CHIP Online - Arşiv: Ocak 2005 DOWNLOAD MP3 Hazırlama

MP3 teknolojisi bilgisayar kullanıcılarının hayatına renk ve neşe katıyor. Bu yazıda CHIP, müzik CD’lerinden MP3 yapmayı ve düzenli bir arşiv oluşturma sırlarını açıklıyor. MP3 hazırlama ve düzenleme Kusursuz MP3 arşivine giden yol Doksanlı yılların ortalarından beri hızla yayılan MP3 teknolojisi, günümüzde altın çağlarını yaşıyor desek yanlış olmaz. Özellikle elektronik sektöründe hangi taşı kaldırsanız altından MP3 adının çıktığını görüyorsunuz. Ev sinema sistemlerinden cep telefonlarına, PDA cihazlarından kol saatlerine kadar neredeyse her alanda karşımıza çıkan MP3 teknolojisi, hayatımızı çepeçevre sarmış durumda. Bu gelişimin en çarpıcı noktasını da kişisel MP3 çalarlar oluşturuyor. Bir zamanlar müzik arşivlerimizi Walkman ve Discman gibi cihazlarla peşimizde gezdirirken, artık yolda giderken onlarca albümü bir arada taşıyabilmek için bir anahtarlık boyutundaki cihazlardan daha fazlasına ihtiyacımız yok. Siz de bugüne dek hayatınızın birçok noktasında MP3 adıyla karşılaşmış, MP3 müzikleri bilgisayarınız aracılığıyla dinlemiş veya portatif cihazlara aktararak yanınızda gezdirmiş olabilirsiniz. Peki halihazırda sahip olduğunuz CD arşivlerinizi MP3’e nasıl kolayca çevirebileceğinizi biliyor musunuz? Bu yazıdaki amacımız, MP3 hazırlama ve verimli kullanma konusunu mümkün olduğunca basit ve sade bir dille, kullanışlı ve pratik yöntemlerle anlatarak size bu konuda yol göstermek. MP3 hazırlama ve dinleme konusunda yazı boyunca vereceğimiz bilgi ve ipuçları sayesinde, siz de MP3 hazırlama ve kişisel arşivlerinizi yönetme konusunda yeterli bilgi sahibi olabilir ve bu işten alacağınız keyfi artırabilirsiniz. Gerekenler ?_______ dbpowerAMP Music Converter (http:// www.dbpoweramp.com/dmc.htm) ?____Bilgisayarınıza bağlı bir CD-ROM sürücü Ne zaman CD’den MP3’e çevirme işi gündeme gelse akla ilk gelen araçlardan biri dbPowerAMP Music Converter adlı yazılım. Bu yazılım bir aralar tamamen ücretsiz sunuluyordu, ancak sonradan shareware kategorisine girmesi, değerinden bir şey eksiltmiyor. Zaten programı kurduğunuz andan itibaren MP3 sıkıştırma fonksiyonları kısıtlanmadan önce 30 günlük bir deneme süreniz var. CD’lerden MP3 dosyası hazırlamak 1. CHIP | OCAK 2005 205 205 dbPowerAMP Music Converter (dMC) yazılımını bilgisayarınıza kurduktan sonra, önce müzik CD’nizi bilgisayarınıza takın. Ardından Başlat menüsündeki program grubu aracılığıyla dMC Audio Input programını çalıştırın. Program çalıştığında CD’deki parçaları numara olarak listeleyecek, internet bağlantınız varsa freedb (http://www.freedb.org) veritabanından albüm bilgilerini otomatik olarak alacak ve sizden onay isteyecektir. Bu kullanışlı işlev sayesinde albüm ve şarkı isimlerinin tek tek yazma zahmetine girmeden otomatik olarak yerleştirildiğini görebilirsiniz. Bu aşamada dilerseniz penceredeki kontroller aracılığıyla parçaları dinleyebilir, parçaların yanında bulunan kutuları işaretleyerek sadece belirli parçaları dönüştürme işlemi için seçebilirsiniz. Parçaları ekranda listeleyip isimlerini belirledikten sonra sırada bunları MP3’e aktarmak var. Bu işlem aslında programın standart ayarlarını kullanmak istediğinizi varsayarsak sol üst köşede yer alan Rip butonuna basmak kadar kolay. Ancak aklınızda CD’leri farklı formatlara dönüştürmek veya kalite ayarlarıyla oynamak varsa, Rip butonunun yanında yer alan oka basarak menüyü genişletmeniz ve Rip with Options butonuna tıklamanız gerekiyor. Rip with Options butonuna tıkladığınızda karşınıza codec ve sıkıştırma ayarlarının yer aldığı bir pencere açılacak. Bu pencerenin en üstünde yer alan açılır menüden, eğer gerekli codec dosyalarını yüklediyseniz dönüştürme için MP3 dışında bir format belirleyebilirsiniz. Bit Rate çubuğu dönüştürülecek olan MP3’ün kalitesini belirler. Buradaki değeri artırırsanız ses kalitesi ve buna paralel olarak oluşturulacak dosyanın büyüklüğü artar, azaltırsanız ses kalitesi ve dosya büyüklüğü azalır. Tavsiyemiz, eğer depolamayla ilgili bir sıkıntı yaşamıyorsanız bu değeri 160Kbps ve üstüne ayarlamanız. Eğer MP3 formatı için bu değeri 128Kbps’nin altına düşürürseniz, oluşturacağınız MP3 dosyasının ses kalitesinde ciddi kayıplara neden olursunuz. Bu nedenle bu değeri 128Kbps altında ayarlamamaya özen gösterin. Burada ilginizi çekebilecek bir diğer özellik de değişken veri akış hızı meselesi. Eğer Ayarlar penceresinde yer alan Advanced Options butonuna tıklarsanız, küçük bir pencere içinde yeni ayarlar göreceksiniz. Burada Constant Bitrate, yani sabit veri akış hızının yanında bir de Variable Bitrate, yani değişken veri akış hızı seçeneği yer alıyor. Eğer bu seçeneği işaretleyerek pencereyi onaylar ve Ayarlar penceresine geri dönerseniz, Bit Rate çubuğunda iki tane işaretçi belirdiğini görürsünüz. Bunun anlamı şu: Eğer Variable Bitrate seçeneğini aktif hale getirirseniz, MP3 dosyası hazırlanırken parçanın ses olarak yoğun olduğu yerlerde ses kayıplarının daha az olması için sizin belirlediğiniz sınırlar çerçevesinde veri akış hızı dinamik olarak artırılır. Bunun gerekmediği durumlardaysa veri akış hızı düşürülerek dosya boyutunun büyümemesi sağlanır. Örneğin Variable Bitrate seçeneğini işaretledikten sonra Bitrate değer aralığını 160Kbps ile 224Kbps arasına ayarlarsanız, parça MP3’e çevrilirken gereken yerde 224Kbps veri akış hızına kadar çıkılarak sesin kaliteli çıkmasını sağlar, bunun gerekmediği durumlarda 160Kbps kullanarak dosya büyüklüğünün şişmesini önler. Aslında oldukça kullanışlı bir özellik olmasına rağmen, yine kullanmayı düşündüğünüz MP3 çalıcı bu şekilde dönüştürülmüş parçaları desteklemiyor olabilir. Tüm bu ayarları yapıp Convert tuşuna tıkladığınızda, Müzik CD’sindeki parçalar sırayla dönüştürülerek MP3 dosyaları ayar ekranında yer alan klasöre kopyalanır. Bu işlem CD-ROM okuyucunuzun hızı, bilgisayarınızın işlemci hızı ve bellek miktarı, seçtiğiniz sıkıştırma yöntemi ve CD’deki parçaların uzunluğu gibi kriterlere bağlı olarak değişen bir zaman alabilir, beklemeye hazır olun. Gerekenler ?____Media Catalog Studio (http://www.maniactools. com/soft/media_catalog_studio/index. shtml) MP3 dosyalarını oluştururken, dMC’nin freedb veritabanı aracılığıyla albüm ve şarkı isimleri gibi bilgileri internet üzerinden çektiğini gördünüz. Bu bilgiler ar- Düzenleme ve arşivleme 2. k Gelişmiş ayarlar: Dönüştüreceğiniz parçaların kalitesini buradan kontrol edebilirsiniz. Özellikle eski model bazı MP3 çalarlar veya işlemci gücü düşük kişisel cihazlar, 160Kbps üstü MP3 dosyalarını çalmakta problem yaşayabilirler. MP3 dosyasını birlikte kullanacağınız cihazı n böyle bir sınırlaması varsa bunu da göz önünde bulundurun. »İpucu dMC ile müzik CD’lerini sadece MP3 de- ğil, WMA ve OGG gibi diğer sıkıştırılmış ses formatlarına da dönüştürebilirsiniz. Üstelik 30 günlük deneme süresi sonlandı ktan sonra bile program bu formatlara dönüştürme yapmaya da devam edecektir. dMC ile kullanabileceğiniz çeşitli formatlara ait codec dosyaları nı http://www.dbpoweramp.com /codec-central.htm adresinden indirerek kurabilirsiniz. »İpucu Albüm bilgileri internetten: dMC ile CD bilgilerini internet alabilirsiniz. Advanced Options butonuna bastığı- nızda karşınıza çıkan menü, yukarıdaki menüde seçili olan codec için gelişmiş ayarlara ulaşmanızı sağlar. Seçtiğiniz her codec için burada o codec’e özgü farklı ayarlarla karşılaşabilirsiniz. »İpucu layabilir, Zeki Müren albümlerinden seçeceğiniz parçalarla bir karma şarkı listesi oluşturabilir, hatta parçalara sağ tıklayarak belirleyebileceğiniz kategorileri kullanarak dilediğiniz ölçüde özelleştirebileceğiniz listeler türetebilirsiniz. Gerekenler ?____Winamp (http://www.winamp.com) ?____Windows Media Player (www.microsoft. com/windowsmedia) Hazırlama ve arşivleme aşamalarının ardından, sıra hazırladığınız bu dosyaları keyişe dinlemeye geliyor. Bu konudaki kısa ipuçlarını derlerken, MP3 dinlemek için uzun zamandır piyasada olan ve çoğu müzik tutkununun bilgisayarında yer alan Winamp ve Windows Media Player üzerinden hareket edelim istedik. Burada kısaca bahsedeceğimiz şeyler parçaların bu programlara nasıl yüklenip çalınacağını anlatmaktan ziyade, günlük kullanıma keyif katacak ufak eklentiler hakkında bilgi sunmak amacını taşıyor. Winamp püşeri Eğer MP3’leri ve diğer dosyaları dinlemek için düzenli olarak Winamp kullanıyorsanız, Winamp’ın sesi geliştirmeye yönelik ekolayzır ayarları ilginiz çekebilir. Ekolayzır ayarlarına Winamp altından View- Equalizer menüsünü kullanarak veya [Alt]+[G] tuş kombinasyonuyla ulaşabilirsiniz. Tabii unutmamanız gereken, bu ayarları değiştirdikten sonra ekolayzır Dinleme ve aktarma 3. CHIP | OCAK 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET PRATİK MP3 hazırlama 206 şivinizin düzenli olabilmesi açsısından son derece önemli. Çünkü sabit diskinizdeki parçalar onları yüzleri geçip binlerle ifade edilmeye başladığında, hangi dosyanın hangi parçaya ve albüme ait olduğunu bulmak tamamen içinden çıkılmaz bir hal alıyor. İşte bu dezavantajı ortadan kaldırmak için MP3 dosya formatı, ID3 etiketleri adı verilen bir veri sistemini destekliyor. Diğer bir deyişle, her MP3 dosyasının içinde parçanın hangi albümden olduğunu, albümün hangi yılda çıktığını, hangi müzik türüne dahil olduğunu, solistin adını ve hatta şarkının sözlerini yazabileceğiniz bölümler bulunuyor. Portatif cihazlarda veya Winamp gibi programlarda parçaları çalarken bu bilgilerin ekranda kaydığını görebilirsiniz. Dolayısıyla MP3 dosyalarının arşivlenmesi gündeme geldiğinde, kullanılacak programın özellikle kataloglama konusunda özelleşmiş olması ve ID3 etiketlerinin dilinden anlaması şart. Bu sayede örneğin gerektiğinde koleksiyonunuzdaki caz parçalarını bir arada görebilir, sadece klasik müzik eserlerinden oluşan bir şarkı listesi oluşturabilir veya bir sanatçının hangi albümlerinin elinizde olduğunu takip edebilirsiniz. Tabii bu sistemin sağlıklı işleyebilmesi için parçaların ID3 etiketlerindeki bilgilerin tutarlı olması şart, dolayısıyla kullanılacak arşivleme programı bu bilgilerin düzenlenebilmesine de olanak sağlamalı.Media Catalog Studio, tüm bu ihtiyaçlara tek elden cevap verebilen becerikli ve kullanışlı bir yazılım. Üstelik Türkçe dil desteğine de sahip. Kullanım Programı kurup çalıştırdığınızda öncellikle elinizdeki diskler program tarafından tanınabilen medyalar için detaylı bir aramadan geçiriliyor. Daha sonra bulunan dosyalar sol taraftaki sütunda kategorilerine göre listeleniyor. Burada elinizdeki MP3 ve diğer medya dosyalarının birçok farklı kategori altına yerleştirildiğini görebilirsiniz. Dosyaların bulundukları konumlardan çeşitlerine, albümün çıkış yılından solistine kadar var olan her bilgi, Media Catalog Studio tarafından kategorilere ayırma işlemi için kullanılabiliyor. Program, şarkılarla ilgili bilgilerin düzgün tasnif edilebilmesi için ID3 etiketlerindeki bilgilerden faydalanıyor. Biraz da programın pratik kullanım özelliklerinden bahsedelim. Diyelim ki arşivinizdeki bir parçanın ID3 etiket bilgilerinin yanlış olduğunu gördünüz; örneğin New Age sınıfına giren bir parçanın türü Rock olarak görüntüleniyor. Bunu değiştirmek için parçayı seçip üzerine sağ tıklayarak Tag Düzenleyici seçeneğine tıklamanız yeterli. Bu alanda var olan bölümlerde gerekli gördüğünüz tüm değişiklikleri yapabilir, hatta dilerseniz albüm kapağından şarkının sözlerine kadar ek bilgileri buraya ekleyebilirsiniz. Eklediğiniz yeni bilgiler, parçanın kategoriler arasında daha uygun bir konuma yerleşmesini sağlayacaktır. Bunun neden önemli olduğuna dair bir örnek verelim. Diyelim ki sadece U2 grubunun “How to Dismantle an Atomic Bomb” albümünün parçalarından oluşan bir şarkı listesi oluşturup çalmak istiyorsunuz. ID3 bilgilerini doğru olarak girdiğiniz sürece bunun için tek yapmanız gereken, Albums kategorisine tıklayarak U2 albümünü seçmek. Daha sonra orta sıradaki aşağıyı gösteren mavi ok işaretine basarak parçaları geçici listeye aktarmak ve son olarak mavi ok işaretinin birkaç simge sağında yer alan klasör simgesine tıklayarak şarkı listesini kaydetmek. Artık listeye çift tıklayarak Winamp gibi bir programla şarkıları dinlemeye başlayabilirsiniz. Tabii bunu sadece albüm adı için değil, varolan diğer tüm kategoriler için gerçekleştirebilirsiniz. Örneğin sadece New Age parçalarından veya progresif rock albümlerinden oluşan bir liste hazır- ID3 bilgileri: ID3 bilgilerini doğru belirlemek, MP3 arşivinizi kontrol altında tutmanızı sağlar. k Media Catalog Studio’nun istatistik özelliği sayesinde elinizdeki parçaların farklı ölçütlere göre ne şekilde dağıldı- ğını kolayca takip edebilirsiniz. »İpucu Media Catalog Studio’nun Türkçe menü desteğine ulaşabilmek için programı çalıştırdıktan sonra sırasıyla Edit/ Language/Turkish menülerini takip edin. »İpucu Winamp altında yer alan eklentileri seçerek aktif hale getirebilmek için programı n Options / Visualization / Select Plug-in menü yolunu izleyebilir veya [Ctrl]+[K] tuş kombinasyonunu kullanabilirsiniz. Ayrıca Winamp’ın sitesinden Full veya Pro sürümünü çektiğinizde, Winamp’le beraber çeşitli amaçlara yönelik bol miktarda eklenti geliyor. »İpucu CHIP | OCAK 2005 207 207 penceresinden ayarları On tuşuyla aktif hale getirmenizin gerektiği. Aynı işi Options / Equalizer / EQ Enabled seçeneğiyle de gerçekleştirebilirsiniz. Winamp ile standart gelen bir diğer keyişi eklenti de müziğe göre hareket eden ve “Visualizations” adı verilen görseller. Bu görsel şöleni ekrana taşımak için View / Visualizations seçeneğini veya [Ctrl]+[Shift]+[K] tuş kombinasyonunu kullanabilirsiniz. Tabii bu alanda sadece tek bir görselle de sınırlı değilsiniz. Dilerseniz pencerenin altındaki kontroller aracılığıyla müziğe göre hareket eden şekilleri değiştirebilir, pencerenin üzerine çift tıklayarak tam ekran haline getirebilir veya pencere üzerine sağ tıklayarak açılan menüden özelliklerini değiştirebilirsiniz. Winamp dendiğinde skin, yani kabuk desteğinden bahsetmemek olmaz. Winamp uzun zamandır piyasada olan bir yazılım ve dünyada MP3 dinlemek için en çok kullanılan yazılımlar arasında liderliği kaptırmaya pek niyeti yok. Son derece gelişmiş bir skin desteğine sahip olan Winamp, http://www.winamp.com/skins/ adresinde neredeyse ilgilenebileceğiniz her konuda beğeninizi yansıtacak skin’lerle dolu bir web koleksiyonuna sahip. İnternet üzerinden beğendiğiniz bir filmi, oyunu veya TV dizisini konu alan, veya sadece güzel görünmek için hazırlanmış kabukların binlercesini indirebilirsiniz. Kabukları seçmek ve değiştirmek için Winamp’ın Options menüsündeki Skins bölümü altında yer alan seçenekleri kullanmanız yeterli. Özellikle iPod sahibi Winamp kullanıcıları için verebileceğimiz bir diğer basit ipucu da ml_iPod adlı eklentiyi kullanmak. Eğer bir iPod sahibiyseniz, bu eklenti sayesinde artık parçaları iPod cihazınıza aktarmak için doğrudan Winamp’ı kullanabilirsiniz. Bunun için öncelikle ilgili eklentiyi dosyasını http://www.winamp.com/plugins /details.php?id=138888 adresinden çekin ve sisteminize kurun. Kurulumdan sonra eklentinin dosyasının Winamp plug-in listesinde Media Library altına yerleştiğini görebilirsiniz. Artık bu sayede iPod cihazınızı bilgisayarınıza bağladığınızda Winamp bunu anlayacak ve size uygun seçenekleri sunacaktır. Windows Media Player Püşeri Eğer bilgisayarınızdaki müzik dosyalarını dinlemek için Windows Media Player’i tercih ediyorsanız, programın halihazırda kullanabileceğiniz gayet güzel özellikleri mevcut. Bu dahili özelliklerin neredeyse tamamı View-Enhancements menüsü altında bulunuyor. Bu menü altından Show Enhancements’i seçtiğinizde ekolayzır, parçanın çalış hızı, iki parça arasında yumuşak geçiş sağlanması gibi birçok özelliğe erişebiliyorsunuz. Örneğin Quiet Mode, sesin bas ve tiz frekanslarının belli bir aralığı geçmemesini sağlayarak ani girişlerin beklenmedik gürültülere neden olmasını önlüyor. SRS WOW efektleri aktif hale getirildiğinde özellikle bas sesleri belirgin ölçüde zenginleştiriyor. Crossfading penceresindeki ayarlar, çalan parçaların ses şiddetinin belli bir standartta tutulmasını ve parçalar arasındaki geçişlerin yumuşak bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlıyor. Play Speed seçeneği, parçayı frekans aralığıyla oynamadan daha hızlı veya daha yavaş dinlemenizi sağlıyor. Grafik ekolayzır da yine Windows Media Player altında yer alan özelliklerden. Windows Media Player, tıpkı Winamp gibi skin desteğine sahip ve beraberinde seçebileceğiniz 20’ye yakın skin’le birlikte geliyor. Bunlara ulaşabilmek için View menüsünden Skin Chooser’ı tıklamanız ve istediğiniz skin’i seçerek onaylamanız yeterli. Skin ve tam görünüm arasında geçiş yapmak için View menüsündeki seçenekleri veya [Ctrl]+[1] ve [Ctrl]+[2] kısayollarını kullanabilirsiniz. MP3 yapmak ve arşivlemek keyişi bir deneyim Burada bahsettiğimiz yöntem ve araçlar, kolay yoldan MP3 hazırlamanız ve birkaç ipucu yardımıyla nasıl bu işten daha çok keyif alabileceğiniz konusunda yol gösterme amacını taşıyordu. Diğer yandan burada bahsedilenleri ve çok daha fazlasını yapabilen araçlar ve yöntemler de piyasada mevcut. Örneğin şarkıları değişik formatlara dönüştürmek, çalmakta olan parçaya dijital sinyal işlemleri uygulamak, ekranı çok daha farklı görsellerle şenlendirmek ve Winamp yahut Windows Media Player dışında farklı özelliklere sahip bir çalıcıyı tercih etmek elinizde. Sonuçta bu iş uçsuz bucaksız bir derya. Ama “olsun, ben içinde kaybolmaktan korkmuyorum” diyorsanız, bu işe yönelik çok sayıda aracı farklı kategorilere ayırarak bir araya toplamış başarılı bir web sitesi olan http://www.mp3machine.com adresini ziyaret ederek ilk adımı atabilirsiniz. Kulağınızdan güzel müzik eksik olmasın... _ Levent Daşkıran, levent@chip.com.tr Tüm ayarlara erişim için: WMP10’da çeşitli ayarlar için View / Enhancements menüsünü kullanabilirsiniz. Windows Media Player altında portatif MP3 çalar cihazlarına şarkı aktarımı için benzer bir olanak dahili olarak sunulmaktadı r. Bunun için yapmanız gereken, Windows Media Player menülerinden Sync seçeneğini seçmek ve sağ- daki pencereden bağlı olan cihazınızı belirlemek. Eğer Windows Media Player bağladığınız MP3 çalıcıyı destekliyorsa cihaz buradaki listede belirecektir. Cihaz Windows Media Player tarafı ndan görüntülendikten sonra cihaza şarkı aktarma işlemini kolayca gerçekleştirebilirsiniz. »İpucu Windows Media Player’in sunacağı sesle ilgili tüm ek özelliklerin tümünden düzgün biçimde faydalanabilmek için, www.microsoft.com/windowsmedia adresinden Windows Media Player 10 sürümünü çekerek kurmanızı öneririz. »İpucu İşitsel ve görsel doyum: Winamp ile ekolayzır ayarları apabileceğiniz gibi, müziği görsel bir şölene dönüştürebilirsiniz. CHIP | OCAK 2005

Arşiv Listesi