176 CHIP | MAYIS 2002 İÇİNDEKİLER Müzik Değiş Tokuşu: KaZaA’nın ideal ayarları Atölye: Ayrıntılı eDonkey ayarları 180 178 177 Yüzüklerin Efendisi gibi popüler bir filmin vizyona girmesinden kısa bir süre sonra, daha yüksek görüntü ve ses kalitesine sahip DVD sürümünü internetten bulmak mümkün olabiliyor. Aynı durum tüm yeni yazılımlar için de geçerli. İnternet, ürünlerin pazarlandığı sanal ticarethanelerden çok, karaborsa film ve şarkıların dağıtıldığı bir kaynak olmaya devam ediyor. Örneğin bir DVD’nin tamamen yasal bonus materyallerine de buradan ulaşabilirsiniz. Ayrıca pop müziğin simgesi Madonna’nın şarkılarını bedava ve yasal olarak indirebileceğinizi biliyor muydunuz? Şimdilerde internet üzerinde reklam amaçlı birçok hizmetin ücretsiz olarak sunulduğunu görebilirsiniz. Örneğin cep telefonu operatörünün reklamlarını içeren ücretsiz SMS servisleri buna küçük bir örnek. İnternet üzerinde bugüne kadar fark etmediğiniz, gerçekten değerli ve ücretsiz hizmetler bulunuyor. Yazıda tanıtılan programları eCHIP’te TOP Freeware bölümünde bulabilirsiniz. Çoğu zaman fiyat kalitenin göstergesidir. Ancak internet üzerinden sayısız yasal ve yasadışı araca ücretsiz olarak sahip olabilirsiniz. Sadece nerede olduğunu bilmeniz yeterli. CHIP sizlere internetin en yeni filmler ve şarkılar dahil olmak üzere ücretsiz imkanlarını gösteriyor. ___h___e___r___ ___f___l___e___y ___b___e___d___a___v___a Muzik Filmler Oyunlar Bilgi PC Ayarları Telefon & Web Güvenlik CHIP | MAYIS 2002 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET ___W___e___b’___d___e 178 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET İnternetten ücretsiz müzik kaynaklarına ulaşmak profesyonel gezginler için bir yenilik değil. Ancak yaşanan değiş tokuşun profesyonelliği sizi şaşırtabilir. Müzik endüstrisinin internet üzerinden alternatif satış yollarına gerekli önemi verememesi, Napster yazılımıyla başlayan paylaşımın önünü açtı. Albüm satışları ve konserler bu durumdan büyük yaralar aldılar. Ancak müzik endüstrisi halen derin uykusundan uyanabilmiş sayılmaz. Plak şirketlerinin açtığı savaş, sitelerin ve sunucuların kapanmasına neden olsa da internet kullanıcılarının önüne geçmek şimdiye kadar pek mümkün olmadı.Müzikseverlerin değiş tokuş borsasındaki yeni tercihi KaZaA Media Desktop. Değiş tokuş için gerekli 1,6 MByte uzunluğundaki istemci yazılımını www.kazaa.com adresinden kısa sürede indirebilirsiniz. KaZaA teorik olarak kurulumun hemen ardından kullanıma hazır hale geliyor. Ancak kuşkusuz internet bağlantı hızını arttırmak isteyenlerin, birkaç küçük ayarı değiştirmesi gerekiyor (sağdaki kutucuğa bakın). Yasal müzik: Madonna ve popüler albümler Müzik paylaşımının büyük oranda yasal nedenler ve kanunlarla engellenmesine rağmen www.mp3.com adresinde yasal olarak sabitdiskinizde bulundurabileceğiniz ve başkalarıyla paylaşabileceğiniz parçalar bulunuyor. Ayrıca http://mp3. box.sk adresinde pek tanınmamış grupların parçalarını ücretsiz olarak sundukları web sayfalarına bağlantıların bulunduğu ayrıntılı listeye ulaşabilirsiniz. www.sound-online.com adresinde de müzikseverleri bedava MP3’lerden oluşan ayrıntılı bir liste bekliyor. Buna karşılık tanınmış yıldızlar ve bunların albümlerinden faydalanmak istiyorsanız, www.tunes.com adresine göz atmalısınız. Bu adres altında ulaşacağınız sayfalar ünlü “Rolling Stone” dergisi tarafından sunuluyor ve sitede denemeniz için Madonna’dan Neil Young ve Weezer’a kadar birçok ünlünün kesintisiz orijinal uzunluktaki parçaları bulunuyor. Ek olarak bu sitede yıldızların 300 Kbit/s Bitrate kalitesinde müzik kliplerini de bulabilirsiniz. CD yazıcı: Web’de ücretsiz CD kayıt yazılımları CD kayıt fanatikleri için de web’de birçok ücretsiz hizmet sunuluyor. Kolayca dosyalarınızı CD’ye kopyalamanız için Burn Proof tekniğini destekleyen ve Buffer Underrun mesajlarını engelleyerek CD’lerinizin yanmasını önleyen freeware CDRecord yazılımını internetten (www.fokus. gmd.de/research/cc/glone/employees/ joerg.schilling/private/cdrecord.html) indirebilirsiniz. (Super) VideoCD’ler için VCD Easy (www.vcdhelp.com/vcdeasy. htm) ve CDRDAO (http://cdrdao.sourgeforge. net) doğru bir ikili oluşturuyor. www.vcdhelp.com adresinde bulabilece- MÜZİK BEDAVA ___M__??__Zİ___K___ ___D___E/İ___f___i___ ___T___O___K___U___f___i___U __?{___ ___K___a___Z___a___A’___nı___n ___i___d___e___a___l___ ___a___y___a___r___l___a___rı 3 Eğer 56 Kbps'lik bir modem ile internete bağlanıyorsanız Traffic kartı altında "...maximum number of simultaneous downloads here" ayarını 3 ile sınırlayı n. Bir ADSL bağlantısında ise 10 ile 15 arası değerler tercih edilebilir. 3 Paralel upload sayısı Upstream hızını- za bağlı olarak değişir. Modem ile saniyede 64 KBit ve DSL bağlantısına sahip kullanıcılar için ise 128 KBit önerilir. 3 Kuşkusuz her iki bağlantı tipinde de aynı anda sadece iki adet dosyanın gönderilmesine izin verilmeli. DSL bağlantı- sı çevirmeli ağ bağlantısına göre daha yüksek upload band genişliğine sahip olsa da tüm upload kanallarının kullanı lması kendi downloadı yavaşlatacaktı r. Bu işlem esnasında dosyanın kontrolü için download kanalları da kullanılır. 3 Advanced kartı altında maksimum arama sonucunu 90'a çıkarabilir ve Upload band genişliğini saniyede 64 KBit ile sınırlayabilirsiniz. Aynı zamanda Advanced kartı altında "Do not function as a Supernode" seçeneğini aktif hale getirme şansına da sahipsiniz. Ancak SuperNode'lar Fasttrack'ın sıkça kullanılan dosya paylaşım kuralı için oldukça büyük önem taşırlar. SuperNode'lar son dağıtıcı olarak, kullanıcılardan gelen arama sorgularını üstlenirler ve normal sunucuların yükünü hafifletirler. Media Desktop prensipte "kendi kendine beslenen bir ağ" olarak tanımlanır ve bu sayede desteklenir. Bu durumda kuşkusuz SuperNode'lar, geçtiğimiz yıl Gnutella ağında da gördüğümüz gibi sunucu yüklenmelerini azaltarak performans artışı sağlarlar. 3 Filter kartı altındaki seçenekler arama sonucunda potansiyel virüs tehdidi oluşturan dosyalardan korunmayı sağ- lar. Ek olarak ailenin küçük bireyleri için içerik koruması sağlamak isteyenler Blocklist alanına yasaklamak istedikleri kelimeleri tanımlayabilirler. Ücretsiz ve Ünlü: “Rolling Stone” dergisi, yıldızların popüler parçalarını ücretsiz olarak indirme imkanı sunuyor. Engel: KaZaA ile arama sonucunda diğer kullanıcıların bilgisayarınızdan indirebilece ği dosyaların transferine bir limit koyabilir ve iletişiminizi hızlandırabilirsiniz. 180 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET ğiniz ayrıntılı açıklamalar her türlü görüntü ve ses biçiminin CD’ler üzerine kaydedilmesine yardımcı oluyor. Satın aldığınız müzik CD’lerini kaydetmek içinse sabitdiskinizde farklı araçların bulunması gerekiyor: Örneğin CDex (www.cdex.n3.net) yazılımı ticari amaçlı ürünler kadar geniş bir fonksiyonellik ve yüksek hız sunuyor. CDex ile müzik dosyalarınızı WAV veya MP3 dosyası olarak sabitdiskinize kaydedebilir, albüm ve müzik parçası adlarını CDDB veritabanından çağırarak, MPU parça listeleri oluşturabilirsiniz. Müzik endüstrisi internet üzerinde pazarlama konusuna geç uyansa da, aynı durum film endüstrisini derin uykusundan uyandırmaya yetmiyor. Plak şirketlerinden farklı olarak web’de video satışıyla ilgili özellikle de Microsoft firmasının projeleri şimdilik plan aşamasında. Buna rağmen Ancor ile birlikte birçok servis sağlayıcı, eski filmlerin web’den indirilmesine olanak tanıyor. Yeni Hollywood prodüksiyonları şimdilik sadece karaborsa yayılıyor. Özellikle de eDonkey ağlarında filmler gösterime girdiği günden itibaren VCD veya DivX sürümleri halinde dolaşmaya başlıyor. Aynı filmin DVD sürümü piyasaya sunulduğunda ise o film için değiş tokuş alanlarında yeni bir hayat döngüsü başlıyor. eDonkey’nin yapısı (www.edonkey 2000.com) diğer değiş tokuş programlarına göre farklılık gösteriyor. Örneğin istemci sahip olduğu bazı farklı özellikler sayesinde büyük dosya gruplarının değiş tokuşunda kolaylıklar sağlıyor (alttaki kutucuğa bakın). Dosya- Options tuşuna tıkladığınızda üzerindeki bazı ayarları değiştirerek programın çalış- masını ideal hale getirebileceğiniz bir pencere açılır. 3 "Max. Download Speed"in 0 olarak ayarlanması gerekir. 3 "Max. Upload Speed" seçeneği internet bağlantınıza göre farklılık gösterir. Çevirmeli ağ bağlantısı için 3, DSL bağlantı sı için ise bu değerin 12 KByte/s'ye yükseltilmesi gerekir. 3 "Line Speed Down" değerinin kullanıcı- nın gerçek dosya indirme hızını göstermesi gerekir. "Line Speed Down" seçeneği eDonkey'e daha fazla dosya indirme imkanının bulunup bulunmadığı sorusu karşısında yardımcı olur. Eğer bu değer çok düşük seçilirse istemci daha az değiş tokuş kaynaklarıyla yetinmek zorunda kalır. Eğer bu değer yükseltilirse yazılım ilgili dosyaları daha fazla sayı da kullanıcıya sorar. Bunun sonucunda di- ğer kullanıcıların daha hızlı dosya indirmesi de engellenir. Pencerenin hemen altındaki ilginç bir seçenek de "Max. Connections". Bu sayı istemcinin aynı alanda kaç farklı bağlantı yapabilece ğini tanımlıyor. Aşağıda sıralananların her biri bir bağlantı olarak kabul ediliyor: 3 Sunucu sorgulaması; 3 Sunucuya sorgu gönderilmesi; 3 Dosya indirmeden önce sıranın kontrol edilmesi (On Queue); 3 Kullanıcılardan indirilen dosyalar; 3 Diğer kullanıcılara gönderilen dosyalar; 3 Diğer kullanıcıların sizden dosya indirmek için sırada beklemesi. Eğer bir kullanıcı geniş bir sunucu listesine sahip ve çok sayıda dosya indiriyorsa maksimum bağlantı sayısı limitini arttırabilir. Bu değeri belirlemede farklı etkenler de rol oynar: Kuşkusuz internet bağlantı hızıyla birlikte kullanılan işletim sisteminin de değeri belirlemedeki önemli etkisini unutmamak gerekir. Örneğin dosya indirme iş- lemi sırasında sistemin çökmesini önlemek için Windows 98/Me kullanıcılarının istemciyi maksimum 250 bağlantı ile sınırlamaları gerekir. Windows'un pahalı sürümleri olan 2000 ve XP sahiplerinin ise bu değeri 500'e arttırıp dosya indirme sürecini hızlandı rmaları mümkün. Bunun haricinde bağlantı hızı da önemli bir rol oynuyor. Örne ğin çevirmeli ağ kullanıcılarının 200 de- ğerini aşmamaları gerekirken ADSL kullanı- cılarının 700 ile 900 arası bir değer tercih etmeleri tavsiye edilir. Artık çalışmayan sunucuların eDonkey listesinden silinmesi için "Automatically remove dead servers" seçeneğinin de seçilmesi gerekir. Kuşkusuz internetten sürekli olarak sunucu listelerini kontrol etmeniz de gerekebilir. http://home.cogeco.ca/~omaurice/ serverlist/serverlist.html web sitesinde eDonkey kullanıcıları için en önemli sunucuların listesine yer veriliyor. Bu sayfada Perlscript ile otomatik güncelleme gerçekleştiriliyor ve sayfanın sol altındaki "add all" üzerine tıklayarak en güncel 350 kadar sunucunun eDonkey listenize eklenmesi sağlanıyor. eDonkey ağının en büyük sorunlarından biri de fake olarak adlandırılan ve dosyanın adını taşımasına rağmen gerçeğiyle alakası olmayan dosyalar. Örneğin uzunca bir beklemeden ve zahmetten sonra 700 MByte uzunluğundaki "Episode2.mpg" dosyasının beklediğiniz dosya olmadığını fark edebilirsiniz. Bu gibi durumlarda fake dosyalara karşı www.filenexus.com ve www.sharereactor. com gibi adreslerdeki listelerden faydalanabilirsiniz. __?{___e___D___o___n___k___e___y___ ___i___l___e___ ___y_____k___s___e___k___ ___p___e___r___f___o___r___m___a___n___s___ ___e___l___d___e___ ___e___t___m___e___n___i___n___ ___y___o___l___l___a___rı İnatçı Eşek: eDonkey istemcisiyle hızlı bir biçimde dosya indirmek için öncelikle ayarları ideal bir biçimde tamamlamanız gerekir. ___Fİ___L___M___ ___D___E/İ___f___i___ ___T___O___K___U___f___i___U FİLMLER BEDAVA 182 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET lar sabitdiskinize yüklendikten hemen sonra “Chunks” olarak adlandırılan küçük parçalara ayrılarak internet üzerinde tekrar paylaşıma açılıyor. Böylelikle büyük bir dosyanın transferi sırasında birçok farklı kaynaktan yararlanılarak, DSL ve kablo modem kullanıcılarının çok daha yüksek transfer değerlerine ulaşmaları sağlanıyor. Streaming: Web’de film izlemenin keyfini çıkarın ADSL ve benzeri hızlı bağlantı yöntemleri sayesinde Streaming içeriği, her geçen gün daha çok önem kazanıyor. Ancak Real Media gibi popüler bir dosya biçiminin Real Networks tarafından diğer çalıcılarla uyumunun sağlanmaması dezavantaj oluşturuyor. Bu durumda Tinra (www. geocities.com/tinra04) programını kullanarak dosyaların AVI biçimine dönüştürülmesini sağlayabilirsiniz. En güncel sürüm olan Tinra 0.05’de araç aynı zamanda DivX gibi codec’ler birlikte de çalışabiliyor. Aksiyon filmlerini beğenerek izleyenler için www.bmw-films.com adresi altında çok değerli kaynaklar yer alıyor. Otomobil üretici firma burada John Frankenheimer ya da Guy Ritchie gibi ünlü yönetmenlerin elinden çıkmış kısa reklam filmlerini sunuyor. Streaming içeriğini sadece web’de izleyebilmekten ve sabitdiskinize kaydedememekten şikayetçiyseniz www.lemuria. org/mirrors/asfrecorder/index_ger.html adresine mutlaka bir göz atmalısınız. Bu sayfada kopya korumalı Windows Media dosyalarını web’den sabitdiskinize kaydedebileceğiniz asf-Recorder yazılımı bulunuyor. Yazılım, sunucunun bir media player gibi kandırılmasını sağlıyor. Kuşkusuz bu durumda dosyanın oynatılması değil, sabitdiske kaydedilmesi işlemi gerçekleştiriliyor. Video yazılımları: Kendi videoları- nızı düzenleyin Virtual Dub (www.virtualdub.org) ile kayıtlarınızı yer tasarrufu sağlayan DivX dosya biçimine (www.divx.com) dönüştürebilirsiniz. Eğer kendi video CD’nizi hazırlamak istiyorsanız, VCD’ler ve SVCD’ler yaratabileceğiniz en iyi freeware araçlardan biri olan tmpeg (www. tmpegenc.net/e_main.html) size yardımcı olacaktır. Yasal Filmler: Flash ile yapılmış sanat eserleri En yeni Hollywood gösterilerinin haricinde sabitdiskinize siyah beyaz veya çizgi film benzeri videolar da gelebilir. Kuşkusuz bunlar arasında kaçırılmaması gereken ücretsiz ve yasal birçok sanat eseri de yer alıyor. www.şashforward2002.com web sitesi üzerinde Hollywood işçiliği için hiçbir bütçe kullanılmadan yaratılmış ve Flash dosya biçiminin en son olanaklarına tanık olmanızı sağlayacak filmlerin ayrıntılı bir listesini bulabilirsiniz. Tabii ki bu tür animasyonlar hızlı bir internet bağlantısı gerektirir: ADSL bağlantısına sahip kullanıcıların artan iletişim hızı sayesinde hızlı bir biçimde sonuca ulaşmaları mümkün olurken çevirmeli ağ bağlantısı ile modem üzerinden internete bağlanan kullanıcıların can sıkıcı bekleme süresi sırasında bilgisayarlarının yanına bir de kahve makinesi yerleştirmeleri tavsiye olunur. Eğlence: Katil Fasulye ve Matrix taklitleri İnternet tarihini anlatan en eski filmlerde kahve makinesi de önemli rol oynar. Artık her ne kadar farklı amaçlarla kullanılsa da streamig videonun ilk kullanım örneği olan kahve makinesini Cambridge Üniversitesi’nde görebilirsiniz. Bu tarihi buluşun ardından webcam olarak bilinen internet kameraları geliştirilmeye başlandı. Geçtiğimiz yıldan beri ünlü Alman dergisi Spiegel’in web sitesinde de bu tarihi ölümsüzleştirmek için görüntülenen Krups kahve makinesini www.spiegel.de/ netzwelt/netzkultur/0,1518,1741 46,00.html adresinden izleyebilirsiniz. Ayrıca adeta Matrix dünyasından çıkmış sahnelerin yer aldığı Katil Fasulye’nin maceralarına da web’den erişebilirsiniz. “Killer Bean” uzun bir çalışmanın eseri. www.jefşew.com adresinde bulabileceğiniz kısa film, ses ve basit görüntü efektleriyle web gezginlerinin ilgisini çekiyor. İnternet kullanıcılarının inanılmaz yaratıcılığı yeni kahramanların doğmasına yol açıyor: Bunlardan biri de Lego adamlar. Önceleri çocuklara yönelik ola- Basit ve Etkili: Maurice’nin sunucu listesi en güncel eDonkey sunucularını bulmanıza yardımcı oluyor. Ücretsiz ve Etkileyici: şashforward2002.com web sitesinde internet gezginlerinin Flash’ın tüm tasarım imkanlarıyla hazırlanmış başarılı projelerine yer veriliyor. 184 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET rak piyasaya sürülen bu meşhur oyuncaklar, artık yetişkinlerin karşısına büyümüş kahramanlar olarak çıkıyorlar. www.brickfilms.com web sitesinde her biri en az 20 dakika uzunluğunda 100’ün üzerinde lego filmi bulabilirsiniz.Web’de en popüler konulardan birisi de ünlü sinema filmi Matrix ile alay eden kısa filmler (www.brickshelf.com/gallery/nubluez/ youretoast2/youretoast.mpg). Web üzerinden ulaşabileceğiniz diğer eğlenceli filmlerde ise örneğin eşcinsel lego oyuncakları ve çubuklardan oluşan “Star Wars” kahramanları gibi ilginç karakterler de canlandırılıyor. Film dünyasından esinlenerek hazırlanılan www.pearlharborii.com internet sitesinde de oldukça ilginç görüntüler yer alıyor. Opera 6 Browser yazılımıyla web sitesinde gezinirken her seferinde browser’ın çökmesine neden olsa da Internet Explorer altında “Pearl Harbor II: Pearlmageddon” adlı bu kısa film Pearl Harbor ve Armageddon karışımı bir konuyu sergiliyor. Ayrıca www.ifilm.com sitesinde de sayısız film barındırılıyor. Burada çok miktarda fragman ve DVD’lerin ekstra materyallerinin yanında “Short Movies” kategorisi altında kısa ve tam sürüm internet filmleri sunuluyor. Aynı şekilde www.fanfilms.com sitesinde de eğlenceli ve kaliteli kısa filmler mevcut. Bu web sitesinin yapımcıları meşhur “Star Dude” benzeri “Star Wars” klonlarıyla adından bahsettiriyor (www.theforce.net/theater/ animation/stardudes/index.shtml). Bir Alman firmasının reklam amaçlı geliştirdiği Moorhuhn kendini ispatladı. Bu sayede ve çok daha büyük eğlenceler sunan ücretsiz oyunlar yayıldıkça PC’lerine korkuyla ve sadece iş amaçlı yaklaşan kullanıcıların çekingenliği de azalıyor. Örneğin yine Almanca içerikli www.gratis- spiele.de adresinde birçok ücretsiz oyun yer alıyor. Bu sitede aksiyondan reklam oyunlarına kadar kategorilere ayrılmış listede zorlu zeka oyunlarından RPG klasiği Betrayal at Krondor veya C64’lerden tanıdığımız Boulder Dash’a kadar birçok oyunu indirebilirsiniz. www.freegames.com adresinde de ücretsiz olarak oyun oynayabileceğiniz bağlantılar bulunuyor. www.freeloader.com web sitesi ise oldukça değerli bir arşivin indirmesine olanak tanıyor. Burada eğlenceli gangster simülasyonu Grand Theft Auto ve klasik macera oyunu Beneath A Steel Sky gibi bir çok ücretsiz oyun yer alıyor. Ayrıca web sitesi üzerinden oynanabilen birkaç Java oyununa ulaşmak da mümkün. Kuşkusuz Java tabanlı oyunların önemli sayılabilecek merkezlerinden birisi www.freearcade.com sayfaları. Örneğin Tailgunner, Browser pencerenizde vektör grafiklere tanık olmanızı sağlıyor veya SuperKid eski C64 zamanlarını yaşatarak oyun severleri Jump&Run oyunlarının renkli dünyasına geri götürüyor. Java oyunları arayanlar için www.freefungames. com ve www.javagameplay. com siteleri de büyük seçim imkanları sunuyor. Özellikle de sonuncusu adeta bir oyun cenneti olarak tanınıyor. Emulator olarak bilinen özel programlar daha da eskilere giderek nostalji yaşamanızı sağlıyor. Örneğin www.emuunlim. com web sitesinde bulabileceğiniz programlar yakın zamana kadar piyasada satılan Arcon Archimedes’den ZX Spectrum’a kadar birçok popüler bilgisayarın PC platformuna taşınmasını sağlıyor. Ayrıca bu sitede her bir oyunu yaklaşık 200 dolara satılan ve halen oyun salonlarında görebileceğiniz NeoGeo konsol makinesinin oyunları da bulunuyor. Star Dude: “Yıldız Savaşları” kadar klasik bir filmin mutlaka izlenmesi gereken eğlenceli prodüksiyonu. Web’deki İnciler: Pearlmageddon bir Hollywood yıldızının komik öyküsünü ekrana getiriyor. OYUNLAR BEDAVA Nostalji: Superkid bir zamanların en sevilen Jump&Run tarzını yaşatıyor ve Java üzerinde C64’leri canlandırıyor. 186 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET Geleneksel bir cumartesi kahvaltısında, çay ve ekmek kadar gazete de vazgeçilmez bir yere sahiptir. Ancak hafta içi iş stresiyle sabahları gazete okumaya vakit bulamayabilirsiniz. Eğer günlük haberler ve bilgiler sizin için bir vazgeçilmez ise, bunların tümüne internet üzerinden üstelik ücretsiz olarak erişebilirsiniz. Günlük gazetelerin jet hızında özeti: Haberjet Eğer saatlerce web’de vakit geçirmeden günlük gazetelerin ilk sayfalarına hızlıca bakmak, son dakika haberlerini okumak, tüm ulusal yayınların web sitelerine ve internet gazetelerine hızlıca erişmek istiyorsanız www.haberjet.com sitesini ziyaret etmelisiniz. Bu site üzerinde gazetelerin özetleri dışında, son gelişmeleri de görebilir ve üzerlerine tıklayarak ayrıntılı bir biçimde okuyabilirsiniz. Haber ve gazete arşivleri: Gazetelerin eski sayılarına ulaşın Tüm dünya üzerindeki haber arşivlerine ücretsiz olarak erişim oldukça işinize yarayabilir. Örneğin Cumhuriyet, Sabah, 1Numara, Fotomaç ve Yeniyüzyıl gibi yayınların arşivini tutan www.garildi. com.tr adresinin açılış sayfasında anahtar kelimelerle konu taraması yaparak tüm bu yayınlarda 1997-2002 yılları arasında haber araması yapabilirsiniz. Aynı zamanda http://arsiv.hurriyetim.com.tr adresinden yine aynı tarihler arasındaki Hürriyet Gazetesi arşivine erişilebilir. Ayrıca yabancı kaynaklı haber ajanslarının haber özetlerini arşivleyen www.moreover. com ve www.newshub. com gibi sitelerinin açılış sayfalarında en güncel haberleri hızlı bir biçimde okuyabilirsiniz. Çoğu haber sitesi güncel haberlerin e-mail'inize gönderilmesini de destekler. Ancak bu durumda e-mail hesabınızın limiti hızlı bir şekilde tükenebilir. Ayrıca oldukça geniş bir içeriğe sahip www.iyi.net sitesi üzerinden en güncel haberlerle birlikte finans, borsa, hava durumu, lig fikstürü, en son yaşanan depremler ve şiddetleri gibi güncel bilgilere ve yüzlerce kullanıcı arasında bilgi alışverişi yapabileceğiniz birçok konuda foruma erişebilirsiniz. Ek olarak site üzerinden en popüler Türkçe içerikli sitelerin kategorilere ayrılmış listesini bulabilirsiniz. Gruplar ve Mailing-List'ler: Web’de tartışan ve sohbet eden gruplar Özel ilgi alanlarınız, hobileriniz, meraklarınız ve hatta ücretsiz eğitimler için özel yaratılmış birçok mailing list’ten, web üzerinde, ücretsiz olarak yararlanabilirsiniz. Mailing list’ler bir e-mail adresine gönderilen e-mail’lerin tüm üye kullanıcılara iletilmesini sağlar. Böylelikle oldukça geniş bir paylaşım ortamı yaratılır. Bu sayede ister eski okul arkadaşlarınızla mesajlaşabilir isterseniz kendinizi sistem mühendisliği veya Cisco gibi uzmanlık sınavlarına hazırlamanız için gerekli olabilecek dokümanlara erişebilirsiniz. Örneğin meşhur arama makinelerinden biri olan Yahoo www.yahoogroups.com adresi altında kullanıcılarına bu tür hizmetler veriyor. Sitenin ana sayfasında ilgilendiğiniz konu başlıklarına tıklayarak istediğiniz gruplara kendinizi üye yapabilirsiniz. Ancak eğer e-mail’lerinizi sürekli olarak kontrol edemiyorsanız bu durumda gruba gönderilen e-mail yüzünden mesaj alışverişiniz yavaşlayabilir. Soru cevap: Sorunlarınızı bir uzmana danışın Çoğu zaman daha önceden hiç karşılaşmadığınız durumlarla ilgili çözümlere ve önerilere ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu durumda kesinlikle bir uzmana danışmanız gerekebilir.Örneğin www.ehow.com sitesi kullanıcılarına yemek tarişerinden sağlığa, bahçe düzenlemeden finans ve bilgisayar konularına kadar birçok konuda yaklaşık 15 bin adet çözüm sunuyor. Örneğin Computer üzerine tıklayarak erişebileceğiniz bilgisayar kategorisi altında bilgisayar donanımları, harici elektronik cihazlar, işletim sistemi temelleri, internet, ağ bağlantıları, uygulamalar ve kullanım alanlarıyla ilgili alt kategorilere yer veriliyor. Bill Gates de internet gezginlerini bilgilendirecek çözümler sunuyor. Bunun için Microsoft www.encarta.msn.com sitesi altında online bir ansiklopediye yer veriliyor. CD veya DVD sürümleriyle karşılaştırıldığında, biraz kısıtlı olduğu görülen bu siteyi bilgiye hızlı erişmek isteyenlerin mutlaka ziyaret etmesi önerilir. BİLGİ BEDAVA Ne? Nasıl? www.ehow.com sitesinden birçok sorunun adım adım çözümüne hızlı bir biçimde ulaşabilirsiniz. Güncel Haber: www.haberjet sitesinde günlük gazetelerin ilk sayfalarına göz atabilir ve haberleri takip edebilirsiniz. 188 CHIP | MAYIS 2002 Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET Bir PC’den daha yüksek performans almak isteyenler için web üzerinde sayısız ve ücretsiz birçok ince ayar önerisi sunuluyor. Örneğin Türkçe içerikli www.darkhardware. com adresinde işlemcilerin ve ekran kartlarının doğru biçimde hızlandırılması için detaylı bir anlatım ve açıklama bulunuyor. Ayrıca sitede komple bir bilgisayar sistemi satın almaya niyetli, ama bilgisayar konusunda da çok fazla deneyimi olmayan kullanıcılara rehber olmayı amaçlayan “Sistem Satın Alma Rehberi” bulunuyor. Bu bölüm bilgisayar reklamlarında sık rastlanan kimi yanıltıcı ifadelerden de bahsediliyor. Yine Türkçe içerikli www.hardwaremania.com sitesinde de overclock ile ilgili ücretsiz öneriler bulabilirsiniz. Ek olarak site üzerinde donanım haberlerine yer veriliyor. Yeni başlayanlar için ayrıntılı açıklamaların yer aldığı www.aceshardware.com adresi de aynı konu üzerine hazırlanmış İngilizce içerik sunuyor. Eğer benchmark’lar ile ilgileniyorsanız çok yakında Türkçeye de çevrilmesi planlanan www.tomshardware.com web sitesinde bir bilgisayarın oluşturulmasında kullanılan tüm parçalar hakkında ayrıntılı bilgi, atölye bölümleri ve testleri bulabilirsiniz. Donanımlar hakkında kritik ve ayrıntılı tartışmalarla ilgilenenlere ise, www.anandtech.com adresini ziyaret etmeleri tavsiye ediliyor. Hindistan asıllı Anand Lal Shimpi sitesinde test adayları hakkında çoğu zaman sert ve sık sık destansı uzunlukta yorumlarını sunuyor. Anand’ın yorumlarından tam puanla çıkabilen bir donanım hakkında hiç düşünmeden satın alma kararı verebilirsiniz. İster analiz ister ince ayar konusunda olsun web’de istediğiniz yazılıma hızlı bir biçimde ulaşabilirsiniz. Eğer sisteminizin diğer sistemlerle karşılaştırıldığında hangi sırada yer aldığını görmek istiyorsanız www.powertweak.com adresine bir göz atın. Powertweaker PC’nizi analiz ederek kaynaklarınızın kullanımında size yol gösterecektir. Sistem belleğini tam performanslı olarak kullanmak için www.tweaknow. com/ramidl.html adresinden indirebileceğiniz Ramidle aracından yardım alabilirsiniz. Ayrıca ATI Radeon ekran kartı sahipleri http://radeontweaker.sourgeforge. net adresinde bulabilecekleri Radeontweaker yardımıyla ek olarak ekran kartının performansını arttırabilirler. http://www.hardoverclock.com sitesinde de PC Tuning hakkında ücretsiz öneriler ve önemli bağlantılar bulunuyor. Sisteminizde bulunan donanımların analiz edilmesini sağlayan olağanüstü ve ücretsiz bir araç olan Sisoft Sandra yazılımını www.sisoftware.demon.co.uk/sandra adresinden indirebilirsiniz. Tartışma gruplarına ve eğitim bölümlerine de yer verilen www.warp2search. net/index.php web sitesinde sisteminizin ince ayarları için sayısız güncel araca da yer veriliyor. Eğer donanım sürücülerini bulamamaktan şikayetçiyseniz Almanca içerikli www.treiber.de adresine de mutlaka göz atmalısınız. Burada üreticilerine göre sıralanmış bir türde yazıcıdan dizüstü bilgisayarlarına kadar birçok donanımın güncel yazılımlarına yer veriliyor. Web’de birçok alternatif sunulurken normal telefon görüşmeleri artık pek de ucuz kabul edilemiyor. Örneğin bazı donanımlar ve yazılımlar sayesinde Amerika’yla ücretsiz veya oldukça ekonomik bir biçimde görüşebilirsiniz. Her gün arkadaşlarıyla sohbet etmek isteyen kullanıcılar ise Instant Messenger’lardan yararlanabilirler. Web’deki telefonunuz: Tüm dünyayla ücretsiz görüşün www.freewebcall.com adresi üzerinden iki bilgisayar arasında ücretsiz telefon görüşmesi yapabilme olanağı sunuluyor. Üstelik “Punctuate Your Point” fonksiyonu sayesinde konuşmanıza ses efektleri uygulayabilir ve bu sayede kelimelerinizde vurgu sağlayabilirsiniz. Web üzerinden hizmet veren başka bir sunucu ise PhoneFree firmasına ait (www.phonefree.com). Burada kullanılan yazılım size telefon görüşmesi yapabileceğiniz kullanıcıların buddy-list’ini sunuyor. Bunun haricinde bir webcam aracılığıyla görüntülü görüşme imkanı da bulunuyor. Telefon görüşmesi desteği sağlayan yazılımlar İnternet üzerinden sunulan birçok kullanışlı yazılım, PC’den PC’ye sesli bağlantı kurulmasını sağlıyor. Daha yüksek ses kalitesi ve kesintisiz görüşme içinse kuşkusuz halen donanım çözümleri tercih ediliyor. Donanım çözümlerinin üstünlüğüne rağmen telefon görüşmeleri için BuddyPhone aracı, ICQ destekli bir internet telefonu yazılımı olarak tercih ediliyor. PC AYARLARI BEDAVA TELEFON ve WEB BEDAVA Donanım Uzmanı: Darkhardware sitesi donanım meraklıları için Türkçe içerikli geniş bir kaynak oluşturuyor. Evinizi Arayın: PhoneFree gibi araçlarla internet üzerinden ücretsiz olarak tüm dünyayı telefon ile arayabilirsiniz. 190 CHIP | MAYIS 2002 www.nikotel.com adresinden ücretsiz olarak indirebileceğiniz bu aracın sağladığı ses kalitesi internet bağlantı hızına bağlı olarak değişiyor. PC’den telefona görüşme imkanı sağlayan NetYAK (www.netyak. com), Avirt Voice 4.0 (www.avirt. com), Clickntalk 5.5 (www.comease.com) gibi yazılımları da kendi internet siteleri üzerinden ücretsiz olarak indirebilirsiniz. Her zaman bedava: Instant Messaging Web üzerinde metin tabanlı sohbet için Yahoo Messenger (http://messenger.yahoo. com), MSN Messenger (http://messenger. msn.com/tr) veya oldukça popüler ICQ yazılımları (www.icq.com) kullanılabilir. Ayrıca bir Türk firması olan Sem- Software’a (www.semsoftware.com) ait GeVeZe Lan Messenger ile yerel ağınız üzerinde sohbet edebilirsiniz. Kuşkusuz ICQ en popüler sohbet aracı olma özelliğini koruyor, ancak örneğin www.odigo.com adresinden indirebileceğiniz Odigo gibi araçlar gelişmiş çok fonksiyonel çözümler getiriyor. Odigo önceki tüm Messenger yazılımlarını destekliyor ve ek olarak video konferans imkanı sunuyor. Messenger Rapman aracı (www.rapmen.com) ise ICQ ve MSN desteği ile chat portalları ile internet dünyasına açılmanıza olanak tanıyor. Trillian da aynı amaç ile geliştirilmiş bir Instant Messenger aracı ve ICQ, MSN, Yahoo ve AOL ile birlikte çalışarak tüm bağlantılarınızı bir buddy list altında topluyor. İstemci yazılımı www.trillian.cc adresinden indirebilirsiniz. Bu program birçok messenger üzerinde kaydı bulunan kullanıcılar için büyük kolaylıklar sağlıyor. Ancak ICQ ve AOL gibi firmalar kendi araçlarının kullanımını etkileyen bu araca karşı önlemler almayı planlıyor. Ücretsiz SMS: Web servislerinin sayısı hızla azalıyor Geleceğinden oldukça parlak hizmetlerden birisi de SMS servisleri olarak görülüyor ve internet üzerinde en çok aranan sayfalar arasında bedava SMS servisi hizmeti veren siteler her zaman üst sıralarda yer alıyor. Ancak web’de ücretsiz SMS gönderilmesine olanak tanıyan servisler sürekli olarak farklılıklar gösteriyor ve çoğu zaman Türkiye’deki cep telefonu operatörlerine hizmet vermeyi durduruyorlar. Bunun sebebi olarak ise yüksek maliyetler gösteriliyor. Aria (www.aria. com.tr), Telsim (www.telsim.com.tr) ve Turkcell (www.turkcell.com.tr) cep telefonu operatörlerinin web sitelerinde sınırlı da olsa ücretsiz SMS hizmetinden faydalanmak mümkün oluyor. Bu durumda en popüler sohbet programı olarak kabul edilen ICQ’nun SMS iletimi fonksiyonunda da yararlanabilirsiniz. Tamamen bir Türk programcısı tarafından yazılan SMS TR aracı sürekli olarak kapanan ve takip edilmesi güç ücretsiz SMS sitelerine erişmenizi kolaylaştırıyor. www.esoft-tr.com adresinden indirebileceğiniz program ayrıca gönderilen mesajlarınızın saklanmasını ve hazır mesaj arşivinizdeki SMS’lerin gönderilmesini sağlıyor. Her geçen gün yeni virüsler dünyanın başına dert olmaya devam ediyor. PC’ler için sağlık sigortası bulunmadığından virüslerden korunmak isteyen kullanıcılar pahalı antivirüs yazılımlarını satın almak zorunda kalıyorlar. Kuşkusuz bu tip koruma yöntemleri içinde web’de ücretsiz alternatişer sunuluyor. F-Secure firmasının F-Prot yazılımı Norton, Panda ve Kaspersky gibi firmalara alternatif olarak sunulan en ünlü ücretsiz virüs tarayıcısı olarak biliniyor ve www.fsecure.com adresi üzerinden sunuluyor. F-Prot DOS tabanlı bir program olmasına rağmen Windows XP altında da sorunsuz olarak çalışıyor: Ancak bu durumda yazılımın sadece diğer programlar tarafından kullanılmayan veya paylaşılmayan dosyalar üzerinde tarama yapabildiğini göz önünde bulundurmalısınız. Güvenlik açısından F-Prot’u çalıştırmadan önce Görev Yöneticisi (Task Manager) üzerinden tüm çalışan uygulamaları kapatmanız tavsiye edilir. Tarayıcı özellikle de her seferinde posta eklentilerinin taranması sırasında oldukça kullanışlı. Bu dosyaları özel bir klasöre kaydedin ve virüs tarayıcısıyla sadece bu klasörü tarayın. AntiVir programının Personal Edition sürümü www.free-av.de adresinden virüs taraması yapmak isteyen kullanıcılar için ücretsiz olarak sunuluyor. Bu tarayıcı yaklaşık 50 bin virüse karşı koruma sağlıyor ve bu sayı her geçen gün biraz daha artıyor. PC-cillin (www.antivirus. com), Ants (www.avnetwork.de/ants) ve Vcatch (www.vcatch.com) gibi virüs tarama programlarının freeware sürümlerine de web’den ulaşabilirsiniz. Ants yazılımı trojanlara karşı özel bir koruma sağlarken Vcatch internet ile PC arasındaki veri transferini gözetleyerek mevcut tüm mail yazılımları ve browser’lar ile ortak bir biçimde çalışabiliyor. Ücretsiz Firewall’lar: Saldırılara karşı güvenlik duvarınız Ücretsiz Firewall yazılımlarının en popüleri, bir klasik olarak anılan ZoneAlarm aracı bilinir. Bu araca www.zonealarm. com adresinden sahip olabilir ve bilgisayarınıza erişimi ayrıntılı bir biçimde kontrol altına alabilirsiniz. Bu program bilgisayarınızda veri transferi yapıl- Hepsi Bir arada: Trillian aracıyla aynı anda tüm messenger yazılımlarının sunucularına erişebilirsiniz. Bedava SMS: SMS-TR ücretsiz SMS servislerinin takip edilerek bir arabirim altında toplanmasını sağlıyor. (www.esoft-tr.com) GÜVENLİK BEDAVA Her Şey Bedava GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » PRATİK » INTERNET 191 mak istendiğinde her seferinde sizi uyarır. Bu sayede hangi uygulamaların internet üzerinden ne tür bir iletişim yapacağına karar verebilirsiniz. Eğer önceden belirli kullanıcılardan sisteminize gelebilecek olan dosyaları engellemek istiyorsanız Outpost (www.agnitum. com) iyi bir seçim. Bu firewall üzerinde ActiveX dosyalarının, Java- Applet’lerinin ve VisualBasic Script’lerinin kontrol altına alınmasını sağlayan bir içerik süzgeci yer alıyor. Yapılan ayarlar özel olarak farklı programlara kolaylıkla uygulanabiliyor. Eğer karmaşık ayarlarla uğraşmak istemiyorsanız Tiny Personal Firewall yazılımını tercih edebilirsiniz. Bu araç web’de www.tinysoftware.com adresinde yer alıyor ve yeni başlayanlar için başarılı bir koruma sunuyor. Program üzerinden bireysel ayarlar da yapılabiliyor ve bu sayede programın ağ port’ları hakkında bilgi edinmesi sağlanıyor. Şifreleme ve saklama: Web’de güvenlik artık daha önemli Eğer her gün çok sayıda mail alıp gönderiyorsanız mesajlarınızı meraklı gözlerden korumak için standart çözüm olarak kabul edilen Pretty Good Privacy’den (PGP) yararlanabilirsiniz. Ayrıca bu esnada web tabanlı ya da bilgisayar tarafından oluşturulan bir şifreleme arasında seçim yapmalısınız.Web tabanlı sürümde e-mail’iniz sadece gönderenden alıcıya uzanan yolda şifrelenir ve alıcıya açık bir biçimde iletilir. Diğer yöntemde ise ileti gönderici tarafından şifrelenir ve alıcıya da şifreli bir biçimde ulaştırılır. PGP şifreleme aracının en son sürümünü www.pgpi.org adresinden indirebilirsiniz. Ayrıca http://mercan. cmpe.boun.edu.tr/~levi/AS97.HTM adresinde program hakkında ayrıntılı açıklamalara yer veriliyor. SR - MS / Murat Karslıoğlu, muratk@chip.com.tr Güvenlik: eCHIP’te de bulabileceğiniz AVP antivirüs programını ücretsiz ve sürekli olarak internetten güncelleyebilirsiniz. Altmış gün geçiyor ve bilgelik adına hiçbir ilerleme kaydedilmiyor: Bir internet sayfası ortalama olarak her iki ayda bir değişiyor ya da hiçlikte yok oluyor. İnsanlığın bu en büyük ve en modern veri koleksiyonu, kendisinden önceki başka her bir ortamdan daha düşük bir “yarılama müddeti”ne (atom fiziğinden bir kavram) sahip.Atalarımız bilgilerine çok daha fazla özenli davranıyorlardı. Taş Devri’nin mağara resimleri 38 bin yıl sonra, erken dönem Homo Sapiens’in bizonlar ve “satir”ler (mitolojiden bir figür) ile uğraştığını gözler önüne seriyor. Kayalara yapılmış bir resim, bin web sayfasından daha fazla şey ifade ediyor: Taş Devri insanı hakkında biraz bilgi edinmek için, meraklı gözler yeterli. Kullanımı bundan kolay başka bir şey olamaz. Buna karşılık bizden sonra gelecek olanlar, bugünün birçok verisinden feragat etmek zorunda kalacaklar. Kayalara yapılan çizimlerin tersine, dijital bilgiler bir düğmeye basmak suretiyle silinebiliyor. Fiziksel bakımdan da modern bellek ortamları hızla eskiyor: Bir CD-ROM optimal depolandığında yüz yıl kadar, bir disket on yıl kadar dayanıyor... bir web sitesinde ise durum daha da kötü. Bu veri taşıyıcılar, onları okuyan cihazlarda da olduğu gibi, birkaç yıl içersinde teknik bakımdan geride kalıyor. Eğer günümüz CD disklerinin zaman gelip de antik süs eşyası olarak değerlendirilmesi istenmiyorsa, daha uzun ömürlü veri taşıyıcılarına ve sis- İlkçağlardaki mağara resimleri basit, ama sonsuza dek kalıcı. Bugün bizler çok daha fazla şey biliyoruz, ancak bilgilerimize özensiz davranıyoruz. Dijital çağda önemli veriler bir daha geri gelmemecesine kayboluyor. Bunun sonuçları ölümcül olabilir! Avcı ve Veri Toplayıcı: İyi ki ilkçağlarda bilgisayar yoktu. Çünkü dijital verilerin kayalara yapılan çizimler kadar dayanıklı olması mümkün değil. 156 CHIP | MAYIS 2002
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu