Yeni Nero Burning Suite’te kullanıcıların bildiğinden çok daha fazlası gizli: Video düzenleme, TV’den kayıt, DVD hazırlama ve ağ üzerinden CD yazma işlevleri bunlardan yalnızca birkaçı. CHIP, tüm bunlardan nasıl en iyi şekilde faydalanabileceğinizi gösteriyor ve profesyonel yazma aracı için yepyeni ipuçları sunuyor. nasıl çok fazla sabit disk alanına ihtiyaç duymadan kaydedebileceğinizi açıklıyoruz. Ayrıca “Düzenleme” başlığı altında ise bölümler ve menüler dahil olmak üzere profesyonel DVD’leri hazırlayabileceğinizi göreceksiniz. Nero yardımıyla fotoğraşarınızı da şık bir şekilde sahneye çıkartabilirsiniz. Resim Atölyesi kısmında ise fotoğraşarınızı nasıl hızlı ve basit bir şekilde slayt şovuna dönüştürebileceğinizi öğreneceksiniz. Eğer sahip olduğunuz verileri yedeklemek istiyorsanız profesyonel ipuçlarının bulunduğu yedekleme talimatlarımız yardımcı olacaktır. Ayrıca ev ağınızı kullanarak başka bir bilgisayardaki CD yazıcıya nasıl ulaşabileceğinizi de anlatıyoruz. Nero sırları ve ipuçları Medya merkezine dönüşen yeni Nero ÖZETLE TV’den DivX kaydı: TV kartından yayın kaydı ve verilerin DVD’ye yazılmasıs145 Video DVD’lerinin düzenlenmesi: Nero ile sadece DVD değil, şık menüler de hazırlayabilirsiniz. s146 Ağ üzerinden CD’ye kayıt: Bilgisayarında CD yazıcısı olmayanlar ağ üzerinden yazabilirler. s150 Fare ile tıklayarak yedekleme: En son Nero ile veri yedeklemede en iyi ipuçlarını kullanın. s152 Profesyonel sunumlar: Tatil resimlerini geçişler ve özel efektler kullanarak CD ve DVD’ye yazın. s154 CD/DVD yazma programları pazarında amansız bir savaş hüküm sürüyor. Nero’nun en büyük rakiplerinden WinOnCD ilk olarak Roxio ardından da Sonic firmasına satılırken, Ahead, zamanın getirdiği avantajı iyi kullandı ve çok işlevli bir yazma paketi hazırladı. Bunun sonucunda konforlu ve eksiksiz bir program olan Nero Burning Suite yayınlandı. CHIP, en yeni Nero sürümü Nero 6 Reloaded’ı büyüteç altına aldı ve programdan maksimum performans elde etmenizi sağlayacak ipuçlarını bu yazıda derledi.Video atölyesi kısmında ses izinin yerden tasarruf sağlayan MP3 ve videonun da DivX biçiminde sıkıştırılması sayesinde televizyon yayınlarını, Nero ile 145 CHIP | OCAK 2005 Video atölyesi TV’den DivX biçiminde kayıt bir şablon oluşturmak için kullanıcı tanımlı seçeneğini işaretlemelisiniz. Ardından dosya türü olarak AVI biçimini seçin, video sıkıştırma için DivX 5.2.1 Codec kodlayıcısını işaretleyin ve son olarak da ses sıkıştırma için PCM’i kullanın. Ardından video sıkıştırıcısının yanındaki soru işaretine tıklayın ve takip eden penceredeki Bitrate hesaplayıcısını çalıştırın. Buradan kayıt sırasında kullanmak istediğiniz Bitrate değerini rahatlıkla hesaplayabilirsiniz. Bunun için dosya büyüklüğü kutusuna kullanmak istediğiniz CD’nin büyüklüğünü, örneğin bir CD-ROM için “700” değerini girin. Süre olarak da yapılacak kaydın uzunluğunu kullanmalısınız. Ardından Bitrate hesaplayıcısında elde ettiğiniz değerleri aktarmak için Uygula düğmesine tıklamanız gerekiyor. Yaptığınız değişiklikleri son olarak OK düğmesine tıklayarak onaylayın. Şimdi ses sıkıştırıcısının hemen sağında bulunan küçük hoparlör simgesine tıklayın ve açılan penceredeki Ses girişi başlığının hemen yanındaki hoparlör şeklindeki düğmeye basın. Buradan TV kartınızın ilgili girişini (genellikle “Line-in” olarak adlandırılır) seçin. Nero’nun deneme sürümünü ve ek araçlarını eCHIP’teki Nero CD Code’u altında bulabilirsiniz. Nero 6 Reloaded: Yeni Nero sadece bir sunum işlevi getirmiyor, aynı zamanda NeroVision Express’in yeni sürümüne de sahip. Dynamic Write Speed: Bu yama Nero’nun, cihazın maksimum yazma hı- zını kendisinin tespit etmesi yerine CD/DVD yazıcının Firmware’inden elde etmesini sağlıyor. Multimounter: Bu sayede Nero sürücülerini kullanarak Windows gezgininde tüm imaj dosyalarını okuyabilirsiniz. Yapmanız gereken işlemleri metin dosyasında bulabilirsiniz. General Clean Tool: fiayet Nero’yu tamamen kaldırmak isterseniz bu aracı kullanmalısınız. Bu sayede program ile ilgili tüm kayıtları sorunsuz bir şekilde silebilirsiniz. Driver Clean Tool & RegistryChecker: Driver Clean Tool yardımıyla Nero ile sorun yaşayan sürücüleri devre dışı bırakabilirsiniz. Bu tür sürücüler Windows NT/2000/XP altında aynı zamanda Kayıt Defteri’nde de bulunurlar ve ikinci araç olan RegistryChecker yardımıyla devre dışı bırakılabilirler. InCD Clean Tool: Nero için ek bir araç olan InCD, bir CD/DVD disk ile sanki bir sabit diskmiş gibi haberleşir. Bu program yardımıyla InCD’yi temiz bir şekilde sistemden kaldırabilirsiniz. CD-ROM: Bu, CD ve DVD diskleri ile ilgili önemli parametrelerin bulundu ğu bir veritabanı dosyasıdır. _ Çoğu televizyon kartında videoların disklere yazılmasını sağlayan işlevlerin eksikliği hissedilir.Nero,NeroVision Express 3’ün yeni sürümüyle Suite paketine bir kayıt ve yazma çözümü ekledi. Burada, sabit diskinizi kaldıramayacağı bir yükün altına sokmadan televizyon filmlerini Nero kullanarak nasıl kaydedeceğinizi göstereceğiz. Daha profesyonellerin bile bilmediği bir şekilde DivX ve MP3’ü aynı anda kullanarak, sabit disk alanından yaklaşık yüzde 80 tasarruf sağlanabilir! İlk olarak altı ay süreyle sınırsız bir şekilde kullanabileceğiniz DivX Codec’i (HeCHIP-Code Nero) yükleyin. Ardından Başlat / Tüm Programlar / Nero / NeroVision Express 3 yolunu kullanarak NeroVision programını çalıştırın ve Capture Video to Hard Drive komutunu verin. Takip eden iletişim penceresindeki Capture Device listesinden TV kartınızı (örneğin “Hauppauge WinTV Capture”) seçin. Hemen sağ tarafındaki Select a capturing template açılır listesinden ise, yeni Video verilerinin ayarlanması 1. NeroVision Express’in yeni sürümüyle, artık kayıt işlemini zaman ayarlı olarak da başlatabilirsiniz. Bunun için önizleme penceresinin hemen altında bulunan kronometreye tıklayın. Ardından Now ifadesinin hemen yanındaki kutucuğa tıklayın Kaydın zaman ayarlı başlatılması 1. e-CHIP’TEKİ PROGRAMLAR » Nero araçları CHIP | OCAK 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Nero sırları HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 146 ve kaydetme işleminin başlama zamanını girin. End kutusuna da kaydetme işleminin bitirileceği zamanı girmelisiniz. Ayrıca alternatif olarak kayıt işleminin ne kadar süreceğini de belirleyebilirsiniz. Son olarak OK düğmesine tıklayarak onaylayın. Artık kayıt işlemi belirlediğiniz zamanda otomatik olarak başlayacaktır. Kaydedilirken oluşturulan dosyanın ismini Captured Files altında bulabilirsiniz. Video kaydedilirken görüntüler zaten yerden tasarruf sağlayan DivX biçiminde kaydedildi ve sadece video dosyası içerisinde ses izi henüz sıkıştırılmamış durumda. Bunun için en iyi yöntem ses izinin MP3 biçiminde saklanması. Bu sayede sabit disk alanından yaklaşık yüzde 80 oranında tasarruf edebilirsiniz. İlk olarak ses ve video izlerini birbirinden ayırmalısınız. Bunun için eCHIP’ten yükleyebileceğiniz VirtualDubMod (HeCHIP-Code Nero) programını kullanabilirsiniz. Şimdi programı açın ve File / Open Video File komutunu çalıştırın. NeroVision Express tarafından kaydedilmiş olan dosyayı “C:\Documents and Settings\>Kullanıcı İsmi>\Belgelerim\NeroVision\Captured- Video” klasörü altında bulabilirsiniz. Şimdi Streams menüsünden Stream List komutunu çalıştırın ve takip eden penceredeki Save Wav düğmesine tıklayın. Ardından dosya için bir isim verin ve Kaydet düğmesine tıklayarak saklayın. Daha sonra OK düğmesine tıklayın ve Nero’nun yazma modülünü çalıştırın. Buradaki Extras menüsünde bulunan Encode Files komutunu çalıştırın ve ardından Add düğmesine tıklayın. Şimdi biraz önce kaydetmiş olduğunuz WAV dosyasını seçin Kaydedilen videonun sıkıştırılması 3. ve Aç düğmesine tıklayarak onaylayın. Buradan Output File Format için mp3- PRO biçimini seçin. Artık Go düğmesine tıklayarak sıkıştırma işlemini başlatabilirsiniz. VirtualDubMod programına geri dönün, buradaki Stream / Stream List komutunu yeniden çalıştırın ve bu sefer ekrana gelen penceredeki Add düğmesine tıklayın. Ekrana gelen pencereden biraz önce elde ettiğiniz MP3 dosyasını ekleyin, ardından listeden söz konusu MP3 dosyasını seçin ve Move Up düğmesine tıklayarak listenin en üst sırasına taşıyın. Ardından eski ses kaynak dosyasını seçin, sırasıyla Disable ve OK düğmelerine tıklayın. Şimdi File / Save As komutunu çalıştırıp Video Mode altından Direct Stream Copy öğesini seçin. Son olarak Kaydet düğmesine tıklayarak dosyayı saklayın. Kaydettiğiniz video dosyasını son haline getirdikten sonra Nero Suite’in yazma modülünü tekrar açın ve tamamen standart bir ISO veri CD’sini sürücüye yerleştirin. Ardından video dosyasını Sürükle Bırak yöntemini kullanarak ekleyin ve daha sonra CD’ye yazın. Artık bu CD’yi DivX destekli tüm DVD oynatıcılarda rahatlıkla izleyebilirsiniz. Video dosyasının yazılması 4. Yeniden kodlamayın: Video izinin değiştirilmeden saklanması için kaydederken Direct stream copy seçeneğini kullanın. Yerden tasarruf: Sadece Disable düğmesine tıklayarak sıkıştırılmamış ses izini devre dışı bırakabilirsiniz. DVD düzenleme Video DVD’lerinin hazırlanması _ Filmlerin ve televizyondan yapılan kayıtların DVD’ye aktarımı yeni NeroVision Express 3 sayesinde sorun olmaktan çıkıyor. Ancak uygun bölümlere ve içerik dizinine sahip bir DVD arayüzü nasıl görünmeli? CHIP, neler yapmanız gerektiğini ve diskin içeriğini şık tasarım bir menüsü yardımıyla nasıl ekrana getirebileceğinizi gösteriyor. Bunun için profesyonel DVD’ler hazırlamanızda yardımcı olacak en iyi ipuçlarını gösteriyoruz. İlk olarak Başlat / Tüm Programlar / Nero / NeroVision Express 3 yolunu kullanarak NeroVision Express 3 programını çalıştırın ve Make DVD / DVD Video komutunu verin.Ardından pencerenin sağ tarafındaki listeden Add Video Files komutunu çalıştırın, kullanmak istediğiniz dosyaları seçin ve daha sonra Aç düğmesine tıklayın. DVD’de kullanmak istediğiniz videoları Video ayarlarının değiştirilmesi 2. Videoların Vision Express’e yüklenmesi 1. ekledikten sonra sıra sonuçta elde edilecek verilerin iyileştirilmesine geldi. Bunun için pencerenin alt tarafındaki More ve ardından ekrana gelen Video Options düğmesine tıklayın. Açılan penceredeki General sekmesi üzerinde bulunan Video Mode açılır listesinden PAL öğesini seçin. Ardından DVD Video sekmesini etkinleştirin ve ilk olarak Aspect Ratio’yu, yani ekran biçimini belirleyin. Eğer burada Automatic seçeneğini işaretleyecek olursanız, Nero çıkış dosyasının biçimi için otomatik olarak kaynak dosyanın ekran biçimini kullanacaktır. Bu sayede ekran biçimlerinin değiştirilmesini engelleyebilirsiniz. Ardından Transcoding Quality başlığı al- Optimizasyon: Görüntünün iyileştirilmesi ile ilgili ayarlara NeroVision Express penceresindeki More / Video Options düğmesiyle ulaşabilirsiniz. k 147 CHIP | OCAK 2005 »Ücretsiz CD yazma programı için ipuçları 1. Programı doğrudan eCHIP’ten (H eCHIP-Code Nero) yükleyin. Ardından CD/DVD yazıcınıza boş bir disk yerleştirin ve CDBurnerXP Pro programını çalıştırın. 2. İlk olarak yazmak istediğiniz CD veya DVD’nin türünü belirlemelisiniz. Bunun için örneğin Create a new Data-CD… öğesini seçin. Eğer yeniden yazılabilir bir CD veya DVD disk kullanıyorsanız ilk olarak bunu silmelisiniz. Bunun için Disc / Erase Disc komutunu çalıştırın. Bunun için kullanabilece ğiniz iki yöntemden ilki olan Quick erase rewritable disc, sadece CD veya DVD üzerindeki indeksi siler. Bu yöntemin dezavantajı ise disk üzerindeki verilerin tamamen silinmemesi nedeniyle yetkisiz kişiler tarafından ele geçirilebilme riskinin çok yüksek olmasıdır. Buna karşılık Full Erase rewritable yöntemini kullanacak olursanız program, tüm bilgilerin üzerine yazacaktır. Ancak bu işlem birkaç dakika kadar sürebilir. Artık silme işlemini başlatmak için Erase düğmesine tıklayabilirsiniz. 3. Sıra artık CD/DVD üzerine yazılacak dosyaların seçilmesine geldi. Bunun için istediğiniz nesneleri entegre gezgin penceresinden basit bir şekilde seçim listesine taşımanız yeterli. Eğer belirli dosya türlerini arıyorsanız filtre düğmesi ile ulaşabileceğiniz filtreleme fonksiyonu işinizi kolaylaştıracaktır. 4. Listeyi tamamladıktan sonra Disc / Write Disc komutunu kullanarak bir sonraki adıma geçebilirsiniz. Ancak uyum sorunu yaşamamak için Finalize Disc seçene ğini işaretlemelisiniz. Son olarak Write Disc düğmesini kullanarak yazma işlemini başlatabilirsiniz. Yeni bir CD yazıcı satın alan tüm bilgisayar kullanıcıları Nero’nun ücretsiz bir versiyonu ile karşılaşmıyorlar. Bunun yerine bedava bir alternatif olarak CDBurnerXP Pro tavsiye edilebilir. Bu araç sadece CD ve DVD disklerine yazmakla kalmı- yor aynı zamanda müzik CD’lerindeki bilgileri alarak MP3 biçiminde arşivlemenize de imkan tanıyor. Ücretsiz olarak dağı- tılan CDBurnerXP Pro programını eCHIP’ten (HeCHIP-Code Nero) yükleyebilirsiniz. CHIP, CDBurnerXP Pro için en iyi ipuçlarını gösteriyor. Aşağıdaki atölye yazısında bu araç yardımıyla CD/DVD yazmak için yapmanız gerekenleri öğrenebilirsiniz. İPUCU: fiayet program, seçenekler menüsünde yaptığınız ayar değişikliklerine tepki vermiyorsa işletim sistemindeki yazma haklarınızda bazı sınırlamalar olabilir. CDBurnerXP Pro, konfigürasyon bilgilerini Kayıt Defteri’nde saklar. Eğer etkin kullanıcı yönetici haklarına sahip de- ğilse program, konfigürasyon değişikliklerini saklayamaz.Ayrıca CDBurnerXP Pro’nun kurulumu sırasında Only form >kullanıcı ismi> seçeneğini işaretlemelisiniz. Bu durumda program, bilgileri o an kayıtlı kullanıcıya özel olarak kaydedecektir. İPUCU: Eğer bilgisayarınızda WMA dosyaları kullanmak ve bunları CDBurnerXP Pro ile işlemek istiyorsanız Microsoft’un Media Player programı için bir Codec güncellemesi yapmanıza ihtiyaç var. Bu güncellemeyi eCHIP’te (HeCHIP-Code Nero) bulabilirsiniz. İPUCU: Bazı ipuçları zamandan bağımsızdı r ve güncelliğini hiçbir zaman kaybetmez. Bu ipucu için de aynı şeyleri söyleyebiliriz. Müzik CD’lerindeki şarkılar arası nda iki saniyelik boşluklar vardır. Eğer bu delikleri kapatmak istiyorsanız Track at once yerine Disc at Once yazma seçene ğini etkinleştirmelisiniz. Bu sayede parçalar doğrudan bağlanacaktır. Filtre sorgusu: CDBurnerXP Pro, filtreleme fonksiyonu sayesinde belirli dosya türlerinin aranmasına izin veriyor. Güvenlik güvenliktir: Program, Full Erase rewritable disc seçeneği ile CD veya DVD’- deki bilgilerin tamamen üzerine yazar. tında bulunan Quality Setting açılır listesinden High Quality öğesini seçin ve yaptığınız değişikliği Tamam düğmesine tıklayarak onaylayın. Şimdi verilerin hala bir DVD’ye sığıp sığmadıklarını kontrol edin. Bunu pencerenin altındaki Used Space çubuğuna bakarak öğrenebilirsiniz. Eğer burada bir hata mesajı görünüyorsa disk kapasitesi aşılmış demektir. Bu durumda Quality Settings noktasına geri dönün ve buradan daha düşük bir kalite seçin. Video kalitesini tabii ki istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz.Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Eğer 2.500 KBit/s’nin altında bir değer seçecek olursanız çözünürlük için Resolution açılır listesinden “352 x 576 (Half D1)” öğesini seçmelisiniz. Son olarak da Encoding Mode olarak High Quality (2-Pass VBR) modunu seçin ve daha sonra Tamam ve Next düğmelerine tıklayın. Pencerenin sağ tarafından daha önceden hazırlanmış menü şablonlarını seçebilirsiniz. Eğer önizleme penceresini çift tıklayacak olursanız filmlere ait görüntüleri farenin sol tuşunu kullanarak istediğiniz gibi yerleştirebilirsiniz. Videoların isimlerini değiştirmek için farenin sağ tuşunu kullanarak video üzerine tıklayın ve menüdeki Özellikler komutunu çalıştırın. Bölüm hiyerarşisi gibi diğer özellikleri ise pencerenin sağ tarafındaki düğmeleri kullanarak ayarlayabilirsiniz. İlk olarak DVD yazıcınıza boş bir DVD diski yerleştirin ve Next düğmesine tıklayın. Artık menü arayüzünü bir kere daha gözden geçirebilirsiniz. Son olarak bir kere daha Next düğmesine, sonra da Burn düğmesine tıklayın. Video DVD’nin yazılması 4. DVD menülerinin hazırlanması 3. Yarım çözünürlük: 2.500 KBit/s’nin altındaki Bitrate değerleri için 352 x 756 (Half D1) seçeneğini kullanmalısınız. CDBurnerXP Pro ile CD/DVD yazılması CD BURNER XP PRO CHIP | OCAK 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Nero sırları HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 150 _ Bu sorunu özellikle dizüstü bilgisayar kullanıcıları yakından bilir. Çoğu dizüstü PC’nin DVD yazıcısı yokken masaüstü bilgisayarlardaki DVD yazıcılar boş boş durur. Normalde bu durumda yazdırmak istenilen bilgilerin ilk olarak diğer bilgisayara taşınması ve daha sonra yazdırılması gerekir. Ancak Nero’nun profesyonel aracı sayesinde bu zahmetten kurtulabilirsiniz. NeroNET yardımıyla masaüstündeki yazıcınızı ev ağı içerisinde paylaşıma açabilir ve böylece tek bir cihazı birçok bilgisayar üzerinden kullanabilirsiniz. Burada, ağınızı NeroNET yardımıyla nasıl doğru bir şekilde ayarlayabileceğinizi göstereceğiz. NeroNET’in kullanılabilmesi için sunucu sistem üzerinde en azından Nero 5.5.10.7 ve üstü bir tam sürümünün kurulu olması gerekli. Şayet bu şartı yerine getirebili- Sunucu: NeroNET’in kurulumu 1. yorsanız eCHIP’te bulabileceğiniz Nero- NET’in deneme sürümünü (HeCHIP-Code Nero) yükleyin. Kurulum sonrasında saatin hemen yanındaki sistem çubuğuna eklenen NeroNET simgesine farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın ve açılan kısayol menüsündeki WEB Configuration komutunu çalıştırın. Ekrana gelen yapılandırma sayfasındaki Server Settings’e tıklayın. Takip eden sorgu penceresindeki kullanıcı ismi kutusuna “Administrator” ve parola kutusuna da “neronet” kelimelerini girin. Ardından Server location altına sunucu için kısa bir açıklama, örneğin “Çalışma Odası” girin. Geri kalan ayarları ise üzerinde herhangi bir değişiklik yapmadan NeroNET’in size tavsiye ettiği gibi bırakın, sonra da Apply düğmesine tıklayın. Şimdi User Management sekmesiyle işe devam edin. Buradan Add User düğmesine tıklayın ve ardından Username kısmına istemci için bir kullanıcı ismi girin. Kullanıcının sunucuya erişebilmesi için de Password alanı yardımıyla kullanıcı için bir parola oluşturun. Şimdi Confirm Password ile biraz önce belirlediğiniz parolayı tekrar girin ve ardından Add düğmesine tıklayın. Böylece kullanıcı yönetimi tamamlanmış oldu. Şimdi Recorder Settings sekmesi üzerindeki Active Recorder başlığı altından, kullandığınız yazıcıyı seçin ve ardından Apply düğmesine tıklayın. Pencerenin alt kısmında bulunan Free Diskspace altında ise sabit disk üzerindeki kullanılabilecek boş alanın büyüklüğünü göreceksiniz. Eğer bir DVD yazmak istiyorsanız, tampon bellek sorunları ile karşılaşmamanız için bu alanın 4,5 GB’ın altında olmaması gerekiyor. İstemci sistem üzerinde de Nero’nun 5.5.10.7 ve üstü bir tam sürümünün kurulu olması gerekli. Eğer bu şartı yerine getirebiliyorsanız yazdırma programınızı açın ve File / Preferences komutunu çalıştırın. Şimdi buradaki Expert Features sekmesini etkinleştirip buradaki Enable NeroNET support seçeneğini işaretleyin. Ardından hemen yanındaki NeroNET düğmesine tıklayın ve yerel bilgisayar ağı içerisinde bulunan Nero sunucularının aranması için Create düğmesine tıklayın. Şimdi Auto-detected server listesinden kullanmak istediğiniz NeroNET sunucusunu seçin ve daha sonra NeroNET sunucusunda ayarlamış olduğunuz kullanıcı bilgilerini gerekli alanlara girin. Ardından OK ve Close düğmelerine tıklayarak pencereyi kapatın. İstemci: Nero’nun yapılandırılması 3. Sunucu: NeroNET’in yapılandırılması 2. Ağ atölyesi Ağ üzerinden CD yazma Komuta merkezi: Sistem çubuğundaki Web Configuration bağlantısını kullanarak NeroNET’in konfigürasyon penceresine ulaşabilirsiniz. »Nero’dan daha fazla performans almak için ECHIP’TEKİ ATÖLYE Nero Burning Suite, tamamı tek bir yazı içerisinde anlatılması mümkün olmayacak kadar fazla fonksiyon sunuyor. Bu nedenle CHIP’in 09/04 sayısındaki “Profesyonel Nero!”yazısını da PDF biçiminde eCHIP’e koyduk. Söz konusu yazıda sadece en iyi profesyonel ipuçlarına de- ğinmiyor, aynı zamanda Ahead’in yazdı rma paketi hakkında farklı atölye çalı şmalarında da bulunuyoruz. Bu yazının başlıkları şöyle: Nero BackItUp ile mükemmel yedekleme Nero, dosyalarınızı hızlı ve basit bir şekilde yedeklemenize imkan tanıyan yüksek performanslı bir yedekleme programı na sahiptir. Daha fazla yazma işlevi kullanmak isteyenler Yedekleme atölyesinde profesyonel ipuçları bulabilirler (s152). MP4 dosyalarının DVD oynatıcıda çalınması Bu atölye çalışmasında Film DVD’lerinizi Nero Recode ile CD’ye nasıl yazdırabilece ğinizi gösteriyoruz. Bunları daha sonra oturma odanızdaki bağımsız bir oynatı cı yardımıyla izleyebilirsiniz. Ancak tabii ki sahip olduğunuz cihazın DivX biçimindeki AVI filmlerine oynatabilmesi gereklidir. Nero ve ücretsiz ek araçların optimizasyonu Burada, Nero ve ücretsiz ek araçları hakkı nda en iyi profesyonel ipuçlarını bulabilirsiniz. Ayrıca Nero’nun program açılı- şını nasıl hızlandırabileceğinizi ve sanal sürücüye ait sürücü harşerini de nasıl değiştirebileceğinizi öğrenebilirsiniz. Plakların dijitalleştirilmesi ve iyileştirilmesi Nero yardımıyla eski plaklarınızı da dijital ortama aktarabilirsiniz. Özel yazı- mızda Nero’nun Wave Editor aracı yardı mıyla eski müzik dosyalarındaki çıtırtı ve gürültüleri temizlemek için nasıl ses filtreleri oluşturabileceğinizi ve hızlı bir şekilde mükemmel bir sonuç elde edece ğinizi göreceksiniz. k CHIP | OCAK 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Nero sırları HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 152 Bir CD veya DVD yazmak için Nero Burning Rom’un ana penceresindeki yazıcı listesinden NeroNET_Account1 isimli cihazı seçin. Artık bu sanal sürücüyü, kendi bilgisayarınızda takılıymış gibi normal bir CD/DVD yazıcı olarak kullanabilirsiniz. İstemci: NeroNET ile yazma 4. Yedekleme atölyesi Fare tıklamasıyla yedekleme Bağlanmış: Sahip olduğunuz yazıcıyı NeroNET’in web arayüzü ile ağ üzerinden ayarlayabilirsiniz. » Nero için en iyi ek araçlar PROFESYONEL ARAÇLAR Info Tool: Küçük ve pratik program, CD ve DVD sürücüler hakkında hangi okuma ve yazma hızlarının mümkün olduğu veya donanımın hangi biçimleri destekledi ği gibi kullanışlı bilgiler sunuyor. Buradaki en önemli nokta ise sistemde yüklü olan ASPI sürücüleri arasında çakı şma olup olmadığını gösteren ASPI sekmesi. Bu aynı zamanda yazıcının Nero ile çalışmayı reddettiği zamanlarda veya yazdırma programının açılışında hata mesajları ekrana gelmesi durumunda yardımcı olabilir. Bu durumda eski ASPI sürücüsünü kaldırın ve bilgisayarı nızı yeniden başlatın. Nero BurnRights: Windows 2000 ve XP altında yönetici haklarına sahip olmayan kullanıcılar Nero ile ne CD/DVD yazabilir ne de güncellemeleri yükleyebilirler. Bu küçük araç yardımıyla belirli grup veya kişilere yazıcı için gerekli hakları tanıyarak söz konusu engelleyici sı- nırları ortadan kaldırabilirsiniz. Bu aracı Denetim Masası’nı kullanarak oldukça rahat bir şekilde kullanabilirsiniz. Ancak yaptığınız değişikliklerin etkili olabilmesi için ilk olarak bilgisayarı yeniden baş- latmalısınız. Aksi takdirde, yaptığınız değişiklikler ve Nero BurnRights ile verdi ğiniz yetkiler geçerli olmayacaktır. Yazma sorunlarının çözümü: fiayet Nero açılmayı reddediyorsa Ahead’in InfoTool aracı sorunu bulmanızda yardımcı olabilir. _ Nero ile beraber sunulan Backup modülü yeni başlayan kullanıcılar için kullanışlı birçok işlevi sunuyor. Bu modül ile çalışmak isteyenler sadece hızlı bir şekilde hedeşerine ulaşmakla kalmaz aynı zamanda bir çok yazma özelliğinden sorunsuz bir şekilde faydalanabilirler. CHIP, kendi Batch, yani yığın dosyanızı nasıl oluşturabileceğinizi ve bu sayede dosyalarınızı sadece çift tıklama ile CD’ye yazabileceğinizi gösteriyor. Burada, sabit disk üzerindeki “Resimlerim” klasörünü sadece çift tıklayarak yedeklemenize olanak sağlayan yığın dosyasını oluşturacaksınız. Tabii ki bu kaynak kod içerisindeki adres bilgilerini istediğiniz gibi değiştirebilir ve böylece kendi klasör ve dosyalarınızı da bu yığın dosyası yardımıyla rahatlıkla yedekleyebilirsiniz. İlk olarak Başlat / Tüm Programlar / Yedek dosyasının oluşturulması 1. Donatılar yolunu izleyerek Windows Not Defteri’ni çalıştırın ve ardından aşağıdaki kaynak kodu girin: cls @echo•off c:\program files\ahead\nero\ nerocmd.exe•--write• --real•--iso Yedek• --recursive•--detect_non_ empty_cdrw•--drivename E• “c:\documents and settings >kullanici ismi>\belgelerim\ resimlerim\*.*” pause exit Ardından bu dosyayı “>dosya ismi>. bat” biçiminde Windows masaüstüne kaydedin. Ancak hala bazı küçük uyarlamalar yapmanızda fayda vardır. Buradaki “drivename” ifadesini takiben kendi CD yazıcınızın sürücü harfini yazmalı ve ardın- Yazma izni: BurnRights aracı yardımıyla, yönetici haklarına sahip olmasanız dahi Nero ile yazabilirsiniz. Nero’nun sadece daha hızlı çalışmasını sağlamakla kalmayan, aynı zamanda yazdırma sorunlarını da ortadan kaldıran çok sayıda program mevcut. Burada, söz konusu araçlardan en iyi iki tanesini huzurlarınıza sunuyoruz. Diğer araçlar hakkında yazının başlangıcındaki kutudan (s145) bilgi edinebilirsiniz. k CHIP | OCAK 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Nero sırları HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 154 dan “speed” parametresi yardımıyla da aracın CD’ye yazma hızını belirlemelisiniz. Örneğin, burada sürücü ismi olarak “E:” harfi kullanılmıştır. Yazma hızı çarpanı CD için 150 KB/s ve DVD için de 1.385 KB/s’dir. Tabii ki ayrı sürücüye de boş bir CD yerleştirmelisiniz. Artık bu yığın dosyasına çift tıklayarak yedekleme işlemini başlatabilirsiniz. Örneğin, yedekleme işleminin her pazartesi otomatik olarak gerçekleştirilmesini istiyorsanız Windows XP’nin Zamanlanmış Görevler aracını kullanabilirsiniz. Bu sayede hazırlamış olduğunuz yığın dosyasının (veya dosyalarının) belirli bir zamanda otomatik olarak çalıştırılmasını sağlayabilirsiniz. Bunun için Başlat / Tüm Programlar / Donatılar / Sistem Araçları / Zamanlanmış Görevler komutunu çalıştırmalısınız. Şimdi ekrana gelen penceredeki Zamanlanmış Görev Ekle simgesine çift tıklayın ve karşılama penceresini geçmek için de İleri düğmesine tıklayın. Biraz önce oluşturduğunuz ve masaüstüne kaydettiğiniz yığın dosyasını seçmek için Gözat düğmesine tıklayın. Artık Zamanlanmış Görevler aracının söz konusu yığın dosyasını otomatik olarak çalıştırmasını istediğiniz zamanı belirleyebilirsiniz. Örneğin, ilk olarak Her hafta seçeneğini işaretleyin ve İleri düğmesine tıklayın. Takip eden iletişim penceresini kullanarak haftanın günlerinden istediklerinizi seçebilirsiniz. Ardından, şayet Windows’u açarken bir parola kullanıyorsanız o anda sisteme dahil olduğunuz kullanıcı hesabına ait parolayı girmelisiniz. Artık İleri ve Son düğmelerine tıklayarak konfigürasyonu tamamlayabilirsiniz. Bunun sonucunda program belirlediğiniz zamanlarda otomatik olarak çalışacaktır. Yedekleme zamanının belirlenmesi 2. _ Nero ile fotoğraşarın bile sahneye çıkmasını sağlayabilirsiniz. NeroVision Express 3 yardığımız dijital fotoğraf makinenizdeki resimleri hızlı ve basit bir şekilde gösteriş bir sunuma dönüştürebilirsiniz. Bunun için neler yapmanız gerektiğini ve mükemmel bir sonuca ulaşmak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini burada bulabilirsiniz. İlk olarak Başlat / Tüm Programlar / Nero / NeroVision Express 3 yolunu kullanarak NeroVision Express 3 programını çalıştırın. Ardından Make Slide Show komutunu çalıştırın ve ardından hedef ortamı, örneğin DVD üzerinde bir sunu hazırlamak için DVD Video seçeneğini işaretleyin. Artık sıra sununun hazırlanmasına geldi. İsterseniz resimleri doğrudan tarayıcı veya dijital fotoğraf makinesi gibi TWAIN uyumlu bir cihazdan alabilirsiniz. Bunun için TWAIN Import düğmesine tıklamanız yeterli.NeroVision Express verileri sabit diske kopyalıyor ve bunun sonucunda sabit diskten tasarruf sağlanması mümkün olmuyor. Eğer kullanmak istediğiniz fotoğraşar zaten diskinizde kayıtlı ise Browse For Media / Browse and Add to Project komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda, program seçmiş olduğu resimleri doğrudan güncel sunuma ekleyecek. Eğer resimleri önce görmek istiyorsanız olarak Fotoğraf ekleme 2. Sunum biçiminin seçilmesi 1. Browse For Media / Browse olarak komutunu kullanmalısınız. NeroVision Express, sunuma eklenen resimleri pencerenin sağ tarafındaki önizleme alanında ekrana getirecek. Şimdi istediğiniz resimleri pencerenin altındaki film şeridine taşıyın. Şimdi sunum içerisindeki resimlerin görüntülenme sırasını belirleyin. Bunun için bir resmin üzerine tıklayın, farenin sol tuşunu basılı tutun ve daha sonra seçili resmi sunum içerisinde istediğiniz konuma taşıyın. Film şeridinin hemen altında bulunan düğmeleri kullanarak sunum içerisindeki resimleri döndürebilir veya çeşitli efektler uygulayabilirsiniz. Üzerinde kronometre bulunan düğme takip eden resmin ne kadar zaman içerisinde ekrana getirileceğini belirlemenize imkan tanır. Eklediğiniz resimlerin zamanlarını daha sonradan değiştirmek isterseniz Apply to existing pictures seçeneğini etkinleştirmelisiniz. Şimdi sıra resimler arasında kullanılacak geçiş efektlerini belirlemeye geldi. Bunun için film şeridi üzerinde, resimler arasında bulunan boşluklardan birine sağ tuşla tıklayın ve ekrana gelen kısayol menüsündeki Apply Random Transitions to All Transition Fields komutunu çalıştırın. Bunun sonucunda NeroVision Express, boş olan tüm alanlara otomatik olarak geçiş efektleri ekleyecektir. Eğer bunlardan birini değiştirmek isterseniz pencerenin sağ üst tarafında bulunan Display Transitions sekmesini etkinleştirin ve açılır listeden bir efekt kategorisi seçin. Ardından kullanmak istediğiniz geçiş efektini farenin sol tuşunu kullanarak film şeridi üzerinde istediğiniz aralığa taşıyın. İleri düğmesine tıklayarak ulaşabileceğiniz pencere üzerinden bir menü tanımlayabilirsiniz. Bunun için s146’daki “Video DVD’lerinin Hazırlanması” bölümüne göz atabilirsiniz. Artık Burn düğmesine tıklayarak DVD’nizi oluşturabilirsiniz. Kadir Tuztaş, ktuztas@chip.com.tr Sunumların Nero ile yazılması 4. Sunum özelliklerinin değiştirilmesi 3. Resim Atölyesi Profesyonel sunum hazırlama Etkileyici sunumlar: Browse for Media düğmesini kullanarak sunumlarınıza yeni resimler ekleyebilirsiniz. Zamanlanmış görevler: Windows XP’nin zamanlayıcı aracını kullanarak yedekleme işleminizin otomatik olarak gerçekleştirilmesini sağlayabilirsiniz. ___C___H___I___P___ ___|___ ___O___C___A___K___ ___2___0___0___5 ___G__??__N___C___E___L___ ___|___ ___K___A___P___A___K___ ___|___ ___D___O___N___A___N___I___M___ ___Y___A___Z___I___L___I___M___ ___Y___a___zı___lı___m___ ___t___e___s___t___i___ ___H___I___-___T___E___C___H___ ___|___ ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___|___ ___P___R___A___Tİ___K___ ___|___ ___1___5___8 ___C___H___I___P___ ___O___N___L___I___N___E Geçmiş sayılarda tanıtılan ürünlerden bazılarını www.chip.com.tr/ yazilim adresinde bulabilirsiniz. CHIP, yazılımların kalitesini 0 ile 10 arasında bir puanlama sistemiyle değerlendiriyor ve buradaki üç kriter olan işlevsellik, ergonomi ve kaynaklar 4:3:3’lük bir ortalamayla toplam değerlendirmeye giriyor. Kriterlerden işlevsellik, yazılımın görevini ne derece yerine getirebildiği sorusuna cevap veriyor. Burada ne kadar az hata yaptı ğı ve ne kadar fazla özelliğe sahip olduğu değerlendirmeye giriyor. Ergonomide ise CHIP, yazılımın dokümantasyonunun ve kullanışlılığının kalitesini değerlendiriyor. Kullanım kitapçığı ne kadar anlaşılır ve kapsamlı? Online yardım alı- nabiliyor mu? Asistanlar mevcut mu?.. gibi sorulara cevap aranıyor. Kaynaklarda ise donanı mla uyumluluğa puan veriliyor. Bu toplam puanlamadan sonra CHIP ayrıca fiyat ve performans değerlerini tavan puan 100 üzerinden değerlendiriyor. Bu değerlendirme, yazılımın verilen paraya değip değmediğini gösteriyor. ___Y___e___n___i___ ___Y___a___zı___lı___m Yazılım dünyasındaki firmalar, her geçen gün daha fazla özellik içeren yazılımlarla kullanıcıların karşısına çıkıyorlar. Bunlar arasında en çok dikkat çekenleri, yazılım testi sayfalarımızdan inceleyebilirsiniz. _ Son aylarda gerek donanım gerekse yazılım firmalarının güvenlik konusunun üzerine ne kadar düştüğünün hepimiz farkındayız. Bunun başlıca sebebi sadece yaşadığımız sorunlar değil,a ynı zamanda yakın gelecekte yaşayabileceğimiz potansiyel sorunların başımızı eskisinden ve şimdikinden daha çok ağrıtabileceği gerçeği. Geçtiğimiz yıl spam epostaların 2004 yılı içerisinde daha büyük sorunlara yol açacağı öngörülmüştü. “Phishing” adı verilen yöntem sayesinde spam postalar daha tehditkar seviyelere şimdiden ulaştılar bile. Öncelikle alternatif bankacılık hizmetini kullananları hedef alan bu yöntem ile kullanıcılar özel bilgilerini isim ve tasarım benzerliği taşıyan sitelere verebiliyorlar. Bu ay sizler için bu konuyu ele alan iki güvenlik yazılımını inceledik: Trend Micro PC-cillin Internet Security 2005 ve Panda Internet Security 2005. Her iki program da güvenlik adına tümleşik bir çözüm sundukları için kullanıcıları bu ve benzeri tehditlerden koruyabiliyor. Trend Micro’nun yeni ürünü belleği hesaplı şekilde kullanarak bu konuda dertli olanlara derman olabilir. Sanatsal çizgiler oluşturmak isteyen kullanıcılar için başarılı bir grafik programı olan Corel Painter 9,y enilik arayanlar için ideal. Yabancı kaynak arayan kullanıcılar ise Encyclopedia Britannica 2005 Ultimate Reference Suite’e göz atarak bu konudaki doğru adımı atabilirler. Ulead MediaStudio Pro 7.0 video yakalama ve montajlama konusunda kolay kullanım sağlıyor. Symantec’in oldukça iddialı yedekleme programı Ghost 9’u da içeren System- Works 2005 paketi adeta yeri geldiğinde “Sistem Kurtaran” rolüne bürünebiliyor. ___y___a___z___i___l___i___m___@___c___h___i___p___.___c___o___m___.___t___r ___D___E/___E___R___L___E___N___Dİ___R___M___E ___T___O___P___L___A___M___ ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I çok iyi (100–90 Puan) iyi (89–75 Puan) orta (74–60 Puan) vasat (59–45 Puan) kötü (44–20 Puan) çok kötü (19–0 Puan) ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___M___A___N___S çok iyi (100–90 Puan) iyi (89–75 Puan) orta (74–60 Puan) vasat (59–45 Puan) kötü (44–20 Puan) çok kötü (19–0 Puan) İ__?İ?__N___D___E___Kİ___L___E___R Kişisel güvenlik yazılımı Trend Micro int. Sec. 2005 Resim düzenleme yazılımı Corel Painter 9.0 Kişisel verimlilik yazılımı Britannica 2005 Video düzenleme yazılımı Mediastudio Pro 7.0 Kişisel güvenlik yazılımı Systemworks 2005 Kişisel verimlilik yazılımı GotomyPC 4.0 Ofis verimlilik yazılımı Office Student Edition 2003 Kişisel güvenlik yazılımı Panda İnternet Security CD oluşturma yazılımı Easy Media Creator 7.0 CHIP Oyun NBA Live 2005 ___1___5___9 ___1___6___0 ___1___6___2 ___1___6___4 w ___T___E___S___T___L___E___Rİ ___1___5___9 ___C___H___I___P___ ___|___ ___O___C___A___K___ ___2___0___0___5 Sistemi yavaşlatmayan antivirüs çözümü: Birçok antivirüs programının Windows işletim sistemlerinde yavaşlama sorunlarına yol açtığı biliniyor. Trend Micro,kullanıcıların yaşadığı bu sorunu ele almış ve kullanıcılara,bilg isayarın performansından çalmadan üst düzey güvenlik sunmuş. Uzun yıllardır güvenlik ürünleri üreten firmanın tecrübesinin bir yansıması olarak niteleyebileceğimiz bu ürün, masaüstü bilgisayar kullanıcılarını birçok açıdan koruyabiliyor. Trend Micro PC-cillin Internet Security 2005 bilgisayarınızı her çeşit virüsten,solucanlar dan,T ruva atlarından ve görünmez tehlike içeren ağ virüslerinden (mydoom ve sasser gibi) koruyor. Gelişmiş fakat basit bir arayüze sahip güvenlik duvarı sayesinde dışarıdan gelebilecek saldırıları engelleyebiliyor,casus yazılımları bulup ve temizleyebiliyor ve şifrelerinizi çalma girişimlerini sonuçsuz bırakabiliyor. Bir diğer özellik ise başımızın belası spam postalara karşı koruma. PC-cillin Internet Security 2005 ile bunlardan kurtulmak da mümkün. Yeni özellikler arasında ağ kontrolü ve kablosuz ağ denetlemesi de bulunuyor. Sonuç: 256 MB RAM ile hem Windows XP işletim sistemini hem de diğer uygulamaları başarıyla çalıştırmak bile yeterince zorken,büyük kaynak harcayan virüs programlarından bıkanların tüm güvenlik endişelerini yenebileceği bir program. P Kolay kurulum ve kullanım P Kablosuz ağ güvenliği P Düşük kaynak tüketimi ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___T___R___E___N___D___ ___M___I___C___R___O___ ___P___C___-___C___I___L___L___I___N___ ___I___N___T___E___R___N___E___T ___S___E___C___U___R___I___T___Y___ ___2___0___0___5 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows 2000/XP/98 ___Bİ___L___Gİ___ www.4genbilgisayar.com ___Fİ___Y___A___T___ Belli değil ___K___i___f___l___i___s___e___l___ ___g_____v___e___n___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı Sanatsal içerik oluşturmak isteyenlere: Grafik alanındaki başarılı programlarına bir yenisini ekleyen Corel,P ainter’ın son sürümü olan 9 ile beklenilenden fazlasını sunuyor. Painter,kul lanıcısına sanatsal nitelik taşıyan eserler oluşturmasında yardımcı olabilecek,gerçek hayatta var olan tüm doğal araçları bünyesinde taşıyor. Bu elbette programa bir üstünlük sağlıyor. Corel Painter 9 dışında hiçbir program bu kadar sıra dışı fırça ve efekti bir arada sunmuyor. Geniş bir yelpazede yer alan yeni özellikler alışılması ve aşılması gereken bir engel oluşturabilir. Çok daha parlak bir performans sergileyen program,daha temiz bir arayüz sunuyor. Programdan en yüksek verimi almak isteyen kullanıcıların Wacom tabletlerden kullanması faydalı olabilir. Bu sayede daha hassas ve daha başarılı çizimler yapmak mümkün. Eğer eski bir Painter kullanıcısı iseniz bir sepet dolusu yenilik beklemeyin. Ancak tecrübeli kullanıcılar bu hayal kırıklığını yeni Artists’ Oil ile giderebilir. Her ne kadar zengin bir fırça ve boya takımına sahip olsa da,Painter’a eklenen bu yeni özellik,tu val ile boyanın birbirine çok iyi geçmesi nedeniyle önem taşıyor. Sonuç: Corel Painter 9 yeni kullanıcılar için yeni ufuklar anlamına geliyor. Böyle bir program tasarımcılara da yeni fikirler verebilir. P Geniş bir fırça ve boya yelpazesi P Tuvalle bütünleşen çizimler M Yüksek maliyet ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___C___O___R___E___L___ ___P___A___I___N___T___E___R___ ___9___.___0 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.corel.com ___Fİ___Y___A___T___ 370 $ ___R___e___s___i___m___ ___d_____z___e___n___l___e___m___e___ ___y___a___zı___lı___mı Ansiklopedi ciltleri tek kutuda: Geçmişte günlük gazetelerin de katkısıyla her birimizin evine bir tane bile olsa girmeyi başaran,hatta kimilerinin raşarını birbirinden zengin çeşitleriyle donatan ansiklopedilerin günleri epey geride kaldı. Hele televizyon reklamlarını unutmak ne mümkün! Günümüzdeyse koca ciltler dijital verilere dönüşerek bir ya da birkaç CD içerisine sığabilir duruma geldi. Bu alanda değişmeyen ise Britannica’nın halen ansiklopedi konusundaki üstünlüğü. Encyclopedia Britannica 2005 Ultimate Reference Suite,mir asını başarıyla bilgisayar dünyasına taşıyan örneklerden en yenisi. İçerik açısından bakıldığında oldukça üstün olan Britannica,M icrosoft’un Encarta Reference Library’si göz önüne alındığında daha fazla detay içeriyor ve daha kolay bir kullanım arayüzü ile geliyor. Makaleler,görseller ve multimedya dosyaları dahil olarak tam kurulum seçeneğinde sabit diskinizde 4 GB yer kaplıyor. 6-10 yaş temel eğitim,10-14 yaş arası için kütüphane ve yetişkinler içinse tam bir ansiklopedi niteliğinde. Sonuç: Bir dolu bilgi ve özenle ele alınmış özetlerden oluşan ve görsel tarafı oldukça güçlü olan Encyclopedia Britannica 2005 Ultimate Reference Suite,İng ilizce bilen genç kullanıcıların araştırma ve ödevleri için bilgi sağlayabilir. P Zengin bilgi M Online güncelleme bulunmuyor M Zayıf arayüz ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___E___N___C___Y___C___L___O___P___E___D___I___A___ ___B___R___I___T___A___N___N___I___C___A ___2___0___0___5___ ___S___U___I___T___E ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.britannica.com ___Fİ___Y___A___T___ 65 $ ___K___i___f___l___i___s___e___l___ ___v___e___r___i___m___l___i___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı ___A___Y___I___N__??__R__??__N__?œ ___1___1___|___2___0___0___4 ___C___H___I___P___ ___|___ ___O___C___A___K___ ___2___0___0___5 ___G__??__N___C___E___L___ ___|___ ___K___A___P___A___K___ ___|___ ___D___O___N___A___N___I___M___ ___Y___A___Z___I___L___I___M___ ___Y___a___zı___lı___m___ ___t___e___s___t___i___ ___H___I___-___T___E___C___H___ ___|___ ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___|___ ___P___R___A___Tİ___K___ ___|___ ___1___6___0 Video montajlamaktan korkanlara: Video kasetlerden kamera kasetlerine kadar birçok medya halen dijital ortama geçmek için elinizde bekliyorsa,bir an önce davranın ve bunları bilgisayar ortamına aktarın. Bunu söylememizin nedeni, eğer biraz boş vaktiniz varsa video montajı ile zamanınızı değerlendirirken diğer taraftan hoş vakit geçirebilecek olmanız. Bu konuda size yardımcı olacak programların başında Ulead MediaStudio Pro 7.0 geliyor. MediaStudio Pro 7.0, Ulead firmasının popüler video düzenleme aracının belirgin şekilde geliştirilmiş bir yükseltimi. Daha yüksek performans sunan gerçek zamanlı önizleme,geliştirilmiş düzenleme fonksiyonları,hızlı DV bölüm indeksleme ve animasyon araçları ile rakibi Adobe Premiere’den çok farklı bir çalışma stili sunuyor. MediaStudio Pro altı ayrı uygulamayı her biri zengin özellik ve seçeneklerle bezeyerek sunuyor. Tek seferde tüm kurulum işlemini tamamlayabiliyorsunuz. Ürünün beş çekirdek uygulaması video yakalama,v ideo düzenleme,ses düzenleyici, v ideo boyama ve CG Infinity’den oluşuyor. Sonuç: Her ne kadar ekranda bulunan seçenek pencereleri bir karmaşa yaratsa da,kimi zaman bu pencereler gelişmiş seçeneklere kolay erişim sağladığından daha başarılı bir çalışmayı mümkün kılıyor. P Kolay kurulum P Gelişmiş özellik ve detaylı seçenekler M Basit işler için karışık ayarlar ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___U___L___E___A___D___ ___M___E___D___I___A___S___T___U___D___I___O___ ___P___R___O___ ___7___.___0 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows 2000/XP/98 ___Bİ___L___Gİ___ www.ulead.com ___Fİ___Y___A___T___ 280 $ ___V___i___d___e___o___ ___d_____z___e___n___l___e___m___e___ ___y___a___zı___lı___mı Tüm diski yedeklemenin en kolay yolu: Bilgisayar kullanıcıları için en büyük tehditlerden birisi de verilerinin başına herhangi bir kaza gelmesidir.Windows işletim sisteminizin çökmesi de,kur ulu bölümdeki verileri tehdit altına sokuyor. Bundan sonrası sadece işletim sisteminizi yeniden kurmakla bitmediği için,kimi zaman sisteminizi ideal konuma getirmek için uğraş vermek bile zorlayıcı unsurlar arasında yer alıyor. PowerQuest firmasını satın alan Symantec,bu alım sonrası başarılı kurtarma yazılımı DriveImage’ı SystemWorks bünyesine Ghost 9.0 ve Go- Back adı altında alarak daha güçlü ve başarılı bir paket oluşturdu. GoBack sisteminizi yedekleyerek yaklaşık yarım saatlik süre içinde geri yükleyebiliyor. Pakette yer alan Norton Antivirus 2005 de kullanıcıları virüslere karşı koruyor. Bu uygulamanın yeni özelliklerinden bir tanesi de internet solucan koruması. Norton Utilities adı altında toplanan uygulamalar ise sisteminizin daha verimli çalışmasını sağlıyor. Norton CleanUp,sist em performansından çalan cookie,önbellek ve geçmiş dosyalarını başarıyla kaldırabiliyor. System Optimizer ise XP’i tek elden yönetmeye imkan veriyor. Sonuç: PowerQuest’in gücünü katarak sistem yedeklemesi ve sürücü yedeklemesini mümkün kılan ürün,şimdi ye kadarki en iyi SystemWorks paketi. P Sağlam antivirüs yazılımı P Gelişmiş geri yükleme M Bellek tüketimi ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___S___Y___M___A___N___T___E___C___ ___S___Y___S___T___E___M___W___O___R___K___S ___2___0___0___5___ ___P___R___E___M___I___E___R___E ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.symantec.com ___Fİ___Y___A___T___ 60 $ ___K___i___f___l___i___s___e___l___ ___g_____v___e___n___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı PC’nize her yerden ulaşın: Hareket halindeki kullanıcılar ve iş dünyasının seyyah çalışanları için bilgisayarlarına ulaşmak her zaman tahmin edildiği kadar kolay olmuyor. Özellikle orta ölçekli şirket çalışanlarının bilgisayarlarına uzaktan erişim ihtiyacı duydukları zamanların sayısı bir hayli fazla. Ancak uzaktan erişimin güvenli bir şekilde yapılması şartı da önemli noktaların başında geliyor. Citrix firmasının sunduğu GoToMyPC 4.0,önceki versiyonlar göz önüne alındığında çok daha başarılı. Web tabanlı uzaktan erişim yazılımı tarayıcısı bulunan herhangi bir bilgisayara hatta bazı Pocket PC ve Windows CE cihazlarına da erişim sağlayabiliyor. Program ile dosya transferi yapabilir,lokal olarak dosya yazdırabilir ve karşısında oturduğunuz PC’den kumanda ettiğiniz PC’deki bir uygulamayı çalıştırabilirsiniz. Yeni sürümün güvenlik özellikleri arasında gelişmiş şifreleme ile başkalarının sisteme erişmesini,bilg i veya şifreleri çalmasını engellemek de var. Kolay navigasyon sağlayan yönetim merkezini de içeren yeni yönetim araçları,Go- ToMy PC’yi iş dünyası için maliyeti düşük makul bir çözüm haline getiriyor. Sonuç: Kurulumu son derece kolay olan GoToMyPC 4.0 ile tarayıcısı olan herhangi bir bilgisayara erişmeniz mümkün. Başarılı olduğu yönler arasında avuçiçi cihazlara sağladığı erişim de geliyor. P Başarılı arayüz P Yeni güvenlik özellikleri M Genişbant internet ihtiyacı ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___C___I___T___R___I___X___ ___O___N___L___I___N___E___ ___G___O___T___O___M___Y___P___C___ ___4___.___0 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.citrix.com ___Fİ___Y___A___T___ 95 $ ___K___i___f___l___i___s___e___l___ ___v___e___r___i___m___l___i___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı ___C___H___I___P___ ___|___ ___O___C___A___K___ ___2___0___0___5 ___G__??__N___C___E___L___ ___|___ ___K___A___P___A___K___ ___|___ ___D___O___N___A___N___I___M___ ___Y___A___Z___I___L___I___M___ ___Y___a___zı___lı___m___ ___t___e___s___t___i___ ___H___I___-___T___E___C___H___ ___|___ ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___|___ ___P___R___A___Tİ___K___ ___|___ ___1___6___2 Öğrenci ve öğretmenlere özel office: Microsoft’un Office yazılımının pazardaki dominant rol oynaması yeni kullanıcıları da Microsoft’un ofis verimlilik yazılımını kullanmaya itiyor. İş dünyası için bu durum ticaret yapıldığı için elzem olmasa da,donanım için bile kısıtlarla karşılaşan öğrenci ve öğretmenlerin önünü tıkıyor. Microsoft hem daha geniş bir pazara sahip olmak hem de önemli bir miktar oluşturan bu alan için özel bir Office versiyonunu piyasaya sürdü. Microsoft Office Student and Teacher Edition 2003 ya da Türkiye’de bulabileceğiniz adıyla Microsoft Office 2003 Akademik Paket,fi yat olarak normal Office paketine göre büyük bir avantaj sağlıyor. Microsoft Office System’in bir parçası olarak niteleyebileceğimiz üründe metin girişi için Word 2003,hesap çizelgesi için Excel 2003,sun um dosyası PowerPoint 2003 ve e-posta istemcisi,ajanda ve rehber için Outlook 2003 uygulamaları bulunuyor. Ürün sadece öğrenci ve öğretim görevlileri tarafından kullanılabiliyor. Office programı almayı düşünen ev kullanıcıları hanede bir öğrenci bulunması halinde bu özel avantajı kullanabilirler. Sonuç: Microsoft’un ofis verimlilik yazılımı alanındaki başarısını daha uygun maliyetlerle almak isteyenler için Akademik versiyon aranan tüm özelliklere sahip. P Yaygın kullanım P Düşük maliyet M OneNote pakette yok ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___M___I___C___R___O___S___O___F___T___ ___O___F___F___I___C___E___ ___S___T___U___D___E___N___T ___A___N___D___ ___T___E___A___C___H___E___R___ ___E___D___I___T___I___O___N___ ___2___0___0___3 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows 2000 SP3/XP ___Bİ___L___Gİ___ www.microsoft.com ___Fİ___Y___A___T___ 99 $ ___O___f___i___s___ ___v___e___r___i___m___l___i___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı Bilgisayarınızda toplam güvenlik: İnternet aleminde gün geçmiyor ki yeni bir tehdit ortaya çıkagelmesin. Her yeni tehdit için ayrı ayrı program gereksinimi sistemin yavaşlamasına sebep oluyor. Hatta güvenlik yazılımlarının birçoğu beraber çalışırken sorun çıkarıyor. Bunu anladığınızda ise iş işten geçmiş olabiliyor. Panda,I nternet Security 2005 ile toplam güvenlik çözümünü bir pakette sunuyor. Böyle bir çözüm birbiri ile daha entegre çalıştığı için daha üstün bir koruma sağlıyor. Bilgisayarınıza internetten gelebilecek solucanları engelleyebilen yazılım diğer taraftan casus yazılımlara karşı koruma sağlıyor. Panda’nın yeni geliştirdiği TruPrevent teknolojisi sayesinde bilinmeyen virüs ve saldırganlara karşı güvende olabiliyorsunuz. Birkaç saat içinde tüm dünyaya yayılabilen virüs veya tehditlerin önüne,geliştir ilen bu teknoloji ile geçmek mümkün. Güncellenmeme durumunda virüs tanımlı olmasa bile TruPrevent bunu saptayıp durdurabilir. Yazılımda yer alan uygulamalardan bir diğeri ise Anti-spam. Bu sayede istenmeyen e-postaları yine başka bir programa ihtiyaç duymadan engelleyebilirsiniz. Sonuç: Anti-spam,anti-sp yware,anti-v irus, w eb içerik filtresi,fir ewall ve TruPrevent ile beraber neredeyse her gün güncellenen sistem tehditlere karşı tümleşik bir koruma sağlıyor. P Tümleşik güvenlik yapısı P Anti-spam ve anti-spyware M fiüpheli program sonlandırma yok ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___P___A___N___D___A___ ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___S___E___C___U___R___I___T___Y ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.pandasoftware.com ___Fİ___Y___A___T___ 49 $ ___K___i___f___l___i___s___e___l___ ___g_____v___e___n___l___i___k___ ___y___a___zı___lı___mı Gelişmiş medya kutusu: CD yazma programlarından en çok kullanılan Nero’nun da el attığı multimedya dosyalarına Roxio’da el attı. Easy Media Creator’ın 7.0 sürümünde fotoğraşarınızı,film ve müzik dosyalarınızı düzenlemek bir hayli kolaylaştırılmış. Roxio bu sürüm ile beraber yalnız amiral gemisi uygulamalarını tek bir çatı altında toplamayı başarmamış aynı zamanda dijital medya ve disk yazma konusunda İsveç çakısı tadında bir paket oluşturmuş. Program doğal olarak Roxio Easy CD & DVD Creator üzerine başarıyla konumlandırılmış ancak üzerine çok daha gelişmiş fotoğraf,müzik,data ve video dosyalarını düzenleyebileceğiniz bir medya seti kurmayı da ihmal etmemiş. Roxio’nun sunduğu bu yazılım paketinin piyasada karşıtı tam anlamıyla bakılığında bulunmuyor. Eğer sizde CD ve DVD oluşturma konusuna hakim bir yazılım arıyorsanız video yakalama ve rip’leme, kaydetme ve paylaşma,y azma ve çalma özelliklerini zekice konumlandıran Roxio Easy Media Creator 7.0 sizin aradığınız program. Dijital medya bileşenleri başarılı entegre edilmiş olan Roxio,y eni kullanıcıların sezgisel yollarla bile anlayabileceği kullanışlı bir arayüze sahip. Sonuç: Tecrübeli kullanıcılar için zengin ve gelişmiş seçenekler sunan programın bileşenler arasındaki geçişi sırasında gecikmeler yaşanabiliyor. PBaşarılı entegrasyon PKullanışlı arayüz M Sınırlandırılmış bileşenler ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Fİ___Y___A___T___/___P___E___R___F___O___R___. ___R___O___X___I___O___ ___E___A___S___Y___ ___M___E___D___I___A___ ___C___R___E___A___T___O___R ___7___.___0 ___Sİ___S___T___E___M___ Windows ME/XP/2000/98SE ___Bİ___L___Gİ___ www.roxio.com ___Fİ___Y___A___T___ 90 $ ___C___D___ ___o___l___u___f___l___t___u___r___m___a___ ___y___a___zı___lı___mı ___C___H___I___P___ ___|___ ___O___C___A___K___ ___2___0___0___5 ___G__??__N___C___E___L___ ___|___ ___K___A___P___A___K___ ___|___ ___D___O___N___A___N___I___M___ ___Y___A___Z___I___L___I___M___ ___Y___a___zı___lı___m___ ___t___e___s___t___i___ ___H___I___-___T___E___C___H___ ___|___ ___I___N___T___E___R___N___E___T___ ___|___ ___P___R___A___Tİ___K___ ___|___ ___1___6___4 seçeneğe sahibiz. İlk iki seçenek,smaç ve 3 sayı yarışmaları. 3 sayı yarışmasını yıllar önceki NBA sürümlerinden zaten biliyoruz. Smaç yarışması ise,ser iye bambaşka bir boyut kazandırmış. Ancak oyunda artistik smaçlara imza atmak hiç de kolay değil. Bu yüzden,önc elikle smaç okulu adı verilen bölüme başvurmanızda ve biraz pratik yapmanızda büyük yarar var. All-Star Weekend modunu oluşturan diğer iki seçenek ise,Eski ve yeni rookie’lerin maçı ve bildiğiniz All-Star maçı. Doğruyu söylemek gerekirse,r ookie maçı All-Star maçından çok daha eğlenceli. Ne de olsa,eski rookie’ler arasında LeBron James ve Carmelo Anthony gibi geleceğin (belki de bugünün) yıldızları bulunuyor. Mükemmel Oynayış Oyunun en önemli bölümlerinden birisi de Dynasty,y ani kariyer modu. Bu modda belli bir takımı seçmeli ve takımınızı başarıya götürmelisiniz. Bunun için transfer yapma şansına sahipsiniz. Üstelik bu kez,sc out sistemi de son derece kapsamlı hazırlanmış. Tabi ne kadar büyük transfer yapacağınıza bütçeniz karar veriyor. Bütçenizin ne kadar zengin olacağı ise,tamamen sizin başarınıza bağlı. Muhteşem grafikler ve ses efektleriyle süslenen oyun,“F ree Airstyle isimli önemli bir oynanış özelliğini de beraberinde getiriyor. Bu özellik,ör neğin smaç için hareketlenen bir oyuncunun havadayken bile hareketini değiştirmesini sağlıyor. Ayrıca yeni NBA’de smaç yapmak ya da şut çekmek arasında kendi seçiminizi yapabiliyorsunuz. Kısacası,o yunda yaşayacaklarınızın hepsi,k endinizi gerçek bir basketbol maçının ortasında hissetmenizi sağlayabiliyor. Sonuç mu? I Love This Game... _ ___C___e___m___ ___S___i___n___a___n___o__?d___l___u___,___ ___c___e___m___s___i___n___a___n___o___g___l___u___@___c___h___i___p___.___c___o___m___.___t___r sorusunu mutlaka kendilerine sormuşlardır. Bu sorunun cevabı,NB A Live 2005 ile birlikte geldi: Evet...Yeni NBA,hem oynanış özellikleri,hem de muhteşem oyun modlarıyla mükemmele biraz daha yaklaşmayı başarmış. Serinin önceki oyunlarında görmeye alıştığımız tüm modlar, NBA Live 2005’de de yerlerini almışlar. Ancak bu kez çok farklı bir oyun moduyla karşı karşıyayız: All-Star Weekend. NBA’i takip edenler,her yıl ligin en iyi oyuncularını karşı karşıya getiren All-Star maçını da mutlaka hatırlayacaklardır. İşte bu basketbol şöleni,ar tık bilgisayarlarımızda da yaşanabilyor. All-Star Weekend modunda 4 farklı _ NBA,y ani Amerikan Basketbol Ligi, son zamanlarda iyice hayatımıza girmiş durumda. Hidayet Türkoğlu ve Mehmet Okur’un başarılı performansları ve bizleri sabahlara kadar ayakta tutan NBA TV,bu durumun en büyük nedenleri olarak sayılabilir. Ancak sıkı bilgisayar oyuncuları, bu ligi çok daha öncesinden beri tanıyorlar. Çünkü EA Sports’un NBA Live serisi, 2005 sürümü ile de yıllardır en iyi basketbol oyunu olma ünvanını koruyor. Büyük yıldızlar kapışıyor NBA Live 2003 ya da 2004’ü oynayanlar, daha iyi bir basketbol oyunu olabilir mi ___N___B___A’___d___e___ ___o___y___n___a___m___a___y___a ___h___a___zı___r___ ___mı___sı___nı___z___? ___N___B___A___ ___L___I___V___E___ ___2___0___0___5 ___O___Y___U___N Kusursuz grafikler, geliştirilmiş oynanış, All-Star Weekend Klasik hata: Seyirciler çok sıradan görünüyor ___Mİ___Nİ___M___U___M___ ___Sİ___S___T___E___M___ ___G___E___R___E___K___Sİ___Nİ___Mİ___: 3 700 MHz işlemci, 128 MB bellek, 32 MB ekran kartı __??__N___E___Rİ___L___E___N___ ___Sİ___S___T___E___M___ ___G___E___R___E___K___Sİ___Nİ___Mİ 3 1.2 GHz işlemci, 256 MB bellek, 64 MB ekran kartı ___C___H___I___P___ ___P___U___A___N___I ___Y___A___P___I___M___ EA Sports ___D___A/___I___T___I___M___ EA sports ___T__??__R___ Spor – + ___N___B___A___ ___L___I___V___E___ ___2___0___0___5 Yıldızlar geçidi : All-Star maçları neden yılda sadece bir kez düzenleniyor diye üzülenler... Bu oyun tam size göre. CHIP | OCAK 2005 Hiç kendi bilgisayar oyununuzu yapmayı hayal etmiş miydiniz? CHIP, bu hayalinizi gerçeğe dönüştürüyor ve kendi oyunlarınızı oluşturmanızı sağlayan programları inceliyor. ___H___a___y___a___l___l___e___r___i___n___i___z___i___ ___g___e___r_____e__?d___e___ ___d_____n_____f___l___t_____r_____n ___K___e___n___d___i___ ___o___y___u___n___u___n___u___z___u ___k___e___n___d___i___n___i___z___ ___h___a___zı___r___l___a___yı___n___! Bilgisayar oyunları... bu iki kelime, bazıları için tahmin bile edilemeyecek kadar büyük anlamlar taşıyor. Başarılı bir oyunun adını andığınızda, gerçek hayat duruyor ve elektronik ortamda yepyeni bir dünyaya adım atılıyor. Vücuttaki adrenalin miktarı artıyor, şimdiye kadar hiç yaşanmamış duygular yaşanıyor. Hatta bazen, aşık bile olunuyor. İşin en ilginç yanı ise, tüm bunların gerçekte programcılar tarafından oyunculara vaat edilen sanal dünyalardan başka bir şey olmaması. Özünde 0’lardan ve 1’lerden oluşan kodlar, zeki ve yaratıcı beyinler tarafından harmanlandığında ortaya bu nadide oyunlar çıkıyor. Bizlere de, arka arkaya çıkan ve ağzımızın sularını akıtan bu oyunları ekranın başından kalkmadan oynamak düşüyor... Ancak hepsi bu kadar değil! Artık sadece başkalarının hazırladığı oyunları oynamak yerine, kendi oyunlarınızı hazırlayabilirsiniz. Üstelik ortaya yeterince başarılı oyunlar çıkartabilirseniz, belki bunları diğer oyunseverlerle paylaşmayı bile düşünebilirsiniz. Belki de ortaya çok sayıda fanatik edinecek bir oyun çıkar, kim bilir? Hatta kardeş dergimiz LEVEL’da tanıtılmayı hak edecek kadar iyi oyunlar bile ortaya çıkartabilirsiniz. Yeter ki yeni bir oyun çıkartacak kadar çarpıcı bir fikriniz olsun. Piyasada çok sayıda örneği bulunan oyun hazırlama programları sayesinde, hayallerinizi süsleyen oyunları kendi başınıza hazırlamaya başlayabilirsiniz. Üstelik çoğu durumda tek satır kod bile yazmanıza gerek kalmadan. Zira yazı içerisinde tanıttığımız çok sayıda alternatiften bazıları tamamen grafiksel bir arabirim içerisinden kendi oyununuzu baştan sona hazırlamanıza imkan tanıyor. Bazı programlar ise oyununuza daha detaylı özellikler eklemek için programlama desteği sunuyor. Bazıları ise basit bir programlama dilini öğrenmenizi şart koşuyor. Doğal olarak, her bir program tipi farklı bir kitleye hitap ediyor. Çalışma mantığı nasıl olursa olsun; bu programların çoğu sadece 2 boyutlu değil, aynı zamanda 3 boyutlu oyunlar da tasarlamanıza imkan tanıyor. Şimdi hazırsanız, kendi oyunlarınızı hazırlamak için faydalanabileceğiniz değişik programlara kısaca bir göz atalım. Oyun Kendi hazırladığınız oyunları burakt@ chip.com.tr adresine gönderin, beğendiklerimizi ilerleyen aylardaki eCHIP’lerde yayınlayalım. Adınızı, soyadı nızı ve gönderdiğiniz oyunu hangi program ile hazırladığınızı da e-posta içerisinde belirtmeyi unutmayın. ___A__??__I___K___ ___D___A___V___E___T __?{___O___y___u___n___l___a___rı___nı___zı___ ___e___C___H___I___P’___t___e ___y___a___yı___n___l___a___y___a___lı___m___! GÜNCEL | KAPAK | DONANIM ___Y___A___Z___I___L___I___M___ Oyun hazırlama HI-TECH | INTERNET | PRATİK | 166