Bilişim hukuku Teknolojinin ve internetin gelişmesiyle, yazı, resim, grafik, tasarım, müzik ve film gibi “eser”ler internet yoluyla hem daha geniş kitleye ulaştırılmaya başlanmış, hem de bu ulaştırma kolay ve hızlı hale gelmiştir. Yaratıcı fikirlerin ürünü olan bu eserlere erişimin ve çoğaltmanın kolay olması, telif haklarının aynı oranda kolayca ihlal edilmesi sonucunu doğurmaktadır. Yaratıcı fikrin ve emeğin ürünü olan bu eserlerin sahiplerinin korunması için hukuki anlamda düzenlemeler yapılmış, fikri hakların ihlal edilmemesi ve hakkı ihlal edilenlerin zararlarının karşılanması için yaptırımlar ortaya konulmuştur. Ülkemizde fikri hakların korunması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Kanunlar eser sahiplerinden yana geliştirmenin yapılabilmesi hakkıdır. Çoğaltma hakkı denince, eserin kopyalarından dilediği kadar oluşturabilme ve bu kopyalardan dilediği şekilde yararlanma hakkı akla gelmelidir. Doğal olarak, eser sahibi eserini veya kopyalarını satma, kiralama, ödünç verme ve dağıtma gibi faaliyetler içeren yayma hakkına da sahip olacaktır. Ayrıca, eser sahibi eserini dijital ya da analog yolla, TV, radyo, internet ve benzeri araçlarla kamuya iletme hakkına da sahiptir. Eser sahibi bu haklarını, birkaç kişiyle paylaşabileceği gibi, bu haklarını başkalarına da devredebilecektir. Eser sahibinin, eser üzerindeki mali hakları dışında ayrıca manevi hakları da mevcuttur. Bu haklar: Bir eserin kamuya sunulmasının yerini ve zamanını tayin etme, eserde adını belirtme ya da belirtmeme, eserde değişiklik yapılmasını yasaklamadır. Mali hakların aksine, manevi hak- Her şeyin kolayca kopyalanabildiği ve internet üzerinden milyonlarca kişiye dağıtılabildiği günümüzde, kanunların eser sahiplerine ne gibi haklar tanıdığını bu yazımızda bulacaksınız. İnternet ve fikri haklar (1) ile sağlanmaktadır. Kanun, fikri ürünleri genel anlamda “eser” olarak kabul etmektedir. Fikri bir ürünün eser sayılabilmesi için, sahibinin hususiyetini taşıması, fikir ve sanat ürünü olması gerekir. Bu anlamda, filmler, müzikler, heykeller, romanlar, resimler, fotoğraşar eser sayılmaktadır. İnternet siteleri, veritabanları, grafikler, çizimler, bilgisayar programları, ses (örneğin MP3 dosyaları) ve video dosyaları, animasyonlar da sahibinin hususiyetini taşıması ve fikri bir çaba sonucu meydana getirilmesi kaydıyla “eser” sayılarak fikri haklara konu olabilmektedir. Kanun, bir şeyi meydana getiren eser sahibine birçok hak tanımıştır. Eser sahibi, kendisine maddi menfaat sağlaması açısından eser veya eserlerini işleme, çoğaltma, yayma ve iletme hakları gibi mali haklara sahiptir. İşleme hakkından kasıt, eser üzerinde istenen değişikliğin ya da CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 455 ların kullanılması başka bir kişiye devredilemez. İnternet ortamında işleme, çoğaltma, yayma ve iletme faaliyetleri, veri transferinin çok kolay yapılabilmesi, Kazaa, Napster gibi programların bu konuda elverişli araçlar sağlaması sebebiyle çok yaygın hale gelmiştir. Sahibinin izni olmadan resimler, yazılar, animasyonlar, tasarımlar, web sayfaları kopya edilerek kullanılmakta ve değiştirilmekte, büyük prodüksiyonlarla meydana getirilmiş müzik ve film yapımları herhangi bir bedel ödenmeden izlenebilmekte, yazılımların ve programların şifresi kırılmış kopyaları binlerce siteden yüklenebilmektedir. İşin daha da vahim tarafı, tüm bu eserler ticarete konu yapılarak korsanlara haksız kazançlar sağlamaktadır. Kanunların ihlaline karşı sıkı bir mücadele yürütülüyor Kuşkusuz, bu ihlallerin önlenebilmesi için dünyada ve Türkiye’de sıkı mücadeleler yapılmaktadır. Nitekim, ünlü müzik şirketleri, Napster ve benzeri programlara savaş açmış, BSA gibi uluslararası organizasyonlar yazılım korsanlarına göz açtırmamak için tüm güçlerini seferber etmişlerdir. Ülkemizde, sadece korsan yazılım ve müzik CD’si üretenlere ağır cezalar verilebiliyorken, son yapılan yasa değişikliğiyle artık program ve müzik CD’si satanlara da ağır cezalar verilebilmektedir. Bu mücadelede ne kadar başarılı oldukları tartışmalıdır. Çünkü, internetin sınır ve mesafe tanımayan karakteri, fikri hakların yeterince korunabilmesine olanak tanımamıştır. Örneğin, bir müzik albümü daha piyasaya sürülmeden MP3 uzantılı dosyaları bir gece içinde binlerce kişi tarafından indirilebilmektedir. Bu durumun teknik olarak engellenmesi de pek mümkün gözükmemektedir. Her ne kadar, üreticiler kopyalanamayan CD’ler ve DVD’ler üzerinde çalışsa da, bu durum korsanlar için fazlaca bir engel oluşturmamaktadır. Başka bir örneği, yazılımlar için verebiliriz. Kişilerin veya ekiplerin geceli gündüzlü çalışarak ortaya çıkardığı yazılımlar, hiçbir emek sarf etmeden haksız kazanç elde eden birileri tarafından kolaylıkla çoğaltılıp satılabilmektedir. Bu gibi hak ihlallerini engellemek için, eser sahibine hukuki başvuru yolları tanınmıştır. Eser sahipleri, ihlali önleyebileceği gibi, haksız olarak çoğaltılan eserlerini toplatabilir, ihlalcinin hapis cezasına çarptırılmasını isteyebilir, ihlalciden maddi ve manevi zararlarını talep edebilir. Bir sonraki sayıda, web sitesi, MP3, film, tasarım, veritabanı gibi eserlerin hukuki nitelikleriyle, bunların hukuki olarak nasıl korunabileceği ve neler yapılabileceğini ayrıntılı olarak ele alacağız. KAYNAK: İnternet ve Hukuk, Ali Osman Özdilek, Papatya Yayınları, 2002). _ BİLİfiİM HUKUKU DANIfiMANIMIZ Avukat M. Gökhan Ahi her ay bilişim hukuku konusundaki gelişmeleri sizlere aktarıyor ve somut problemlerinize pratik çözümler getiriyor. Yazılarına yön verecek olan soru ve düşüncelerinizi hukuk@chip.com.tr adresine gönderebilirsiniz. Soru: Ben güzellikle ilgili bir site açaca- ğım. Fakat içerik, daha çok gazetelerde yayınlanmış güzellikle ilgili olan yazı, yazı dizisi ve resimlerinden oluşmaktadır. Acaba, bu yazı ve resimleri yayınlamam için gazetelere ya da gazetenin yazarlarına telif ücreti ödemek zorunda mıyım? Ahmet Köse Cevap: Gazetelerdeki resimleri ve yazıları, iktibas hakkı saklı tutulmamışsa, kaynak belirtmek suretiyle kendi sitenizde yayınlayabilirsiniz. Bu siteyi ticari amaç güderek kurarsanız, resimlerin ve yazıların tamamı nı yayınlamak için telif ücretlerini ödemek zorundasınız. Ancak, ticari amaç olsa bile yazıların küçük bir kısmını veya özetini kaynak belirterek yayınlamanıza hiçbir engel yok. Soru: Ateşli silahlarla ilgili bir site yapmak istiyorum, hukuki açıdan bu tür bir yayın yapmanın sakıncası var mıdır? Site bir silah katalogu tarzındadır ve bilgiler silah üreticilerinin orijinal sitelerinden alınarak derlenmiştir. Herhangi bir izin almak gerekir mi? Esat Oktay Cevap: Bir site açmak için kimseden izin almak gerekmez. Ancak, silahla ilgili bir sitede, silahlanmayı özendirici ifadelerden kaçınmak ve silahın tehlikeleri konusunda uyarılar yapmak gibi sosyal sorumluluk içinde olmanız gerekir. Ayrıca, ilgili firmalardan silah resimleri yayınlanması için izin alınması gerekir. Soru: Bağlantı (link) vereceğim sitelere, buna dair bilgi vermem ve/veya kendilerinden izin almam gerekir mi? Alin Canel Cevap: Bir siteye bağlantı vermek için izin almaya gerek olup olmadığı tartışmalıdır. Ancak, bazı hususlara dikkat etmek gerekir. Bağlantı verirken ilgili site hakkında yanıltıcı bilgi vermemek, bağlantıyla açı- lan sayfanın orijinal kendi penceresi içinde açılmasını sağlamak gerekir. Etik kuralları gereğince site sahibinden izin alınması iyi olur. Soru: Bir internet sitesinde (FTP adresinde) şu anda piyasada satılan birçok kitap ve dokümanın .pdf formatında yer aldığı- nı gördüm. Bu sitede yayınlanan kitapları kişisel bilgisayarımıza kaydetmek her hangi bir suç teşkil eder mi? Ömer fientürk Cevap: Kural olarak, elinde orijinal bir kaset, kitap, CD olan herkes bunların birer kopyasını üretme ve elinde bulundurma hakkına sahiptir. E-kitapları veya müzik dosyalarını bilgisayarınıza indirmenize engel bir durum olmasa da, bunları payla- şıma açmanız veya arkadaşlarınıza göndermeniz suçtur. Soru: Bir yıl kadar önce Tüketici Mahkemesinde açtığım bir davayı kazandım. Olayı, kazandığım davanın sürecini, salt mahkeme dosyasındaki belgelere dayalı olarak, aşağılayıcı bir yorum katmadan internete koymak istiyorum. Bunun tüketiciye örnek durum oluş- turması gibi bir fikrim ve temennim var. Sorum, bunu yapmamda hukuka bir aykı- rılık olup olmadığı. Göktürk Üçoluk Cevap: Eğer karar kesinleşmişse, hiçbir ekleme ve yorumda bulunmadan internette yayınlayabilirsiniz. Nitekim, kesinleşmiş mahkeme kararları kamuya mal olmuş sayı lır. Soru: IP numarasını ve e-posta adresini öğrenmiş olduğum bir şahıs var ve sürekli olarak rahatsız edici, seviyesiz e-postalar ile rahatsızlık veriyor. Bu kişinin kim oldu- ğunu öğrenebilir miyim ve bu kişiye karşı ne yapabilirim? Necmi Döşer Cevap: Bulunduğunuz yerin Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikayet dilekçesi verip, IP numarası verilmiş kişinin kimliğinin tespiti ve kişinin tespiti halinde Türk Ceza Kanunu’nun 547. maddesinden ceza verilmesini talep edebilirsiniz. E-postaların içeriğinde hakaret, tehdit gibi ifadeler varsa, bu fiillerin ayrıca cezalandırılmasını da isteyebilirsiniz. MERAK EDİLENLER 100 sayıda CHIP 100 sayıda CHIP Türkiye’nin en istikrarlı bilgisayar dergisi CHIP’in 8 yılı aşan yayın hayatında tam 100 sayı bayilerdeki yerini aldı. Yanlışları, doğruları ve ilginçlikleriyle en özel sayılarımızı isterseniz bu sayfalarda tekrar hatırlayalım. 1996’nın fiubat ayında başlayan yayın serüvenimiz, bir anlamda hayatın kendisinin bir yansıması ydı bizim için. Zorlu bir doğumdan sonra ayakları üstünde durmayı yavaş yavaş öğrenen dergimiz tam 1,5 yıl sonra, azimli bir gelişim sonucunda kendi alanında bir numara olmayı başardı. Bu tarihten itibaren yayın çizgisinden asla ödün vermeden, okurlarının da desteğiyle kendini sürekli olarak geliştiren CHIP, hep ilklerin dergisi olarak kendi sektörünün sınırlarını zorladı ve Türkiye’de benzersiz sayılabilecek bir başarı hikayesine imzası nı attı. Geniş kitleleri, sadece bilgisayar kullanımını öğretmek ve teknolojik gelişmeleri en hızlı ve etkili şekilde aktarmakla kısıtlı kalmadan, “Bilgisayar & İletişim Kültürü” sloganını benimseyerek bilgisayar dünyasıyla tanıştıran CHIP, her kesimden kullanıcının en önemli başvuru kaynağı oldu. Bugün CHIP, öncü rolünün bilincinde olarak Türkiye’de bilgisayar kültürünün gelişimine en önemli katkıyı sağlamaya devam ediyor. Profesyonel bir ekip tarafından, amatör bir ruhla her sayfası üzerinde titizlikle çalışılarak hazı rlanan CHIP, okurlarına her zaman en güncel ve en doğru bilgileri, en anlaşılır ve tarafsız şekilde sunmaya devam edecek. CHIP’i CHIP yapan okurları mıza buradan bir kez daha teşekkür ederek, 100 sayılık tarihimizde kısa bir zaman yolculuğuna çıkıyoruz… CHIP 2/96 Multimedia kapak konusu ve 200.000 TL’lik fiyatıyla 1996’nın soğuk bir fiubat ayında, “Bilgisayar Kültürü” sloganıyla okurlarıyla buluşan ilk CHIP’in, grafik arayüzü olmadan hazırlanan İnternet CD’si, interneti yeni yeni tanıyan Türk kullanı cıları için müthiş bir başvuru kaynağı olmuştu. CHIP3/96 İkinci sayımız hiç kuşkusuz en “sıra dışı” kapak konusuna sahipti: CAD (Bilgisayar destekli tasarım). Aynı sayıda ayrıca CHIP Club hizmete girdi. CHIP 9/96 Bu sayımızda ilk defa grafik arayüzü olan bir CD vermeye başladık. Bu sayıdan itibaren her sayıda en az bir CD verdik. Ayrıca dergiye ilk fiyat zammı bu sayıda yapıldı, CD’li yeni dergi fiyatı 300.000 TL’di. CHIP 12/96 İlk taşınma badiremizi bu sayıda atlatmıştık. Taşınma dolayısıyla kesilen BBS hattımız o zamanlar çok büyük ilgi görüyordu. CHIP 2/97 Birinci yaşını kutlayan CHIP, bu sayıda tüm okurlarına CHIP logolu bir mouse pad ve programlama eki hediye etmişti. 1 yıl sonra dergi fiyatı da 400.000 TL oluyordu. CHIP 8/97 Temmuz 1997’de aramızdan ayrılan ilk genel yayın yönetmenimiz Aylin Tahran ve sorumlu yazı işleri müdürümüz Tansel Tüzel’in yerine görevi devralan genç ekip, ilk sınavından başarıyla çıktı. Ağustos 1997 sayımız, bilgisayar dergileri arasında satış rakamlarında bir numaraya yükselen ilk sayı oldu. Ağustos 1997’de ayrıca web sitemiz www.chip.com.tr adresinde hizmete girdi. CHIP 2/98 CHIP 2 yaşında ve fiyatı 750.000 TL. Bu sayıda zamanın favori işletim sistemi NT 4.0’ı baştan sonra anlatan bir kursa başlamışız. CHIP 9/99 İçerik ve görsel tasarım olarak yenilenen CHIP, 330 sayfa ve 1.800.000 TL fiyatıyla ilk defa 2 CD’li olarak yayınlandı. CHIP 2/2000 314 sayfalık CHIP, 4. yaşını 2.450.000 TL’lik fiyatıyla kutladı. Bu seferki hediye 6 dilde konuşabilen multimedya sözlük CD’siydi. CHIP 2/2002 6. yaşımızı kutladık. Bu seferki yaş günü hediyemiz tam sürüm Windows XP eğitim CD’siydi. Ayrıca elektronik dergi yayıncılığı konsepti bu sayıda eCHIP’le başladı. CHIP 2/2003 7. yaşını kutlayan CHIP 218 sayfa içerikle ve 4.250.00 TL fiyatla okurlarının karşısındaydı. Herkes İçin Bilgisayar dergisinin ilk 26 sayısını eCHIP’te vermiştik. CHIP 5/2003 Mayıs ayı başında sevgili redaktörümüz Sevda Kılıç’ı kaybetmenin üzüntüsünü yaşadık. Kendisini bir kez daha saygıyla ve rahmetle anıyoruz. CHIP 12/98 45.000’lik bayi satışına ulaşan CHIP, diğer tüm sektörlerdeki dergileri de geçerek Türkiye’nin en çok satılan ve okunan aylık dergisi olmayı başardı. CHIP 11/2000 3 CD’li ilk CHIP sayısı. Bu ay ayrıca TR.NET’ten herkese bir aylık sınırsız internet bağlantısı hediye ettik. CHIP 2/99 CHIP 3 yaşında. Derginin fiyatı 7 haneli rakamlara ulaşmıştı: 1.200.000 TL. 254 sayfalık CHIP’in yaş günü hediyesi ise Office 97 Eğitim CD’siydi. CHIP 4/99 Bu sayımızın özelliği 55.000’in üzerindeki bayi satışıyla bugüne kadarki en yüksek satış rakamına ulaşmamızdı. Pentium III, AMD K6, Voodoo 3, TNT 2 ve CD yazıcı gibi şaş ürünleri bu sayıda karşılaştırmalı olarak test etmiştik. CHIP 2/2001 CHIP 5 yaşında, 2 CD’li, 290 sayfa ve 2.750.000 TL. Kapak konusu ise 28 sayfalık terfi ve montaj rehberiydi. CHIP 9/2000 Görsel tasarımı ve içeriği bir kez daha yenilenen CHIP, 426 sayfayla bu sayıya kadarki en kalın CHIP’ti. Office 2000 Öğreniyorum CD’si, PC Online internet dergisi ve Windows Me eki dergiyle birlikte verilen hediyelerdi. CHIP 9/2001 CHIP bir kez daha kendini radikal bir şekilde yeniledi. Yeni sloganımız artık çağın gereksinimlerine uygun olarak “Bilgisayar & İletişim Kültürü”ydü. CHIP 2/2004 CHIP 8 yaşında yine yeni bir kapak ve dergi tasarımıyla okurlarıyla buluştu. CHIP 5/2004 CHIP 100. sayısında eşi benzeri görülmemiş zenginlikte bir içerikle ve hediyelerle okurlarıyla buluşuyor. 460 sayfalık dergiyle ve 100.000 adetlik tirajla yine kendi rekorumuzu kırıyoruz. ___V___E___ ___Dİ/___E___R___L___E___Rİ___.___.___. 3Ücretsiz CD yazma Freeware araçlarla mükemmel kayıtlar 3İdeal MP3 arşivi Kendi mükemmel müzik arşivinizi oluşturun 3Test: Grafik yongaları Yeni ekran kartlarında görüntü ve sinyal kalitesi ___G___E___L___E___C___E___K___ ___S___A___Y___I___D___A___.___.___.___ Haziran 2004 458
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu