CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 100 100 ipucu ipucu Windows, Office, Uygulamalar, Donanım Küçük bir ipucu bilgisayar ile çalışmanızı daha rahat, hızlı ve güvenli hale getirebilir. CHIP, bilgisayarınızın başına oturduğunuzda daha rahat, performanslı ve güvenli çalışabilmeniz için 100. sayısında 100 ipucunu sizler için bir araya getirdi. İÇİNDEKİLER WINDOWS XP: XP açılış disketlerinin oluşturulması s74 XP: MS-Dos disketlerinin oluşturulması s74 XP, 2000: Kurulum kaynağının sonradan değiştirilmesi s74 XP: Sisteme güvenli giriş s74 XP: Açılış menüsünde kurtarma konsolu s74 XP: Sistemin hızlı bir şekilde kapanması s74 XP: Yeniden başlangıcın engellenmesi s76 XP : Yöneticiler için arka kapı s76 XP, 2000: Sisteme otomatik olarak kayıt olma s76 XP: Windows XP ile anonim çalışma s76 XP 2000: Klasörlerin komut satırından silinmesi s76 XP: Sistem dosyalarının sonradan yüklenmesi s76 XP, Me: Geri Dönüşüm Kutusunun gelişmiş özellikleri s78 XP: İşlem önceliklerinin belirlenmesi s76 XP: İşlem önceliklerinin kalıcı olarak değiştirilmesi s78 XP: Görsel efektler mi? Performans mı? s78 XP: Kısayolların tuş kombinasyonları ile çalıştırılması s78 XP: ClearType’ın etkinleştirilmesi s78 XP: Dijital resimlerin yeniden adlandırılması s78 XP: Seyrek kullanılan simgelerin saklanması s78 XP: Özel ekran koruyucu s78 XP: Sanal bellek ile performans artışı s80 XP: Arka plan hizmetlerinin hızlandırılmas s80 XP:Sürücü kullanımının sınrlandırılması s80 XP: Güç düğmesini programlayın s80 XP: Sıkıştırılımış klasörler ile parola koruması s80 XP: Görev çubuğundaki gruplandırma sınırı s80 XP: Program uyumluluk sihirbazı s82 XP: Ağ sorunlarının tanımlama aracı ile tespiti s82 XP: Ağ kaynakların hızlı görüntülenmesi s82 XP: Paylaşılan klasörlerin hızlı görüntülenmesi s82 XP: Ağdaki işlemlerin tespit edilmesi s82 XP: Sistemdeki paylaşımların görüntülenmesi s82 XP: Alternatif telefon numaraları s82 2000: Standart sistem yazıtipini değiştirin s84 2000: Sistemi 137 GByte üstü disklere hazırlayın s84 2000: Windows gezgininin iş yükünü dağıtın s84 2000: Başlat menüsünün hızlandırılması s84 2000: Dosya Sistemi fiifreleme’yi kullanın s84 2000: Otomatik çalıştır özelliğini kapatın s84 OFFICE Office XP, 2003: Kişisel ayarların kaydedilmesi s86 Office XP, 2003: Office programlarındaki hatalar s86 Word XP, 2003: Kilitlenmelere karşı otomatik kayıt s86 Word XP, 2003: Paragraşarın klavye ile taşınması s86 Word XP, 2003: Belgedeki satırları numaralandırın s86 Word XP, 2003: Belgenin ilk harfini büyütün s86 Word XP, 2003: Yazdırırken belge boyutlarını değiştirin s86 Excel XP, 2003: Yeni sayfaların sayısının değiştirilmesi s88 Excel XP, 2003: Önemli hücreleri takip edin s88 Excel XP, 2003: Hücrelerdeki satır sonları s88 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 8 7 6 5 4 3 2 1 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Kişisel bilgisayarlar işyerinden evimize kadar her yerde karşımıza çıkarlar. İşyerinde çalışmamızı kolaylaştıran ve hızlandıran, evde eğlenme imkanı sağlayan ve internet ile beraber düşünüldüğünde dış dünyaya açılan bir kapı olan bilgisayarlar mükemmel araçlar mıdır? Her geçen gün yükselen bir i vmeyle gelişen bilgisayar;işletim sistemleri, bunlardan üzerinde çalışan uygulamalar ve bilgisayarın fiziksel alt yapısını oluşturan donanımlardan oluşan bir sistemdir. Söz konusu gelişimi takip etmek epey fazla zaman ve zahmet gerektirir. Nitekim birçok kullanıcı bazen oldukça basit bir işlem için bile bilgisayar karşısında saatlerini harcamaktadır. İster bilgisayar kullanmaya yeni başlamış olun, ister kendinizi profesyonel bir kullanıcı olarak nitelendirin, bilgisayarınız ile daha rahat, daha hızlı ve güvenli bir şekilde çalışabilmek için ipuçlarına başvurabilirsiniz. 100. sayımıza özel olarak derlediğimiz 100 ipucunu Windows, Office, Uygulamalar ve Donanım olarak dört başlık altında topladık.Windows’un kullanıcıya doğrudan sunduğu işlevler aslında bir buzdağının görünen kısmından ibaret. Bu işletim sistemi ile daha etkili çalışabilmek için gizli ve kenarda kalmış fonksiyonları da bilmelisiniz. Burada günlük çalışmanızda karşınıza çıkabilecek basit sorunları aşabilmek, sistemden maksimum performans alabilmek ve güvenli çalışabilmek için kullanabileceğiniz ipuçlarını bulabilirsiniz. İşletim sisteminden sonra günlük hayatın ayrılmaz diğer bir parçası ise Office uygulamaları ve internettir. Burada Office uygulamaları ile hazırladığınız belgelerin daha güzel görünmeleri ve etkili olmaları için kullanabileceğiniz ipuçlarını bulabilirsiniz. İletişim & Internet başlığı altındaki ipuçları ise dış dünyaya açılan pencereniz olan internet tarayıcıları ve iletişim araçları ile daha etkili ve güvenli çalışmanızı sağlıyorlar. Uygulamalar başlığı altında ise en çok kullanılan programlara ait etkili ipuçlarını bulabilirsiniz. Son olarak Donanım başlığı altında da donanımlarınızı daha yakından tanıyabileceğiniz ve belli başlı sorunları çözmek için kullanabileceğiniz ipuçlarını bulabilirsiniz. 73 İÇİNDEKİLER Excel XP, 2003: Formül içeren hücrelerin seçilmesi s88 Excel XP, 2003: Hücre girişlerini otomatik tamamlama s88 Excel XP, 2003: Hücre hatalarının yazdırılmaması s88 Powerpoint XP, 2003: Anında slayt ön izlemesi s88 Powerpoint XP, 2003: Belirli bir slaydın etkinleştirilmesi s90 Powerpoint XP, 2003: Sunumları Powerpoint’siz izlemek s90 Powerpoint XP, 2003: Slaytlara eylem düğmeleri ekleyin s90 Powerpoint XP, 2003: Profesyonel sunu hazırlama aracı s90 Access XP, 2003: Özel efektler ile etkileyici görünüm s90 Access XP, 2003: Access’i istediğiniz gibi başlatın s90 İLETİfiİM & İNTERNET Windows 2000, XP: Doğru bellek ayarları ile hızlı sörf s94 Explorer 6: Sık Kullanılanlar’ın yeni pencerede açılması s94 Explorer 6: Masaüstü kısayolu ile hızlı erişim s94 Explorer: Özel hayatınızın sınırını belirleyin s94 Explorer 6: İçerik danışmanı şifresinin silinmesi s94 Opera: Dosya indirme süresini görüntüleme s94 Opera: Frame içeren sayfaların yazdırılması s96 Opera: Benzer içeriklerin otomatik olarak bulunması s96 Opera: Sörf yapmaya kaldığınız yerden devam edin s96 Outlook Express: Daha güvenli bir posta hizmeti s96 Outlook XP, 2003: İletilerin okundu olarak işaretlenmesi s96 UYGULAMALAR Adobe Acrobat Reader: PDF’lerin IE’de görüntülenmesi s98 Cdex 1.51: Web radyolarının MP3 olarak kaydedilmesi s98 McAfee VirusScan 7.0: Otomatik olarak yeniden başlatma s98 Nero Burning Rom: Gerçek yazma hızının görüntülenmesi s98 Norton AntiVirus 2003: SmartScan ile hızlı tarama s98 Norton AntiVirus 2003: Sohbet programları kontrol altında s98 Partition Magic 8: Boot Sector korumasının kaldırılması s98 Paint Shop Pro 8: Gelişmiş araç çubuğu öğeleri s100 Pegasus Mail 4.12: Unutlan parolarının tekrar bulunması s100 WinAMP 3: fiarkıların direkt listeye eklenmeleri s100 WinRAR 3.20: Arşivlerin parçalara ayrılması s100 WinRAR 3.20: 40 günlük deneme süresinin uzatılması s100 Winzip 8.1: Arşive yeni dosyaların eklenmesi s100 ZoneAlarm Pro: Paylaşıma izin verilmesi s101 DONANIM Sistem Bilgisi: Aida ile ayrıntılı sistem bilgisi s101 Eski Donanımlar: Eski donanımların sorunsuz kullanımı s101 Intel Anakart: Desktop Control Center ile overclock s101 Sabitdisk: Windows sabitdiskin tamamını kullanamıyor s102 Sabitdisk: İşletim sistemi ile özel dosyaları ayırın s102 Disket Sürücü: En güvenilir biçimlendirme yolu s102 Ses Kartı: Ses kartının kalitesini gösteren sayılar s102 Ses Kartı: Bağlantı noktalarının renk kodları s102 Ekran Kartı:Nvidia sürücülerinin tamamen temizlenmesi s102 Ekran Kartı: Yeni BIOS ile Overdrive modu s103 Lazer Yazıcı: Bitmek üzere olan kartuşu sallayın s103 Yazıcı: Direkt yazdırma ile zaman tasarrufu s103 Yazıcı: Farklı amaçlar için kopya yazıcılar s103 Dijital Kamera: RAW biçimindeki değişiklikler s103 Dijital Kamera: dijital kamerayı hayata döndürmek s103 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 51 52 53 54 55 56 57 58 59 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 74 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 1 Windows XP XP açılış disketlerinin oluşturulması Microsoft, Windows XP’yi daha önceki işletim sistemlerinden farklı olarak sadece açılabilir bir CD üzerinde ve kurulum işlemini başlatmak için kullanılacak açılış disketleri olmadan sunuyor. Ancak yine Microsoft’un sunduğu özel kurulum disketi oluşturma araçlarını kullanarak kendi disketlerinizi oluşturabilirsiniz. Service Pack 1a’yı içeren Windows XP Home ve Professional sürümleri için kullanabileceğiniz araçları eCHIP’te (HeCHIP-Code 100 İpucu) bulabilirsiniz. Altı adet boş disket hazırlayın ve işletim sisteminiz için uygun programı çalıştırın.Windows XP’nin komut satırında çalışan programın direktişerini takip edin. Hazırladığınız disketler yardımıyla CD kurulumunu istediğiniz bilgisayarda, özellikle CD’den açılışı desteklemeyen sistemlerde rahatlıkla çalıştırabilirsiniz. ! Dikkat: Her Windows XP sürümü için kullanmanız gereken kurulum disketi oluşturma aracı farklıdır. Bunun için 310994 numaralı Microsoft Knowledge Base makalesine göz atabilirsiniz. 2 Windows XP MS-DOS disketlerinin oluşturulması Çeşitli servisler için MS-DOS açılış disketlerine ihtiyaç duyabilirsiniz. Windows XP altında MS-DOS disketi oluşturmak için ilk olarak sürücüye bir disket yerleştirin ve üzerine sağ tuşla tıklayın. Açılan kısayol menüsündeki Biçimlendir komutunu çalıştırın ve takip eden penceredeki MS-DOS başlangıç disketi oluştur seçeneğini işaretledikten sonra Tamam düğmesine tıklayın. Bu açılış disketi sadece MSDOS komut istemini yükler ve maalesef CD-ROM sürücülerinize ulaşamazsınız. 3 Windows 2000, XP Kurulum kaynağının değiştirilmesi İşletim sistemini CD ile kurduktan sonra sürücülerde yaptığınız değişiklikler veya devamlı olarak CD ile çalışmak yerine kurulum dosyalarını sabit diskinize kopyaladığınız zaman sistemde kayıtlı olan kurulum kaynağını uygun şekilde değiştirmeniz gerekir. Bunun için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_LOCAL_MACHINE\ SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Setup” anahtarını etkinleştirin. Buradaki “SourcePath” öğesinin değerini kurulum dosyalarının aranmasını istediğiniz yeri gösterecek şekilde değiştirebilirsiniz. 4 Windows XP Sisteme güvenli giriş Windows XP’nin hoş geldiniz ekranı bir güvenlik açığı olarak karşınıza çıkabilir. Bu pencerenin ekrana gelmesini engellemek için Başlat / Denetim Masası / Kullanıcı Hesapları komutunu çalıştırın ve Kullanıcıların oturum açma ve kapatma şeklini değiştir bağlantısına tıklayın. Takip eden penceredeki Karşılama ekranını kullan seçeneğindeki işareti kaldırın. Ayrıca XP’nin hiçbir kullanıcı hesabının ismini göstermemesi için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_LOCAL_MACHINE\ SOFTWARE\ Microsoft\Windows\CurrentVersion\ policies\system” anahtarını etkinleştirin. Pencerenin sağ tarafındaki “dontdisplaylastusername” öğesine çift tıklayın ve Değer Verisi kutusuna “1” girin. 5 Windows XP Açılış menüsünde kurtarma konsolu Kurtarma konsolu normalde sadece kurulum CD’si kullanılarak çalıştırılabilir. Ancak Windows’un açılış menüsünü kullanarak bu konsola daha hızlı bir şekilde ulaşabilirsiniz. Bunun için Windows XP kurulum CD’sini sürücüye yerleştirin ve Tüm Programlar / Donatılar / Komut İstemi komutunu çalıştırın. Ekrana gelen pencereye aşağıdaki komutu girin ve [Enter] tuşuna basarak çalıştırın: X:\i386\winnt32.exe /cmdcons Ekrana gelen iletişim penceresindeki soruyu Evet düğmesine tıklayarak onaylayın. Artık açılış menüsünü kullanarak kurtarma konsoluna ulaşabilirsiniz. 6 Windows XP Sistemin hızlı bir şekilde kapanması Kayıt Defteri’nde yapacağınız küçük bir değişiklikle Windows XP’nin kısa sürede kapanmasını sağlayabilirsiniz. Bunun için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_CURRENT_ USER\Control Panel\Desktop” anahtarını etkinleştirin. Pencerenin sağında bulunan WINDOWS İşletim sisteminiz ile daha hızlı ve güvenli çalışırken şu ana kadar farkında olmadığınız yeni işlevleri kullanın. DOS disketi: Eski işletim sisteminden hala tamamen kopamadığı- mız göz önünde bulundurulursa bir açılış disketi bulunması faydalı olacaktır. 2 Hızlı kapanış: Sistemin daha hızlı bir şekilde kapanabilmesi için görevlerin otomatik olarak sonlandırılmalarını sağlayabilirsiniz. 6 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 76 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 “AutoEndTasks” öğesine çift tıklayın ve değerini “1” olarak değiştirin. Windows XP’nin ne kadar hızlı kapanabileceğini görmek için bilgisayarınızı yeniden başlatmanız yeterli olacaktır. Windows XP’nin kapanmasını yavaşlatan nedenlerden biri de servislerin kapanması için 20 saniye beklemesidir. Bu süreyi azaltmak için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_LOCAL_ MACHINE\SYSTEM\ Control- Set001\Control” anahtarını etkinleştirin ve buradaki “WaitToKillServiceTimeout” öğesini değerini “2000” olarak değiştirin. 7 Windows XP Yeniden başlangıcın engellenmesi Windows XP sistemin çökmesi sonrasında normalde otomatik olarak yeniden başlar. Ancak bu, özellikle hata sistem açılışında ortaya çıkıyorsa her zaman mantıklı olmaz. Sistem yeniden başlatılmadığında ise ortaya çıkan sorunda bilgi edinebileceğiniz ünlü mavi ekran görünür. Sistemin yeniden başlatılmasını engellemek için Denetim Masası’ndaki Sistem simgesine çift tıklayın ve Gelişmiş kartındaki Başlangıç ve Kurtarma düğmesine basın. Son olarak buradaki Otomatik olarak yeniden başlat seçeneğindeki işareti kaldırın. 8 Windows XP Yöneticiler için arka kapı Windows XP, yönetici hakları ile sisteme girilmesine izin veren bir arka kapıya sahiptir. Sistem açılışında [F8] tuşu kullanılarak ulaşılan acil durum menüsündeki Güvenli Mod seçeneği kullanılarak herhangi bir parolaya gerek kalmadan yönetici olarak sisteme ulaşabilirsiniz. Bunu engellemek için Başlat / Denetim Masası / Yönetimsel Araçlar / Bilgisayar Yönetimi penceresini açın. Buradaki Yerel Kullanıcılar ve Gruplar altındaki Users öğesini seçin, Administrator öğesine sağ tuşla tıklayın ve kısayol menüsündeki Parola Belirle komutunu kullanarak bir giriş şifresi atayın. 9 Windows 2000, XP Sisteme otomatik olarak kayıt olmak Eğer sisteminizde birden fazla kullanıcı oluşturduysanız ancak sistemin bunlardan bir tanesini kullanarak otomatik açılmasını istiyorsanız ilk olarak bir komut satırında “control userpasswords2” komutunu çalıştırın. Ekrana gelen penceredeki Kullanıcı bu bilgisayarı kullanmak için bir ad ve parola girmelidir seçeneğindeki işareti kaldırın ve parolanızı girin. Artık sistem, bu kullanıcı ile otomatik olarak açılacaktır. İsterseniz daha sonra oturumu kapatıp diğer kullanıcı hesapları ile de çalışabilirsiniz. 10 Windows XP Windows XP ile anonim çalışma Windows XP, kullanıcı hakkındaki bilgilerin aktarılmasına imkan tanıyan çok sayıda kanala sahiptir.Ancak ücretsiz olarak dağıtılan XP AntiSpy (HeCHIP-Code 100 İpucu) aracını kullanarak söz konusu kanalları rahatlıkla kapatabilirsiniz. Olası tüm güvenlik açıklarını program ana penceresinde görebilir ve istediklerinizi sadece fareyle tıklayarak devre dışı bırakabilirsiniz. XP AntiSpy’ın yeni yayınlanan 3.8 sürümü sadece bir casus avcısı, değil aynı zamanda Windows’un daha hızlı, konforlu ve güvenli olmasını sağlayan performans ayarlarına da sahip. Ayrıca bu sürüm Service Pack 2 ile Windows XP’ye eklenecek olan yeni işlevleri de destekliyor. 12 Windows XP Sistem dosyalarını sonradan yüklemek Sitemin çökmesi veya bir sabit disk hatası ile zarar Windows XP sistem dosyasını geri yüklemek için Başlat / Aç komutu ile ekrana gelen pencereyi kullanarak “msconfig” komutunu çalıştırın. Ekrana gelen penceredeki Genel kartında bulunan Dosya Ayıkla düğmesine tıklayın ve buradaki kutuya geri yüklemek istediğiniz dosyanın ismini girin. Gözat düğmesine tıklayın ve ekrana gelen pencereden kurulum CD’sindeki CAB dosyasını seçin. İlgili dosyaları i386 klasöründe bulabilirsiniz. Hedef olarak sabit diskinizdeki Windows klasörünü seçin ve Başlat düğmesine tıklayın. 14 Windows XP İşlemlerin önceliklerinin belirlenmesi Sık kullandığınız programların önceliklerini değiştirerek daha hızlı çalışmalarını sağlayabilirsiniz. Bunun için [Alt]+ [Ctrl]+[Del] tuş kombinasyonunu uygulayın ve ekrana gelen Windows Görev Yöneticisi penceresindeki İşlemler kartını etkinleştirin. Buradaki listeden daha yüksek işlemci gücüne ihtiyaç duyan işlemi seçin ve üzerine farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın. Bunun sonucunda ekrana gelen kısayol menüsündeki Öncelik Ata alt menüsünden Yüksek değerini seçin. Win2000 ve XP altında dahili bir komut olan “Del” yardımıyla istediğiniz dosyaları rahatlıkla silebilirsiniz. Ancak harici bir komut olan “Deltree” bulunmadığı için Windows’un silmemek için direndiği klasörleri komut satırından silmeniz mümkün olmayacaktı r.Ancak bunun yerine “rd /s” komutunu silmek istediğiniz klasörün adresi ile beraber kullanabilirsiniz. Ayrıca silme işleminin otomatik olarak gerçekleşmesi için “rd /s /q” komutunu kullanabilirsiniz. »Klasörlerin komut satırından silinmesi 11 Windows 2000, XP Otomatik kayıt: Sistem açılışında varsayılan kullanıcı oturumunun otomatik olarak başlatılması için bu seçeneği devre dışı bırakmalısınız. 9 XP Antispy: Windows XP’nin bilgi aktarımına izin veren kanallarını bu ücretsiz araç yardımıyla rahatlıkla kapatabilirsiniz. 10 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 78 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 15 Windows XP İşlem önceliklerinin değiştirilmesi İşlemlerin önceliklerinde Windows’un Görev Yöneticisi kullanılarak yapılan değişiklikler sadece etkin oturum süresince geçerli olurlar. Bir programın her seferinde aynı öncelik değeri ile başlatılması için gerekli komutlara sahip bir kısayol oluşturmalısınız. Bu kısayolda hangi parametreleri kullanabileceğinizi görmek için bir komut satırında “start /?” komutunu çalıştırmalısınız. 16 Windows XP Görsel efektler mi? Performans mı? Windows XP ile çalışmayı daha renkli hale getiren görsel efektler aynı zamanda işlemciye ekstra yük bindirir ve böylece sistem performansını olumsuz yönde etkilerler. Bunu engellemek için Başlat / Denetim Masası / Sistem simgesine çift tıklayın. Ekrana gelen penceredeki Gelişmiş kartında Performans başlığı altında bulunan Ayarlar düğmesine tıklayın. Sisteminizin performansına göre buradaki hazır seçeneklerden size uygun olanını tercih edebilir veya Özel seçeneğini kullanarak sadece istediğiniz görsel efektlerin çalışmasını sağlayabilirsiniz. 17 Windows XP Tuş kombinasyonları ile kısayollar İstediğiniz bir kısayol simgesine bir kısayol tuş kombinasyonu atayabilirsiniz. Bunun için kısayola sağ tuşla tıklayın, kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın ve takip eden penceredeki Kısayol kartını etkinleştirin. Buradaki Kısayol tuşu alanına tıkladığınızda ve bir tuşa bastığınızda Windows [Ctrl] + [Alt] tuşlarını otomatik olarak ekleyecektir. Ayrıca Açıklama alanına da bir ekran ipucu girebilirsiniz. Söz konusu ipucu, imleç simgenin üzerinde olduğunda ekrana geir. 18 Windows XP Professional ClearType’ın etkinleştirilmesi ClearType, ekrandaki yazı tiplerinin gözünüzü daha az rahat etmesi için kullanılan bir yumuşatma fonksiyonudur. Normalde Windows XP’nin kullanmadığı bu fonksiyonu etkinleştirmek için Denetim Masası’ndaki Görüntü simgesine çift tıklayın ve takip eden penceredeki Görünüm sekmesini etkinleştirin. Buradaki Efektler düğmesine tıklayın ve Ekran yazı tipi kenarlarını düzeltmek için aşağıdaki yöntemi kullan: seçeneğinin altındaki listeden ClearType’ı seçin. 19 Windows XP Resimlerin yeniden adlandırılması Dijital fotoğraf makineleri kaydettikleri resimleri genellikle ardışık olarak isimlendirir ve daha sonra bunları bilgisayarınıza aktardığınızda aynı isme sahip farklı dosyalar ile karşılaşabilirsiniz. Normalde oldukça zahmetli olacak yeniden isimlendirme işlemini hızlı şekilde gerçekleştirebilirsiniz. Bunun için Resimlerim klasörünü açın, Görünüm/Küçük Resimler komutunu çalıştırın ve ismini değiştirmek istediğiniz resimleri [Ctrl] veya [Shift] tuşunu kullanarak seçin. İlk resme sağ tuşla tıklayın, kısayol menüsündeki Yeniden Adlandır komutunu çalıştırın ve yeni ismi girin. Seçili diğer resimler de otomatik olarak ardışık şekilde isimlendirilir. 20 Windows XP Az kullanılan simgelerin saklanması Masaüstünüz, eklenen yeni kısayollar ve dosyalar ile zaman içerisinde dağılabilir. Eğer söz konusu kısayolların yer kaplamalarını istemiyorsanız ve silmek konusunda da emin değilseniz çok sık kullanmadığınız simgelerin gizlenmelerini sağlayarak masaüstünde yer kazanabilirsiniz. Bunun için farenin sağ tuşunu kullanarak masaüstünde boş bir alana tıklayın ve kısayol menüsündeki Simgeleri Yerleştir / Masaüstü Temizleme Sihirbazı’nı çalıştır komutunu çalıştırın. Bu sihirbaz seyrek kullandığınız kısayolları tespit edecek ve bunları masaüstünde oluşturacağı Kullanılmayan Masaüstü Kısayolları klasörü içerisine taşıyacaktır. 21 Windows XP Özel ekran koruyucu Windows XP altında kendi dijital fotoğraşarınızı kullanarak özel ekran koruyucular hazırlayabilirsiniz. Bunun için masaüstündeki boş bir alana farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın, kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Ekran Koruyucu sekmesini etkinleştirin. Buradaki açılır Normalde özel sistem klasörlerinden olan Geri Dönüşüm Kutusu’nun ismini değiştiremez, silemez, kopyalayamaz veya kesemezsiniz. Ancak bununla da diğer standart klasörler gibi çalışmak için Kayıt Defteri’nde birkaç değişiklik yapmanız yeterli olabilir. Bunun için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY _CLASSES_ROOT\ CLSID\{645FF040- 5081-101B-9F08-00AA002F95- 4E}\ShellFolder” anahtarını etkinleş- tirin. Buradaki “Attributes” öğesinin standart olarak “40” olan ilk byte’nın değerini “FF” olarak değiştirin. Artık Geri Dönüşüm Kutusu ile de standart bir klasörmüş gibi çalışabilirsiniz. »Geri Dönüşüm Kutusunun özellikleri Gelişmiş kısayol menüsü: Kayıt Defteri’ nde yapacağınız küçük bir değişiklik ile Geri Dönüşüm Kutusu’nun kısayol menüsünü geliştirebilirsiniz. 13 Windows Me, 2000, XP Kalıcı öncelik: Programların işlem önceliklerini “start” komutunu kullanarak kalıcı olarak değiştirebilirsiniz. 15 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 80 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 listeden Resimlerim Slayt Gösterisi öğesini seçin. Bunun için kullanılmasını istediğiniz resimlerin bulunduğu klasörü Ayarlar düğmesine tıklanarak gelen pencereden değiştirebilirsiniz. Son olarak Önizleme düğmesine tıklayarak yaptığınız değişiklikleri kontrol edebilirisiniz. 23 Windows XP Arka plan hizmetlerini hızlandırmak Windows XP, kullanıcı uygulamalarının daha hızlı ve etkili bir şekilde çalışabilmesi için normalde ön plandaki görevlere daha fazla işlemci zamanı ayırır. Ancak yedekleme araçları gibi arka planda çalışan programlarınız varsa ve bunların daha hızlı işlem görmesini istiyorsanız sistemin bunlara öncelik tanımasını sağlayabilirsiniz. Bunun için Denetim Masası’ndaki Sistem simgesine çift tıklayın, Gelişmiş sekmesindeki Performans başlığı altında bulunan Ayarlar düğmesine tıklayın ve takip eden penceredeki Gelişmiş kartını etkinleştirin. Artık yapmanız gereken tek şey Arka plan hizmetleri seçeneğini işaretlemek. 24 Windows XP Sürücü kullanımının sınırlandırılması Çok kullanıcılı bir Windows XP sisteminde her kullanıcı için sabit disk üzerinde bir kullanım kotası belirleyebilir ve böylece kullanıcıların belirli bir kapasiteyi aşmamalarını sağlayabilirsiniz. Ancak bunun için yönetici haklarına sahip olmanız ve sabit diskinizin de NTFS dosya sistemi ile biçimlendirilmesi gereklidir. Kullanıcılar için kota belirlemek üzere söz konusu sürücünün üzerine sağ tuşla tıklayın ve ekrana gelen kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Artık buradaki Kota sekmesini kullanarak istediğiniz kullanıcılar için sınır belirleyebilirsiniz. 25 Windows XP Güç düğmesini programlayın Windows XP yüklü olarak gelen bir sistem güç düğmesine bastığınız zaman ne yapmak istediğinizi sorabilir veya direkt olarak Bekleme veya Hazırda Beklet konumlarına geçebilir. Bu düğmenin fonksiyonlarını değiştirmek için Denetim Masası / Güç Yönetimi simgesine çift tıklayın ve takip eden penceredeki Gelişmiş kartını etkinleştirin. Artık Güç Düğmeleri başlığı altındaki açılır listeden istediğiz işlevi seçebilirsiniz. 26 Windows XP Sıkıştırılmış klasörler ile parola koruması NTFS, dosyaları şifrelemenize veya sıkıştırmanıza imkan tanır ancak ikisine aynı anda izin vermez.Ancak Windows XP’nin sıkıştırılmış klasörler özelliği tüm dosya sistemlerinde hem sıkıştırmaya hem de şifre korumasına izin veriyor. Bir sıkıştırılmış klasörü, parola ile korumak için ilk olarak gezgin penceresinde açmalı ve daha sonra Dosya menüsündeki Parola Ekle komutunu çalıştırmalısınız. Eğer bu klasöre yeni dosyalar eklemek isterseniz ilk olarak parolayı kaldırmalı ve daha sonra yeniden eklemelisiniz. Buna rağmen sıkıştırılmış klasörlerin içeriğini herkes görebilir, ancak parola olmadan dosyaları kimse açamaz. 27 Windows XP Görev çubuğundaki gruplandırma sınırı Görev çubuğundaki gruplandırma fonksiyonunun dosyalarınıza erişimi yavaşlattığını düşünüyorsanız bu çubuğa sağ tuşla tıklayın, kısayol menüsündeki Özellik- Windows XP, hafızadan taşan bilgilerin sabit disk üzerinde saklanması için “Pagefile” olarak adlandırılan bir dosya kullanır. Bu dosya normalde sahip olunan fiziksel hafızanın 1.5 katı kadardır ancak sıkça büyük dosyalar ile çalışıyorsanız bunun boyutlarını değiştirmek isteyebilirsiniz. Eğer birden fazla sürücünüz varsa Pagefile’ı en hızlı disk üzerinde saklamalısınız. Bunun için masaüstündeki Bilgisayarı m simgesine sağ tuşla tıklayın ve kı- sayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Takip eden penceredeki Gelişmiş sekmesini etkinleştirin, Performans başlığı altındaki Ayarlar düğmesine tıklayın ve yeni penceredeki Gelişmiş sekmesine geçin. Artık Sanal Bellek başlığı altındaki Değiştir düğmesini kullanarak sanal belleğin boyutunu veya sistemdeki konumunu değiştirebilirsiniz. »Sanal bellek ile performans artışı Sanal bellek: Sanal belleğin büyüklü- ğünü veya saklanma yerini değiştirerek hafıza gerektiren işlemlerin daha hızlı gerçekleşmesini sağlayabilirsiniz. 22 Windows XP Güç düğmesi seçenekleri: Bilgisayarı n güç düğmesine bastığınız zaman işletim sisteminin ne yapması gerektiğini buradan belirleyebilirsiniz. 25 Gruplandırma sınırı: Görev çubuğunda gruplandırılacak olan minimum pencere sayısını Kayıt Defteri’ nden değiştirebilirsiniz. 27 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 82 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 ler komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Benzer görev çubuğu öğelerini grupla seçeneğindeki işareti kaldırın. Buna karşılık görev çubuğunun daha düzenli olabilmesi için gruplandırılacak minimum pencere sayısını değiştirerek bu fonksiyonu kullanmaya devam edebilirsiniz. Bunun için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_CURRENT_USER\Software\ Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Explorer\Advanced” anahtarını etkinleştirin. Şimdi Düzen / Yeni / DWORD Değeri komutunu kullanarak “TaskbarGroup- Size” adında yeni bir öğe oluşturun.Windows, buraya gireceğiniz değere ulaştığında pencereleri gruplandıracaktır. 28 Windows XP Program Uyumluluk Sihirbazı Eğer Windows’un daha önceki versiyonları ile sorunsuz bir şekilde çalışmasına rağmen XP ile sorunlar yaşayan bir program ile karşı karşıya kalırsanız Program Uyumluluk Sihirbazı’ndan yardım alabilirsiniz. Bunun için Başlat / Tüm Programlar / Donatılar / Program Uyumluluk Sihirbazı komutunu çalıştırın. Bu sayede Windows XP’nin söz konusu program için, özel video modları veya çeşitli fonksiyonların devre dışı bırakılması gibi özel bir çalışma ortamı oluşturması sağlanabilir. 30 Windows XP Ağ kaynaklarının hızlı görüntülenmesi Ağdaki kaynakları Ağ Bağlantılarım penceresini kullanarak görebilirsiniz. Ancak buna alternatif olarak bir komut satırı açabilir ve burada “net view” komutunu da çalıştırabilirsiniz. Bunun sonucunda ağınıza bağlı bilgisayarların bir listesi ekrana gelir. Şimdi “net view” komutunu istediğiniz bilgisayar ismi ile birlikte çalıştırın. Bunun sonucunda söz konusu bilgisayarın paylaşıma açtığı kaynaklar, sürücüler, klasörler ve yazıcılar listelenir. 32 Windows XP Ağdaki işlemlerin tespit edilmesi Geçerli TCP/IP ağ bağlantılarını ve iletişim kuralı istatistiklerini görüntüleyen “netstat” komutu yardımıyla bağlantınız üzerinden gerçekleşen işlemleri takip edebilirsiniz. Bunun için “netstat -ano” ifadesini komut satırında çalıştırmanız yeterli olacaktır. Bunun sonucunda tüm ağ bağlantılarınızın bir listesi ekrana gelir. Buradaki programların neler olduğunu öğrenmek için listedeki PID (Process Identification, İşlem Kimliği) değerlerini Görev Yöneticisi listesindekilerle karşılaştırabilirsiniz. 33 Windows XP Sistemdeki paylaşımları görüntüleme Paylaşıma açtığınız tüm kaynakları görmek için Denetim Masası / Yönetimsel Araçlar / Bilgisayar Yönetimi penceresindeki listedeki Sistem Araçları başlığını seçin. Burada bulunan Paylaştırılmış Klasörler altında, yerel bilgisayar üzerinde paylaşıma açılmış tüm klasörleri görebilirsiniz. Tüm bu zahmetli yolu kullanmak yerine “net share” ifadesini komut satırında çalıştırmanız da tek başına yeterli olacaktır. 34 Windows XP Alternatif telefon numaraları İnternet servis sağlayıcıları, bir tanesi meşgul olduğu zaman diğerlerinin kullanılabileceği birçok alternatif telefon numarası sunar. İnternet bağlantınıza alternatif numaralar girmek için Ağ Bağlantıları penceresinden istediğiniz internet bağlantısı üzerine sağ tuşla tıklayın ve Özellikler komutunu çalıştırın. Ekrana ge- Windows XP, hangi ağ ayarlarının soruna neden olduğunu tespit etmek ve çözmek için Ağ Tanılama adında bir araca sahiptir. Bu aracı çalıştırmak için Başlat / Tüm Programlar / Donatı lar / Sistem Araçları yolunu izleyerek Sistem Bilgisi programını açın ve Araçlar / Ağ Tanılama komutunu çalıştı- rın. Hangi bileşenlerin taranacağını belirlemek için Tarama seçeneklerini ayarlar bağlantısına tıklayın ve ardından Sisteminizi tarayın bağlantısını kullanarak tarama işlemini başlatın. Bunun sonucunda ekrana getirilen bir raporda sistem ve ağ bileşenleri, bunların ayarları ve düzgün çalışıp çalışmadıkları görüntülenir. »Ağ sorunlarının kolay tespiti 29 Windows XP Eğer Windows 95/98/Me üzerinden paylaştırılmış bir dosyayı görmek isterseniz Windows XP uzaktaki bilgisayarı ayarlanmış bir görev için kontrol etmek üzere biraz daha süreye ihtiyaç duyar. Kayıt Defteri’nde değişiklik yaparak bu kontrolü ortadan kaldı- rabilir ve dosyalara daha hızlı bir şekilde ulaşabilirsiniz. Bunun için “HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\ Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Explorer\RemoteComputer\NameSpace” anahtarını etkinleştirin, buradaki “{D6277990-4C6A-11CF-8D 87-00AA0060F5BF}” anahtarına sağ tuşla tıklayın ve Sil komutunu çalıştı- rın. »Paylaşılan klasörlerin hızlı görüntülenmesi 31 Windows XP Uzun yol: Ağ üzerinden paylaşıma açtığınız kaynakları görmek için sadece “netshare” komutunu kullanabilirsiniz. 33 Alternatif numaralar: Ağ üzerinden paylaşıma açtığınız kaynakları görmek için sadece “netshare” komutunu kullanabilirsiniz. 34 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 84 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 len penceredeki Genel sekmesinde bulunan Diğerleri düğmesine tıklayın ve Ekle düğmesine tıklayarak yeni numaralar oluşturun. 35 Windows 2000 Standart sistem yazı tipini değiştirin Eğer sistemin standart olarak kullandığı Tahoma veya Ms Sans Serif yazı tiplerinden sıkıldıysanız bunları Kayıt Defteri’ni kullanarak değiştirebilirsiniz. Bunun için Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_LOCAL_ MACHINE\SOFTWARE\Mi c ro - soft\Windows NT\CurrentVersion\Font- Substitutes” anahtarını etkinleştirin. Buradaki “MS Shell Dlg” ve “MS Shell Dlg 2” öğelerinin değerlerini sisteminizde yüklü olan ve kullanmak istediğiniz diğer yazı tiplerinin isimlerini kullanarak değiştirin. Yaptığınız değişikliklerin etkili olabilmesi için sisteminizi yeniden başlatmalısınız. 37 Windows 2000 Windows gezgininin iş yükünü dağıtın Eğer Windows gezginini yoğun bir şekilde kullanıyorsanız ve burada devamlı olarak çok sayıda dosya kopyalayıp taşıyorsanız gezginin kendisi masaüstü, görev çubuğu ve klasör görünümleri için çok sayıda kanala ihtiyaç duyar. Bunun için Kayıt Defteri’nde bir değişiklik yapılması gereklidir. İlk olarak Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_CURRENT_USER\Software\ Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Explorer” anahtarını etkinleştirin ve buradaki Desktop Process öğesinin “0” olan değerini “1” ile değiştirin. 38 Windows 2000 Başlat menüsünün hızlandırılması Eğer Başlat düğmesine tıkladıktan sona beklemekten sıkıldıysanız ilk olarak Başlat / Çalıştır / regedt32 / Tamam yolunu izleyerek Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni çalıştırın. Ardından buradaki “HKEY_ CURRENT_USER\Control Panel” anahtarını etkinleştirin ve “MenuShowDelay” parametresinin değerini “2” ile “20” arasında bir sayı kullanarak değiştirin. Eğer bu isimde bir öğeye sahip değilseniz Düzen / Yeni / Dize Değeri komutunu kullanarak oluşturun. 39 Windows 2000 Dosya Sistemi fiifreleme’yi kullanın Windows 2000, hassas bilgilerinizin yabancılar tarafından görülmesini engellemek için EFS (Encrypting File System) yani Dosya Sistemi Şifreleme fonksiyonuna sahiptir. Şifrelemek istediğiniz klasöre farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın, kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın ve son olarak ekrana gelen penceredeki Genel sekmesinde bulunan Gelişmiş düğmesine tıklayın. Burada bulunan Veriyi korumak için içeriği şifrele seçeneğini işaretleyerek klasörün şifrelenmesini sağlayabilirsiniz. Dikkat! Şifrelenmiş klasörleri paylaştıramaz veya sıkıştırmazsınız. 40 Windows 2000 Otomatik çalıştır özelliğini kapatın Eğer sürücüye yerleştirdiğiniz müzik ve program CD’lerinin otomatik olarak çalışmasından rahatsız oluyorsanız bu özelliği kapatabilirsiniz. Bunun için isterseniz CD-ROM’u sürücüye yerleştirdikten sonra bir süre [Shift] tuşuna basılı tutarak otomatik olarak çalışmasını önleyebilirsiniz. Ancak bu geçici bir çözümdür. Söz konusu özelliği kalıcı olarak devre dışı bırakmak için de Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\ CurrentControlSet\Services\Cdrom” anahtarını etkinleştirin ve buradaki “Autorun” öğesinin değerini “0” olarak değiştirin. Yüksek kapasiteli sabit disklerin kullanı mları gittikçe yaygınlaşıyor. Ancak Windows 2000’in 137 GB’tan büyük diskleri tanıyabilmesi için sisteminizi güncellemelisiniz. Bunun için en son servis paketinin yüklü olması iyi bir başlangıçtır. Ancak bu konuda ayrıntılı bilgi için Microsoft’un http://support.microsoft.com/ default. aspx?scid=kb;enus;q305098 adresindeki destek sayfasına göz atabilirsiniz. En son sürücüler ve ek bilgi için sürücünüzün kutusunu da incelemelisiniz. Benzer şekilde anakartı nızın kitapçığını da kontrol ederek BIOS güncellemesine gerek olup olmadı ğını öğrenmelisiniz. »Sistemi 137 GB üstü disklere hazırlayın 36 Windows 2000 Microsoft desteği: Windows altında yüksek kapasiteli disklerin kullanımı ile ilgili olarak Microsoft’un web sayfasından destek alabilirsiniz. Otomatik çalıştır: Kayıt Defteri’nde yapacağınız küçük bir değişiklik ile Windows’un CD-ROM’ları otomatik çalıştırmasını 40 Klasör şifreleme: NTFS üzerinde sakladığınız bilgilere başkalarının erişmesini engellemek için EFS fonksiyonundan faydalanabilirsiniz. 39 GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 86 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 OFFICE Bu ipuçları ile Office ile daha hızlı ve etkili çalışacak ve belki de şu ana kadar bilmediğiniz işlevler karşısında şaşıracaksınız. 41 Office XP, 2003 Kişisel ayarların kaydedilmesi Office paketini yükledikten sonra araç çalışma ortamını kendi alışkanlıklarınıza uygun hale getirmek vakit ve emek isteyen bir süreçtir. Ancak ileride sisteminizde meydan gelebilecek bir arızadan dolayı söz konusu değişikliklerin tümünü kaybetmek istemiyorsanız Ayarlarımı Kaydet Sihirbazı’ndan yardım alabilirsiniz. Bunun için Başlat / Tüm Programlar / Microsoft Office Araçları / Ayarlarımı Kaydet Sihirbazı komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen penceredeki direktişeri takip ederek kişisel ayarlarınızı kaydedin. Böylece Office paketini tekrar kurduğunuzda söz konusu ayarları tekrar yapmak yerine direkt olarak yükleyebilirsiniz. 42 Office XP, 2003 Office programlarındaki hatalar Office paketindeki en yararlı araçlardan biri olan Algıla ve Onar yardımıyla hataları, örneğin eksik dosyalar ve kayıt sorunlarını tespit edebilir ve otomatik olarak düzeltebilirsiniz. Bunun için Yardım / Algıla ve Onar komutunu çalıştırmanız yeterli olacaktır. Ancak bu sırada kurulum CD’sinin sürücüde olmasına dikkat etmelisiniz. 43 Word XP, 2003 Kilitlenmelere karşı otomatik kayıt Kilitlenmeler sonucunda oluşan veri kayıpları, özellikle düzenli kaydetme alışkanlığınız yoksa çok pahalıya mal olabilirler. Ancak bunun önüne geçmek için Word’ün üzerinde çalıştığınız belgeyi düzenli olarak kaydetmesini sağlayabilirsiniz. Bunun için Araçlar / Seçenekler komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Kaydet sekmesini etkinleştirin. Son olarak burada bulunan Arka planda kaydedilsin ve Otomatik kurtarma bilgilerini kaydetme sıklığı XX dakika seçeneklerini işaretleyin ve buradaki XX yerine en az “1” değerini girin. Bu sayede Word, herhangi bir sorun yaşandığında belgenizi 60 saniye önceki hali ile kurtarabilir. 44 Word XP, 2003 Paragraşarın klavye ile taşınması Belge içerisindeki bir paragrafın fare yardımıyla seçilmesi ve daha sonra taşınması bazen oldukça yavaş ve özellikle sayfa geçişlerinde sorunlu bir işlem olabilir. Ancak bunun yerine hızlı ve kullanışlı bir alternatif olarak klavye kısayollarından faydalanabilirsiniz. Taşımak istediğiniz metin bloğunu, seçtikten sonra [Alt] ve [Shift] tuşları aynı anda basılı durumdayken aşağı ve yukarı ok tuşlarını kullanarak istediğiniz yönde taşıyabilirsiniz. Bu sayede seçili olan blok paragraşar arasında rahatlıkla taşınabilir. 45 Word XP, 2003 Belgedeki satırları numaralandırın Eğer hazırladığınız belgeleri iş arkadaşlarınız ile paylaşacaksanız satır numaraları eklemek ortak çalışmanızı oldukça kolaylaştıracaktır. Bunun için ilk olarak Görünüm / Sayfa Düzeni komutunu kullanarak belgenin görünüm modunu değiştirin. Ardından Dosya / Sayfa Yapısı komutunu çalıştırın ve takip eden penceredeki Düzen sekmesini etkinleştirin. Artık buradaki Satır Numaraları düğmesine tıklayarak ulaşabileceğiniz pencereden satır numarası ekleyebilir ve bununla ilgili ayarları rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz. 46 Word XP, 2003 Belgenin ilk harfini büyütün Belgenin veya bir bölümün diğerlerinden çok daha büyük olan ilk harfi “Drop Cap” olarak adlandırılır. Hazırladığınız belgeye Drop Cap eklemek için ilk olarak ilk harfi seçin ve Biçim / Başlangıcı Büyüt komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda ekrana gelen pencereden istediğiniz değişiklikleri rahatlıkla yapabilirsiniz. Satır numaraları: Özellikle iş arkadaşlarınızla aynı doküman üzerindeki çalışmalarınızı kolaylaştıracaktır. 45 Mobil program ayarları: Microsoft Office paketinde zaman içerisinde yaptığınız ayarları kaydedebilir ve daha sonra istediğiniz sisteme yükleyebilirsiniz. 41 Belgenizi, yazıcınızın desteklemediği bir kağıt boyutunda hazırladıysanız nasıl yazdıracağınızı kara kara düşünmenize hiç gerek yok. Bunun için Yazdı r penceresindeki Yakınlaştır başlığı altında bulunan Sayfa Boyutu açılır listesinden, sahip olduğunuz kağıt boyutuna uygun olan seçeneği işaretleyin. Böylece Word, dokümanınızı hiç bozmadan kağıdınıza uygun ölçülerde yeniden boyutlandıracaktır. »Yazdırırken belge boyutlarını değiştirin 47 Word XP, 2003 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 88 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 48 Excel XP, 2003 Yeni sayfaların sayısının değiştirilmesi Yeni bir çalışma kitabı açtığınız zaman Excel standart olarak üç sayfa açar. Otomatik olarak açılan bu sayfaların sayısını değiştirmek için Araçlar / Seçenekler komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Genel sekmesini etkinleştirin. Buradaki Yeni çalışma kitabındaki sayfa sayısı ifadesinin yanındaki kutuya istediğiniz değeri girebilirsiniz. 50 Excel XP, 2003 Hücrelerdeki satır sonları Eğer bir çok satırdan oluşan başlıklar ve isimler kullanıyorsanız tablo hücrelerine satır sonları eklemek isteyebilirsiniz. Ancak bir hücre içerisinde alt satıra geçmek için diğer uygulamalarda olduğu gibi [Enter] tuşuna basacak olursanız alttaki hücre etkinleşir. Excel altında hücreler içerisine çok satırlı metinler girmek için satır sonuna geldiğinizde [Alt]+[Enter] tuş kombinasyonunu uygulamanız gereklidir. Bu şekilde istediğiniz kadar satır oluşturabilirsiniz. 51 Excel XP, 2003 Formül içeren hücrelerin seçilmesi Üzerinde çalıştığınız uzun tablodaki formülleri bulmakta zorluk mu çekiyorsunuz? İlk olarak aynı türdeki hücreleri tespit edebilmek için bir hücre aralığı veya sadece tek bir hücre seçin. Ardından Düzen / Git komutunu çalıştırın ve buradaki Özel düğmesi ile ekrana gelen penceredeki Formüller seçeneğini işaretleyin. Şimdi seçmek istediğiniz verilerin türünü işaretleyin. Artık Tamam düğmesine tıkladığınız zaman istediğiniz türdeki hücreler otomatik olarak seçilecektir. 52 Excel XP, 2003 Hücre girişlerini otomatik tamamlama Excel’in en kullanışlı fonksiyonlarından biri otomatik tamamlamadır. Ancak Excel, girdiğiniz bilgileri tamamlamayı reddediyorsa bu fonksiyonun etkin olup olmadığını kontrol etmek için Araçlar / Seçenekler komutunu çalıştırın, takip eden penceredeki Düzen sekmesini etkinleştirin ve buradaki Hücre değerleri için Otomatik Tamamla’yı etkinleştir seçeneğine bakın. Ayrıca birbirine çok benzeyen değerlere sahip iki hücre olup olmadığını da kontrol edin. Bu durumda Excel hücreler arasında fark meydana gelene kadar girilen bilgileri otomatik tamamlamayacaktır. 53 Excel XP, 2003 Hücre hatalarının yazdırılmaması Eğer tablolarda görülen hücre ve hesaplama hatalarının kağıt üzerine yazdırılmasını istemiyorsanız Dosya / Sayfa Yapısı komutunu çalıştırın ve takip eden penceredeki Çalışma Sayfası sekmesini etkinleştirin. Son olarak buradaki Yazdır başlığı altında bulunan Hücre hataları görünümü açılır listesinden “>boş>” seçeneğini işaretleyin. Ancak kağıt üzerinde boşluk yerine burada hata olduğunu gösteren bir işaret eklemek isterseniz buradaki “--" ve “#Yok” seçeneklerini de kullanabilirsiniz. 54 Powerpoint XP, 2003 Anında slayt ön izlemesi Hazırladığınız slaytların sunum esnasında nasıl görüneceğini kontrol etmek için Slayt Gösterisi düğmesine tıklayarak sunuyu başlatabilirsiniz. Ancak bunun sonucunda sununun tamamı ekrana geleceği zaman kaybına neden olabilir. Bu nedenle sadece istediğiniz slaydı görmek için Slayt Gösterisi düğmesine tıklarken [Ctrl] tuşunu basılı tutun. Bunun sonucunda sadece seçili slayt, pencerenin dörtte birinde ekrana gelecek ve arka plandaki çalışmanızı da engelleyemeyecektir. Bu önizleme penceresini kapatmak için üzerine tıklamanız ve [Esc] tuşuna basmanız yeterli. Eğer karmaşık ve büyük tablolar üzerinde çalışıyorsanız belge üzerindeki kontrolünüzü kolayca kaybedebilirsiniz. Özellikle devamlı takip etmeniz gereken hücreler varsa işiniz daha da zordur. Ancak bu hücreleri elle takip etmek yerine Gözcü Penceresi’ni kullanabilirsiniz. Bunun için ilk olarak takip etmek istediğiniz hücreleri seçin ve Araçlar / Formül Denetleme / Gözcü Penceresini Göster komutunu çalış- tırın. Buradaki Gözcü Ekle düğmesine tıklayın ve buradaki seçili alanı Ekle düğmesine tıklayarak onaylayın. Artı k belgenin neresinde olursanız olun seçtiğiniz hücrelerin durumunu direkt olarak Gözcü Penceresi’nden takip edebilirsiniz. »Önemli hücreleri takip edin 49 Excel XP, 2003 Gözüm üzerinizde: Normalde üzerinde çalıştığınız sayfada olmayan hücreleri Gözcü penceresi yardımıyla her zaman izleyebilirsiniz. Formüllerin tespiti: Uzun Excel tablolarında çalışırken hangi formülü nerede kullandığınızı unutursanız Excel’in formülleri sizin için bulması nı sağlayabilirsiniz. 51 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 90 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 55 Powerpoint XP, 2003 Belirli bir slaydın etkinleştirilmesi Sunu sırasında bazen başka bir slayda atlamanız gerekebilir. Bunun için, eğer slaydın numarasını hatırlıyorsanız direkt olarak bu numarayı girebilir ve [Enter] tuşuna basabilirsiniz. Ancak çok sayıda slayttan meydana gelen uzun sunular söz konusu ise bu yöntem çok kullanışlı olmayacaktır. Bu durumda slaydın üzerine sağ tuşla tıklayın ve kısayol menüsündeki Git komutunu çalıştırın. Buradan Slayt Gezgini’ni açabilir veya direkt olarak Başlığa Göre alt menüsündeki slayt başlıklarından istediğinizi seçebilirsiniz. 57 Powerpoint XP, 2003 Slaytlara eylem düğmeleri ekleyin Hazırladığınız sunulara eylem düğmeleri ekleyerek izleyicilerin de katılımını ve istedikleri bilgiye hızlı bir şekilde ulaşmalarını sağlayabilirsiniz. Bunun için Slayt Gösterisi / Eylem Düğmeleri komutunu çalıştırın. Ekrana gelen alt menü içerisinde birçok hazır eylem düğmesi bulunur. Ayrıca bu hazır eylem düğmelerinin haricinde belirli bir slayda veya dosyaya ulaşılmasını sağlayan düğmeler de ekleyebilirsiniz. Bu sayede izleyiciyi direkt olarak ihtiyaç duyduğu bilgiye yönlendirebilir ve kullanıcının da sunuya katılmasını sağlayabilirsiniz. 58 Powerpoint XP, 2003 Profesyonel sunum hazırlama aracı Eğer Powerpoint’in sunduğu imkanlar yeterli gelmiyorsa ve ses, video, metin, resim ve HTML’den oluşan multimedya sunumlar hazırlamak istiyorsanız Microsoft’un ücretsiz olarak sunduğu Microsoft Producer aracını kullanabilirsiniz. Bu aracı kullanarak profesyonel geçiş efektlerini kullanarak çeşitli bileşenlerden oluşan etkili sunular hazırlayabilir ve yayınlayabilirsiniz. 60 Access XP, 2003 Access’i istediğiniz gibi başlatın Eğer programı başlattığınızda ilk olarak genellikle aynı formu açıyorsanız Access’in bu işi sizin yerinize otomatik olarak gerçekleştirmesini sağlayabilirsiniz. Bunun için Veritabanı Penceresi’ni etkinleştirin ve Araçlar / Başlangıç komutunu çalıştırın. Buradaki Form / Sayfa Görüntüle açılır listesinden program çalıştırıldığında otomatik olarak açılmasını istediğiniz formu seçin. Ayrıca Veritabanı Penceresi’nin görüntülenmemesi için de Veritabanı Penceresini Görüntüle seçeneğindeki işareti kaldırabilirsiniz. İleride bu pencereyi kullanmak istediğinizde sadece [F11] tuşuna basmanız yeterli olacaktır. Hazırladığınız formların, çeşitli özel efektler kullanarak daha etkili görünmelerini sağlayabilirsiniz. Söz konusu özel efektlere ise Biçim araç çubuğundaki Özel efekt açılır menüsünden ulaşabilirsiniz. Ancak formlarınızı süslerken çok aşırıya kaçmamaya dikkat etmelisiniz. Ayrıca söz konusu efektlerin ekranda daha iyi göründüklerini göz önünde bulundurmalı ve yazıcı çıktısını alacağınız formları çok fazla özel efekt ile doldurmamaya dikkat etmelisiniz. »Özel efektler ile etkileyici görünüm 59 Access XP, 2003 Sunumlarınızı gönderdiğiniz kişilerin Powerpoint’e sahip olup olmadıkları- nı düşünmek zorunda değilsiniz. Microsoft’un bunun için ücretsiz olarak yayınladığı Powerpoint Viewer 2003 (HeCHIP-Code 100 İpucu), Macintosh veya Windows sistemlerinde hazırlanmı ş sunumları herkesin izlemesine ve yazıcı çıktısı almasına imkan tanı yor. Bu görüntüleyici, bir önceki sürümünden farklı olarak 2000 ve 2002 (XP) sürümlerindeki tüm özellikleri eksiksiz bir şekilde destekliyor ve tabii ki Powerpoint 2003 ile de sorunsuz bir şekilde çalışıyor. »Sunumları Powerpoint olmadan izlemek 56 Powerpoint XP, 2003 Gölgeli kutular: Formlarınızın daha güzel görünmeleri için özel efektlerden faydalanabilirsiniz, ancak çok aşırıya kaçmamalısınız. Başlangıç hedefi: Access’in veritabanı açılışında otomatik olarak ekrana getirmesini istediğiniz tablo veya formu belirleyerek direkt çalışmaya başlayabilirsiniz. 60 Hareketli sunumlar: Slaytlara ekleyeceğiniz düğmelere çeşitli görevler atayabilir ve böylece izleyicinin de sunuma etki etmesini sağlayabilirsiniz. 57 GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 94 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 İLETİfiİM & İNTERNET 61 Windows 2000, XP Doğru bellek ayarları ile hızlı sörf İnternette gezinirken ziyaret ettiğiniz tüm sayfalar işletim sistemi tarafından dahili bir tampon bellek üzerinde saklanır. Bu şekilde saklanan sayfalar bir sonraki ziyaret sırasında daha hızlı yüklenirler. Ancak tampon hafızanın çok yüksek olması da sistemin performansını düşürür. Bu nedenle tampon bellek büyüklüğünü belirlerken dikkatli olmalısınız. Denetim Masası’ndaki Internet Seçenekleri öğesine çift tıklayın, takip eden penceredeki Temporary Internet Files başlığı altında bulunan Ayarlar düğmesine tıklayın. Buradaki Otomatik olarak seçeneğini işaretleyin ve kullanılacak hafıza alanı olarak da 60 MB ayarlayın. 63 Internet Explorer 6 Masaüstü kısayolu ile hızlı erişim Bir sayfayı daha sonra ziyaret etmek istiyor ancak Sık Kullanılanlar arasına ekleyip eklememek konusunda karar veremiyorsunuz. Bu durumda masaüstünüze söz konusu sayfanın bir kısayolunu geçici olarak oluşturabilirsiniz. Bunun için web sayfasındaki herhangi boş bir alana farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın ve kısayol menüsündeki Kısayol Oluştur düğmesine tıklayın. Son olarak ekrana gelen penceredeki Tamam düğmesine tıklayarak kısayolu oluşturabilirsiniz. 64 Internet Explorer Özel hayatınızın sınırını belirleyin Internet Explorer’ın otomatik tamamlama fonksiyonu çok kullanışlı olmasının haricinde sörf alışkanlıklarınız hakkında ulaşılması çok kolay olan bilgiler saklar. Bu sayede herhangi bir kullanıcı internette ziyaret ettiğiniz sayfaları rahatlıkla öğrenebilir. Söz konusu otomatik tamamlama fonksiyonunu devre dışı bırakmak için Araçlar / Internet Seçenekleri komutunu çalıştırın. Takip eden penceredeki İçerik sekmesini etkinleştirin ve buradaki Otomatik Tamamla düğmesine tıklayın. Bu fonksiyonu devre dışı bırakmak için Otomatik Tamamla Ayarları penceresindeki tüm seçeneklerin işaretlerini kaldırın. 65 Internet Explorer 6 İçerik Danışmanı şifresinin silinmesi Internet Explorer’ın İçerik Danışmanı’nı etkinleştirdiniz ve daha sonra ayarlarında kimsenin değişiklik yapmaması için bir parola oluşturdunuz. Ancak parolayı unuttuğunuz içi artık devre dışı bırakamıyorsunuz. Söz konusu parolayı Kayıt Defteri’nden kaldırabilirsiniz. Bunun için “HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\ Microsoft\Windows\CurrentVersion\ policies\Ratings” anahtarını etkinleştirin ve sağ taraftaki “Key” öğesini silin. Artık herhangi bir parolaya gerek kalmadan İçerik Danışmanı’nı tekrar devre dışı bırakabilirsiniz. Bunun için Araçlar / Internet Seçenekleri komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki İçerik sekmesini etkinleştirin. 66 Opera 7 Dosya indirme süresini görüntüleme Opera entegre bir dosya indirme yöneticisine sahip ve bu, internet tarayıcısı altındaki File Transfer adında ayrı bir pencerede çalışır ve görev çubuğunda sadece Daha hızlı ve güvenli sörf yapabilmeniz için ipuçlarını ve programların sundukları ilginç fonksiyonları burada bulabilirsiniz. Birden fazla internet tarayıcı penceresi ile çalışmak genellikle daha kolaydır. Bu nedenle yeni bir bağlantıyı yeni pencerede açmak için üzerine [Shift] tuşu bası lı durumdayken tıklayabilirsiniz, ancak Sık Kullanılanlar menüsündeki bağ- lantılar için aynı yöntemi kullanamazsı- nız. Bu menüdeki bir öğeye sağ tuşla tıkladığınızda Yeni Pencerede Aç komutunu kullanabilmek için Kayıt Defteri’ni açın ve buradaki “HKEY_CLASSES_ROOT\ InternetShortcut\shell” anahtarını etkinleştirin. Ardından Düzen / Yeni / Anahtar komutunu çalıştırın ve “Yeni Pencerede Aç” ve bunun altında da “command” adında yeni bir anahtar oluşturun. fiimdi sağ taraftaki “(Varsayı lan)” ismindeki öğeye çift tıklayın ve açılan penceredeki “Değer Verisi” kutusuna “rundll32.exe shdocvw.dll, OpenURL %1” ifadesini girin. Bunun sonucunda Sık Kullanılanlar menüsündeki öğelere sağ tuşla tıklandığı zaman açı- lan kısayol menüsünde Yeni Pencerede Aç komutu bulunacaktır. »Sık Kullanılanlar’ın yeni pencerede açılması 62 INTERNET EXPLORER 6 Yeni pencerede aç: Normalde kısayol menüsünde bulunmayan bu komutu Kayıt Defteri’nde değişiklik yaparak ekleyebilirsiniz. Otomatik tamamlama: Bu fonksiyon oldukça kullanışlı olabilir ancak diğer kullanıcıların da sizin sörf bilgilerinize ulaşmasını sağlar. 64 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 96 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 Opera’nın simgesi görünür. Ancak programın ayarlarını değiştirerek File Transfer penceresinin ve kalan dosya indirme süresinin görev çubuğunda görüntülenmesini sağlayabilirsiniz. İlk olarak Opera penceresindeki Window / Special / Transfer komutunu çalıştırın. Şimdi Transfer penceresindeki View / Pop up transfer Window on transfer komutunu çalıştırın. Artık dosya transferi penceresi görev çubuğunda ayrı bir program olarak görünecek ve aynı zamanda geri kalan dosya indirme zamanını da gösterecektir. İsterseniz direkt olarak bu düğmeye tıklayarak, tarayıcı penceresini açmadan da dosya indirme durumlarını kontrol edebilirsiniz. 67 Opera 7 Frame içeren sayfaların yazdırılması Opera, web sayfası üzerindeki her bir çerçeveyi ayrı ayrı yazdırır. Ancak isterseniz tarayıcının web sayfasını tek parça halinde yazdırmasını da sağlayabilirsiniz. Bunun için ilk olarak File / Print Preview komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Page as on screen seçeneğini işaretleyin. Şimdi OK düğmesine tıklayın ve ardından File / Print komutunu kullanarak veya Print düğmesine tıklayarak yazdırın. Çıktı süresi, Opera tüm sayfayı resim olarak işleyeceği için biraz uzun olur. Sayfa önizlemesinden çıkmak için yine File / Print Preview komutunu kullanabilirsiniz. 69 Opera 7 Sörfe kaldığınız yerden devam edin Opera, sadece en son oturumunuzda kaldığınız yerden devam etmenize imkan tanımaz, aynı zamanda oturumu istediğiniz zaman kaydetmenize ve böylece ileride tekrar çalışmanıza izin verir. Opera’nın çalışmanızı kolaylaştıracak bu fonksiyonunu File / Sessions / Save Session komutunu kullanarak çalıştırabilirsiniz. Takip eden pencereden oturumu kaydetmek istediğiniz ve dosya ismini belirleyin. Artık Opera’yı çalıştırdığınız zaman ekrana gelen pencereden bu oturumu seçebilir veya Save Windows penceresindeki Show these windows everytime I start Opera seçeneğini işaretleyerek, web tarayıcınızın her açılışta bu oturumu görüntülemesini sağlayabilirsiniz. 70 Outlook Express Daha güvenli bir posta hizmeti Sadece Outlook Express’in sunduğu seçenekleri kullanarak daha güvenli bir posta hizmeti alabilirsiniz. Bunun için istemcinizdeki bazı güvenlik seçeneklerinin etkinliğinden emin olmalısınız. Bunun için Araçlar / Seçenekler komutunu çalıştırın ve takip eden Oku sekmesinde bulunan Tüm iletileri düz metin olarak oku seçeneğini işaretleyin. Bu sayede zararlı bağlantıların ve HTML iletilerinde saklanan script’lerin yanlışlıkla çalıştırılmalarını önleyebilirsiniz. Ayrıca Güvenlik sekmesinden güvenlik bölgesi olarak Özel siteler bölgesi (Daha güvenli) seçeneğini işaretlemeli ve ayrıca Virüs Koruma başlığı altındaki diğer seçenekleri de etkinleştirmelisiniz. Böylece daha güvenli bir elektronik posta iletişimine sahip olabilirsiniz. 71 Outlook XP, 2003 İletilerin okundu olarak işaretlenmesi Eğer elektronik postaları açmak için üstlerine çift tıklamıyorsanız, bunun yerine Önizleme Bölmesi’ni kullanmayı tercih ediyorsanız Outlook, bu mesajları okundu olarak işaretlemeyecektir. Bu durumu değiştirmek için ana pencerede Araçlar / Seçenekler komutunu çalıştırın, takip eden penceredeki Diğer sekmesini etkinleştirin ve buradaki Önizleme Bölmesi düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda ekrana gelen penceredeki Önizleme penceresindeki iletileri okundu olarak işaretle seçeneğini etkinleştirin ve ardından Outlook’un bunun için beklemesi gereken süreyi saniye cinsinden girin. Opera, diğer internet tarayıcılarının sahip olmadığı ve kullanıcıların, ziyaret ettiklerine benzer içerik ve fonksiyonellikteki sayfalara hızlı bir şekilde ulaşmasına imkan tanıyan özel bir fonksiyona sahip. Bunun için bir web sayfasını incelerken sadece Navigation / Go similar pages komutunu çalıştırmanız yeterli oluyor. Bunun sonucunda Opera 7 benzer sayfaları arayacak ve buldukları nı bir tarayıcı penceresinde listeleyecektir. »Benzer içeriklerin otomatik bulunması 68 Opera 7 Nerede kalmıştık?: Opera ile çalışırken oturumlarınızı kaydedebilir ve daha sonra istediğiniz zaman kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. 69 Okundu mu?: Önizleme penceresinde okuduğunuz iletilerin okundu olarak işaretlenmeleri için bu seçeneği işaretlemelisiniz 71 Frame’li sayfalar: Frame içeren sayfaları teker teker değil, bir defada bastırabilirsiniz. 67 GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 98 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 UYGULAMALAR Burada, programların gizli fonksiyonlarını nasıl ortaya çıkartacağınızı, bunları daha etkili kullanmak için yapmanız gerekenleri göreceksiniz. 72 Adobe Acrobat Reader PDF’lerin IE’de görüntülenmesi PDF belgeleri, Acrobat Reader programı ile ilişkilendirmiş olmalarına rağmen browser entegrasyonundan kaynaklanan sorunlar nedeniyle Internet Explorer penceresinde görüntülenemeyebilirler. Bu sorunu çözmek için farklı Acrobat Reader sürümlerinde farklı yolların izlenmesi gerekiyor. Reader 4 sürümü için File / Preferences komutunu çalıştırın, takip eden penceredeki General sekmesini etkinleştirin ve buradaki Web browser integration komutunu çalıştırın. 5 sürümünde ise Edit / Preferences komutunu çalıştırın ve Options kategorisindeki Display PDF in browser seçeneğini etkinleştirin. 6 sürümünde de benzer şekilde Edit / Preferences komutunu çalıştırın. Takip eden penceredeki Internet kategorisini etkinleştirin ve buradaki Display PDF in browser seçeneğini işaretleyin. 73 CDex 1.51 Web radyolarının MP3 kaydedilmesi Müzik CD’lerini MP3 biçimine dönüştürmek için kullanabileceğiniz CDex’in Tools / Record from Analog Input komutu ile, internetten yapılan radyo yayınlarını da kayıt edebilirsiniz. Ancak bunun için ilk olarak görev çubuğundaki hoparlör simgesine çift tıklayın, açılan penceredeki Seçenekler / Özellikler komutunu çalıştırın ve Ses Ayarı başlığı altındaki Kaydetme seçeneğini etkinleştirin. Şimdi aşağıdaki Denetimler listesinden Stereo Mix,Wave veya Wave Mix öğesini seçin ve daha sonra ses kaynağı olarak bu kanalı etkinleştirin. Doğru kanalı etkinleştirdikten sonra kayıt penceresinden dosyanın saklanmasını istediğiniz klasörü ve ismini seçin. Son olarak MP3 biçiminde kayıt edebilmek için Output File Type açılır listesinden Lame MP3 Encoder öğesini seçmelisiniz. 74 McAfee VirusScan 7.0 Otomatik olarak yeniden başlatma Eğer zaman zaman McAfee VirusScan’i geçici olarak devre dışı bırakmak zorunda kalıyor ve daha sonra tekrar etkinleştirmeyi unutuyorsanız, programın bunun sizin yerinize otomatik olarak yapmasını sağlayabilirsiniz. Bunun için Configure Automatic Protection Settings’i seçin ve Advanced düğmesine tıklayın. Takip eden penceredeki Detection kartında bulunan Restart VirusScan When Disabled after X Minutes seçeneğini işaretleyin. Buradaki “X” yerine istediğiniz değeri girebilirsiniz. 76 Norton AntiVirus 2003 Sohbet programları kontrolünüzde Programcılar, geliştirdikleri virüsleri yaymak için her yolu kullanıyorlar ve bu noktadaki en son hedeşeri ise yaygın olarak kullanılan anında mesajlaşma, yani Instant Messaging programları. Eğer bu tür programları kullanıyorsanız mutlaka Norton AntiVirus ile gözetim altında tutmalısınız. Bunun için Options düğmesine tıklayarak ekrana gelen penceredeki Instant Messenger başlığına tıklayın. Buradan; A OL, MSN veya Yahoo! programlarından birini veya hepsini seçebilirsiniz. 77 Norton AntiVirus 2003 SmartScan ile hızlı tarama Bilgisayarınızdaki hiçbir şey zararlı kodlara karşı güvenli değil. Ancak virüsler ve diğer zararlılar genellikle çalıştırılabilir EXE uzantılı dosyaları ve Office dokümanlarını (DOC, XLS vs.) hedef alırlar. Norton Antivirus’ün SmartScan, yani akıllı tarama fonksiyonunu kullanarak özellikle bu tür hedeşeri tarayarak kontrol işleminin daha hızlı olmasını sağlayabilirsiniz. Ancak bu durumda diğer olası hedeşer kontrol edilmeyeceklerdir. Bunun için Options penceresindeki Manual Scan başlığına tıklayın ve buradaki Scan files using SmartScan seçeneğini işaretleyin. Ardından Norton’un hangi dosyaları tarayacağını belirtmek için Customize düğmesine tıklayın. Buradaki listeyi kendiniz de yeni dosya türleri ekleyebilirsiniz, ancak bunlardan herhangi birisini asla çıkartmamalısınız. 78 Partition Magic 8 Boot Sector korumasının kaldırılması Partition Magic, bir fonksiyon çalıştırdığınız zaman uyarı sesleri ve mesajları ile PDF’ler tarayıcıda: PDF belgelerinin IE’de görüntülenmesi için bu seçeneğin işaretlenmesi gereklidir. Akıllı tarama: Norton Antivirus’ün SmartScan özelliğini kullanarak tarama işleminin daha hızlı gerçekleştirilmesini sağlayabilirsiniz. Nero’nun CD yazma penceresinde sizin seçtiğiniz hız değerinin yerine gerçekte ulaştığı hızı göstermesi için Kayı t Defteri’nde küçük bir değişiklik yapmanız yeterli oluyor. İlk olarak Kayı t Defteri Düzenleyicisi’ni çalıştırın ve “HKEY_CURRENT_USER\Software\ Ahead\Nero - Burning Rom\Recorder” anahtarını etkinleştirin. Buradaki “ShowSingleRecorderSpeed” DWORD Değeri’ne çift tıklayın ve ekrana gelen pencereden, normalde “0” olan değerini “1” olarak değiştirin. Artık Nero, yazma penceresinde sizin seçtiğiniz yazma hızını değil, gerçek hızı görüntüleyecektir. »Etkin yazma hızının görüntülenmesi 75 Nero Burning Rom 72 76 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 100 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 çalışmanızı engelliyorsa muhtemelen Boot Sector koruması etkinleştirilmiştir. Bunun için anakartınızın BIOS’una girmeli ve Boot Sector korumasını kaldırmalısınız. Bu işlem hakkında ayrıntılı bilgi için anakartınızın kullanım kitapçığına göz atabilirsiniz. 79 Paint Shop Pro 8 Gelişmiş araç çubuğu öğeleri Paint Shop Pro 8’de “Şy Out” olarak adlandırılan yeni bir araç çubuğu şeması kullanılıyor. Bu, araç çubuğundaki nesnelerin de kendilerine ait alt menülere sahip olmalarına imkan tanıyor ve böylece araç çubuğunun daha az yer kaplamasına rağmen daha çok fonksiyon sunmasını sağlıyor. Söz konusu alt menüye ulaşmak için nesnenin yanındaki küçük siyah üçgene tıklamanız yeterli olacaktır. Bunun sonucunda seçtiğiniz nesnenin değişik formlarına veya gelişmiş fonksiyonlarına ulaşabilirsiniz. 80 Pegasus Mail 4.12 Unutulan parolanın bulunması Pegasus Mail kullanıcıları, unuttukları parolalarını programın sahip olduğu özel bir kullanım modu sayesinde bir kayıt dosyasına aktararak buradan okuyabilirler. Bunun için Başlat / Tüm Programlar / Donatılar / Komut İstemi komutunu kullanarak bir DOS penceresi açın ve programın kurulu olduğu dizine gidin. Daha sonra aşağıdaki ifadeyi kullanarak programı çalıştırın: Winpm-32.e xe –Z 32 Yeni e-postanız olup olmadığını kontrol edin. Bunun sonucunda posta klasöründe sorgulanmış olan her bir e-posta hesabı için “TXP*.WPM” formatında isimlendirilerek numaralandırılmış dosyalar bulunur. Bunları bir editör yardımıyla açarsanız aradığınız parolayı buradaki kullanıcı isminin hemen yanında bulabilirsiniz. Son olarak güvenlik açısından bu dosyaları mutlaka silmelisiniz. 81 Winamp 3 fiarkıların direkt listeye eklenmeleri WinAMP ile istediğiniz bir parçayı dinlemek için normalde şarkının simgesine çift tıklamanız yeterli olur. Ancak bu durumda uzun vakit harcayarak oluşturduğunuz ve henüz kaydetmediğiniz bir şarkı listesini yanlışlıkla kaybedebilirsiniz. Bunun yerine istediğiniz parçaların direkt olarak şarkı listesine eklenmesi için alternatif olarak nesne menüsündeki Enqueue in Winamp komutunu kullanabilirsiniz. Ancak bir dosyaya çift tıklandığında da direkt olarak listeye eklenmesi için Winamp’in Preferences penceresindeki Playlists başlığı altında bulunan Enqueue as default action seçeneğini işaretlemelisiniz. 83 WinRAR 3.20 40 günlük deneme süresinin uzatılması WinRAR, 40 günlük denem süresi sona erdikten sonra her çalıştırıldığında satın alınmasını isteyen bir iletişim penceresi ekrana getirir. Ancak buna rağmen programı bir süre daha sorunsuz bir şekilde kullanabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken tek şey programın ana penceresini açmamaktır. Yani dosyalarınızı direkt olarak kısayol menüsündeki komutları kullanarak sıkıştırabilir ve daha sonra yine kısayol menüsünü kullanarak rahatlıkla açabilirsiniz.WinRAR bu sırada sizi rahatsız etmeyecek ve işlevini sorunsuz bir şekilde yerine getirecektir. Ancak programı devamlı kullanmak istiyorsanız mutlaka satın almalısınız. 84 Winzip 8.1 Arşive yeni dosyaların eklenmesi Winzip ile dosyalarınızı sıkıştırırken hiçbir pencere ile karşılaşmak ve soruya cevap vermek istemiyorsanız program ayarlarında küçük bir değişiklik yapmanız ye- fiarkı listeleri: fiarkı listesine yeni bir MP3 eklemek için ister nesne menüsündeki komutu kullanabilir ister çift tıklama işleminin sonucunu standart olarak değiştirebilirsiniz. Dosyalarınız, sıkıştırdıktan sonra bile hale e-posta ile gönderilmeyecek kadar büyükse, oluşturduğunuz arşivi istedi ğiniz boyutta parçalara ayırabilirsiniz. Bunun için sıkıştırmak istediğiniz dosyaları seçin, üzerine sağ tuşla tıklayın ve açılan nesne menüsündeki Add to archive… komutunu çalıştırın. Takip eden iletişim penceresindeki General sekmesinde Split to volumes, bytes seçeneği bulunur. WinRAR, disket, ZIP ortamları ve 650 ile 700 MByte’lık CD’ler için uygun bölme seçeneklerini sunar. Ancak Autodetect seçeneğini işaretleyerek sürücüdeki ortama uygun olarak parçalamasını sağlayabilir veya parça büyüklüğünü doğrudan kendiniz girebilirsiniz. »Arşivlerin parçalara ayrılması 82 WinRaR 3.20 Parçalanmış dosyalar: WinRAR kullanarak hazırladığınız arşivleri çeşitli taşıma ortamlarına sığacak şekilde boyutlandırabilirsiniz. 82 81 terli olacaktır. Bunun için Options / Configuration komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Miscellaneous sekmesini etkinleştirin. Buradaki Show Add dialog when dropping files on başlığı altındaki seçenekler Zip arşivine sürükle - bırak yöntemi kullanılarak yeni dosyalar eklenmesi işlemi ile ilgilidir. Eğer menüler arasında teker teker dolaşmak yerine sürükle - bırak yöntemini kullanmayı tercih edenlerdenseniz, bu sırada hiçbir mesaj ile karşılaşmamak için buradaki iki seçeneği de devre dışı bırakmalısınız. 101 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 86 Sistem Bilgisi Aida ile ayrıntılı sistem bilgisi Özel kullanım için ücretsiz olarak dağıtılan ve Windows 95’ten günümüze kadar olan tüm işletim sistemlerini destekleyen Aida32 ((HeCHIP-Code 100 İpucu) aracını kullanarak sisteminiz hakkında, işlemci türünden tutun da anakartın veya işlemcinin ısısına ve yüklü olan tüm Windows güncellemelerin listesine kadar birçok ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz. Herhangi bir kurulum işlemi gerektirmeyen program çalıştırıldığında sistem dilini otomatik olarak ayarlıyor. Ayrıca eklentiler altındaki araçları kullanarak sabit diskinizi, yerel ağınızı ve monitörünüzü de test edebilirsiniz. 87 Eski Donanımlar Eski donanımların sorunsuz kullanımı Sahip olduğunuz eski ama sorunsuz donanımları kullanarak bir yazıcı, faks veya dosya sunucusu hazırlayabilirsiniz. Ancak bu donanımların kitapçıklarını bulamıyorsanız veya üreticileri şu anda mevcut değilse bu parçaları birleştirmek zor olacaktır. Bu durumda Total Hardware 1999 (http://th99.pley.org) web sayfasına başvurabilirsiniz. Burada;anakar tlar, sabitdisk denetleyicileri, ekran, ses ve multimedya kartları, optik sürücüler, bant sürücüleri, ağ modem ve ISDN kartlarından oluşan 18.655 donanımın kitapçıklarına ulaşabilirsiniz. 88 Intel Anakart Desktop Control Center ile overclock Intel’in internet üzerinden ücretsiz olarak yayınladığı Desktop Control Center (http://developer. i n t e l . com/design/ motherbd/software/dcc) aracını kullanarak D875PBZ ve D865PERL Intel anakartlarında overclock yapabilirsiniz. Bu, işlemci, FSB ve hafızanın kontrollü bir şekilde overclock yapılmasına imkan DONANIM Yeni dosyalar: Bu penceredeki seçenekleri devre dışı bıraktığınızda arşive yeni dosyalar eklerken hiçbir mesaj ile karşılaşmazsınız. Ayrıntılı bilgiler: Ücretsiz olarak dağıtılan Aida32 bilgisayarınızdaki donanım ve yazılımlar hakkında ayrıntılı bilgi sunar. Dosya paylaşımı, sohbet programları ve Streaming medyaları, diğer bilgisayarları n isteklerini dinleyebilmek için sunucu haklarına ihtiyaç duyarlar. Eğer bu tür programlardan bir tanesinin sunucu erişimi isterse oluşturaca- ğınız kuralın, ZoneAlarm’ın sizi her seferinde tekrar tekrar rahatsız etmesini engellemek için kalıcı olmasını sağlamalı sınız. Bunun için Remember This Answer The Next Time I Use This Program seçeneğini işaretlemeniz yeterli olacaktır. »Paylaşıma izin verilmesi 85 ZoneAlarm Pro Donanımlarınızdan maksimum performans elde etmek ve karşılaştığınız sorunları çözmek için aşağıdaki ipuçlarından faydalanabilirsiniz. 84 86 k GÜNCEL KAPAK 100 ipucu DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 102 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 tanıyan bir yazılım.Ayrıca işlemci fanlarının dönme hızları da düşürülerek daha az ses çıkartmaları sağlanabilir. Ancak bu aracı kullanmadan önce ilk olarak BIOS’unuzu güncellemelisiniz. İlk olarak uygun BIOS güncellemesini gerçekleştirin ve aracı kurun. Overclock sırasında en uygun değerleri bulabilmek için aracın yardım dosyasını iyice okuyun ve son olarak yaptığınız değişikliklerin etkili olabilmesi için bilgisayarı yeniden başlatın. 89 Sabit disk Windows sabit diski tam kullanamıyor Windows’un yüksek kapasiteli sabit diskler ile sorunsuz bir şekilde çalışabilmesi için uygun bir BIOS ve işletim sistemi sürücüsüne ihtiyacınız vardır. BIOS’u güncellemeniz gerekip gerekmediğini sabit diskin boyutunu buradan kontrol ederek görebilirsiniz. Eğer diskinizin boyutu yanlış gösteriliyorsa ilk olarak BIOS’unuzu güncellemelisiniz. Ancak diskin kapasitesi sadece Windows altında yanlış gösteriliyorsa bu durumda işletim sisteminde gerekli değişikliklerin yapılması gereklidir. Bunun için Windows XP altında sadece Service Pack 1’in yüklenmesi yeterlidir. Ancak Windows 2000 için Service Pack 3’ü yükledikten sonra “HKEY_LOCAL_ MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\ Services\atapi\Parameters” anahtarı altındaki “EnableBigLba” DWORD değerini “1” olarak değiştirmelisiniz. 90 Sabit disk İşletim sistemi ile özel dosyaları ayırın Sabit disklerin boyutlarının zaman içerisinden büyümesi ile artık iki, üç, hatta daha fazla bölüm oluşturmak mümkün.Ancak sabit diski bölümlendirmenin haricinde bu bölümleri etkili kullanmak da önemlidir. Bunun için en azından özel dosyalarınız ile işletim sistemi ve programları ayrı bölümlerde saklayabilirsiniz. Bu sayede hem işletim sistemini yeniden kurmak zorunda kaldığınızda özel bilgileriniz hiçbir zarar uğramayacak, hem de işletim sisteminin kendisi için daha çok boş alan ayrılmış olacaktır. 91 Disket Sürücü En güvenilir biçimlendirme yolu Windows, disket sürücüler için iki biçimlendirme yöntemi sunar. Bunlardan ilki Tam Biçimlendirme’dir. Bu yöntemde disket üzerinde bilgileri silinirken bir yandan da bozuk sektörlerin olup olmadığı kontrol edilir ve işlem sonucunda bulunan bozuk sektörler listelenir. Eğer disketinizide bozuk sektörler mevcutsa bunu kullanmaya devam etmek yerine atmanız daha iyi olacaktır. Buna karşılık Hızlı Biçimlendirme yöntemi dosyaları silerken fiziksel kontrol yapmadığı için daha hızlıdır. 92 Ses Kartı Ses kartının kalitesini gösteren sayılar Ses kartının üretebileceği derinlik ve frekansı gösteren farklı sayılar vardır. Derinlik “Bit” olarak ölçülür ve frekansı KHz cinsindendir. Her ikisinde de yüksek sayılar daha iyi kalite anlamına gelirler. Günümüzdeki en düşük kartlar 16 Bit ve 44 KHz değerlerine sahiplerdir ve bunlar bir çok kullanıcı tarafından oyunlar ve müzik için yeterli olabilir. Ancak film efektleri, oyunlar ve müzik için daha yüksek performans isteyenler 24 Bit ve 96 veya 192 KHz değerlerini tercih etmeliler. 93 Ses Kartı Bağlantı noktalarının renk kodları Yeni ses kartları ve anakartlarda, cihazların bağlanmasını kolaylaştırmak için renk Kapasite sorunu: Windows’un yüksek kapasiteli diskler ile sorunsuz bir şekilde çalışabilmesi için servis paketlerini yüklemeli ve Kayıt Defter’inde değişiklik yapmalısınız. 89 Tam biçimlendirme: Disketlerinizdeki bozuk sektörlerin tespit edilebilmesi için hızlı biçimlendirme seçeneğini kullanmamalısınız. 91 Yeni satın aldığınız Asus Radeon 9800 XT ekran kartının, ekran kartı işlemcisinin dinamik olarak overclock yapılması na imkan tanıyan Overdrive modunu etkinleştirebilmek için ilk olarak yeni BIOS yüklemeniz gerekecektir. Bunun için üreticinin web sayfasından en yeni BIOS’u indirin. Ardından ATI’nin en yeni Catalyst sürücüsünü yükleyin. fiimdi bir MS-DOS disketi oluşturun ve BIOS Şash dosyasını diskete kopyalayın. Bilgisayarınızı bu disketi kullanarak başlatın ve DOS komut satırı ekrana geldiğinde “atişash –p 0 vga.rom” komutunu aynen yazdıktan sonra [Enter] tuşuna basarak çalıştırın. Ekran kartınızın BIOS’u güncellendikten sonra bilgisayarınızı yeniden başlatabilir ve Overdrive modunu etkinleştirebilirsiniz. »Yeni BIOS ile Overdrive mode 94 Ekran Kartı 103 CHIP 100. SAYI | MAYIS 2004 kodları kullanılmaktadır. Ses kartındaki yeşil renkli bağlantı noktası hoparlör veya kulaklıkların bağlanması gereken “Line Output” çıkışıdır. Kırmızı veya pembe renk ise mikrofon ve mavi ise “Line Level” ise bağlantısını temsil eder. Eğer ses kartınızda dijital çıkış varsa bu da turuncu ile gösterilir. Ancak bunlar genel olarak kullanılmalarına rağmen kesin kurallar değillerdir ve bilgisayarınızda değişik olabilir. 95 Ekran Kartı Nvidia sürücülerinin temizlenmesi Yeni bir ekran kartı satın aldınız ve bunu, bilgisayarınızdaki eski GeForce3 kartı ile değiştirmek istiyorsunuz. Bunun için eski ekran kartı sürücüsünü, arkasında iz bırakmadan sistemden tamamen temizleyebilmek için bir yol arıyorsunuz. Ücretsiz olarak dağıtılan NVCleaner aracı (http://www.eldepot.net/files.htm), Kayıt Defteri’ndeki güncel ve eski sürücü kayıtları da dahil olmak üzere tüm Nvidia sürücülerini güvenli bir şekilde siler. Programı kurduktan hemen sonra çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Clean düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda Nvidia sürücüleri ile ilgili olan tüm kayıtlar ve dosyalar sisteminizden silinirler. Ardından bilgisayarınızı kapatabilir ve yeni ekran kartınızı sürücü karmaşası yaşama korkusu olmadan monte edebilirsiniz. 96 Lazer Yazıcı Bitmek üzere olan kartuşu sallayın Lazer yazıcınızın mürekkep kartuşu bitmeye yaklaştığı zaman çıktı üzerinde metnin silikleşmeye başladığını görürsünüz. Bu durumda kartuşunuzu çıkartıp yerine hemen yeni bir tane almanıza gerek yok. Öncelikle kartuşunuzu yazıcıdan çıkartın, sert bir şekilde sallayın ve daha sonra cihaza tekrar yerleştirin. Bu kartuş içerisindeki mürekkebin dağılmasını sağlayacak ve böylece yazıcınızı bir süre daha sorunsuz bir şekilde kullanmanıza imkan tanıyacaktır. 97 Yazıcı Direkt yazdırma ile zaman tasarrufu Windows, yazdırma işlerinizi standart olarak kuyruğa atar. Bu, verilerin yazıcıya gönderilmeden önce sabit disk üzerindeki geçici bir dosyaya yazdırılması demektir. Ancak yazıcıyı tek başınıza kullanıyorsanız ve yazıcınızın kendi üzerinde hafızası varsa bu şekilde vakit kaybetmenize gerek yoktur. Bunun için Windows XP altında Başlat / Yazıcı ve Fakslar komutunu çalıştırın, buradaki yazıcı simgesine sağ tuşla tıklayın ve kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Takip eden penceredeki Gelişmiş sekmesini etkinleştirin ve buradaki Doğrudan yazıcıya yazdır seçeneğini işaretleyin. Bu, yazıcı performansınızı artıracak, ancak uygulamanızı yavaşlatacaktır. 98 Yazıcı Farklı amaçlar için kopya yazıcılar Eğer aynı yazıcıyı kullanarak devamlı olarak mektuplar ve resimler gibi farklı özelliklere sahip çıktılar alıyorsanız her seferinde ayarların yeniden yapılması oldukça zaman kaybetmenize neden olacaktır. Bunun yerine sisteminizde aynı yazıcının farklı kopyalarını oluşturabilir, bunların her birini kullanmak istediğiniz çıktı türü için ayarlayabilir ve Mektup_Yazıcısı veya Foto_Yazıcısı gibi uygun şekilde isimlendirebilirsiniz. Bu durumda çıktı almadan önce yapmanız gereken yazdıracağınız belgeye uygun yazıcıyı seçmek olacaktır. 99 Dijital Kamera RAW biçimindeki değişiklikler Bazı üst seviye dijital fotoğraf makineleri çekilen fotoğraşarın sıkıştırılmamış RAW biçiminde saklanmalarına imkan tanır. Sıkıştırılmış saklama biçimleri olan JPEG veya GIF ise daha az yer kaplamaları için veri kaybına neden olurlar. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, kamera üreticilerinin kendilerine özel RAW biçimlerine sahip olmalarıdır. Örneğin, Canon’un RAW dosyaları Olympus ile ve Olympus’unki de Nikon ile uyumlu değildir. Bu nedenle RAW dosyalarını transfer etmek için cihaz ile birlikte gelen yazılımları kullanmanız gereklidir. Adobe Photoshop gibi bazı resim işleme programları da RAW dosyalarını desteklerler, ancak cihazınızı destekleyip desteklemediğini program dokümantasyonundan öğrenebilirsiniz. 100 Dijital Kamera Dijital kamerayı hayata döndürmek Mikroişlemci kontrollü diğer tüm cihazlar gibi dijital fotoğraf makineleri de tamamen çökmeye karşı korumalı değildirler. Bunun için yanlışlıkla birkaç tuşa basılması veya cihaz çalışırken hafıza kartının çıkartılması yeterli olabilir. Bu tür durumda çöken bir sistemi yeniden çalıştırmaya başlamak için cihazın pillerini çıkartın ve tampon belleğin boşalması için bir süre bekleyin. Eğer bu süre yeterli olmazsa birkaç saat kadar beklemeniz gerekecektir. _ Kadir Tuztaş, ktuztas@chip.com.tr Tam temizlik: NVCleaner aracını kullanarak Nvidia sürücülerini sisteminizden tamamen kaldırabilirsiniz. 95 Aynı yazıcı, farklı görev: Sahip olduğunuz yazıcıyı farklı görevleri gerçekleştirmek üzere yeniden kurabilir ve uygun şekilde ayarlayabilirsiniz. 98 GÜNCEL | KAPAK DONANIM Haber YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 106
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu