CHIP | ŞUBAT 2003 Size internet üzerinden ucuz telefon etme olanağı sağlayan teknik, uzun bir yolu geride bırakmış bulunuyor: VoIP (Voice over IP) yıllardır bir fikir olarak internet ekonomisinin içinde hayal meyal geziniyor. Ama şimdiye kadar bu teknik, özellikle kişisel kullanıcılar için, hep çok karmaşıkmış gibi gözüktü. Oysa artık kullanımı kolay olup PC sahiplerinden bir bağlantı kurmak için kritik komutlar beklemeyen web üzerinden telefon konuşmaları için çok sayıda program mevcut. Netmeeting’i Ayarlamak: Dört adımda görüntülü chat Gnome Meeting: Linux için video telefonu 188 184 Ve bu görüntülü telefon olarak da işliyor. VoIP’in çocukluk hastalıklarından olan kesik kesik videolar ve kesik kesik konuşmalar artık bir sorun oluşturmuyor. Bunun yanı sıra bir de ADSL veya Kablonet sahibi olanlar komple ücretsiz telefon ediyor; geriye kalanlar sıklıkla konuşma kontürlerinin Telekom’un çok çok altında olan “call-bycall” sunucularının internet tarifelerinden yararlanıyor. Özellikle yurtdışına telefon eden sörfçüler, “Voice over IP” ile küçük de olsa bir ser vet tasarruf edebilirler. Peki internet telefonu için hangi programları kullan- İnternetten Ücretsiz Telefon Etmek İnternet Telefonu Herkes daha ucuza telefon edebilir. Bu kesin! Bunun için yalnızca 1.000 değişik Call-by-Call sunucusunu aklınızda tutmak zorundasınızdır. Ya da bir PC’niz vardır. CHIP size PC’niz ile alan kodu önüne gelecek koda ve telefon tarifelerine aldırış etmeksizin, nasıl ücretsiz telefon edebileceğinizi gösteriyor. GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET 183 CHIP | ŞUBAT 2003 Webcam: Bunlarla görüntülü chat’ler mümkün oluyor. Headset: Ses ekoları istemiyorsanız mutlaka bir Headset satın almalısınız. BU DONANIMLARA İHTİYACINIZ VAR Telekom* Netmeeting, diğer PC2PC yazılımları* Net2Phone Voizphone 15 0,9 33 33 38 – 38 33 63 0,9 10 5 63 0,9 8 4 sunucu aranan yer Türkiye Cep tel, TR USA Almanya Ücretler cent olarak verilmiştir * Normal tarifeye göre hesaplanmıştır BİR ARAMANIN DAKİKASI KAÇ CENT? İnternet Bağlantısı: Yalnızca ADSL, ISDN ya da Kablonet ile görüntülü chat’ler anlamlı; analog modemler çok yavaş... malı? En basit çözüm Microsoft’tan Netmeeting. Bu program ücretsiz ve tüm Windows sürümlerinde entegre olarak bulunuyor. Netmeeting’in avantajlarını, onu nasıl düzenleyeceğinizi ve bu sırada kesinlikle nelere dikkat etmeniz gerektiğini s184’ten itibaren okuyacaksınız. Microsoft’un rakiplerinin de eli boş durmuyor. Bu yüzden size ek olarak yalnızca bilgisayardan bilgisayara telefon edebileceğiniz programları değil, aksine bilgisayarınızdan bir telefona ya da bir cep telefonuna (gülünesi 5- 10 cent’lik bir fiyata) bir arama yapabileceğiniz araçları da tanıtıyoruz. Dikkatinize sunulur! Bu fiyat yurtiçinde bir arama için değil, aksine uzun mesafeli (ABD) bir konuşma için geçerlidir. k 184 CHIP | ŞUBAT 2003 Netmeeting’in rakiplerine karşı avantajları çok kolay ve çekici olması: ?___ Program ücretsiz ?___ İşletim sistemini üreten firma kökenli olduğu için, uyumsuzluklar hemen hemen yok. ?___ Bir Webcam ile kombine edildiğinde, video telefonu üzerinden iletişim kuruluyor. ?___ Chat partneriniz ile aynı anda belgeler üzerinde çalışabilirsiniz. ?___ Bilgisayarınızdaki bir problemi kendi başınıza çözemiyorsanız, karşınızdaki internet üzerinden PC’nize bağlanıp kontrol edebilir ve size bir çözüm sunabilir. En iyi durumda Microsoft’un Netmeeting’i “out of the box” işliyor. Bu, kurulum güncelleme ya da konfigürasyon zorlukları olmadan çalışıyor anlamına geliyor. Bunun nedeni Windows 2000’den itibaren Netmeeting 3.01’in doğrudan işletim sistemi ile kuruluyor olması, önceki Windows sürümlerinde yeni istemciye güncelleme yapmak gerekiyor. Bu gençleştirme kürünü nasıl yapabileceğinizi bu sayfadaki “Netmeeting’i kurmak ve düzenlemek” atölyesinde bulacaksınız. Saklambaç: Netmeeting’i Windows XP’de etkinleştirmek Windows XP sorun çıkarıyor: Burada Netmeeting eksik gibi görünüyor. Oysa yazılım XP tarafından içeriliyor, hatta işletim sistemi ile birlikte otomatikman kuruluyor. Microsoft Netmeeting’i iyice gizlemiş: Ancak Başlat/Çalıştır… altında “Conf” komutunu girdiğinizde program beliriyor. Microsoft’un Netmeeting’i sistemde bu denli derine gömmesinin nedenleri var; ne de olsa bir de Windows Messenger hazır bulunuyor... Bu teoride her şeyi kullanıcı için daha kolay ve daha güzel biçimlendirecek. Ama programcılar bir sorunu gözden kaçırmışlar:Windows Messenger yalnızca Windows XP için mevcut; Windows dünyasının geriye kalan kısmı MSN Messenger ile yetinmek zorunda. Video transfer etmek gerektiğinde, iki programın birbiriyle anlaşamaması aptalca bir Eskimiş: Netmeeting’de yeni bir ILS girmek zorundasınız. NETMEETING’İ KURMAK VE DÜZENLEMEK »Dört adımda ilk görüntülü chat Asistanın bir sonraki soru raundunda Adımı dizinde listeleme seçene ğini etkinleştirin, sonra internet bağ- lantınızın hızını girin ve ses kaynağını (çoğu durumda Line-In) ve gerekiyorsa Webcam’inizi konfigüre edin. Son düğmesine tıklayarak ayarlamalarınızı tamamlayın. Ses ayarlama sihirbazını daha sonra da Araçlar menüsü altından çalıştırabilirsiniz. 3 Netmeeting’i başlatın. Bunu en hızlı Başlat/Çalıştır üzerinden yapabilirsiniz. Buraya “Conf” girin. Microsoft’un programı şimdi bazı kişisel verileri soruyor. En azından e-mail adresi, sizi aramak isteyenlerin tanıyabileceği bir adres olarak seçilmelidir. Konum alanına bulunduğunuz şehri ve Açıklamalar alanına da herhangi bir açıklama girebilirsiniz. 2 Windows 95, 98, Me ve NT için şu geçerli: Netmeeting’in en yeni sürümünü internetten yükleyin. URL: www.microsoft.com/windows/netmeeting. Güncel sürüm Netmeeting 3.01 adını taşıyor, indirme hemen hemen 1,6 MByte boyutunda. Windows 2000 ya da XP ile çalışanlar zaten işletim sistemiyle birlikte en güncel Netmeeting sürümüne sahip bulunuyor. 1 Netmeeting Microsoft bilmecesi: Yazılım devi her Windows’a bir telefon konuşma aracı dahil ediyor ve ardından susuyor. CHIP size Windows ile nasıl ücretsiz telefon konuşmaları yapabileceğinizi gösteriyor. Bedava İnternet Telefonu GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET 185 CHIP | ŞUBAT 2003 durum. Çünkü iki Messenger’ın her biri bağlantı kurmak için farklı bir protokol kullanıyor. Netmeeting’i düzenlemek XP’niz yoksa basit Netmeeting ilk kez çalıştırıldıktan sonra bazı veriler talep ediyor: Adınızı, e-mail adresinizi ve ikametgahınızı en azından arkadaşlarınızın sizi bulabileceği bir biçimde girmelisiniz. Çünkü normal olarak belirli bir anda online olan tüm Netmeeting kullanıcıları ILS (Internet Locator Server, Microsoft Internet Dizini) denilen bir dizinde listeleniyor. Açılışta sizin tarafınızdan kaydedilmiş verilerle birlikte. Maalesef Windows XP’de hiçbir şey normal olarak görünmüyor. Microsoft’un ILS sunucuna bağlantı işletim sisteminin inadıyla ısrarla başarısızlığa uğruyor. Böylece Netmeeting kullanıcıya artık ILS’ye başvurmak gerekmediğini, Windows Messenger’ın daha iyi bir seçim olduğunu öğretiyor. Neyse ki internette eziyet çeken XP sörfçülerine de kapılarını açan sayısız başka ILS’ler bulunuyor. Bu dizin sunucularının bir listesini www.devx.com/netmeeting altında bulacaksınız. Eğer (örneğin ils.netmeeting.de) uygun bir ILS adresi bulduysanız, bunu Netmeeting’e Araçlar/Seçenekler/Dizin altında kaydedin. Girişinizi Tamam ile onaylayın. Sonrasında Çağrı/Microsoft Internet Dizini Üzerinde Oturum Aç üzerine tıklayın. Güvenlik açığı: Netmeeting firewall’ları deliyor Güvenlik bilinci sahibi kullanıcılar için yolun üzerinde başka bir tökezletici taş daha var: Belirli internet port’larını (web’e giriş sağlayan değişik kapıları) bilgisayarınızda bloke eden firewall’ları önce Netmeeting’in kendine özgü yanlarıyla uyumlandırmak zorundasınız. Böylece salt sesli görüşme için Microsoft’un aracı en az TCP veri paketlerinin 1720 ve 1731 port’larından içeriye alınmasını ve UDP verilerinin 1024 üzerindeki port’lardan (serbestçe atanan port’lar,Netmeeting tarafından dinamik bir biçimde seçiliyor) geçebilmesini talep ediyor. Netmeeting tarafından kullanılan port’ların komple bir listesi internette http://support.microsoft.com/default. aspx?scid=kb;en-us;Q158623 altında bulunuyor. Yazılım firewall’u kullanıcılarının işi daha kolay; onlar uygulamaya göre erişim haklarını saptayabiliyor. Çoğunlukla Netmeeting ile bir bağlantı kurmayı denemek yeterli oluyor. Bunun üzerine firewall alarm veriyor ve uygulamanın internete erişimi olup olmayacağını soruyor. Bilgisayarında Windows XP ile çalışanlar ve internet bağlantısını entegre XP firewall ile koruyanların aslında sü- k rekli endişe duymaları gerekiyor: Ne de olsa bu firewall her şeye rağmen, örneğin trojanlar gibi, her bir uygulamanın sormadan internet ile iletişim kurmasına izin veriyor. Bu doğal olarak aynı zamanda Netmeeting’in sorunsuz işlediği anlamına geliyor. Dikkat! Chat partneriniz sizinle aynı ILS’e kayıtlı ve bağlı olmalı. Aksi takdirde sizi bulamayacaktır. Ancak tabii ki konuşma partnerinizle önce bir tanıma belirtisi, örneğin e-mail adresi gibi, üzerinde anlaşmış olmalısınız, ki o sizi Netmeeting’in konforlu arama işlevi üzerinden bulabilsin. Bunun için chat’çilerden biri yalnızca Netmeeting’in ana penceresinde telefon sembolü üzerine tıklamak ve sonra e-mail adresini girmek zorunda. Bir konuşma partnerini “depolamak” için başka bir Şimdi Netmeeting’i başlatın ve Araçlar/Seçenekler’i seçin. Burada örneğin video kalitesini ve transfer edilen görüntünün boyutunu internet bağlantı- nızla uyumlandırabilirsiniz. ADSL için testte standart ses sıkıştırma ve orta görüntü kalitesinde görüntü ayarı olarak “büyük” kendini kabul ettirmiş bulunuyor. Hız veya kaliteden memnun kalmazsanı z ayarları değiştirebilirsiniz. 4 Sorunsuz: Windows XP’ye entegre firewall, Netmeeting’in internet ile rahatsız edilmeden iletişim kurmasını sağlıyor. Zengin Kaynak: www.devx.com/ netmeeting, web sitesinde Netmeeting için sayısız ILS bulunuyor. 186 Bedava İnternet Telefonu GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | ŞUBAT 2003 olanak da onu Windows Adres Defteri’ne kaydetmekten geçiyor. Bu Adres Defteri’ni Başlat/Programlar/Donatılar/Adres Defteri altında bulacaksınız. Netmeeting’de çıplak sörfçülere karşı kendinizi koruyun Oysa açık telefon rehberi sembolünün ardında gizli Netmeeting dizininden kaçınmak, yalnızca konforlu olmasından dolayı tavsiye ediliyor değil... Burada toplanmış internet adresleri büyük çapta kirli dergilerdeki kontak ilanları pazarını andırıyor ve bariz bir biçimde ve gençlere yasak olmak üzere bir video-chat için ilan niteliği taşıyor. Deneyimlerimize göre maalesef hangi ILS’i tercih ettiğiniz durumu değiştirmiyor; bu tip sahte ve tümüyle çıplak olgular her yerde mevcut. Şayet kendinizi şüpheli görüntülüchat teklişerinden korumak istiyorsanız, Netmeeting tabii ki size bir olanak tanıyor. Araçlar/Seçenekler/Genel altında yalnızca Adımı dizinde listeleme ayarının önüne bir onay işareti yerleştirmek zorundasınız. Böylelikle yalnızca sizin kontak verilerinizi tanıyan ve kimi aramak zorunda olduğunu bilen kişilerce aranabilirsiniz. Yani tanımadığınız bir kişiden bir web arama alırsanız, en iyisi konuşmayı reddedin ya da en azından Webcam’i devre dışı bırakın ve karşı tarafın video transferini pasişeştirin. Netmeeting’de bunu Araçlar/Seçenekler/Görüntü altında Her çağrının başında otomatik olarak görüntü al seçeneğinin önündeki işareti kaldırmak suretiyle ayarlayabilirsiniz. Netmeeting’den sonuna kadar yararlanmak Microsoft’un programından sonuna kadar yararlanabilmek için bazı küçük özellikleri tanımanız gerekiyor. Çünkü Netmeeting ile yalnızca web üzerinden (görüntülü) telefondan çok daha fazlasını yapabilirsiniz. En basit uygulama, bir bağlantı kurulur kurulmaz Beyaz Tahta sembolü üzerine bir tıklamanın sizin ve aranan kişinin küçük eskizler resmetmesine olanak tanıyan bir tür “Paint”in açılması. Daha da sürükleyici olan uygulama paylaşımı. Çalışma ilkesi şöyle: Örneğin kelime işlemci gibi bir uygulamayı açar ve sonra Program Paylaştır sembolü üzerine tıklarsanız, karşınızdaki programa erişebiliyor. En iyisi de paylaştırılmış uygulamanın onu serbest bırakan bilgisayar üzerinde kurulu olmasının yeterli olması. Gereken donanım: Netmeeting’ten zevk alın Microsoft’un telefon aracından tüm özellikleriyle birlikte yararlanabilmek için 100 dolar’dan fazlasını ödemeyeceğiniz ek donanıma -ve doğal olarak bir web bağlantısına - ihtiyacınız var. İnternet bağlantısı: Ekstralar olmaksızın saf konuşma transferi için idareten bir modem yeterli oluyor.Ancak sözcüklerin yanı sıra video da transfer edilecekse, o halde en az bir ISDN bağlantısı bulunmak zorunda. Para tuzağı: ISDN kanal birleştirme (iki hat kullanımı) gerçi iki kat bant genişliği vaat ediyor, ama fiyatı da iki misli artıyor. ADSL’in de sinsi yanları yok değil: Ne de olsa Telekom’un yüksek hız arzı gönderme yönünde yalnızca düşük bir değer olan 32 Kbit/s sunuyor. Ama ISDN kanal birleştirme de aynı ölçüde veri transferine ulaşıyor. Headset: Bu tip bir kulaklık-mikrofon setiyle görüntülü telefon konuşması yapmak kabul etmeli ki komik görünüyor. Ama Box’lar ve açıkta bir mikrofon acı veren bir ıslığı andıran ekolar üretiyor. Aynı anda hem konuşmak hem de karşı tarafı dinleyebilmek için Headset’in tam dubleks yeteneği olan bir ses kartına bağlı olması gerekiyor. Gerçi günümüzde ucuzları da dahil olmak üzere neredeyse tüm ses kartları bu işleve sahip, ama yine de kontrol etmeye değer. Webcam: 25 dolardan başlayan fiyatlara karşı tarafın gerçekten sizi tanıyabileceği modeller edinmeniz mümkün. Satın alma sırasında bağlantı kablosunun yeterince uzun olmasına dikkat edin, iki metre yeterli olacaktır. LED’i üzerinden o anda kayıt yaptığını gösteren bir Webcam yalnızca paranoyaklar için değil, herkese tavsiye edilebilir. Zevk Verici: Eğer en azından ISDN veya Kablonet üzerinden web’de sörf yapıyorsanız, Netmeeting ile görüntülü telefonları kabul edilebilir bir görüntü ve ses kalitesinde işliyor. Analog modem bağlantılarında görüntüden feragat etmeniz gerekiyor. k 188 CHIP | ŞUBAT 2003 Bedava İnternet Telefonu GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM » HI-TECH » PRATİK » INTERNET sindiği tüm özelliklere sahip. Böylece yazılım örneğin konuşmaları kaydedebiliyor, bir tele-sekreteri simule edebiliyor, telefon rehberi kayıtlarını yönetebiliyor. Ama belirleyici bir kusur mükemmel program düşünü yıkıyor: Araç ağda bir tür telefon rehberi olan dizin sunucularının hiçbirinde aranamıyor. Dolayısıyla aramak istediğiniz kişinin IP adresine mecburen ihtiyacınız var. Statik olarak verilen IP’lerde bu durum bir sorun teşkil etmiyor.Ancak ADSL ve Kablonet sörfçüleri kitlesi dinamik olarak verilen IP’lerle yetinmek zounda. Bu internet’e her bir bağlanışınızda servis sağlayıcınızın size yeni bir adres ataması anlamına geliyor. Buna rağmen PC-Telephone’u kullanmak isteyenlerin bu yüzden kendini www.no-ip.com gibi Bütün gün PC başında oturanların aslında artık bir telefona ihtiyaçları yok. Yazılım çözümleri çok daha düşük ücretlere “gerçek” bir telefon konuşması kadar konfor vaat ediyor. Ahizesiz: PC’den PC’ye telefon için yazılım iVisit: www.ivisit.com URL’si altında aynı adlı program, ücretsiz indirilmeyi bekliyor. Eğer PC’niz aynı zamanda yerel bir ağ ve web ile bağlantılıysa, iVisit kurulumdan sonra hangi IP adreslerini kullanması gerektiğini soruyor; geriye kalan ayarları araç kendisi hallediyor. Araç maalesef mükemmel çalışmıyor. Preferences Audio altında elle tam dubleks modunu etkinleştirmeniz gerekiyor, ve Video/Format altında Webcam transferi için çözünürlüğü ve sıkıştırma yöntemini seçiyorsunuz. iVisit’te bir arama üç yoldan başlatılabiliyor: Aracın her başlayışta bağlandığı server’lar üzerinde öteki sörfçülerle chat ve telefon yapabileceğiniz farklı konuşma odaları bulunuyor. İkinci yol da buradan çıkıyor: Konuşma partnerleri bir Bookmark ile depolanabiliyor. Üçüncü olanak ise File/Connect IP altında mevcut, bu seçenekle IP adresini biliyorsanız, başka bir kullanıcıya doğrudan bir bağlantı oluşturabiliyorsunuz. Speak Freely: Bu program gerçi ağır ağır geliştiriliyor ve video desteği sağlamıyor, ama buna karşılık çok özel yeteneklere sahip: Program web telefonlarınızı şifrelendirebiliyor. Bu işlevi Options/ Connection altında bulacaksınız. Ne de olsa Speak Freely (www.speakfreely. org) on yıldır mevcut ve bu yüzden de grafik olarak yalnızca bir komut satırı ile rekabet edebilse de olgunlaşmış bir durumda. Kullanıcı bir konuşma partnerinin yerini en basit bir liste sunucusu üzerinden saptıyor; aynı şekilde bir IP adresine doğrudan bir bağlantı da mümkün. Kendiniz bulunmak istiyorsanız, doğal olarak önce Speak Freely’ye kendi kontak verilerinizi açıklamış olmak zorundasınız. Bunun için seçenek penceresini Phonebook/Edit Listing... altında bulacaksınız. Ucuz bir geçmişe sahip VoIP programının bir avantajı daha var: Speak Freely’nin bir Unix sürümü de mevcut; Windows ve Unix çeşitleri birbirine uyumlu. Speak Freely’yi bu ayki eCHIP’te (HeCHIP-Code Interfon) bulabilirsiniz. PC-Telephone: Telefon konuşmalarının internet üzerinden transferini sağlayan üçüncü programın adı PC-Telephone (www.pc-telephone.com) ve aslında bilgisayarla arama yapan kişinin gerek- Pencere Zengini: iVisit’in arayüzü kafa karıştırıyor. Yazılım kendine özel bir web browser bile sunuyor. GNOME MEETING »Linux için video telefonu Alternatif: Penguen tutkunları Gnome Meeting ile Linux altında web’de hesaplı telefon edebiliyor. “Gnome Meeting” projesi Linux için bir Netmeeting karşılığı geliştiriyor. Programın şu sıralar 0.94.1 sürümü mevcut. Bunun özel avantajı ise şu: Program Netmeeting ile aynı protokolü (H.323) kullandığı içindir ki, farklı işletim sistemi sahibi kullanıcılar birbirleriyle iletişim kurabiliyor. Öteki özellikler de Windows örneği karşı- sında kendini gösterebiliyor: Değişik ses ve görüntü codec’ler desteklendi- ği gibi, kullanılan internet port’ları- nın elle konfigürasyonu da destekleniyor. Bu bir firewall’un video telefonuna rağmen bilgisayarı hala efektif bir biçimde koruması gerektiğinde ideal bir durum teşkil ediyor. Programı indirmeyi www.gnomemeeting. org internet adresi altında baş- latabilirsiniz. Bu Linux programını ayrı ca bu ayki eCHIP’te (HeCHIP-Code Interfon) bulabilirsiniz. k Rakipler Netmeeting yegane VoIP çözümü değil. CHIP size Microsoft ürününün rakiplerini tüm güçlü ve zayıf yanlarıyla tanıtıyor. 190 CHIP | ŞUBAT 2003
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu