuşuna basılı tutmalısınız. İletişimi Daraltdüğmesine tekrar tıklayarak Grafik Sihirbazıpenceresine geri dönebilirsiniz. Seri Yeriseçeneklerini kullanarak verilerin yerleştirilme yönünü belirledikten sonra İleridüğmesine tıklayın. Üçüncü adımda ilk olarak grafiğin biçimlendirme özelliklerini ve tanımlamalarını belirleyin. Yapılan tüm ayarları grafik tamamlandıktan sonra istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Yani ne yapacağınıza tam olarak karar vermediyseniz acele etmenize gerek yok. Bir sonraki pencereye geçmek için İleridüğmesine tıklayın. Sihirbazın son penceresinde, hazırlanan grafiğin Excel belgesine ayrı bir sayfa olarak mı yoksa bir tablo içerisine nesne olarak mı ekleneceğine karar vermelisiniz. Son düğmesine tıklayarak sihirbazı kapatın ve hazırladığınız grafiği oluşturun. Farenin sağ düğmesini kullanarak çizim alanı üzerine veya grafiğe tıkladığınızda açılan nesne menüsünü kullanarak grafik üzerinde değişiklik yapabilirsiniz. Grafik Türüile verileri farklı bir grafik biçiminde görüntüleyebilir, Kaynak Verisi ile görüntülenecek verileri yeniden seçebilirsiniz. Grafik Seçenekleri’ni kullanarak, örneğin Gösterge’ler gibi yeni bileşenler ekleyebilir veya varolanları kaldırabilirsiniz. Aynı şekilde tüm bileşenler üzerinde değişiklik yapabilirsiniz. Sadece tek bir grafik elemanının özelliklerini değiştirmek için söz konusu nesne üzerine iki kere tıklayın veya grafik araç çubuğunu kullanın. Şayet metinleri veya yazı tiplerini değiştirmek isterseniz istediğiniz metinlere tıklayın ve değişiklikleri yapın. Grafik türü seçmek 1 Grafik ayarları 3 Grafik optimizasyonu 5 Grafiğin belgeye eklenmesi 4 Veri aralığının belirlenmesi 2 169 Mükemmel Sunum AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 156 CHIP | MAYIS 2002 lan ara değerleri yansıtamazlarsa söz konusu tek değerler bir basamak grafik yardımıyla görüntülenebilirler. Söz konusu üç grafik türünden de, yığın değerinin mi yoksa tek bir çizginin mi söz konusu olduğu açık bir şekilde belirlenemeyeceği için, yığın grafikler oluşturulamazlar. Tasarım Kuralları: Çizgi, alan ve basamak grafikleri çok az sayıda veri dizileri taşıyabilirler. Her şeyden önce şayet çizgiler etkilenecek veya kesilecek olurlarsa iki veya üç taneden daha fazla çizgi bulunamaz. Eksenlerin ölçeklendirilmesini, her bir veri noktası arasındaki mesafenin, en büyük değerin X eksenine olan uzaklığının beşte biri kadar olacak şekilde seçmelisiniz. Her bir değer arasındaki zaman mesafesi düzenli olmalıdır. Şayet değerler arasındaki mesafeler oransız kalmak zorundaysa veri dizisi ve eksendeki sıçrayışı işaretlemelisiniz. Pasta grafik: Daire grafik olarak da adlandırılan bu tür ile bir bütünün parçaları ilk bakışta dikkat çekecek şekilde görüntülenebilirler. Pasta grafikte kullanılan oranların toplamının yüzde 100 olmasına dikkat etmelisiniz. Tasarım Kuralları: Her bir daire parçası, benzer büyüklükteki dilimlerin karşılaştırılması zor olduğu için, mümkün olan en iyi şekilde ayırt edilmelidir. Bu durumda sütun veya çubuk grafik kullanılması daha iyi bir sonuç verebilir. Sektörlerin sayısı altıyı geçmemelidir. Grafikte kullanılacak en büyük değer genellikle dairenin en üstünden, yani saat 12’den başlar ve buradan itibaren saatin dönüş yönünde hareket eder. Buna göre daha küçük değerler, büyüklüklerine göre saatin hareket yönünde dizileceklerdir. Burada vurgulanmak istenen sonuca bağlı olarak tabii ki başka değerler de en üstte yer alabilirler. çimde görüntülemek için yardımcı olacaktır. Bunun tam tersi bir etki elde etmeniz ve verilerinizin asıl sonucunu nasıl engellemenizi sağlayacak olan hileleri ise “Grafik Biçimlendirme” kutusunda bulabilirsiniz. Ölçeklendirme: Miktarların doğru görüntülenebilmesi için eksenlerin sıfır noktalarına dikkat edilmesi gereklidir. Aksi takdirde grafik görsel olarak yanlış bir etki bırakacaktır. İlk olarak grafikler üstün körü incelenirken eksenlerin isimleri genellikle okunmaz. Düzensiz ölçeklendirilmiş, logaritmik veya çok yukarıda belirtilmiş başlıkların kullanılması uygun değildir. Şayet verilerin tümü tek bir başlık altında toplanamıyorlarsa ikinci bir y ekseni eklemelisiniz. Bunun için söz konusu veri dizisi üzerine iki kere tıklayın ve ekrana gelen penceredeki Eksen kartında bulunan “İkincil Eksen” seçeneğini işaretleyin. Uzun veri dizilerinde, eksen ölçeklendirmesini grafik alanının içerisine doğru uzatan kılavuz çizgilerinin kullanılmasında fayda vardır. Söz konusu çizgilerin görüntülenmesi için grafik üzerine sağ tuşla tıklanması sonucunda ekrana gelen Nesne menüsündeki Grafik Seçenekleri komutunu çalıştırın. Buradaki Kılavuz Çizgileri kartı üzerinden görüntülenmesini istediğiniz çizgi türlerini belirleyin. Renkler: Buradaki ana kural, çok fazla renk kullanılmamasıdır. Bunun için özellikle arka plan üzerinden sıyrılması gereken önemli veriler için renkler, örneğin beyaz arka plan üzerine kırmızı veya koyu mavi kullanmalısınız. Şayet aynı veri- Bilmece: Alan grafikleri yığın olarak kullanılmamalıdırlar. Örneğin bordo alanın ne kadar büyük olduğu belli değil. 2B ya da 3B grafikler: Grafiğin ana türüne bağlı olarak iki boyutlu veya üç boyutlu grafik versiyonları arasında seçim yapabilirsiniz. Genellikle üç boyutlu grafiklerin daha estetik oldukları söylenebilir. Ancak üç boyutlu görüntünün verilerin karşılaştırılmasını zorlaştırdığını ve grafiği daha karmaşık hale getirdiğini göz önünde bulundurmalısınız. Eğer üç boyutlu grafikler oluşturmak isterseniz “Grafik Biçimlendirme” kutusuna göz atmalısınız. Grafik optimizasyonu Grafik sihirbazı istediğiniz grafiği birkaç dakika içerisinde hazırlamanıza yardımcı olur. Ancak verdiğiniz cevabı en iyi şekilde anlatan bir grafik oluşturmak için hazırlana bu grafik üzerinde birkaç değişiklik yapmak zorunda kalabilirsiniz. Ancak bu noktada, hemen her tür görsel oyunu geçekleştirmenize izin veren Excel ile çalışırken yaratıcılığınızın dizginlerini çekmenizde fayda var. Aksi takdirde grafik fazla yüklenecek ve okunması zorlaşacaktır. Kullanılacak tüm bileşenler, başlarken sorduğumuz sorunun cevabını desteklemeli ve önemli bilgiler ilk bakışta göze çarpmalıdırlar. Kullanıcılar ikinci bakışlarında birkaç ek faktörün farkına varmalı ancak ana tema üzerinde daha fazla durmamalıdırlar. Ayrıntıların farkına varmak için de son bir bakış yeterli olacaktır. Geri kalan diğer tüm bilgiler ise fazlalık olacaktır. Buradaki ipuçları grafiğinizi görsel olarak daha iyi hazırlamak ve verileri mümkün olan en objektif bi- Sütun ve Eğri: Farklı veri sıraları gösterilmek isteniyorsa ikinci bir y ekseni kullanmak bilgileri daha anlaşılır kılacaktır. 158 Mükemmel Sunum AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | MAYIS 2002 leri, farklı grafikler üzerinde değişik bakış açıları ile görüntülemek istiyorsanız, devamlı olarak aynı rengi kullanmalısınız. Benzer içeriklere sahip veriler için de tek bir rengin farklı tonlarından faydalanabilirsiniz. Grafikte kullanılan renkleri değiştirmek için istediğiniz veri dizisi veya bölüm üzerine iki kere tıklayabilir ve ekrana gelen Veri Serisini Biçimlendir penceresini kullanabilirsiniz. Açıklamalar: Grafiği inceleyen kişinin sahip olduğu ön bilgiye göre daha uzun veya kısa açıklamalar kullanabilirsiniz. Yazıları kaldırmak veya yeni yazılar eklemek için grafik alanı üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve Nesne menüsündeki Grafik Seçenekleri komutunu çalıştırın. Mümkünse tek bir yazı tipi kullanın. Yazıyı isteğe bağlı olarak büyütebilir, küçültebilir veya kalınlaştırabilirsiniz. İtalik yazılar ve alt çizgiler, bayağı gözüktükleri için, kullanmaktan kaçınmalısınız. Biçim özelliklerini değiştirmek için nesne üzerine iki kere tıklayarak tasarım modunu aktif hale getirebilirsiniz. Dikkat çeken ilk yazı başlıktır. Başlık kısa olmalı ve okuyucuyu meraklandırmalıdır. İyi seçilirse eksen açıklamalarının bir kısmını gereksiz kılabilir. Tüm açıklamalar verilerin yakınlarında yer almalıdır. Şayet yeterli alan mevcutsa metinleri nesnelerin altına taşıyabilirsiniz. Şayet nesneler, açıklama içermeyecek kadar küçükse tüm değerlerin dışarıda bulunması gerekir. Muhtemelen veri dizilerini açıklayan bir göstergeye ihtiyacınız olabilir. Verilerin düzenlenmesi: Okuma alışkanlıklarına dikkat etmelisiniz. Zaman serileri soldan sağa veya yukarıdan aşağıya doğru hareket ederler. En önemlileri solda bulunurlar. Veri serisi sırasını değiştirmek için herhangi bir veri dizisi üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve Nesne menüsündeki Veri Serisini Biçimlendir komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen penceredeki Veri Serisi kartını aktif hale getirin ve Yukarı Taşı, Aşağı Taşı düğmelerini kullanarak serilerin sırasını belirleyin. _Eksenleri ölçeklendirmede tecrübe kazanın Eksen üzerine iki kere tıklayın ve ekrana gelen pencere üzerindeki Ölçek kartına farklı değerler girerek sonucunu deneyin veya logaritmik ölçeklendirmeyi kullanın. Etki: Hızlı göz gezdirmede ölçeklendirme dikkati çekmez. Çizgiler dik veya yüzeysel olurlar. Sütunların genişlikleri/uzunlukları değişmez. Veriler arasındaki farklar görsel olarak daha etkili şekilde sunulurlar. _Farklı zaman aralıkları seçmek Tablo içerisine zaman aralıkları için uygun değeler girin. Etki: Gelişmeler üst üste görüntülenebilir. İsteğe bağlı olarak zaman eksenini kısaltarak negatif gelişmeleri daha kısa görüntüleyebilir veya elinizdeki değerlerin negatif hareketlerini daha geniş alanlarda görüntüleyebilirsiniz. _Önemli veriler için üstün renkler seçin Veri serisi üzerine iki kere tıklayın ve yeni bir renk seçin. Etki: Küçük değer, güçlü bir renk ile daha büyük etki bırakırlar. _Verilerinizin görüntülenmesi için 3B seçin Grafik alanına farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve Grafik Türü komutunu kullanarak 3B bir grafik seçin. Etki: Verilerin birbirleri ile kıyaslanmaları daha zor olacaktır. _Bakış açılarını ve yönlerini değiştirin 3B grafiğin üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve 3B Görünüm komutunu çalıştırın. Etki: Veriler arasındaki farklar bakış açısı değiştirilerek ortadan kaldırılabilir. Öndeki değerler daha büyük görünürler. _Eğim çizgileri: Farklı hesaplama yöntemleri Bunun için ilk olarak grafik üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve nesne menüsündeki Eğilim Çizgisi Ekle komutunu çalıştırın. Etki: Eğilim çizgisi hesaplama yöntemine göre daha dik veya daha yüzeysel olarak ekrana gelebilir _Eksen değerleri ile oynayarak hile yapın Eksenlerin sıfır değeri ile başlamasına izin vermeyin. İstediğiniz eksen üzerine iki kere tıklayı p Ölçekkartı üzerindeki değerleri değiştirin. Etki: Küçük değerler kullanıldığında veriler daha büyük, büyük değerler kullanıldığındaysa veriler daha küçük görünecektir. Tepesi kesilen eksenler daha çok dikkat çeker ve böylece büyük değerler göze çarpar. GRAFİK BİÇİMLENDİRME »Hileler ve ayarlar: Sayıları önplana çıkarmak Değiştirilmiş: 3D görünümünde farklar ortadan kalkıyor. Aslında en küçük değer olan sarı daha büyük görünüyor. Doğru: Değerler doğru görüntülenmiş ve tanımlamalar aracılığıyla kıyaslanabiliyorlar. Çok az insan grafikleri ayrıntılarına kadar inceler. İlk olarak görselliğin dikkat çektiği söylenebilir. Ölçeklendirmelerdeki değişiklikler, renkler veya bakış açıları ise grafiğin vermek istediği etkiyi değiştirebilir. Tabii ki grafik üzerindeki sayıları değiştiremeyiz ancak birkaç küçük hile ile verilerimizi daha cazip hale getirebiliriz. Ancak bunların nasıl bir sonuç ortaya koyduğuna herkes kendi karar vermelidir. 160 Mükemmel Sunum AKTÜEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET CHIP | MAYIS 2001 Grafik şablonları hazırlamak: Birbirine benzeyen çok sayıda grafik oluşturmayı planlıyorsanız, kendiniz için özel bir şablon tanımlayabilirsiniz. İlk olarak örnek grafiği tasarlayın. Daha sonra farenin sağ düğmesini kullanarak üzerine tıklayın ve Grafik Türü komutunu çalıştırın. Ekrana gelen pencere üzerindeki Özel Türler kartını aktif hale getirin ve Kullanıcı Tanımlı seçeneğini işaretleyin. Ekle düğmesine tıklayarak Özel Otomatik Biçim Ekle penceresini çalıştırın.Hazırladığınız şablon için isim ve açıklama girdikten sonra Tamam düğmesine tıklayarak şablonu oluşturun. Grafik türlerini birleştirmek: Örneğin bir sütun grafik ile çizgi grafiğini birleştirmek için ilk olarak sütun grafiği oluşturun. Daha sonra her bir veri serisine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve daha sonra Grafik Türü komutunu kullanarak görünümünü çizgi grafik olarak değiştirin. İkinci Y eksenini görüntülemek: Veri serisi üzerine ikinci Y ekseni için iki kere tıklayın. Bunun sonucunda ekrana gelen pencere üzerindeki Eksen kartını aktif hale getirin ve İkincil Eksen seçeneğini işaretleyin. Tamam düğmesine tıklayarak yapılan değişikliklerin grafiğe uygulanmasını sağlayın. 3B grafiğin görünümünü değiştirmek: Farenin sağ düğmesini kullanarak grafik alanına tıklayın ve nesne menüsündeki 3B Görünüm komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen pencere üzerinden bakış açısını, grafik eğimini ve perspektifi basamaklı olarak değiştirebilirsiniz. Şayet elde ettiğiniz sonuçtan memnun kalmazsanız Varsayılan düğmesine tıklayarak grafiği en baştaki biçimine geri döndürebilirsiniz. Boş satır görünümünü değiştirmek: Tablo içerisindeki boş satırların grafik içerisinde kullanılmaları engelleyebilir veya sıfır değerleri olarak görüntüleyebilirsiniz. Bunun için grafik alanı üzerine tıklayın ve Araçlar/Seçenekler komutunu çalıştırın. Ekrana gelen pencere üzerindeki Grafik kartını aktif hale getirin ve daha sonra istediğiniz seçeneği işaretleyin. Yeni veriler eklemek: Farenin sağ düğmesini kullanarak grafik alanı üzerine tıklayın ve nesne menüsündeki Kaynak Verisi komutunu çalıştırın. Veri aralığı kutusunda bulunan İletişimi Daralt düğmesine tıklayarak Excel tablosunu aktif hale getirin. Buradan veri alanını tekrar seçin. Tek satır, sütun ve hücreleri tek tek almak için [Ctrl] düğmesine basılı tutabilirsiniz. Daha sonra İletişimi Daralt düğmesine tekrar tıklayın ve son olarak Tamam düğmesine tıklayarak grafiği güncelleyin. Verileri engellemek: Grafik üzerinde görüntülenmesini istemediğiniz verileri tablo üzerinden işaretleyin. Daha sonra söz konusu seçili alan üzerine farenin sağ düğmesini kullanarak tıklayın ve İçeriği Temizle komutunu çalıştırın. Söz konusu veriler artık ne tabloda ne de grafikte görüntülenmeyeceklerdir. Veri noktalarını taşıyarak değiştirmek: Değiştirmek istediğiniz değeri, üzerine iki kere tıklayarak işaretleyin. Bunun sonucunda Excel sütun veya çizgilere, değerleri büyütmek veya küçültmek için kullanabileceğiniz taşıma noktaları ekleyecektir. Dikkat! Grafik üzerinde yapılan değişiklikler aynen tabloya da yansıyacaktır. Veri serilerinin ismini değiştirmek: Veri serilerinin isimlerini, tablodan bağımsız olarak Kaynak Verisi penceresini kullanarak değiştirebilirsiniz.Kaynak verisi penceresindeki Seriler kartını aktif hale getirin ve istediğiniz seriyi seçin. Ad kutusundaki tablo bağlantısı üzerine yazın ve Tamam düğmesine tıklayarak yaptığınız değişiklikleri onaylayın. Grafik ipuçlarını etkinleştirmek: Eğer fare imleci grafik üzerinde hareket ettirilirse, veri serilerinin isimleri, aktif veri noktası ve veri değeri gibi grafik ipuçları ekrana gelir. Söz konusu ipuçlarını etkinleştirmek için Araçlar/Seçenekler komutunu çalıştırın ve ekrana gelen pencere üzerindeki Grafik kartını aktif hale getirin. Son olarak Grafik İpuçları başlığı altında bulunan “Adları göster” ve “Değerleri göster” seçeneklerini işaretleyin. AB / Kadir Tuztaş, ktuztas@chip.com.tr KONTROL LİSTESİ »Grafiğinizi kontrol edin Önden Yerine Yandan Bakış: Grafik tüm yönlere döndürülebilir. Ön izleme güncel konumu gösteriyor. Veri Kaynakları: İsmi giriş satırına yazın ya da tablodaki bir hücreye kısayol oluşturun. Grafik isteklerimi yerine getiriyor Çok fazla ek bilgi yok Doğru grafik tipi Kılavuz çizgileri verilerin karşılaştırılmasını kolaylaştırıyor Değer ekseni sıfırdan başlıyor Tüm eksenler doğru ölçeklendirilmiş Zaman serisi soldan sağa doğru Tüm parçalar tanımlanmış Basit metinler mevcut Renkler dikkat çekiyor Grafiği yazdırmadan önce aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz: Tipps & Tricks Sahip olacağınız doğru bilgi ile grafiklerinizi ileride çok daha hızlı ve etkili bir şekilde hazırlayabileceksiniz. _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ »ALTI ADIMDA KOLAY ÇÖZÜM Burada kullanılacak olan programları eCHIP CD’sinden yükleyebilirsiniz. (HeCHIP-Code WORDTOPDF) H
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu