12 CHIP | OCAK 2004 güncel _ Yaklaşık on yıl önce Amerika’da USENET kullanıcısı birisi, istenmeyen e-posta ve bro- şür gibi gönderileri SPAM ismi ile tanımlayan bir makale yayınladığında bu terim büyük bir kabul gördü. Çünkü SPAM, Amerika’da pek çok TV ve radyo kanalında programları n arasında reklamları çıkan, sokaklarda, spor karşılaşmalarında reklam panoları nda adı görülen, dergilerin ve gazetelerin içinde el ilanları yer alan bir konserve et markasıydı. Binaların posta kutularına bırakı lan broşürler, dünyadan habersiz yaşayan insanların bile SPAM marka konserve et ürünlerinin sürü reklamlarından haberdar olmasını sağlıyordu. Böylece Amerikalılar, internetteki istenmeyen ve bir kaynaktan milyonlarca kişiye aynı anda gönderilen sürü postalarına “SPAM” ismini verdiler. An- “Sürü”cüler yaka paça hapse ABD Başkanı Bush “Spam” yasasını imzaladı Uzaya giden Amerikalılar ufacık e-postalar karşısında yenilgiyi kabul ettiler. Sürü (spam) e-postalara çare bulamayan Amerika ağır cezalar getiriyor. George W. Bush 13 CHIP | OCAK 2004 GÜNCEL » KAPAK » DONANIM » YAZILIM» HI-TECH » PRATİK » INTERNET lamsızca harcamalarına yol açıyor. İşgücünden, yaratı mdan, üretimden çalınan bu miktarın dünyaya toplam maliyeti milyarlarca doları buluyor ve bu rakam giderek artıyor. Geçtiğimiz yıllarda, toplam e-posta sayısının onda biri, üçte biri gibi oranları yavaş yavaş yakalayan sürü postaların bugün dünya e-posta trafiğinin yarısını oluşturması, tehlikenin boyutu hakkında artık herkese fikir verecek düzeye gelmiş görünüyor. Birkaç sene içinde bu oranı n yüzde doksanlara ulaşması, e-posta kutunuza gelen her on iletiden dokuzunun sizi ilgilendirmeyen, ama vaktinizi alacak ve muhtemelen size gönderilmiş önemli bir iletiyi zamanında görmenizi engelleyebilecek, rahatsız edici sürü e-postalar olaca- ğı anlamını taşıyacak. Elektronik postalarını birkaç gün boyunca kontrol edemeyen birinin posta kutusunun limitini doldurup, gelen elektronik postaları n geri dönmesine neden olan sürü e-postaların zararını toplam postalara oranıyla da açıklamak eksik kalıyor. Zira bugün günde beş e-posta alan bir kullanıcı için, gelen iletilerin yarısının spam olması iki üç istenmeyen posta demekse de, birkaç sene sonra sürü postaların oranının yüzde doksanlara ulaşması durumunda, söz konusu kullanıcının e-posta trafiğinin de artmış olacağını, günde yirmiotuz posta alabileceğini ve istenmeyen sürü postaları n bu durumda yirmili rakamlarla ifade edilece- ğini hatırlatmak lazım. Yani, oranlarda görüldüğü kadar basit olmayan, her kullanıcı için onlarca kata varabilen bir artış, daha doğru bir ifadeyle, bir istila söz konusu olacak. Sürü e-postaları engellemek içinse kesin bir teknoloji yok ortada. Hiçbir çözüm veya program yeterli sonuç veremiyor ve sürü e-posta göndericileri devamlı değiştirdikleri adresleri ve pek çok hinlikle engelleyici önlemleri aşmayı başarabiliyorlar. Bu noktada kullanıcıların bilinçsizliği de, sürü e-posta göndericilerinin ekmeğine yağ sürüyor. “Cep telefonu firmaları yeni bir promosyona başladı, bu epostayı on kişiye gönderip, bize de cc’lerseniz ödül olarak bir cep telefonu kazanacaksınız.” gibi elektronik postaları kutularında gören saf kullanıcılar, hemen en sevdikleri on arkadaşına postayı gönderiyor ve cep telefonunu hak ettiklerini ispatlamak için de aynı e-postayı, mesajda belirtilen kaynak eposta adresine de yolluyorlar. Böylece sürü göndericileri aktif olarak kullanılan, potansiyel müşterilere ait on e-posta adresini daha ele geçiriyorlar. Yani, elektronik posta adresinizi ne kadar bilinçli kullansanı z ve web sitelerine bırakmaktan veya bilgi formalarına yazmaktan kaçınsanız da bir arkadaşın saşığı veya bilgisayarını yeterince korumaması nedeniyle bulaşan virüsün adres kutusundaki posta adreslerini çalması, e-posta adresinizi sürü e-posta göndericilerinin eline geçirebiliyor. Sadece bu elektronik posta adreslerini toplayarak para kazanan insanlar olduğu da düşünülürse sürü posta göndericilerinden kaçmanın kolay olmadığı anlaşı- labilir. Teknoloji konuya çare bulamayınca, devreye yasaları n girmesi bekleniyordu ve beklenen de Aralık ayı içinde oldu. ABD hukukçularının bir süredir üzerinde çalıştığı Anti-Spam yasası kabul edildi ve baş- kan tarafından da imzalandı. Amerika’da “Can- Spam Act” olarak adlandırılan yasa, sürü posta gönderenlerin kullanıcı adreslerini gönderi metninde açıklamalarını şart koşuyor ve bu tür reklam amaçlı gönderilerin önceden kullanıcıların izinleri alınarak yapılmasını gerektiriyor. Sahte posta adresi verilmesi, gönderen kimliğinin kapalı tutulması, tek mesajın çok kereler gönderilmesi gibi durumları suç olarak niteleyen yasa bu eylemlere değişik cezalar öngörüyor. Cezalarsa 5 yıla kadar hapis veya 6 milyon dolara kadar varan para cezalarını içeriyor. Ancak yine ABD yetkilileri vatandaşlarına ülke dışından gönderilen sürü e-postalar için bir yaptı- rım uygulayamayacaklarını, yasa yüzünden ABD hukukunun ulaşamadığı “muz cumhuriyetleri”nde reklam yapmak isteyenlere uygun fiyatla hizmet verecek sürü posta göndericilerinin oluşacağından endişe ediyor ve tüm ülkelerin benzer bir yasa çı- karmalarının gerekli olduğunu vurguluyorlar. Yine de, ciddi bir ilk adım olması nedeniyle, artık posta kutularında anlamsız reklam, ilan, pornografik site tanıtımları görmekten bıkan dünya için hala umut olduğu anlaşılıyor. _ Cem fiancı, cemsanci@chip.com.tr Sürü posta gönderen yandı! Yaka paça: Sürü posta göndericileri tutuklanacak ve 5 yıl hapisle yargılanacak. Para cezası da var. Reklam verenin kaderi: ABD’nin en fazla reklam verenlerinden SPAM konserveleri ilham kaynağı oldu.