CHIP Online - Arşiv: Şubat 2004 DOWNLOAD İnternet ve Hukuk

Bilişim hukuku Bilgi, günümüzün en önemli sermayesi olmakla beraber aynı zamanda hayatımızın da su, ekmek gibi temel gereksinimlerinden biri haline geldi. Yakın gelecekte, toplumlar ve uluslar; askeri güç, sayısal çoğunluk ya da ekonomik güçleriyle değil, bilgi ve bilgiye ulaşmadaki teknolojik üstünlükleriyle dünya klasmanında yerlerini alacaklar. Kuşkusuz, bilgiye kolayca erişilebilmesi ve bilginin işlenmesi, bilgiyi kullanan ve bilgi üreten birçok toplum ve ulus için hayati derecede önem taşımaktadır. nu doğurmuştur. Çünkü, bilişim teknolojilerinin ve internetin yayılması, yeni bir çok uyuşmazlık türü çıkmasına, aynı zamanda yeni birçok suç türü ortaya çıkmasına sebep olmuştur. İnternetin bize şaşırtıcı gelen, klasik kavramlardan ayrılan en büyük özelliklerinden biri, uluslararası karakterde, diğeri de interaktif nitelikte olmasıdır. İnsan ilişkilerinin olduğu her yerde hukuk varsa, internet ortamındaki ilişkiler için de hukuk var demektir. İnternetin, bu yeni yaşam biçimini yaratması, hukuk alanında da bir takım sorunları gündeme getirmektedir. Yapısı itibarıyla internet, birbirine ağ vasıtasıyla bağlanmış milyonlarca bağımsız bilgisayardan oluşmaktadır. Bir an için, “interneti kim yönetiyor?” ya da “internetin sahibi kim?” gibi birtakım sorular akla gelebilir. Ama çok net bir ifadeyle, internetin bir sahibi ya da yöneteni olmadığını söylemek müm- İnternet: Uluslararası ve interaktif bir kavram Artık hayatlarımızın vazgeçilmez bir parçası olan internet, insanlar arası ilişkilerden özgürlüklere kadar birçok kavrama farklı bir ışık altında bakmamızı zorunlu kılıyor.İnternetin hukuki boyutu hakkında bilmek istedikleriniz bu yazıda. İnternet ve hukuk Bilgi gereksinmesini ve bilgi paylaşımını en çabuk ve en ekonomik düzlemde karşılaması bakımından, internet önemli bir yer tutuyor. Matbaanın icadı sanayi devrimine ne derecede öncü olduysa, internet de bilgi devrimine o denli öncülük etmekte. İnternet, insanların asırlar boyu alışık olduğu, klasik sayılabilecek eğitim, ticaret, finans, eğlence ve alışveriş gibi birçok kavrama yeni bir boyut getirmiştir. Getirdiği yeni boyut, yalnızca işleyişi değiştirmekle kalmamış, hukuk alanında da bir çok düzenleme yapılma zorunluluğu- CHIP | ŞUBAT 2004 CHIP | ŞUBAT 2004 241 kün. Gerçekten de internetin sahibi ya da yöneteni yoktur. İnterneti yöneten, birbirine bağlı milyonlarca bilgisayardır. İnternetin uluslararası karakteri, merkezi bir yönetimin varlığını hem teknik olarak, hem de uluslararası kültürel, sosyal ve politik farklılıklar açısından imkansız kılmaktadır. İnterneti geliştiren ve ilerleten de yine bu milyonlarca bilgisayar kullanıcılarıdır. İnteraktif olma özelliğinin neticesi, internet sistemi her geçen gün teknolojik olarak da bu kullanıcıların katkısıyla büyümektedir. İnternetin diğer bir boyutu da, internete girmek için kimseden izin ya da belge alınmasının gerekli olmamasıdır. Basit bir yatırımla, basit bir başvuruyla girmek isteyen herkesi kabul edebilecek bir yapıdadır. Bazı ülkelerde, internete girmek izne bağlı kılınmıştır veya girilecek siteler önceden belirlenmiştir, başka bir yere girme imkanı yoktur. Genel olarak yapısını incelediğimiz internet, akla ilk olarak “iletişim özgürlüğü” kavramını getirir. İletişim özgürlüğü terimi; radyo, televizyon, basın gibi tüm kitle iletişim araçlarını kapsayan bir özgürlüktür. Çoğu demokratik ülkede anayasal olarak da güvence altına alınmış, hatta uluslararası belgelerde dahi her fırsatta önemi dile getirilen bir kavramdır. Bu özgürlüğün temelinde düşünce ve ifade özgürlüğü yatmaktadır. İnternette özgür olmak da, düşünce ve ifade özgürlüğü, geniş bir deyimle iletişim özgürlüğü alanındadır. Bu özgürlük yalnızca düşüncelerin ve ifadelerin aktarılması ile sınırlı değildir. Modern dünyada sosyal yaşamın zorunlu ve asli bir gereği olan haber ve düşüncelerin, gerek ulusal, gerekse evrensel ölçekte alınması, okunması ve izlenmesi hakkı da internet özgürlüğü kapsamındadır. Teknolojideki bu gelişmeler ve değişimler, sanal ortamın özgürlükler konusunda rahat olması, yaşamı kolaylaştırdığı ölçüde, pek çok olumsuzluğu da beraberinde taşımaktadır. İnsanların özel yaşamları, kurumların özel bilgileri ihlal edilebilmektedir. İnternet korsanları, şirketlerin, bankaların, kamu kurumlarının sitelerine girerek büyük zararlar verebilmekte, bilgisayar ortamındaki bilgileri çalabilmekte ya da değiştirebilmektedir. Terör örgütle- Teknoloji olumsuzlukları da beraberinde getiriyor ri, faaliyetlerini internet teknolojisini kullanarak sürdürmekte, uluslararası şebekeler kara para aklamaktadır. Elektronik ticarette, ister B2C olsun, isterse B2B olsun, klasik imza ve kağıt kavramının ortadan kalkması birçok hukuk sorununu da beraberinde getirmiştir. Örnek olarak, sözleşmenin gereği gibi yerine getirilmemesi veya imza olmadığı için sözleşmenin yok sayılması, tüketici haklarının ihlal edilmesi, devletin vergi kaybına uğraması, etik ve yasal olmayan reklam yayınlarının yapılması, e-posta ya da site yoluyla yalan haber yapılması, haksız rekabet ortamı yaratılması, alan adının haksız tescili gibi çokça çeşitlendirebilecek hukuk ihlalleri ortaya çıkmıştır. Hukuk, hepsine şimdilik bir çözüm üretememektedir ama birçoğuna ciddi ve kalıcı çözümler bulunabilmiştir. Sayılan sorunlar asla aşılamayacak sorunlar değillerdir. İnternetin uluslararası karakterli olması, düzenlemelerin de uluslararası olmasını bir ölçüde zorunlu kılmaktadır. Avrupa Birliği, çıkardığı birçok direktişe, üyesi ve aday üye olan ülkelere kanun düzenlenmesi konusunda yol göstermektedir. Yine G-8 ve OECD gibi uluslararası birlikler de üyesi olan ülkelere çerçeve kanun metinleri hazırlamaları konusunda rota çizmektedir. Ancak, ülkelerin bu konuda ağır kaldığını ve bekle-gör politikası uyguladığını söyleyebiliriz. Düzenlemelerini şu an için tam olarak oturtmuş tek ülke ABD gözükmektedir. Bilişim teknolojilerinin ve internetin anavatanı olması, ABD’ye sorunları daha önceden yaşama ve çözme deneyimi kazandırmış, bu sebeple ABD bilişim teknolojileri ve internet konusundaki yasal düzenlemelerini erken halletmiştir. Ancak, 11 Eylül terör saldırıları, internete tanınan özgürlük ortamının tekrar gözden geçirilmesine yol açmış ve birtakım sınırlamalar da getirilmiştir. Türkiye’ye gelince, ülkemiz bu konuda düzenlemeler yapması bakımından ön sıralardadır. Yeni suç tipleri ve hak ihlallerine karşı hukuki koruma, biraz eksiklikler olsa da, çok da kötü durumda değildir. Düzenlemeler yapılırken dikkat edilmesi gereken husus, internete ilişkin yapılacak düzenlemelerin minimum seviyede ve hareket serbestisinin olabildiğince geniş tutulması gerektiğidir. İnternetin doğası gereği, üzerinde sert müdahalelerin olması tasvip edilemez. İnternet özgür bir ortam olduğundan, ancak kişi hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla bazı hak ve özgürlükler sınırlanabilir. Bilişim teknolojileri, internet ve hukuk arasındaki ilişkiyi kısa bir girişle değerlendirmeye çalıştım. Bundan böyle her ay hukukla ilgili bilgi yazılarını ve güncel hukuk konularını burada bulabilirsiniz. _ Ülkelerin internetle ilgili yasal düzenlemeleri BİLİŞİM HUKUKU UZMANIMIZ Avukat M. Gökhan Ahi her ay bilişim hukuku konusundaki gelişmeleri sizlere aktarıyor ve somut problemlerinize pratik çözümler getiriyor. Yazılarına yön verecek olan soru ve düşüncelerinizi hukuk@chip.com.tr adresine gönderebilirsiniz. Soru: Normalde ayda en fazla 60 milyon TL gelen telefon faturam, sanırım spam, cookie, eklenti vb. sebeplerden dolayı 661 milyon geldi ve çıldırmak üzereyim. Bu faturayı ödemek zorunda mıyım? Sonuçta bizler zengin sayı- labilecek insanlar değiliz. Hukuksal olarak ne yapabilirim ve ne yapmalı- yım? Sizlerden bu konu hakkında yardı m bekliyorum. Özgür Kaya Cevap: Öncelikle söylemem gerekir ki, bu faturayı ödemek zorundasınız ve hukuksal olarak yapacak pek bir şey yok. Spam veya cookie, telefon faturası nı kendi başlarına şişirmezler. Bazı sitelerde yer alan ve spam e-postalarla duyurulan hizmetlerin alınması için sizden küçük bir anahtar program yüklemeniz istenmektedir. Siz de bu anahtar programın yüklenmesi tuzağına düşerseniz, “dialer” adı verilen ve uluslararası arama yapan küçük bir çevirmeli ağ bağlantısı programının yüklenmesi sağlanır. Kullanıcı ekranda çıkan veİngilizce olan “sözleşmeyi okudum ve kabul ediyorum” düğmesini işaretledi ği gibi, normal dial-up bağlantınız kesilir ve küçük program size fark ettirmeden uluslararası dial-up bağlantı sağlar. Bu tuzağa düşmemenin iki yolu vardır: Birincisi ne işe yaradığını bilmedi ğiniz programları bilgisayarınıza yüklememek, ikincisi telefonunuzu uluslararası görüşmeye kapattırmak. MERAK EDİLENLER ___V___E___ ___Dİ/___E___R___L___E___Rİ___.___.___. 3CD yazma programları: En yeni CD yazma yazılımları testte 3Ses temizleme araçları: Mükemmel ses kaydı için 3Ücretsiz PDF: Kendi PDF dosyalarınızı yaratın ___G___E___L___E___C___E___K___ ___S___A___Y___I___D___A___.___.___.___ Mart 2004 CHIP | ŞUBAT 2004 242

Arşiv Listesi