İlk İnceleme: Longhorn Alpha Build 3683 Geleceğin Yeni Yüzü Windows XP’nin ardından gelen Longhorn kod adlı işletim sisteminin ilk olarak 2004 yılında mı yoksa 2005’de mi kullanıma sunulacağı tartışıla dursun,k esin olarak bilinen tek konu var ki,o da Longhorn ile her şeyin çok daha şık,daha basit,daha güvenli ve daha hızlı olacağı. Yeni kullanıcı arabirimi Avalon ile Longhorn,M ac OS X’in Aqua arabirimine benziyor... Her şeyden önce yeni sistemin altında yatan Palladium güvenliği saldırganlara korku salıyor. Palladium’un ardında Trusted Computing Platform Alliance (TCPA) tarafından belirlenen kurallara uymak zorunda olan yazılım bileşenleri ve internette DRM OS olarak da bilinen Digital Rights Management yer alıyor. Ayrıca WinFS adı verilen yeni dosya sistemiyle de gelecekteki veri akışının düzenlenmesi planlanıyor. Ev kullanıcılarına uyarlanan .NET teknolojisinin de sisteme dahil edildiği görülüyor. Ancak Longhorn’un en son yayınlanan alpha sürümünde (Build Number 3683) halen birçok önemli alt başlık eksik. Avalon: Geleceğin kullanıcı arayüzü Microsoft,Texas yolcusu! Longhorn masaüstünde büyük saman balyaları yuvarlanıyor ve üst köşede bir sığır boynuzu logosu görülüyor. İlk bakışta sadece arabirimin kaplamasının değiştiği düşünülse de Microsoft daha fazlasını planlıyor: Geleceğin üç boyutlu kullanıcı arabirimi Avalon,M ac OS X’den çok daha etkili olacağa benziyor. Avalon arabirimi Windows XP,.N et ve Direct-3D üzerine oturuyor. Bu durumda ortaya havalı 3D efektler,sa ydam pencereler,etkili renk geçişleri ve yer kaplayan animasyonlar çıkıyor. Avalon’un nasıl gelişeceğini görmek için biraz daha sabretmeniz gerekiyor,çünkü alpha sürümünde kullanılan arabirim halen büyük oranda Windows XP’ye benziyor. Sadece mavi ağırlıklı renkler, saydam Sidebar,basit ayrıntılara sahip Longhorn saati ve birkaç hareketli simge, A valon’un geleceğinden kesitler sunuyor. Windows’un gelecek sürümü sürücülerin yönetimini kolaylaştıran fonksiyonlar da bulunduruyor. Bunlara örnek olarak boş disk alanını gösteren durum çubuğunu,r esim ve video görüntüleyicisini ve .NET uyarıları gibi .NET servislerinin bir araya getirildiği ağ hizmetlerini sayabiliriz. Uyarı hizmetleri ise in- 102 Microsoft, XP’nin yeni nesil takipçisi Longhorn kod adlı işletim sistemi için test sürecini başlattı. CHIP, sizler için Windows 6.0’ın alpha sürümünü inceledi. Bu yazıda Longhorn’da karşılaşılan ilk yenilikleri göreceksiniz. CHIP | OCAK 2003 ternet kullanıcılarını,ör neğin kaçan online eğitimlere veya zamanı dolan online müzayedelere karşı uyarıyor. Yirminin üzerinde şirketin Microsoft ile ortaklığı sonucu kayıtlı kullanıcılar farklı konularda bilgilendirilecekler. Şimdilik bu hizmet Microsoft tarafından sadece Ebay.com’a teklif edildi. Sidebar: Her şey gözler önünde Microsoft sonunda masaüstündeki denetimi sağlamış görünüyor: Küçük bir bilgi sütunu,u yarıları,fonksi yonları ve programları bir araya getiriyor. Hatta Başlat tuşunu bulunduran tüm görev çubuğunu bile buraya taşıyabilirsiniz. Normal Windows altında Outlook takviminin uyarıları, ICQ uyarıları,y eni ileti uyarıları Systemtray üzerinde sıralanır. Sideshow ise tüm bilgileri düzenli bir biçimde bir sütunda bir araya getiriyor. Kullanıcı hangi program üzerinde çalışırsa çalışsın, yeniden düzenlenen masaüstü sayesinde gözü her zaman Sideshow üzerinde olabiliyor. İsteğe göre herhangi bir bilgi alanı (Tiles) büyütülebiliyor, küçültülebiliyor,y eri değiştirilip tamamen kapatılabiliyor. Şimdilik Longhorn’da sadece adı geçen bu alanlara Windows üzerinden direkt erişilebiliyor. Böylelikle Sidebar üzerinden dört farklı sanal masaüstüne ulaşılabiliyor. Dört simgeden birine tıklayarak Longhorn masaüstünüzü değiştirebiliyorsunuz. Bunların yanı sıra Longhorn Sidebar üzerinde üç boyutlu bir saat,online arama,sık kullanılan programlara erişim ve slayt gösterisi imkanı sunuyor. Sidebar,XML tabanlı olduğundan isteğiniz doğrultusunda ve Microsoft’tan bağımsız olarak da geliştirilebiliyor. İletilerin,haberlerin, ha va durumunun,açık arttırmaların veya Ebay müzayedelerinden gelen haberlerin bir araya getirildiği bu küçük pencere,far klı sürümlerle sürekli olarak Microsoft tarafından güncellenecek. Windows Gezgini: Çok daha belirgin Windows Gezgini’nde de bazı değişiklikler görülüyor. Filtreler veya pivot kriterler dosyaların aranmasını kolaylaştırıyor. Küçük onay kutuları,işar etlenen dosyaları belirgin hale getiriyor. Ön izleme penceresinde kullanıcılar tüm önemli dosya biçimlerini görüntüleyebiliyor. Ayrıntılı görünümde dosya listesi üzerinde belirlenen kriterlerin görüntülendiği küçük bir filtre penceresi görülüyor. Bu fonksiyon terrabyte boyutundaki klasörlerde arama yapmayı kolaylaştı- Yuvarlanan Balyalar: Arabirimde ilk bakışta Sidebar haricinde önemli bir değişiklik görülmüyor. Sidebar: XML tabanlı bu sütun, çok sayıda fonksiyonu bir araya getiriyor. 104 Windows Longhorn GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 rıyor. Bir resim dosyasının silinmesi sırasında son defa ön izleme penceresinde görüntüleniyor. Böylelikle hata sonucu silinen dosyaların anında fark edilmesi sağlanıyor. Yeni dosya sistemi WinFS,Explor er üzerinde de etkisini gösteriyor. Dosyalar sadece klasörlere göre ayırt edilmekle kalmıyor,a ynı zamanda bir PC üzerindeki benzer dosya biçimlerine göre de bir araya getirilebiliyor. PC üzerinde özel sabit arama kriterleri,belgeler in, ses,v ideo ve resim dosyalarının sıralanmasını, ağ üzerinde ise dosyalara tarih, düzenleyen veya yazara göre erişilmesini sağlıyor. Ayrıca yeni işletim sisteminde fotoğraşarınızın fotoğraf albümü olarak DVD’ye kaydedilmesine imkan tanınıyor. Ancak şimdilik sadece teorik olarak, çünkü bu fonksiyona erişim sağlayan simgeye tıklandığında henüz hiçbir hareket gözlenmiyor. Yeni Özellikler: Donanımlarınız ve masaüstü Longhorn açıkçası şimdilik çok özel fonksiyonlar sunmuyor. Birkaç yenilik sadece XP’nin eksiklerinin kapatılmasını sağlıyor. Örneğin Başlat menüsünde ilk göze çarpan kuşkusuz “My Hardware” kaydı oluyor. Bu fonksiyon tek tıklamayla önemli donanımların görüntülendiği donanım listesine erişilmesini sağlıyor. Böylelikle Aygıt Yönetici üzerinden geçen yol kısalıyor. Ancak önceden sizi uyaralım: “My Hardware” listesi altında sadece önemli temel donanımlara (giriş ve çıkış aygıtları) yer veriliyor. Her ne kadar alpha sürümüne dahil edilmese de Microsoft arka plan resimlerinin değiştirilmesini ve her açılışta nulacağı düşünüldüğünde,bu durumda eski de olsa USB 2.0,Ser ial-ATA ve Bluetooth donanımlarının destekleneceği kesinlik kazanıyor. 2004 yılına kadar FireWire 1394b veya PCI-Express’in de desteklenmesi bekleniyor. Dahili DVD Yazıcı: Microsoft önümüzdeki yıllarda DVD+R/RW sürücülerini DVD standardı olarak tanımlıyor. DVD özelliklerine alpha sürümünde yer verilmese de DVD+R/RW’lerin son sürümde Longhorn’a dahil edileceği söyleniyor. 54 Mbit WLAN: Kablosuz teknikler her geçen gün biraz daha önem kazanıyor. Geride bıraktığımız yıl içerisinde saniyede 54 MBit veri iletişimine imkan tanıyan IEEE P802.11a standardı PC’lerde kullanılmaya başlandı. Microsoft da bu konu üzerinde önemle duruyor ve Longhorn’da tüm önemli standartları desteklemeyi hedeşiyor: W-LAN ya da Bluetooth,far k etmeksizin tüm bağlantıların destekleneceği şimdiden görülüyor... Bu durumda Apple’nın “Rendezvous” tekniğine rakip olarak Ad-Hoc ağları ön plana çıkıyor. farklı bir motifin görüntülenmesini planlıyor. Arka plan resmi yerine,seçilen iki renk arasında geçiş ile oluşturulan bir görünümde de kullanılabiliyor. Ayrıca birçok resim dosyası,masaüstünde adeta bir pano gibi görüntülenebiliyor. Longhorn’un içyüzü: Yeni yapının getirdikleri Longhorn,sadec e şık bir görünüm değil, aynı zamanda yepyeni fonksiyonlar ve teknikler sunmayı hedeşiyor. Alpha sürümünde bu farklı fonksiyonlardan hiçbiri henüz görünmüyor,ancak gelecek sürümlerde adım adım su yüzüne çıkması bekleniyor. Longhorn’un Windows XP Second Edition olmayacağına şimdiden kesin gözle bakabiliriz. Alpha sürümde alt yapıyla ilgili birkaç yeni fonksiyon yer alıyor ve diğerleri de bunları izleyecek. Üç büyük yenilik olan WinFS,.NET ve Palladium ile ilgili bilgileri yazının ilerleyen bölümlerinde bulabilirsiniz. Longhorn şimdiden Service Pack 1’in dahil edildiği bir Windows XP üzerine yapılandırılmış. Yeni işletim sisteminin 2004/2005 yılları arasında piyasaya su- My Hardware: Başlat menüsündeki komut erişimini hızlandırıyor. Donanım Bileşenleri: Trusted Platform Module (TPM) chipset’e entegre edilecek. Longhorn-Explorer: “Eski” XP altındaki yeni özellikler. 121 106 CHIP | OCAK 2003 Kuşkusuz henüz alpha sürümünde bu konuda da bir yapılanma görülmüyor. WinFS: Yeni dosya sistemi ile dosyalara hızlı erişim Dosya sistemi birçok kullanıcı için önemli görünmese de,bu yapı olmadan dosyalara ulaşılması ve bilgisayarın kullanılması mümkün olmaz. Longhorn bu alanda da veritabanı tekniğine dayanan WinFS yeniliğini getiriyor. Bir işletim sisteminin en önemli görevi kuşkusuz dosyaların yönetilmesidir. Longhorn’un piyasaya çıkış tarihi en erken 2004 yılı olarak belirtildiğinden, Microsoft’un önceki dosya sistemiyle sorunlar yaşayacağı zaten biliniyordu: Bu yıllarda terabyte’larca disk kapasitesine sahip sabitdisklerin yaygınlaşacağı kabul ediliyor. Oysaki NTFS dosya sistemiyle verilerin kontrolünü kaybedilebilir. Bu yüzden dosya işlerinin çok daha hızlı gerçekleştirilebilmesi ve ayrıntılı sorgulama kriterleriyle arama imkanı getirilmesi gerekiyor. Tek çözüm ise klasikleşen “C:\” tanımına elveda demek… Microsoft bu sebeple WinFS adını verdiği dosya sistemi üzerinde çalışıyor. Yeni sistemin ne FAT ne de NTFS tabanlı olmayacağı kesin. Ayrıca arka planda bir SQL veritabanının çalıştırılması gerekiyor. Böylelikle dosyalarla yapılan tüm işlemlerin soyut ve daha esnek olması sağlanıyor. Örneğin bir program tarafından belirli bir zaman diliminde ve belirli bir kullanıcı ile düzenlenen dosyaların görüntülenmesi sağlanabiliyor. Bu nedenle WinFS kısaltmasının ne anlama geldiği haber gruplarında halen tartışılıyor: “Windows File System” ya da ”Windows Future Storage”. Her şeyden önce çalıştığı uygulamanın karmaşık arama işlemlerini yerine getirebilmesini ve daha hızlı erişim sağlamasını isteyen kullanıcıların WinFS’i tercih etmesi önerilir. Çünkü esnek veritabanı, sorgulamaların arka planda tamamlanmasını kolaylaştırıyor. Kullanışlı fonksiyonlara sahip fonksiyonların yer aldığı bir dosya sistemine sahip olmayı kim istemez ki! Peki ama mevcut dosyaların uyumu nasıl sağlanacak? İlk başta WinFS sadece bir sistem servisi olarak çalışıyor ve mevcut dosya sistemine geri dönüşü destekliyor. Bu sayede memnun kalmayan kullanıcıların WinFS’den vazgeçmesine imkan sağlanıyor. Muhtemelen dosya sisteminin entegre edilmesi konusunda son söz önümüzdeki günlerde söylenecek. Microsoft .NET: Çok konuşulan Microsoft stratejisi .NET üzerine çok fazla konuşuldu. Peki ama bunun ardında yer alan fonksiyonlar neler? Açıkçası bunu anlatmak oldukça zor,çünkü Microsoft teknoloji ve vizyonu bir strateji altında birleştiriyor. .NET platformu Microsoft ürün stratejinin merkezinde yer alıyor. Tek başına bu tanım aslında sadece bir pazarlama hilesi,çünkü internet ve bilgisayar ağlarıyla ilgilenen herkes .NET’in ardından yatan gerçekleri kesin olarak biliyor. Oysaki Microsoft .NET’i “Potansiyel Güç” olarak tanımlıyor. Uygulamalar açısından bakıldığında ise .NET çekirdek bileşeni olarak ön plana çıkıyor: Web hizmetleri. Bunun ardından yatan düşünce yeni sayılmaz. Yerel olarak PC’de bulunan programları çalıştırmak yerine uygulamalara ağ üzerinden hatta internetten de erişebilirsiniz. Bu durumda .NET’in tanımı belirginleşiyor: “.NET web hizmetleri için bir XML platformudur”. Microsoft gerekli sunucu yazılımlarını, pr ogramları ilgilendiren dokümanları ve tamamlanan hizmetleri şimdiden geliştiricilerin hizmetine sunuyor. Microsoft’un önceki stratejisi DNA’- da (Distributed interNet Applications) önemli sorunların yaşandığı görüldü. Bu nedenle halen farklı programlama dillerini bir çatı altında toplamak oldukça zor bir iş. Bu sorunun çözümü ise şimdilerde XML veya SOAP gibi bir standardın yaygınlaşması olarak görülüyor. Yeniliklere uyum sağlanması için .Net-Framework’e ihtiyaç duyuluyor. Windows XP SP1’de bu eklenti opsiyonel olarak sunulsa da Longhorn’a enteg- k Yeni İmkanlar: Yeni Explorer dosya sistemine SQL sorgularıyla erişim sağlıyor. Xml web Hizmetleri: Microsoft .NET ile dağıtılan uygulamaların XML ve SOAP tabanlı olmasını hedeşiyor. (Kaynak: Microsoft) .NET Framework: Son XP sürümünde SP1 ile yüklenen Framework, Longhorn’da standart olarak sunuluyor. Windows Longhorn GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET 107 CHIP | OCAK 2003 re olarak geliyor. Framework .NET uygulamaları için gerekli tüm gelişimi gerçekleştiriyor. Longhorn’da ise Framework ayarları ve sihirbaz koleksiyonu için iki yeni Admin aracı yer alıyor. Palladium: Zorunlu güvenlik teknolojisi Sisteminiz için uygun olduğunu düşündüğünüz yazılım ve donanımların kurulumuna halen kendiniz mi karar veriyorsunuz? Longhorn ile her şey değişiyor, çünkü TCPA ve Palladium “Trusted Computing” imkanı sağlıyor. Trusted Computing Platform Alliance ve işletim sistemine entegre edilen Palladium,Long horn altındaki tüm korkuları ortadan kaldırıyor.Web hizmetleri hedef gösterilerek virüs ve hacker’lara karşı koruma sağlanıyor. Bilgisayarın başlatılması sırasında Fritz chip (adını Amerikan senatörü Frtiz Hollings’den alıyor) olarak adlandırılan bileşen kontrol edilerek TCPA uyumlu BIOS sayesinde tüm donanım bileşenlerinin denetlenmesi sağlanıyor ve bu durum yine TCPA uyumlu işletim sistemine bildiriliyor. Palladium ise TCPA standardına göre çalışan bir Microsoft bileşeni. Şimdilik bu standardın 1.1 sürümü bulunuyor. Longhorn’un Palladium yazılımına sahip ilk işletim sistemi olması bekleniyor. TCPA standardı adeta DRM’in (Digital Rights Management) etkili uygulaması için bir silah olarak görülüyor. Yasadışı kullanımın engellenmesini sağlayacak bu sistemin birçok kullanıcı tarafından tepkiyle karşılanacağı biliniyor. Bu yüzden kullanıcılar için sağlayacağı avantajlar ön plana çıkarılmaya çalışılıyor. Örneğin sabitdiskinizde bir virüs olduğunu varsayalım. Palladium virüsün çalışmasını durduruyor,çünkü virüs yazılımının kabul edilebilir bir sertifikası bulunmuyor. Palladium ile sorunsuz çalışabilen programlar Microsoft terminolojisinde Trusted Agents olarak tanımlanıyor. Böylelikle Longhorn’un en geç beta sürümlerine dahil edilmesi beklenen Palladium,sıkı bir güvenlik sunuyor. TCPA ile ilgili ayrıntılı bilgi için www.trustedcomputing.org adresini ziyaret edebilirsiniz. Tek eksik: Yüksek hızlı donanımlar Longhorn,üz erinde ayrıntılı olarak konuşmak ve eksik özellikleri tartışmak için henüz çok yeni. Ancak beklentileri hedefe ulaştırmanın tam zamanı. CPU: Gelecek 64-Bit’in.Yeni Longhorn sürümünün AMD’nin en yeni Athlon 64 (Clawhammer) işlemcilerini de desteklemesi gerekiyor. Dahili Memory Controller ve hızlı Hyper Transport bağlantılarının PC’leri yeni bir hız boyutuna taşıyacakları kuşkusuz. Intel’in 64 bit işlemcileri Itanium ve yeni nesillerinin, Longhorn’un son sürümünde desteklenmesi bekleniyor. Veri otobanı PCI-Express: Longhorn, yüksek hızlı veri yolu PCI-Express’i (Intel- Codename Arapahoe) destekleyen ilk işletim sistemi oluyor. Bu sayede I/O veri yolu sisteminde oluşan dar boğazlar ortadan kaldırılıyor ve çift yönlü olarak 2,5 GBit/s veri iletişimi sağlanıyor. Aynı anda 32 bağlantının gerçekleştirilmesine imkan tanıyan yeni teknik böylelikle teorik olarak saniyede 9,5 GByte veri iletişime imkan tanıyor. Sonuç: Tamamlanması gereken çok şey var Dört büyük,Long horn’un alpha sürümüne tam olarak entegre edilmiş sayılmaz: Dört büyükten kastimiz,tabii ki yeni arabirim,P alladium güvenlik sistemi, W inFS dosya sistemi ve .NET. Microsoft’un açıklamaları bu değişikliklerin Longhorn ile ciddiyet kazandığını gösteriyor. Sidebar ve birkaç görsel fonksiyon, arabirimin 3 boyutluluk kazanacağını belirtiyor. Ancak Avalon’un son görünümünün şimdikinden farklı olacağı biliniyor. Yeni dosya sistemi WinFS şimdilik NTFS altında çalışan bir hizmet olarak görülüyor. Athlon 64 ve PCI-Express desteği ile Windows 6.0’ın hızlı çalışan bir sistemden daha çok,çok fazla kaynak harcayan bir sistem olacağının işaretleri izleniyor. Bir diğer sıkıntı ise .NET geçişinde gözleniyor. Web hizmetleri artık sadece IT çevreleri için değil,Long horn sayesinde herkes için bir merkezden desteklenecek. “Palladium’un kusursuz olması gerekiyor” Ne yazık ki Palladium entegrasyonu sırasında yaşanacak kısıtlamalar henüz belli değil. Intel,M icrosoft ve diğer katılımcı firmaların aklına “Dünyadaki tüm bilgisayarları kötülüklerden koruma zorunluluğu” fikrini kim getirmiş olabilir ki? Her şeyden önce kullanıcıları onlara karşı kim koruyacak? Gerçek şu ki, kararı veren IT topluluklarının içinde de bu konuya yanıt aranıyor. TCPA ve Palladium’un altında da muhtemel tehlikeler sıradan kullanıcıları tehdit etmeye devam ediyor. _ Murat Karslıoğlu, mkars@chip.com.tr Üç Temel Bileşen: Palladium sadece doğru donanım ve uygun yazılımlarla çalışıyor. Yapım Aşamasında: Alpha sürümü Longhorn’un henüz tamamlanmadığını belirtiyor. 118 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu