1 Başlamadan önce ilk hatırlatmak istediğimiz, eldeki imkanlar fazla oldukça daha iyi çekim yapıldığı anlayışının yanlış olduğudur. Öncelikle bir çekimin başarılı olması, kameramanın, ışığın ortamla uyumu, sesin istenilen sahneye uygun olması gibi değerlendirmeleri kendi başına yapabilmesine bağlıdır. O “bakış”a sahip olmak bazı ufak tefek problemleri ya da teknik aksaklıkları bile seyircinin görmesini engeller. Hobi olarak film çekenlerin, genellikle karşılaştıkları altı yorucu duruma bu yazımızda yer verdik.. Düğünler ve Doğumgünleri: Dört düğün ve bir çekim ekibi Çekim: Şenlik, düğün gibi yerlerde hediyeler verilirken ya da yüzükler takılmadan önce kameranızın, bir süre insanlarla beraber yürümesine dikkat edin. Ondan sonra kameranızla bulunulan yerdeki ortamı anlatacak çekimler yapın. Bu şekilde hem sahneleri daha sonra birleştirebilecek kadar yeterli materyali toplamış olursunuz, hem de ileride gün için önemli olan anları sadece montajda kesip yapıştırarak, yapay bir hava yaratindeksini çıkarmanıza imkan veren özellikler bulunur. Bu şekilde diskinizi oynatıcısına yerleştiren seyirci, istediği sahneyi ileri-geri tarama yapmadan bulabilir. Dia gösterilerinizi videolarla birleştirebilen yazılımlar da mevcut. Eğer her şeyi kasetten çalmak istiyorsanız, elinizdeki materyalleri bir görüntü işleme programına yükleyin. Sıralarını istediğiniz gibi değiştirin ve tek parça halinde programdan kasete kaydedin. Sahneleri arka arkaya eklediğiniz sürece, programlar sizden bir şey beklemeden transferi tamamlarlar. Eğer amatör bir yönetmen olmak istiyorsanız, sisteminizi iyice terfi ettirdikten sonra elinizdekilerle iyi bir başlangıç yapmanız mümkün. Doğru know-how’ı elinizdeki teknik imkanlarla birleştirirseniz, ortaya çok güzel eserler çıkarmamanız için hiçbir neden yok. Profesyonel Film Çekmek Profesyonel Film Çekmek Mükemmel Görüntüler Yakalamak maktan kurtulmuş olursunuz. Malzeme: Birden fazla kişiyi çekiyorsanız, ufak notlar almaya çalışın. Bu şekilde kesik parçaları birleştirmeden önce, kendi numaralandırmanızı yapabilirsiniz. Bu yöntemi kullandığınızda, daha sonra değiştirme yapmak da zor olmayacaktır. Yaptığınız farklı anlardaki ve mekanlardaki çekimlerde, ışık ve renkler farklı olacaktır. Görüntüyü bilgisayarınızda işlerken, size uyum için daha fazla imkan vermesi açısından her bir çekimi farklı bir track olarak kaydetmeniz, sahneleri birleştirirken ve geçiş efektlerini tasarlarken size yardımcı olabilir. Renk, doyma ve ses için farklı kriterleri kullanacaksınız.??? Her bir sahneyi kesip montajlamak mümkün olacak. Drama: Seyircileri detaylarla sıkmamak gerekir. Düğün videosu örneğini ele alırsak, yemeklere, dekora fazlaca yer verirseniz, bu insanları rahatsız edebilir.VCD ya da DVD için filminizi işleme imkanı veren Ulead DVD ya da MovieFactory gibi yazılımlarda sahnelerin Bölüm: Ulead DVD Power Tools’ta menüler otomatik olarak sahne ismine göre şekilleniyor. 1 2 CHIP | OCAK 2003 Mavi halı ya da masa örtüsü: Bluebox efekti için uygun, sert bir yüzeye tutturulması gerekir. Dalgalanmaması önemli! Lamba: Yapı marketlerinden 8 ila 15 milyon lira arası bir fiyata alabilirsiniz. 250-500 watt arası güce sahipler ve çekim için satılan ışıklardan daha uzun ömürlüdürler. Ayaklı ve ayarlanabilir olanlarıysa, 30-50 milyon lira arası temin edilebilir. Uzaktan kumandalı açma kapama düğmesi: Lamba ve priz arasına konabilir. Tek düğmeli uzaktan kumandasıyla ışığı açık ya da kapalı duruma geçirir. Işığı yönetmek için çok pratik bir çözüm. Plastisin: Nesneleri sabit tutmak için ideal. Karton: A4 ebadındaki beyaz bir karton, istediğiniz renkleri görüntülemenize yardımcı olacaktır. Jump start aygıtı: Otomatik başlatma için düşünülmüş, 6, 9 ve 12 voltu destekleyen, kamera ve ışık için ideal bir güç kaynağı. Dörtgen kapak: Transparan plastikten yapılmış ve difüzör olmak için uygun bir araç. Yürüyen bant / tekerlekli sandalye: Kamera hareketleri için kullanılabilir. Bir cisme yavaş yavaş yaklaşarak, onu görüntünün içine almak için ya da cismi hareket ettirip görüntülemek için Hareket edebilen elbise askısı: Bezleri, örtüleri ve bilimum kabloları asabileceğinizden, sette düzeni sağ- lamak için ihtiyacınız olacaktır. 9 8 7 6 5 4 3 2 1 İHTİYACINIZ OLANLAR »Video çekimi yapmak için gerekli olan araçlar Profesyoneller İçin: Eğer sık sık konser çekimleri yapacaksanız, bir DAT kaydedici almanız çok mantıklı. 2 Videoklipler: MTV’deki kliplerden hazırlamak Amatör müzisyenlere kendi kliplerini ya da konser çekimlerini hazırlamak için bir fırsat. Ses: İyi bir sonuç almak için ikinci bir DAT ya da DVD kayıt cihazına ihtiyacınız olacaktır. İkinci cihazın amacı sesi kaydetmek. Bu şekilde yer değiştirdiğinizde kaydedilen sesin değişime uğramasını ve ses kalitesinin bir azalıp bir artmasını önlemiş olursunuz. Ayrıca kameranızın rahatsız edici dip gürültüsünden kurtulup, asıl önemli olan ses kaydını da başarılı bir şekilde yapmış olursunuz. Ses kaydı için gereken ayarları prova sırasında yaparsanız, olası bir sürprize karşılaşmamış olursunuz. Otomatik ses balansı gibi, elinizdeki cihazın kendi kafasına göre ayarlama yapmasına izin veren özellikleri kapatmak akılcı olacaktır. Otomatik ses düzeyi ayarlama, genelde sesler uzakta ya da az olduğu zaman sesin şiddetini arttırarak duyulmasını sağlar. Özellikle konser sırasında kısık sesle çalınmış bir bölüm, bu tarz bir yükseltmeyle karşılaştığında çok yapay bir hava yaratır. Sahne Seçimi: En iyisi, ikinci kamera sesi ve ortamı çekerken, sizin kamerayla dolaşarak çekim yapmanız. Daha sonra iki kameradan ayrı ayrı çekilen görüntüleri bilgisayarda birleştirip, oldukça profesyonel görünen bir kayıt elde edebilirsiniz. Konser sırasında elinizdeki kamerayı asla kapatmamanız, montajdayken size büyük kolaylıklar sağlayacağı için, unutmamanız gereken bir konu. Montaj: Tüm çekimleri kesintisiz olarak sabitdiskinize kaydedin. Program, 8 3 74 Profesyonel Çekim GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 dakikadan büyük kayıtları kesintisiz çalabilmek için, kayıt için kullandığı dosya 2GB’ı her aştığında yeni bir dosya oluşturacak. Virtual Dub (www.virtualdub. org) programı bu işlemi yapabiliyor. Eğer sesi DAT kasede kaydettiyseniz, kaydı bir ses editörü ile açabilirsiniz. Görüntü işlemek için kullandığınız programda, her ses ya da videoyu ayrı track’lere kaydetmeyi unutmayın. Senkronizasyon: Ses kaydı sırasında size referans olabilecek, kolay fark edilebilir bir nokta arayın. Bu bir parçanın girişi ya da bir seyircinin öksürmesi olabilir. Elinizdeki tüm ses kayıtlarında bu noktayı bulup, programda işaretleyin. Tüm işaretlediğiniz yerler üst üste gele- Sunum: Powerpoint, folyoları JPEG olarak kaydedebiliyor. Sunumunuzu filme çok rahatlıkla ekleyebilirsiniz. 3 mera ışıkları, ortamdaki insanları rahatsız edeceğinden, kaçınmanız gereken aletlerdir. Bunun yerine, alınan ışığın şiddetini yükseltecek “gain” fonksiyonuna sahip olan bir kamera kullanmak gerekir. Bu kameralarda genelde 6 defa ile 12 defa arasında ayarlanabilen bir yükseltme miktarı bulunur. 6x ile resimde deformasyon olmamasına rağmen, yükseltmeyi daha yüksek değerlere ayarladığınızda kalitesiz görüntüler elde edebilirsiniz. Sony kameralarda genelde, ışık sorununu azaltan bir arka-ışık düğmesi bulunur. Yer: Sunumu yapan kişiler ile sunumun yapıldığı yüzeyi çekmek için yapılan hızlı gidiş gelişler, soruna yol açabilir. Tripod kullanmak, bu sorunun üstesinden gelmenize büyük ölçüde yardımcı olacaktır. İyi bir montaj yapabilmek için, sunumu yapan kişi ile sunumu beraber görüntülememenizi tavsiye ederiz. Sunum biter bitmez dosyanın bir kopyasını daha sonra oluşturacağınız çekime eklemek üzere sunumu yapan kişiden isteyebilirsiniz. Microsoft Powerpoint sunumları sorunsuzca JPEG formatında kaydedebiliyor. Montaj: Montaj sırasında, sunum için önemli olan, fakat sizin çekimlerinizde iyi çıkmamış folyoları kaydınıza ekleyebilirsiniz. Arka planda sunumun orijinal seslerini tutmanız, çekimin bütünlüğünü sağlamanıza yardımcı olacaktır. Birçok montaj programı zum özelliğine sahip. Bu özelliği kullanarak gerektiğinde dosyadan kopyaladığınız folyoları küçülterek eklemeniz, gerektiğinde de tam ekran kullanmanız mümkün olabilir. Alternatif olarak folyonun tamamını değil de gereken kısmını gösterebilirsiniz. Folyoyu bir resim işleme programıyla açın, fon olarak beyaz, yazı rengi olarak da siyahı kullanıp, dosyayı BMP olarak kaydedin. Bu renkleri montaj programınızda maske olarak kullanabilirsiniz. Transparanlığı ayarladıktan sonra, folyonuzu yaptığınız görüntüyle birleştirip profesyonel bir çekim elde edebilirsiniz. Hızlı Çekim: Video çekimlerinde hızlı ya da yavaş çekim iki nedenle yapılabilir: Bir şeyi komik olarak göstermek için ya da gözle rahatça görülemeyen bir detayı görülebilir kılmak için. Komedi: Oynatma hızını biraz arttırdığınızda eski Charlie Chaplin filmlerine benzer bir hareketlilik elde edebilirsi- 3 Kullanmak: Görüntüdeki sallantıları önlemek için mutlaka tripod kullanmalı sınız. Taşıma kolaylığı açısından tek bacaklı kamera sehpaları da bazı durumlarda tercih edilebilir. 3 İdareli hareket: Çok fazla hareket ve sallantı huzursuzluk hissi yaratır. Bu eylemi sadece ortamın genel bir görüntüsünü yakalamak için ya da bir nesneyi takip etmek için kullanın. Hareketsiz cisimlere, örneğin müzedeki bir heykel... canlılık vermek için de hareketi kullanabilirsiniz. 3 Önplan derinliği arttırır: Çok uzakta bulunan nesneler, eğer önde dallar ya da çalılar varsa daha çok ilgi çekebilir. 3 Dikkat, korner: Çekim açısını aniden değiştirmekten kaçının. Nasıl bir futbol maçında bir takım normalde sağ tarafa doğru hücum ediyorsa, bu ikinci devreye kadar değişmez, siz de çekimlerinizde bu prensibi aklınızda bulundurun. Bu konuda yapılan hatalar, dikkatsiz seyirciler tarafından bile çok çabuk anla- şılır. 3 Düzeyli zum: Bir sahnedeki zum deği- şiklikleri seyirciyi rahatsız eder. Zum düzeyini ayarladıktan sonra çekim yapı n ya da cisimlere yaklaşmanız gerekiyorsa, kamerayı hareket ettirin. Ofsayt: Çekim yapılan açı değiştiğinde, takımlar bir anda yanlış yöne doğru hareket ediyorlarmış gibi gözükür. TEMEL ÖNERİLER »Film çekmenin temelleri cek şekilde, kayıtların yerlerini ileri ya da geri değiştirin. Şimdi kayıtlardaki işinize yaramayacak tüm kısımları eleyebilirsiniz. Prezantasyon çekimi: Sunuşun sunuşu Artık çoklu ortam öğelerini barındırmayan sunumlara rastlamak güç... Beamer, tepegöz ya da dev ekran... prezentasyonun yapıldığı kitle için konuyu daha anlaşılabilir kılan bu öğeler, kameramanın işini oldukça zorlaştırıyor. Işık: Projeksiyon cihazının bulunduğu ortam, görüntülerin daha çarpıcı olabilmesi için genellikle karartılmış olur. Ka76 Profesyonel Çekim GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 4 File/Open altında gerekli seçeneği görebilirsiniz. Kayıt: Oluşturduğunuz dosyayı kaydettiğinizde, Premiere her resme bir saniye verdiği için, oluşturduğunuz görüntü istediğiniz gibi olmayacaktır. Kaydınızı VCD için mi ya da DVD mi yapacak olduğunuz da yapmanız gereke ayarlar açısından önemlidir. DVD’ler için saniyede 25 resim uygundur. Bu yüzden hız çarpanını yüzde 2500’e getirdiğiniz de istediğiniz görüntüyü alabilirsiniz. VCD’ler 12-15 resim/saniye ile çalışırlar. Saniyedeki resim sayısını 100 ile çarparak hızlandırma faktörünü hesaplayabilirsiniz. Su altında çekim yapmak: Kaptan Coustea’nun izinde Su altı çekimleri, seyircileri her zaman büyülemiştir. Tabii bu güzel balıkların Komedi Efekti: Görüntü işleme programından hızı değiştirdiğinizde, eski komedi filmlerine benzer görüntüler elde etmeniz mümkün. 3 Sualtı: Beyaz ayarını otomatik yerine elle yaparsanız, gerçeğe çok yakın renkler elde edebilirsiniz. 4 ve dolgun renklerin göründüğü zamanlar için geçerli; bulanık bir dere yatağı görüntüsü olduğu zaman değil! DV kamerayla bir su altı istasyonundan çekim yapmak, genelde gerçekleşmesi uzak bir hayaldir. İhtiyaç olduğunda, bir akvaryumda ya da hayvanat bahçesinde çekim yapmanız gerekebilir. Size anlatacağımız bir teknikle vitrindeki nesneleri bile sorunsuz çekebileceksiniz. Işık: Özel ışık durumlarına göre bazı tedbirler almanız gerekebilir. Bunlardan biri yoğunluğun dışarıda yapılan çekimlerden daha az oluşu, bir başkası da ortamın kendi renginin yapay gelebileceğidir. İçindeki ufak cisimlerin kendi renklerine sahip olmalarından dolayı su bile, çekim yaptığınızda belirgin bir renge sahipmiş gibi gözükür. Otomatik beyaz ayarlaması bu durumda yetersiz kalabilir. İpucu: A4 boyutlarında beyaz bir karton alın. Akvaryumun kenarına 45 derecelik bir eğiklikle yerleştirin ve kamerayı akvaryumun ön tarafına paralel olacak şekilde tutun. Beyazlık ayarını elle yapın. Bunun için kameranızda ilgili tuşu bir kaç saniye basılı tutmanız yeterli. Video kameranız şimdi renkleri gerçekte olduğu gibi çekecektir. Kameranın Yeri: Eğer panonun tam önünden çekim yaparsanız, görüntü düz ve yapay bir hava verir. Biraz eğik olarak tutulduğunda, bulunan yerin derinliği kendini belli edecektir. Güzel Bir Efekt: Aşağıdan, yansıyan ve dalgalanan suyun yüzeyine doğru bir çekim yaparsanız, oldukça hoş bir görüntü yakalayabilirsiniz. Dikkat! Aşağıdan suyun yüzeyini çekerniz. Hızı yüzde 163 gibi bir değere getirdiğinizde, yazılım sayıyı 25’e tam olarak bölemeyeceğinden, bazı resimleri rasgele atlayacağı için, daha da komik görüntüler elde edebilirsiniz. Komedi: Oynatma hızını biraz arttırdığınızda eski Charlie Chaplin filmlerine benzer bir hareketlilik elde edebilirsiniz. Hızı yüzde 163 gibi bir değere getirdiğinizde, yazılım sayıyı 25’e tam olarak bölemeyeceğinden, bazı resimleri rasgele atlayacağı için, daha da komik görüntüler elde edebilirsiniz. Belgesel Çekimleri: Bir çiçeğin açması ya da bir sokağın uzun sürede geçirdiği değişiklikler gibi nesnelerin çekimlerini, daha uzun bir zamana yayıp hızlandırarak göstermeyi düşünüyorsanız, ya webcam özelliği olan bir kamera ya da dijital bir kamera almanızı tavsiye ederiz. Eğer Sony marka dijital bir kamera kullanacaksanız, kaset koruma özelliğinin 5 dakika sonra aktif olup cihazı kapamaması için, içindeki teybi çıkarmanızı tavsiye ederiz. Dijital kameranızı bilgisayarınıza bağladıktan sonra, belli sürelerde otomatik olarak çekim yapabilen bir yazılıma ihtiyacınız var. Belli aralıklarda çekim yapıp kaydetme işlevini Thief Jailer adlı program yapabiliyor. http://acm 198.net.ttu.edu/ adresinde File kısmında webware/Windows/Network and Internet Tools/WebCam’in altında programa ulaşabilirsiniz. Thief Jailer numaralandırılmış JPEG dosyaları oluşturuyor. Bu resimlerden bir film meydana getirmek için, Premiere gibi seri resimleri kullanabilecek bir görüntü editörüne ihtiyacınız var. Bu yazılımlarda, 5 78 Profesyonel Çekim GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | OCAK 2003 ken ışık ayarı otomatik olarak yukarıdan gelen ışığa göre değişecektir. Ufak balıklar bu nedenle bu açıdan sadece hareket eden gölgeler olarak gözükecektir. Kameranızın elle ayarlama seçeneğini aktif hale getirdikten sonra, enstantene hızını (shutter speed) saniyenin 1/25’ine ayarlayın ve irisi suyun yüzeyi aydınlık bir şekilde parlayana ve balıkların rengi doğal renklerine dönene dek açın. Kaydettiğiniz görüntüler suyun altında çekilmiş kadar canlı gözükecekler. Bluebox tekniği: Mavi duvar önünüde sınırsız bir dünya Genelde televizyonda hava durumu verilirken görürüz: Spiker bir Türkiye haritasının önünde duruyordur ve hava durumunu okuduğu bölgeler değiştikçe arkadaki harita da değişmektedir. Bu tarz bir çekim yapabilmeyi siz de istemez miydiniz? Bluebox tekniği ile bu mümkün. Bunun için sadece mavi bir halı ya da masa örtüsü işinizi görecektir. Işık olarak 250 watt’lık bir ayaklı lamba kullanabilirsiniz. Giyim-Kuşam: Spikerimizin blue jean giymemesi gerekiyor, aksi takdirde gövdesinin sadece üst tarafı gözükecektir. Legolarla ve özel efektlerle, çok basitçe güzel görüntüler çekmeniz mümkün. Boş bir masanın üzerine ufak çakıl taş- larından bir dekor yaparak başlayabilirsiniz. Dijital kameranız makro özelliğini desteklemeli ve sizin de bir tripotunuz olmalı. Işık için ayaklı lambayı kullanabilirsiniz. Dikkat! Ayaklı lambalar çok fazla ısı üretirler ve onlarla etraşarındaki cisimler arasında güvenli bir mesafe bırakmanı z gereklidir. Bir animasyon yapabilmek için belirledi ğiniz lego Şgüranlardan birini, oyuncak bir arabaya koyun. Arabayı, naylon bir ip ile, belirlediğiniz yöne doğru hareket ettirin. Figüranımızın sadece üst kısmını çekin. Oyuncak arabanı n sallantısı başrol oyuncumuza canlı bir hava verecektir. Kafasının dönmesi ya da el sallaması gibi daha karışık bir harekete ihtiyacınız varsa, minik bir bluebox yapıp, birbirinden çok az vücut hareketi farklılıkları içeren çekimler yapı n. Görüntü işleme programınıza çekti ğiniz görüntüleri yükleyin ve orada oynama süresini azaltın. Birden fazla durağan çekim birleşti- ğinde hareketli bir çekimmiş gibi gözükecek ve bluebox tekniğini de eklediğimiz filmimiz kısa sürede listeleri alt üst edecektir. Lego, Lego Studios adı altında, film çekmekten hoşlananlar için film setleri bile sunuyor. Örneğin, “Lego& Steven Spielberg Moviemaker Set” adlı ürüne http://shop.lego.com adresinden ulaşabilirsiniz. Animasyon: Ünlü lego oyuncularını, iyi bir kurguyla kendi filmlerinize dahil edebilirsiniz. FİLM HİLELERİ »Steven Spielberg’in Lego’ları Bluebox: Yapay arkaplandaki dansçıların iyi gözükmesini istiyorsanız, mavi olan her şeyi transparan olarak ayarlayın. 5 Bunun dışında, içinde mavi ya da maviye çok yakın renkler bulunan elbiseler de iyi bir çekime imkan vermeyecek. Arkaplandan renk olarak belirgin bir şekilde ayrılacak giysileri kullanmanızı tavsiye ederiz. Kırmızı ya da sarı, ya da beyaz giysiler genelde en ideal olanlarıdır. Kamera: Bu işlem için en uygunu 3 chip teknolojisine sahip olan DV kameralardır. Bu kameralarda kırmızı, mavi ve yeşilin renk bilgisini farklı birer alıcı kaydeder. Dolayısıyla arka plandaki mavinin kamera tarafından net bir şekilde tanımlanması, bu kameralarda daha keskin olur. Çekim: Eğer mümkünse çekimi teybe kaydetmek yerine dijital kameranızı direkt olarak bilgisayara bağlayabilirseniz, çok daha kaliteli bir bluebox efekti kullanabilirsiniz. Birçok kayıt yazılımı canlı kayda imkan veriyor. Böylelikle her sahne için çekimin nasıl olacağını direkt olarak görüp, spikeri tam nereye konumlandıracağınıza daha rahat karar verebilirsiniz. Ayrıca çekimi teypten bilgisayara aktarma derdinden de kurtulmuş olursunuz. Eğer kasete kayıt yapmak zorundaysanız, çekim sırasında çok fazla değişiklik yapmamanızı tavsiye ederiz. Bazı sahneleri tekrar çekmek istiyorsanız, bunları arka arkaya çekip ufak bir kağıda beğendiğiniz sahneyi not alırsanız, montaj sırasında büyük bir zahmetten kurtmuş olursunuz. Montaj: Sahneleri görüntü işleme yazılımında tek bir track’e (3.den sonraki bir track’i tavsiye ederiz) sırasıyla yerleştirin. Bir renk seçici (color-keyer) sayesinde blluebox efektini vereceğiniz, transparan olmasını istediğiniz rengi seçebilir ve ufak renk farklılıklarında istenmedik bir sonuçla karşılaşmamak için renk toleransını ayarlayabilirsiniz. Bu işlemlere bazı yazılımlarda özel efektler bölümünden Bluebox’ı seçerek ulaşabilirsiniz. Yazılım transparan rengi belirlemenize izin veriyorsa, çekimlerde mavi yerine başka bir arkaplan kullanabilirsiniz. Biz yine de zorunlu kalmadıkça, standartların dışına çıkmamanızı tavsiye ederiz. Renk toleransı ise önemli bir konu; çok az bir değer verdiğinizde köşelerde çok sert geçişler olabiliyor. Deneme-yanılma yöntemiyle birkaç kerede en iyi sonucu verecek değeri bulabilirsiniz. Bu işlemlerden sonra, istediğiniz arka planı 1. ya da 2. track’e koyduğunuzda istediğiniz bluebox efektini çekiminizde keyişe izleyebilirsiniz. _ KD / Ertunga Arsal, ertunga@chip.com.tr CHIP | OCAK 2003 80