__P___C’___n___i___n___ ___Y___e___t___e___n___e___k___l___e___r___i___n___i___ ___A___r___tı___rı___n ___B___I___O___S’___u___n___u___z___u___ ___G_____n___c___e___l___l___e___y___i___n Yeni aldığınız donanımı bilgisayarınız tanımadıysa ya da yeni teknoloji ürünü donanım performans artışı sağlamadıysa sorumlusu yeterli desteği sunamayan BIOS’unuz olabilir. Anakart Modeli: Anakart üzerinde herhangi bir yerde yazılı olabilir. BIOS Güncellemesi GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET 53 CHIP | ŞUBAT 2003 göre farklılıklar gösterebilir. Örneğin piyasada bulunan en popüler BIOS türlerinden olan AWARD BIOS’a sahip olanlar AWDFLASH adlı yazılımı kullanabilirler. İstisna olarak sadece ASUS anakart kullananlar AWARD BIOS’a sahip olsalar da firma tarafından özelleştirilmiş AFLASH adlı başka bir yazılımı kullanmaları gerekecektir. Güncelleme için anakart marka ve modelini bilmeniz yeterli mi? Daha önce de belirttiğimiz gibi BIOS güncelleme işlemi, eğer kurallara uyulmazsa riskli bir işlemdir. Dolayısıyla BIOS güncelleme işlemine başlamadan önce, mutlaka tüm gerekli olan bilgileri edinin. Burada en önemli olan anakartınızın markası ve modelidir. Anakart modelini anakart plakası üzerinden öğrenebilirsiniz. Eğer burada bulamadıysanız ya da bilgisayarın kasasını açmak istemiyorsanız da anakartın markasını ve modelini öğrenmeniz mümkün olabilir. Bunun için PC'yi boot ettikten sonra RAM'in sayıldığı ekrandayken Pause tuşuna basarak ekrandakileri inceleyin. En altta göreceğiniz rakamlar ve harşer üreticilerin kendine has kimlik numaralarıdır. Bu numaralardan tek başınıza modeli bulmanız mümkün değildir. Bu yüzden www.biosworld. com/ctbios/ctbios.exe adresinden indirebileceğiniz CTBIOS adlı yazılımı kullanarak AWARD BIOS'a sahip anakartların markasını tespit edebilirsiniz. Modelini öğrenmek için ise her üreticinin sayfasında yer alan anakartın modelini nasıl bulacağınız ile ilgili yazılara göz atmanız gerekecektir. Bazı anakartlar ise bu işleme gerek kalmadan Marka ve modeli görüntüleyecektir. Bu durumda işiniz oldukça kolaylaşır.Ayrıca www.motherboards.org/moboidtools. html adresi yardımıyla da anakartınız marka ve modelini öğrenmeniz mümkün olacaktır. Award’larda Pause tuşuna basıp ekranı dondurabilmenize rağmen AMI BIOS’larda kodu ekranda, okuyuncaya kadar uzun süre tutmak için klavyenizin kablosunu söküp hata verdirmeniz gerekecektir. Gerekli yazılım ve güncellemeleri bulabileceğiniz internet adreslerine ise Anakart Web Rehberi kutusundan ulaşabilirsiniz. Ayrıca www.level.com.tr/downloads/?catID= 56 adresinden de güncel BIOS dosyalarına ulaşım için yardım alabilirsiniz. Markalara göre adım adım BIOS güncelleme işlemi Öncelikle sistemi boot edebilecek bir disket hazırlamanız gerekir. Bunun için önce Win9x veya Windows Me kullanıyorsanız, disket sürücünüze boş bir disket koyup, Başlat/Ayarlar/Denetim Masası/ Program Ekle-Kaldır/Başlangıç Disketi yolunu izleyerek bir açılış disketi oluşturun. Daha sonra PC'yi bu disketle açmanız gerektiği için BIOS Setup menüsü yardımıyla ADVANCED BIOS FEATURES menüsü altından boot önceliğini disket sürücüsüne atayın. Bu şekilde sistemi disketten boot edebilirsiniz. Buradan ayrıca önemli BIOS ayarlarınızı da bir kenara not etmeyi unutmayın. Son olarak anakartınızın modeline göre, en güncel olan BIOS dosyasını ve AWDFLASH yazılımını internetten indirip bu diskete kopyalayın ve bilgisayarınızı bu disket ile başlatın. Şimdi komut satırında awdşash.exe yazıp enter’a basın. Karşınıza gelecek olan ekranda “File Name to Program” bölümüne anakartınızın üreticisinin web sitesinden indirmiş olduğunuz yeni BIOS bilgilerini içeren .BIN uzantılı dosyanın ismini yazın. Bu işlemi yaptıktan sonra anakartınızın Flash tipi okunacak ve ekranda görülecektir. Bu aşamadan sonra mutlaka "Do You Want To Save BIOS? " sorusuna "Y" tuşuna basarak onay verin ve eski BIOS’unuzu yedeklemek için bir dizin ve dosya ismi girin. Bu işlemi yaptıktan sonra karşınıza “Now Backup System Bios to a file “ uyarı yazısı gelecektir. Son olarak “Are you sure to program?” sorusunu da “Y” tuşu ile yanıtlayıp BIOS güncellemesini başlatabilirsiniz. İşlem başarı ile tamamlandıktan sonra sistemi baştan başlatın ve BIOS Setup’a girip “LOAD SETUP DEFAULTS” seçeneğini uygulayın ve değiştirmek istediğiniz ayarları değiştirip, kaydedip çıkın. Açılış ekranında sağ üst köşede değişen BIOS sürümünü görürseniz BIOS‘unuz doğru bir şekilde güncellenmiş demektir. AMI BIOS kullananların ise sadece farklı olarak AMI Flash ASUS: http://www.asus.com.tw/ products/motherboard/bios.html GigaByte: http://www.gigabyte.com. tw/support/mbbios_index.htm Abit: http://www.abit-usa.com/ english/download/bios%20update/ main.htm MSI: http://www.msi.com.tw/ support/bios/main.htm Soyo: http://www.soyousa.com/ 686bios.html INTEL: http://support.intel.com/ support/motherboards/desktop/ IWILL: http://www.iwillusa.com/ support/ProductSupport.asp? SupportID=8 FIC: http://www.fic.com.tw/ techsupport/drivers/searchbios1.asp SpaceWalker (Shuttle): http://www.spacewalker.com/ english/download.htm Tyan: http://www.tyan.com/ support/html/bios_support.html ___Bİ___L___Gİ___ İ__?İ?__N __?{___A___n___a___k___a___r___t___ ___w___e___b___ ___r___e___h___b___e___r___i k En Büyük Yardımcınız: Anlaşılmaz BIOS kodlarından yola çıkarak size anakart marka ve modelini sunabiliyor. Post Ekranı: İlk ekranda yer alan kodların içinde aslında anakart bilgileriniz gizlidir. 54 BIOS Güncellemesi GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET CHIP | ŞUBAT 2003 yazılımını kullanmaları gerekir. Geriye kalan işlemler ise benzer adımlarla tamamlanacaktır. BIOS güncelleme hataları her zaman ölümcül değildir Her ne kadar dikkat ederseniz edin yanlış BIOS sürümü kullanma ya da güncelleme sırasında elektrik kesintisi gibi nedenlerden işlem yarım kalabilir. Bu durumda anakart iş göremez hale geleceğinden, bilgisayarı bir daha başlatmanız mümkün olmayacaktır. Yine de panik yapmadan aşağıdaki kurtarma yöntemlerini deneyebilirsiniz. Intel Flash ROM: BIOS kurtarma konusunda en şanslı olan kullanıcılar bu grupta yer alır. Çünkü INTEL FLASH ROM’un Boot Block adı verilen bölgesi yazma korumasına sahiptir. BIOS çipinde çok ufak bir yer kaplayan ,bilgisayarın açılabilmesi için bir takım algoritmalara sahip olan bu sistemciğin güncellenmesi gerekmediği için sistemin hata durumunda bile boot etmesi mümkün olabilir. BIOS Güncelleme esnasında elektrikler kesilse bile BIOS’unuzun Boot Block bölümü hasar görmediğinden, bilgisayarınız yine açılacaktır ve güncelleme işlemini tekrardan yapılacaktır. Intel marka anakartlarda herhangi bir sorunla karşılaştığınızda şu işlemleri uygulayabilirsiniz: Önce INTEL anakartların üzerindeki “şash recovery” olarak tanımlanan jumper’ı bulun ve kurtarma (recovery) pozisyonuna getirin. Daha önce , INTEL anakartlar için hazırladığınız disket ile sistemi açın. Görüntü alamasanız da işlemleri bip sesleriyle takip edebilirsiniz. İlk bip sesini duyduğunuzda disket sürücünüzün ışığı yanıyorsa işlem başlamıştır demektir. Floppy ışığı söndüğünde ise işlem bitmiştir. Artık sistemi kapatıp jumper’ı eski konumuna aldıktan sonra sisteminizi baştan açıp güncelleme işlemini tekrarlayabilirsiniz. Award BIOS: Bu yöntem AWARD BIOS kullanan bir çok anakart kullanıcıları için geçerli olacaktır. BIOS güncellemesi sırasında, elektrik kesilmesi gibi bir sorun oluşup da bilgisayarınız açılmaz bir hale geldiyse hemen başka bir PC yardımıyla bir sistem disketi oluşturun. Anakartınızın üreticisinin web sayfasından kendi anakartınız için olan yeni BIOS dosyasını ve AWDFLASH yazılımını indirin. AWDFLASH yazılımını, BIOS dosyasını ve ek olarak sisteminizdeki autoexec.bat dosyasını da diskete kopyalayın. Disket sürücü içindeki autoexec. bat dosyasına sağ tuşla tıklayıp düzenleyin ve içerisindeki tüm satırları silip aşağıdaki satırı ekleyin ve kaydedin: A:\AWDFLASH dosya_adı.bin /SN /PY _ /CP /CD /CC Bu disket ile sistemi açın. Ekrana görüntü gelmeyecektir. Bip sesiyle beraber disket sürücü ışığı yanarsa işlem başlamış demektir. Ortalama 1,5, 2 dakika arası sürecek bir işlemden sonra, disket sürücünün ışığı sönecektir. AMI BIOS: AMI BIOS’lar için genelde ortak bir kurtarma yöntemi var. Bunun için önce anakartınızın üreticisinin adresinden yeni BIOS dosyasını çekin. Bu dosyanın ismi ne olursa olsun AMIBOOT. ROM olarak değiştirin ve bunu boş bir diskete kopyalayın. Diskete sistem dosyalarını transfer etmeyin. Sadece AMIBOOT.ROM dosyası olması yeterlidir. Daha sonra sisteme bu disketi koyduktan sonra, CTRL ve HOME tuşlarını basılı tutarak sistemi açın. Disket Sürücünün ışığı yandıktan sonra elinizi bu tuşlardan çekin. BIOS güncelleme işlemi yaklaşık 35-40 saniye içinde bitecek ve işlem bittiğinde birkaç bip sesi çıkacaktır. _ Mahmut Karslıoğlu, mkars@chip.com.tr ___T__??__M___ ___B___I___O___S’___L___A___R___ ___A___Y___N___I___ ___D___E/İ___L __?{___F___a___r___k___lı___ ___B___I___O___S___ ___g_____n___c___e___l___l___e___m___e___ ___y_____n___t___e___m___l___e___r___i ?____ASUS: Her anakart firması BIOS güncellemesi için yazının içinde belirttiğimiz standart yöntemleri kullanmaz. Örne ğin ASUS anakartlarının BIOS’larını güncellemek için firmanın sitesinden anakarta göre özelleştirilmiş bir programlama yazılımı olan AFLASH.exe’yi çekmeniz gerekir. ?____INTEL: Intel anakartlarda ise durum çok daha farklıdır. Bu anakartlar genelde markalı PC’lerde kullanılan bir BIOS markası olan Phoenix BIOS kullanır ve Phoenix BIOS, anakartınızın markasını belirleyebileceğiniz kod numaraları da sunmaz. Eğer INTEL marka anakarta sahipseniz, açılışta CTRL-ALT-ESC tuş kombinasyonunu kullanarak kartınızın markası nı öğrenebilirsiniz. Güncelleme işlemi için yine önce sistemi boot edebilecek bir disket hazırlamamız gerekir. Daha sonra Intel’in web sitesinden BIOS dosyasını sabit diske indirip çalıştırın. Karşınıza gelecek olan iki dosyadan “Bios. exe” dosyasını da çalıştırın ve açılan dosyaları diskete kopyalayın. Bu disket ile boot ettikten sonra Intel’in güncelleme için hazırladığı oldukça farklı olan menü ekranı karşınıza gelecektir. Burada enter tuşuna basın ve “Update Flash Memory From a File” seçeneğini seçin. Ardından da “Update System BIOS” seçeneğini seçip yeni BIOS dosyanı zın ismini girin. İşletim bittiğinde bilgisayarı baştan başlatın. ?_______ Live Update: Günümüzde Asus, GigaByte ve MSI, bazı anakart modelleri için, canlı BIOS güncelleme anlamına gelen Live Update adı altında bir özellik de sunuyorlar. Bu özel programcıklar sayesinde anakartınızın BIOS’unu fazla uğ- raşmadan ve teknik bir bilgiye sahip olmadan da güncellemeniz mümkün oluyor. Burada anakartın modeli otomatik olarak algılanıp internetten uygun yeni BIOS dosyasını çekilip, güncellemeyi yapı lıyor. Yazılımların Win9x /NT40/Win- ME ve Windows 2000 altında çalışabiliyor olması da kullanıcılara ayrıca kolaylı k sağlıyor. Lıve Update: Teknik bilgiye ihtiyaç olmadan BIOS güncellemeye yardımcı oluyor. Flash Yazılımı: Bu satırda BIOS ismini yazmanız yeterli. 58