Bilişim Teknolojileri Muhasebesi XP 2001’in son çeyreğinde Microsoft’un ürünleri ile hayatımıza giren “eXPerience” kavramı, Windows XP ve Office XP ile 2002’de yoğun olarak gündemdeydi. Daha uyumlu bir çalışma ortamı yaratan XP ile, kullanıcının evindeki bilgisayardan ofisindeki bilgisayarına bağlanması, artık sadece birkaç “tık”lık iş haline geldi. Önceki Windows sürümlerinde dert olan güvenlik açıkları da giderildi- ğinden, XP Microsoft’un gözbebeği durumuna yükseldi. Office XP de akıllı etiketler veya grup çalı şmasını mümkün kılan özellikleri ile beğeni topladı. Mavi Lazer Teknolojisi Toshiba’nın geliştirdiği mavi lazer teknolojisi ile bir disk içine 5 DVD’nin saklayabileceği kadar veri sıkıştırmak mümkün hale geldi. 30 GB kapasiteli yeni disklerin üretimi, mavi lazerin daha kısa dalga boyuna sahip olması mantığına dayanıyordu. AKILLI EVLER Yılın ilk çeyreğinde Türkiye gündemini en çok meş- gul eden bilişim konusu, herhalde akıllı evlerdi. Şubat ayındaki Compex Digital Yaşam Fuarı’nın teması nı oluşturan “Akıllı Ev Teknolojileri”, dergilerden web sayfalarına, gazetelerden televizyonlara kadar pek çok platrformda tartışıldı, konu- şuldu, incelendi. IBM’in dünya çapındaki Smart Home ve Smart Community uygulamaları ile gündeme gelen kavram, bir evin, sakinlerini minimal derecede meşgul edecek şekilde, rutin gündelik işleri kendi başına gerçekleştirmesi; evin güvenli ğinden, alışverişlerine kadar her ihtiyacının evin altyapısını oluşturan ana bilgisayar ve onunla haberleşen “akıllı” ev aletleri vasıtası ile giderilmesi mantığına dayanıyordu. 0,13 “0,13”, son kullanıcıların farkında olmadıkları ama 2002’de insanların hayatları nı en çok etkileyen sayı- lardan biriydi. 0,13 mikron üretim teknolojisini ifade eden rakam, mikro işlemci üreticilerinin kibrit kutusu büyüklüğündeki bir alana milyonlarca transistor yerleştirebilmelerinin anahtarı ydı. Üretim teknolojisi daha küçük alanlarda çalış- maya izin verdikçe birim alana daha fazla transistor yerleştirmek mümkün oluyor. MMS Kameralı, renkli, yüksek çözünürlüklü ekranlara sahip cep telefonlarının piyasaya çıkması ile Multimedya Mesaj Servisleri tek tek operatörlerimizin hizmetleri arası- na girdi. Üçüncü kuşak komünikasyon sistemlerinin öncüsü olan MMS ile kullanı cılar, cep telefonları ndan fotoğraf, hareketli görüntü gönderip alabilme imkanı- na kavuştular. 2002, bilişim teknolojileri bakımından yoğun geçen bir yıl oldu. Pek çok yeni ürün ve teknoloji gün ışığına çıkarken, kimisi de yaygın kullanım alanı buldu. 2002’DE ÖNE ÇIKAN ÜRÜN VE TEKNOLOJİLER 13 CHIP | OCAK 2003 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET Çift Yönlü Uydu Bağlantısı Uzun bir dönem yasaklı olan ve sadece download için tek yönlü kullanı labilen uydu bağlantısı, yapılan düzenlemelerle çift yönlü kullanılabilir hale gelince, Türk kullanı cılar, telefon telleri veya kablolar arasında çırpınmadan, ISS üzerinden geçmeden uyduya direkt veri gönderme zevkini tattılar. Ancak hizmetin maliyetinin yüksekliği nedeniyle şimdilik çoğunlukla kurumsal pazara hitap eden servisler, tek yönlü uydu bağlantısının fiyatlarının düşmesine neden oldular. Böylece kısa bir süre önce ev kullanıcıları için yüksek maliyeti nedeniyle hayal olan uydu bağlantıları, evlere de girebilir oldu. E-DEVLET Sonbaharla birlikte gelenekselleşen “Bilişim Fuarı”, Cebit ismi altında ve başbakanın katılımıyla açılınca her zamankinden fazla ilgiyle karşılaştı. Fuarı politikacı ların ziyaret mekanına dönüştüren detay ise, devletin elektronik uygulamalarının tanı- tıldığı e-devlet standlarıydı. Baş- bakanlıktan, belediyelere, güvenlik birimlerinden, her kademeden kamu kuruluşlarının sanal dünyaya adaptasyonlarını sergiledikleri fuarla birlikte, “edevlet” ilk kez halkla tanışmış oldu. USB DRIVE Compact Flash hafıza kartları ile onlarca MB veriyi, üzerinde hareketli parça bulunmayan, kibrit kutusundan küçük, yarım santimden ince hafıza modüllerine depolayabilmek mümkün hale geldi ve bu teknolojinin USB veriyolunu kullanarak bilgisayarları mıza adapte olması ile anahtarlık boyutunda, cepte taşınabilen, gömlek cebine kalem gibi takılabilen, kullanışlı dizayna sahip USB sürücüleri ile tanıştık. Hatta yıl sonuna doğru Dell, ürettiği bilgisayarlarda artık USB Drive kullanacağını açıkladı. TABLET PC Microsoft’un yılın sonuna doğru patlattığı bomba Tablet PC oldu. İşletim sistemi ve donanımı ile bugüne kadar alışılmış PC konseptini çürüten; bilgisayarları, esnek, taşınabilir, “kullanışlı”, kullanıcı dostu birer asistana veya “not defterine” dönüştüren Tablet PC’ler, Microsoft’un ve dev donanım üreticilerin uzun süre üzerinde çalıştıkları eşgüdümlü bir projeydi. Sonunda ortaya çıkan cihaz ise özel manyetik kalemi ile çalışan dokunmatik ekranı, el yazısını tanıyan işletim sistemi ile kasasından ayrılıp birbirleri ile kablosuz iletişim kurabilen, masaüstü PC’lerin tüm yeteneklerine sahip, 15 inçlik bir “el” bilgisayarı oldu. Mini CD CD yazıcıların fiyatlarının düşmesi ve yaygınlaşması sonucunda 670 MB kapasiteli alışıldık CD’lerin fiyatları da artan arz ile birlikte düştü. Ancak 1,44 MB kapasiteli kullanışsız disketlere sığmayacak kadar büyük ama 670 MB doldurmayacak kadar küçük verileri depolamak bir sorun haline gelince, yazması, doldurması kadar taşıması da daha kolay olan mini CD’ler kabul görmeye baş- ladı. Mini CD’leri kullanan MP3 çalıcılar da minik boyutları ve bütünleşik hafıza kullanan aynı boyuttaki diğer çalıcılara oranla CD’nin daha yüksek depolama kapasitesi nedeniyle ilgi odağı haline geldiler. YALAN MAKİNESİ 2002’de kullanıcıların karşılaştığı en ilginç ürünlerden biri, hiç şüphesiz, yalan makinesiydi. Yabancı web sitelerinde 20-50 dolar arası fiyatlarla satışa sunulan bu minik cihazlar bir mikrofon ve birkaç küçük işlemciden üretilen anahtarlık boyutunda, insanların seslerindeki titreşimleri algılayarak stres seviyelerini ölçme mantığına dayanıyordu. 2002’DE ÖNE ÇIKAN ÜRÜN VE TEKNOLOJİLER 14 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 ? Gökhun Sungurtekin Yayın Koordinatörü ödememiz gereken bedel- bir yandan da hayatı- mızı sürekli hızlandırıyor. Bundan on sene öncesinde bir hafta süren görüşmeler sonrasında imzalanan bir satış anlaşmasının, günümüzde bir saate, üstelik karşılıklı görüşmeye bile gerek kalmadan, elektronik imzalarla gerçekleştirilmesi gerekiyor. Bu yeni hızlı hayat, zamanı her şeyden daha değerli kılıyor. Artık kimsenin basit bir işlem için yollarda ve kuyruklarda harcayacak saatleri yok. Örneğin bankacılık alanında şubelerde kaybedilen zaman oldukça azaldı. En son ne zaman bir banka şubesine gittiğimi hatırlamıyorum bile; seneler geçti üzerinden. Tüm işlemleri internet şubesinden yürütüyorum. Para yatırmak istedi- ğimde ise ATM’leri kullanıyorum. Elektronik imzanı n yasallaşması ile birlikte, kredi almak için bile şubeye gitmemiz gerekmeyecek ve zaman kaybı minimuma inecek. Artık askerlik tecili, doğalgaz sözleşmesi, telefon başvurusu gibi işlemler için de yollarda ve kuyruklarda zaman kaybetmek istemiyorum. Mutlu yıllar... “Elektronik Devlet”i, devlet kurumlarının vatandaşla, özel sektörle ve kendi aralarında olan iliş- kilerini, sundukları hizmetleri, bilişim teknolojileri yardımıyla daha verimli, daha az maliyetli ve özellikle vatandaşın hayatını kolaylaştıracak şekilde yürütmeleri olarak kısaca tanımlayabiliriz. Son yıllarda özellikle devletin üst kademeleri tarafından gündeme getirilen E-Devlet’e geçiş sürecinde gerçekten umut verici gelişmeler ya- şanıyor. Son olarak, Adalet Bakanlığı tarafından hakkında yasa tasarısı hazırlanan elektronik imza, e-Devlet’in ve tabii ki e-Ticaretin gelişimi açı- sından büyük öneme sahip. Avrupa birliğine aday ülkelerin, özellikle birliğin gelecekteki ekonomik yapısına uyum sağlayabilmek için, eAvrupa+ Eylem Planını 2003’ün sonuna kadar hayata geçirmek zorunda olmaları da bu sürece ivme kazandırıyor. eAvrupa+ dört ana hedef içeriyor: Bilgi toplumunun temel yapıtaşlarını oluşturma çalışmaları nın hızlandırılması, daha ucuz, daha hızlı ve daha güvenli internet, insan kaynağına yatırım, internet kullanımının canlandırılması. Hızla gelişen teknolojinin hayatımızı kolaylaş- tırdığı bir gerçek, ancak teknoloji -belki de bu “Son yıllarda özellikle devletin üst kademeleri tarafından gündeme getirilen E-Devlet’e geçiş sürecinde gerçekten umut verici gelişmeler yaşanıyor. ” READ.ME E-devlet çok yakın En yeni Palm, Tungsten T piyasada. En önemli yeniliği ise Palm OS 5 işletim sistemi ve Tungsten’ı şu ana kadar ki en küçük Palm yapan sürgü mekanizması. Diğer aygıtlarla haberleşme konusunda titiz olan kullanıcılar ise kızılötesinin yanı nda sunulan Bluetooth modülünden oldukça memnun kalacaklar. Tungsten, özellikle kapalı kapağı ile oldukça şık. Kenarları yuvarlatılmış alüminyum kasası ve 157 gram ile daha önceki model 515’den daha ağır olmasına rağmen ele iyi oturuyor. Ürünün, 102x75x17 mm’lik ölçüleri de küçüklü ğü ile dikkat çekiyor. Kullanıcılar, veri girmek istedikleri zaman sürgü mekanizmasını harekete geçirerek alışılmış grafiti giriş yüzeyine ulaşabiliyorlar. Tungsten’ı n ekranı 65.536 renkli 320x320 nokta ile eski modellere göre dört kat daha yüksek çözünürlük sunuyor. Ayrıca ekranı direkt güneş ışığı altında bile okunabiliyor. Sahip oldu ğu beş yönlü hareket tuşu ise Palm’in en önemli uygulamalarına hızlı bir şekilde ula- şılmasını mümkün kılıyor. Palm, Tungsten’de TI OMAP 1520 ile 144 MHz hızında bir ARM işlemci kullanmış ve bu işlemci, eski Palm’larda kullanılan Dragon- Ball’a kıyasla daha yüksek performans sağlayacak. Ancak CHIP’te yapılan testlerde bu beklentinin pek de karşılanmadığını fark ettik. VO Bench’te elde ettiği yüzde 255 ile oldukça önde olmasına rağmen Sony’nin 66 MHz’lik Dragonball işlemcili Clie’sinden daha yavaş bir görüntü sergiledi. Tungsten şarj ömrü için de 228 dakika ölçülmüş. Hafızası (kullanıcı için 14 MByte) SD-Card slotu üzerinden arttırılabiliyor veya cihaza SDIO üzerinden yeniden donanımlar eklenebiliyor. Ürünün fiyatının 600 euro civarında olması bekleniyor. Bilgi için: www.palm.com Minik Palm: Palm’in yeni modeli görüntüsü ve boyutuyla oldukça iddialı. İlk İnceleme En Küçük Palm 16 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 törleri, GSM kuruluşları, telekom altyapı şirketleri, ISP kuruluşları, e-commerce ve m-commerce şirketleri, web siteleri, dijital yayın kuruluşları, donanı m ve yazılım şirketlerinin bir araya geleceği fuar Lütfi Kırdar Fuar ve Kongre Merkezi’nde düzenlenecek. Bilgi için: www.compex.com.tr 30 Ocak-2 Şubat Compex Digital E-yaşam Fuarı Açılıyor inet-tr 2002 VIII. İnternet Konferansı 19-21 Aralık tarihlerinde İstanbul Harbiye’deki Askeri Müze’de gerçekleştirilen Türkiye’de İnternet Konferans’ları- nın sekizincisi inet-tr 2002 Türkiye’nin internet odaklı tek etkinli ği olarak; “Türkiye interneti” nin önünü açan fikirlerin paylaşıldığı ve tartışıldığı bir platform olarak ön plana çıktı. Teması "e-Türkiye" ve sloganı “Türkiye’yi İnternete Taşı- Irak’ın 1991’de Kuveyt’i işgal etmesine neden olan tutkusu petrol, internette Iraq Oil adı altında dolaşan bir bilgisayar virüsüne ilham kaynağı oldu. Windows NT, 2000 ve XP işletim sistemlerini etkileyen virüs, alışılmışın aksine, elektronik postalarla yayılmıyor: Kurbanları nı, paylaşım ağları gibi ortamlar için dosya veya klasörlerini paylaşıma açan bilgisayarlar arasından seçen virüs, w32/Lioten, Datrix, w32.Lioten ve I-worm.lioten isimlerini kullanıyor. Virüsü tespit eden güvenlik yazılımları üreticisi F-Secure firması, virüsün kaynağını ve neden Irak Petrolü adını kullandığını henüz anlamadıklarını belirtirken, antivirüs yazılımı üreticileri Irak Petrolü virüsü için “düşük riskli” vurgusunu yaptılar. Virüs elektronik posta yoluyla yayılmadı ğı için tehlikeli görülmezken, kendini kopyalarken kullandığı 445 numaralı port tüm firewall programları tarafı ndan gözetlendiği için, virüsten korunmak için basit bir firewall programı- nın kurulu olmasının bile yeterli olacağı belirtildi. Bilgi için: www.f-secure.com 30 Ocak-02 Şubat 2002 tarihlerinde düzenlenecek olan Compex Digital 8. Ev ve İş Yaşam Teknolojileri Fuarı’nda donanı m, yazılım, telekom, akıllı ev ve beyaz eşya, elektronik ve internet şirketleri geleceğin iş ve yaşam tarzını yansıtacak ürün ve hizmetlerini kullanıcılar ile buluşturacaklar. GSM operade ğişiklik gösterecek. Tescil ile ilgili tüm sorunlar halledilebilirse yeni dosya biçiminin önümüzdeki günlerde tanıtılacağı ve Mart 2003’de ilk ücretsiz oynatı cısının internet üzerinden yayınlanacağı açıklandı. Bilgi için: www.erfinder.at Yeni Müzik Biçimi Triple S, MP3’ü Sollayacak Avusturyalı bir araştırma kurumu, dijital müziğin online kullanı mı için güvenli bir dosya biçimi geliştirdi. Triple S (Super Small Sound) tekniğinin, ses dosyalarını günümüzdeki MP3 dosyalarından daha küçük boyutlara sıkıştırabileceği dile getiriliyor. Bu gelişme kablosuz müzik aktarımı için bir kilometre taşı olacak. Ancak sıkıştırma oranının ne kadar olduğu henüz açıklanmadı. Bu yeni biçimin sahip olacağı ses kalitesi, sıkıştırma oranına bağlı olarak Ayın Sigortası Bir İngiliz bilgisayar oyuncusu parmaklarını 600.000 euro’ya sigortaladı. Oyun sever, parmaklarına bir şey olması durumunda turnuvalara katılamamaktan korkuyor. Petrol: Kara maden şimdi de sanal düyayı tehdit ediyor. Iraq Oil Irak Petrolü Canınızı Yakmasın mak” olan ve 1995 yılından beri her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen konferans, teknolojik gelişmelerin tartışıldığı bildiriler, Türkiye'den ve yurtdışından uygulama bildirileri, sponsor firmaların teknolojik sunumları, eğitim seminerleri, paneller, çalış- ma grupları ve firmaların standlarının yer aldığı bir sergi bölümünden oluştu. Ayrıca 3 gün boyunca 6 paralel salonda yapılan konferansta tam 87 oturum gerçekleşti. Bu oturumları n bazıları ise şunlardı: AKP/CHP Konuşuyor, Akademik Ağ-Türkiye Deneyimleri, İnternette Mahremiyet, E-seçim, Telekom Sektörünü Nasıl Rekabete Açarız? E-imza, Bilgi Özgürlüğü, e-Türkiye, Türkiye DNS Politikaları/Toplumsal Boyut ve İçerik, E-ticaret, SPAM, Görme Engelliler, Eğitim, MEB'de E-dönüşüm ve Tıp Bilişim panelleri... Bilgi için: http://inet-tr.org.tr/ 18 Haberler GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 _ Kar Tanesi Selamlıyor: Sharp, orijinal silisyum materyalinin performans yeteneklerini gözler önüne sermek için bir Z80 işlemciyi cam yüzey üzerinde oluşturdu. Japon elektronik firması bunun için klasik silisyuma göre daha yüksek elektron hareketine sahip polysilisyum’u kullandı. Söz konusu materyal ile sadece daha kısa işlem süreleri değil, LC display’ler için yüksek çözünürlükler, hatta bundan daha da önemlisi cam ekran yüzeyine LCD kontrol chip’lerinin entegrasyonu mümkün olacak. Bu hem yerden tasarruf sağlayacak hem de üretim maliyetlerini düşürecek. Z80 sadece gösteri amaçlı olarak bir cam yüzeye kar tanesini andırır şekilde yerleştirildi. Yeni silisyum maddesinin asıl kullanım alanı ise PDA ve diğer mobil aygıtlar olacak. Optik hafıza kartlarının üretimi için 2005 yılı planlanıyor. Bilgi için: www.sharp.com Sharp yeni geliştirdiği bir yarı iletken teknolojisi sayesinde işlemcileri cam üzerine basabiliyor. Manzaralı İşlemci: Yeni silisyum materyal, bir Z80 işlemcinin cam yüzey üzerinde imal edilmesine izin veriyor. Yarı İletken Teknolojisi Sharp’ın Camdan İşlemcisi Ayın Sayısı Çin’deki cep telefonu kullanıcılarının sayısı 200 milyonu geçti. Bu örnek, batılı firmaların Çin pazarına girmek için verdiği mücadeleyi de açıklıyor. Siemens S55 Digicam’li Üç Bant Cep Telefonu Siemens, ileride sadece Motorola telefonları nı üreteceği konusundaki beklentileri boşa çıkardı. Business serisinin yeni amiral gemisi S55, çok fazla ilginç özelliğe sahip. Öyle ki ilerde Siemens cep telefonları için yeni bir sınıf olarak ortaya çıkacak gibi görünüyor. S55 için multimedya ilk sırada yer alıyor. Ekranı 256 renk görüntüleyebiliyor, sahip oldu- ğu kamera sayesinde resim çekilebiliyor ve MMS gönderilebiliyor. Telefon ayrıca 16 melodiye sahip. Business kullanıcıları ise Class 10 GPRS, Bluetooth, Java ve üç bant özelliklerinden memnun kalacaklar. Siemens hafıza konusunda tasarruf yapmış. Sadece 800 ile 900 KByte arasında bir alan kullanıma sunuluyor. Bu, ne resimlerin saklanması ne de tamamen dolu bir adres defteri için yeterli. Fiyatı- nın 400 ile 500 euro arasında olması beklenen telefonun kamerası da ayrı bir donanım olarak 69 euro’ya satılıyor. Bluetooth başlık setinin fiyatı ise 179 euro. Bilgi için: www.siemens-mobile.com Pac Mate Körler İçin El Bilgisayarı Microsoft ve Freedom Scientific, körler için ilk Pocket PC’yi bu sene içerisinde çıkaracağını duyurdu. PAC Mate, Windows CE tabanlı ve iki versiyon halinde piyasaya sunulacak. BNS modeli giriş aygıtı olarak bir körler alfabesinin kullanıldığı bir klavyeye, TNS modeli ise QWERTY klavyeye sahip olacak. Her iki aygıtta da çıkış için okuma yazılımı JAWS kullanılıyor. Ayrıca bir GPS modülü üzerinde de çalışılıyor. Diğer bilgisayarlarla veri aktarımı için de çok farklı bağlantı yolları kullanılabilecek. Pocket PC, görme engellilerin ilk defa hareket halindeyken bilgilerine, randevuları- na ve internete erişmelerine imkan tanıyacak. Ürünün fiyatı 2.600 euro civarında olacak. Bilgi için: www.freedomscientific.com vaş çekti ve server sistemlerde Rambus bellek modülleri kullanı lmamaya başlandı ve ardından DDR bellek modüllerine geçildi. Dual DDR bellek kanalları sayesinde bant genişliğini 4.2 gigabyte’a çıkaran Gigabyte, bu rakamı ile Intel Pentium 4 işlemcilerini maksimum performansta çalıştıran RDRAM bellekli i850e chipsetine çok yaklaşıyor. Bu sayede yüksek performanslı bir sistemi DDR bellek modülleri ile de elde etmek mümkün oluyor. Bilgi için: www.gigabyte.com Gigabyte 8INXP Pentium 4 Sunucu Pazarına Girdi Intel geçen yıllarda Rambus bellek modülleri ile kötü bir tecrübe yaşamıştı. Bu bellek modüllerinin yüksek bir performansa sahip olmaları, fiyatları- nın da el yakmasına neden oluyordu. Intel de bu bellek modüllerinden desteğini yavaş yaCHIP | OCAK 2003