138 PRATİK | Televizyon keyfinizi bölen tanıtımlardan kurtulun! Cuttermaran isimli ücretsiz araç videolarınızdaki reklam bloklarını sadece birkaç saniye içerisinde kesebiliyor. CHIP, bu ifllemi nasıl yapabileceğinizi gösteriyor. Reklamsız TV kaydı Bilgisayarınızdan komple bir eğlence merkezi olarak faydalanmanızı sağlayan yazılımları incelediğimizde, yapılan kayıtlardaki can sıkıcı reklam bloklarının kaldırılmasını sağlayan bir işlevin eksikliğini hissettik. Nitekim hiçbir şey, atmosferi içerisinde kaybolduğunuz Alien filminin bir yoğurt reklamı tarafından kesilmesi kadar sinir bozucu olamaz. Televizyondan yaptığınız kayıtları sinir bozucu reklam araları olmadan arşivlemek için ücretsiz olarak dağıtılan Cuttermaran programını kullanabilirsiniz. Bu yazılım, ister reklam olsun ister başka bir şey, kayıtlardaki her türlü can sıkıcı kesintiyi sorunsuz bir şekilde kaldırmanıza imkan tanıyor. Ancak bunun için videonun MPEG biçiminde olması gerekli. Şayet AVO biçiminde kayıt yaptıysanız http://virtualdubmod.sourceforge. net adresinden indirebileceğiniz VirtualDubMod (HeCHIP-Code MEDCEN) gibi alternatiflerden faydalanabilir veya filminizi TMPGEnc (www.tmpgenc.net) gibi bir kodlayıcı (encoder) ile yeniden kodlayabilirsiniz. Artık yazılımı kullanmak için önünüzde hiçbir engel kalmadı. Nasıl çalışabileceğiniz sorusunun yanıtıysa aşağıda: Cuttermaran, ses ve video izlerini sadece ayrı ayrı kesebiliyor. Aslında bu durum çalışmanızı biraz zorlaştırsa da pozitif bir PVAStrumento ile görüntü ve sesin ayrılması 1 yan etkisi de var. Canlı nesneler üzerinde çalışan bazı işleme programlarındaki gibi resim ve sesin ayrılması, video materyalinin parçalanması veya yeniden birleştirilmesi sırasındaki ağır işlemleri en aza indirgiyor. Ancak Cuttermaran’ın kendisi maalesef ses ve video izlerinin ayrılması için herhangi bir işleve sahip değil. Bu işlemi yine ücretsiz bir yazılım olan PVAStrumento (HeCHIP-Code MEDCEN) yardımıyla sorunsuz bir şekilde yerine getirebilirsiniz. Programın bulunduğu arşiv dosyasını istediğiniz bir klasörün içerisine açın. Burada “cmdshell” ve “gui” adında iki alt klasör göreceksiniz. İlk olarak “gui” klasörüne gidin, ardından “PVAStrumento.exe” dosyasına çift tıklayarak programı çalıştırın. Bir MPEG videosundaki görüntü ve ses izini ayırmak için Input Stream giriş Yazıda tanıtılan araçları eCHIP’te bulabilirsiniz: eCHIP-Code hMEDCEN CHIP | ŞUBAT 2005 139 kutusunun hemen sağında bulunan “…” simgeli düğmeye tıklayın. Video yüklendikten sonra sağ taraftaki bilgi penceresinde video dosyası ve buna ait ses izi ile ilgili ayrıntılı bilgiler ekrana gelecek. Şimdi de resimle sesi birbirinden ayırmak için Demux düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda isterseniz ekrana gelen iletişim penceresindeki “…” düğmesine tıklayarak bir hedef klasör belirtebilir ve ayrılacak olan video ve ses dosyaları için ayrı ayrı isimler verebilirsiniz. Aksi takdirde dosyanın ismi ve MPEG dosyasının bulunduğu konum varsayılan olarak kullanılıyor. Video dosyasının uzantısı, aksini belirtmediğiniz sürece “.mpv” olarak değiştirilecek ve ses dosyası ise “.mpa” biçiminde kaydedilecektir. Tüm bu işlemler sonucunda orijinal MPEG dosyasıysa üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadan saklanacak. Ayırma işlemini Start düğmesine tıklayarak başlatabilirsiniz. PVAStrumento’nun konfigürasyonunda ayrıca herhangi bir değişiklik yapmanıza gerek yok. Eğer birden fazla videoyu tek bir seferde ayırmak istiyorsanız Start yerine Create / Add Job düğmesine tıklayın ve ardından Batch yani yığın işlemlerini ana penceredeki Run Batch düğmesine tıklayarak başlatın. Cuttermaran kurulumu sırasında programın çalışabilmesi için gerekli olan Microsoft .NET Framework (HeCHIP-Code MEDCEN) paketinin bulunamadığına dair bir hata mesajı ile karşılaşabilirsiniz. Şayet program sizi doğru sayfaya yönlendirmezse işletim sisteminiz için uygun olan .NET Framework paketini http://msdn. Cuttermaran ve .NET Framework kurulumu 2 microsoft.com/netframework/downloads/ updates/default.aspx adresinden temin edebilirsiniz. Artık çalışma ortamı hazır olduğuna göre Cuttermaran programı ile çalışmaya başlayabilirsiniz. İlk olarak programın donatıları arasında yer alan ve videodan istenmeyen parçaların kesilmesi sonrasında ses ve resim izini birleştirecek olan Muxing modülünü yapılandırmanız gerekiyor. Bunun için Actions / Settings komutunu çalıştırın ve ekrana gelen penceredeki Muxing sekmesini etkinleştirin. Bu konumda Muxing modülü olarak Used Muxer açılır listesinden “mplex” öğesinin seçilmesi gerek. Şimdi yapmanız gereken tek şey ise hemen altındaki Output Path kutusuna, tamamlanan MPEG video dosyasının kaydedileceği hedef klasörü girmelisiniz. Ardından birinci adımda ses izinden arındırdığınız video dosyasını pencerenin üstündeki Video Stream başlığı altında bulunan klasör simgeli düğmeye tıklayarak seçmelisiniz. Ancak dosyanın okunması, Cuttermaran’ın sahip olduğu otomatik analiz işlevleri nedeniyle birkaç dakika kadar sürebilir. Video pencerelerinden soldakinde yüklemiş olduğunu videonun önizlemesini görebilirsiniz. Şimdi videodan çıkartmak istediğiniz alanların bulunduğu konuma gitmelisiniz. Video içerisinde hızlı bir şekilde hareket edebilmek için her iki video penceresinin altında bulunan yatay kaydırma çubuğunu kullanabilirsiniz. Eğer sürgüyü farenin tuşu basılı bir şekilde yerleştirirseniz devamlı olarak bir I Frame ( “I, P ve B Frame” kutusuna bakın) üzerinde bulunur. Eğer sürgünün yanındaki hareket kutularına tıklayacak olursanız video, 25 çerçevelik adımlar, yani saniye bazında ilerler. Bunların her ikisini de Actions / Settings / Common altından istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. Bir I Frame’den diğerine sıçramak için klavyenizdeki [Page- Up] ve [Page Down] tuşlarını da kullanabilirsiniz. Şayet bunları [Alt] tuşu basılı durumdayken kullanacak olursanız yine Actions / Settings / Common altından değiştirebileceğiniz ama standart değeri 100 olan çerçeve sayısında ileri ve geri yönde sıçramalar yapabilirsiniz. Ayrıca bir sonraki veya önceki I, P veya B Frame’lere gidebilmek için önizleme penceresinin hemen sağındaki altı tane düğmeyi de kulla- MPEG videoları üç farklı içeriğe sahip bir çerçeve (veri kaydı) grubundan olufluyor: 3I Frame’ler, sıkıfltırılmıfl bir bitmap resmini gösterir. 3P Frame’ler, sadece I Frame’den sonra meydana gelen değifliklikleri saklar. 3B Frame’ler, benzer flekilde değiflimleri tanımlar fakat en son veya sonraki P Frame’i gösterir 3MPEG dosyaları Cuttermaran gibi bir editör ile oynatılırken veya görüntülenirken ilk olarak P ve B Frame’lerinin yeniden oluflturulmaları gereklidir. Ancak ücretsiz araçlar, ait oldukları çerçeve grubuna ait yeniden kodlama bilgisi içermedikleri için I veya P Frame’lerinden kesmeye izin vermezler. Bu, kesme sırasında maksimum 0,75 saniyelik bir hata payına neden olabilir ki reklamların çıkartılması için katlanı labilir. » I, P ve B Frame KNOW-HOW Ayrı dosyalar: İlk olarak görüntü ve sesi birbirinden ayırın. Demuxing olarak adlandırılan bu ifllemi PVAStrumento ile gerçeklefltirebilirsiniz. 1 Sadece .NET ile: Cuttermaran’ın çalıflabilmesi için Microsoft’un güncelleme sayfasından temin edebileceğiniz .NET Framework’ün en azından 1.1 sürümünün yüklü olması gerekiyor. 2 k CHIP | ŞUBAT 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Reklamsız TV HI-TECH | INTERNET | 140 PRATİK | nabilirsiniz. Son olarak farenizin üzerindeki kaydırma tekerleğini kullanarak da I Frame’ler arasında ileri ya da geri yönde hareket edebilirsiniz. Önizleme penceresinin sol alt tarafında bulunan Play, yani çalma düğmesini kullanarak videoyu, işleme noktasından itibaren sesli bir şekilde (program, ses izini daha önceden ayırmış olduğunuz ses dosyasından alır) oynatabilir veya durdurabilirsiniz. Kesme noktalarını belirlemeden önce iki noktayı çok iyi bilmeniz şart. Cuttermaran, eksik MPEG kodlayıcıdan ötürü, başlangıç noktaları için sadece I Frame kullanabilir. Ayrıca sonlandırma işaretlerinin de P Frame üzerinde tutulması gerekiyor. B Frame kullanılarak herhangi bir kesme işleminin gerçekleştirilebilmesiyse mümkün değil. Önizleme penceresinin sağ tarafında Set Cut In ve Set Cut Out düğmeleri mevcut. Şayet düğmelerin isimleri gri tonları yerine siyah renkli görünüyorsa düğmeler kullanılabilir durumdalar demektir ve uygun çerçeve üzerine konum işaretçisini ekleyebilirler. En önemlisi, diğer programlardan farklı olarak, Cuttermaran programında kesmek istediğimiz parçaları değil korumak istediğimiz aralığı işaretlememiz gerekiyor. Yani bir kesim noktasının başlangıç noktası, bir reklam bloğunun sonunu göstermeli; başlangıcını değil. Artık kesme noktalarının yerlerini belirlemeye başlayabilirsiniz. İşaretçiyi, saklamak istediğiniz bloğun ilk resmine yani filmin veya kaydettiğiniz yayının başlangıcına yerleştirin. Daha önce bahsettiğimiz hareket yöntemlerini kullanarak bir sonraki I Frame’i bulun ve Set Cut In düğ- Kesme noktalarının tam olarak belirlenmesi 3 mesine tıklayın. Aynı şekilde, ayrıca bir de P Frame yerleştirebileceğiniz ilk bloğun sonuna gidin ve Set Cut Out düğmesine tıklayın. Şimdi kesmek istediğiniz bloğu Add Range To Cut List düğmesine tıklayarak uygulayın. Bu düğme ancak uygun bir başlangıç ve bitiş noktası ayarlandığı zaman kullanılabilir durumda oluyor. Bunun sonucunda alt taraftaki listede ayrılacak olan kesiti belirten bir kayıt ekrana gelecek. Sol taraftaki önizleme penceresi de, kesilecek olacak etkin bloğun son resmini görüntüleyecek. Artık aynı işlemleri videonun saklamak istediğiniz tüm alanları için tekrar edebilirsiniz. Bunun sonucunda videonun kesilecek olan her bir parçası için önizleme pencerelerinin altındaki kesit listesine ayrı bir kayıt eklenir. Hareket düğmelerini kullanarak her bir bloğun en son karesinin sol taraftaki önizleme penceresinde görüntülenmesini sağlayabilirsiniz. Buradaki Search düğmesi ise söz konusu noktanın asıl videoda (sağdaki önizleme penceresi) bulunmasını sağlar. Kesme işlemini tamamladığınız videoyu kaydetmeden önce son bir kere daha önizleme penceresinde izleyebilirsiniz. Bunun için sağ alt taraftaki Preview düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda kendi önizleme penceresinde ekrana gelecek olan videoyu istediğiniz gibi başlatabilir ve sonlandırabilirsiniz. Sol taraftaki açılır listeyi kullanarak da oynatılacak alanı belirleyebilirsiniz. Burada videoyu en baştan izlemeyi sağlayan Begin haricinde kesit listesindeki her bir kayıt için de Cut 1 – Cut 2 gibi bir kayıt bulunur. Eğer bu tür Ayarlanan kesitlerin yeniden düzeltilmesi 4 bir kaydı seçecek olursanız video, her bir kesit konumunun birkaç saniye gerisinden başlar. Bu sayede reklam bloğunun başından veya sonundan sarkan, filmin bütünlüğünü bozan bir kare veya önizleme sesli olduğu için erken bir kesim noktası nedeniyle yarıda kesilen bir konuşma olup olmadığını da kontrol edebilirsiniz. Şayet bir kesitten memnun değilseniz, numarasını not alın ve önizleme penceresini kapatın. Editör penceresinden söz konusu kaydı seçin, farenin sağ tuşunu kullanarak üzerine tıklayın ve açılan kısayol menüsündeki Edit Cut komutunu çalıştırın. Bundan sonra ilk olarak söz konusu bloğu üçüncü adımda anlatıldığı gibi tamamen yeniden tanımlamalısınız. İlgili kayıt düzenleme sırasında kesit listesinden de çıkartılacak. Buna karşılık başlangıç ve bitiş noktaları editörün sağ tarafından görüntüleneceği için yapmanız gereken tek şey bu işaretlerden istediğiniz bir tanesinin yerini değiştirmek olacak. Add Range To Cut List düğmesini kullanarak da güncellemiş olduğunu kaydı yeniden listeye ekleyebilirsiniz. Ayrıca kesilen her bir kesitin (biri seçili olduğunda) veya kesilmesi tamam videonun (kesit listesinden hiçbir kaydın seçili olmaması durumunda) toplam uzunluğunu editör penceresinin en altında çalma süresi, çerçeve sayısı ve kullanılan disk alanı cinsinden görebilirsiniz. Bunlardan dosyanın büyüklüğü videonun VCD/SVCD veya DVD’de kullanılıp kullanılmayacağına göre değişiklik gösterir. Sağ alt taraftaki Cut Video/Audio düğmesine tıkladığınızda kesitler, video veya ses dosyalarından ayrı ayrı (ama otomatik Videonun tekrar sesle birlefltirilmesi ve kaydedilmesi 5 Eleme veya düzeltme: Yanlıfl ayarladığınız blokları istediğiniz zaman kesit listesinden çıkartabilir veya kesme noktalarını değifltirerek uygun flekilde düzenleyebilirsiniz. Makas düğmeleri: Düğmelerin kullanılabilirlik durumları 4 söz konusu noktada bir bafllangıç veya bitifl noktası (I veya P Frame) tanımlayabilip tanımlayamayacağınız gösteriyor. 3 k CHIP | ŞUBAT 2005 olarak) çıkartılacaklardır.Ancak bu işlemler sonucunda ses ve video dosyalarını yeniden birleştirmeli yani “Muxing” işlemini gerçekleştirmelisiniz. Bunun için ilk adımdaki Demuxe yani ayırma işlemine benzer şekilde PVAStrumento gibi özel bir programa ihtiyacınız yok. Cuttermaran, ayarlarını ikinci adımda zaten yapmış olduğunuz kullanışlı bir Muxer aracına sahip. Actions / Settings komutu ile ekrana gelen penceredeki Muxing sekmesini kullanarak ayarları kontrol edebilir ve sonrasında neler yapılacağını belirleyebilirsiniz. Videonun kaydedilmesi işlemi her biri bir ilerleme çubuğunda gösterilen bir çok geçiş sonrasında gerçekleşiyor ve sadece birkaç dakika sürüyor. Entegre Muxer aracı ilk olarak tamamen boş bir durum penceresi ile ekrana geliyor. Söz konusu pencere ancak dosyaların birleştirilmesi tamamlandıktan sonra, işlem hakkındaki ayrıntılar ile doldurulur. Tamamlanan MPEG dosyası ikinci adımda Muxer için hedef olarak belirlediğiniz klasör içerisinde saklanır. Şayet birleştirme işleminden vazgeçerseniz “.mpv” ve “.mpa” uzantılarına sahip olarak kesilen video ve ses dosyaları üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmayan orijinalleri ile aynı klasör içerisinde saklanır. Ancak bu dosyaların uzantıları, orijinallerinin üzerlerine yazılmalarını engellemek için “_cut” eki ile donatılır. Eğer tamamlanan MPEG videosundan memnun kalırsanız parçaların çıkarıldığı ve çıkarılmadığı tüm dosyaları gönül rahatlığıyla silebilirsiniz. Kesit listesinin en sağındaki sütun, her bir video bloğu için milisaniye cinsinden pozitif veya negatif bir “Audiodelta” değeri görüntülüyor ve bunun çok önemli bir nedeni var: TV kartı veya DVB yayınından MPEG biçiminde yapılan kayıt, Avrupa bölgesinde PAL MPEG 2 (25 fps) yayını olarak alınır ve bu, bir resmin 40 ms süreceği anlamına gelir. Paketler flekilde organize edilmifl olan ses yayı- nı ise normalde MPEG1-Layer 2 48 kHz (TV kartlarında genellikle ayarlanabilir, ancak DVD kullanımı için uygundur) cinsindendir. Bu paketlerin her biri ise 24 ms uzunluğundadı r. Örneğin, video akımından sadece bir resim keser ve ses paketlerini de çıkartmak isterseniz sorun ortaya çıkar. Eğer sadece bir ses paketi alacak olursak sonuç olarak yayın 24 ms uzunluğunda (yani 16 ms daha kısa) olur. Buna karflılık iki ses paketi alırsak da 48 ms uzunluğunda ve bu sefer de gerekenden 8 ms daha uzun olacaktır. Bunun sonucunda ise takip eden paket bu süre kadar kaydı- rılır. Video kesme iflleminin ses kaydırma olmadan gerçeklefltirilmesi ise seyrek karflılaflı lan bir durumdur. Pratikte ise maksimum 16 ms’ye kadar olan hataları kimsenin fark etmesi mümkün değildir. Ancak bu hata payı birçok kesim noktasında hızlı bir flekilde aflılabilir. Bu nedenle Cuttermaran devamlı olarak minimum hatayı alır ve bir sonraki kesme ifllemlerinde de buna dikkat eder. Buna göre, üzerinde çalıfltığımız örnekte kalırsak toplamda sadece maksimum +/- 8 ms’lik bir hataya sahip olmamız gerekiyor. Audiodelta sütunu ise her bir kesitin “Cut Out” noktasındaki hatayı gösterir. KNOW-HOW »Ses değifliminin otomatik düzeltilmesi Cuttermaran, Quick Jump düğmesinin arkasına gizlenmiş olan hızlı atlama gibi bazı kullanışlı fonksiyonlara sahip. Bu sayede aralıkları QuickJump penceresinin altındaki Frame Distance ayarı kullanılarak ayarlanabilecek olan 16 karenin aynı anda görüntülenmesi mümkün. Bu işlevi navigasyon yardımı veya kesmek istediğiniz bir bloğu hızlı bir şekilde görüntülemek için kullanabilirsiniz. Pencerenin altındaki ok düğmelerini kullanarak bir önceki veya sonraki resim grubunu görüntüleyebilirsiniz. Buradaki önizleme resimlerinden bir tanesine çift tıkladığınız zaman ise editör penceresine geri dönersiniz. Bunun sonucunda yer işaretçisi seçili olan resmi gösterir ve bu da sağ taraftaki önizleme penceresinde görüntülenir. Set Marker düğmesi ise bir çeşit yer işareti sunuyor, ne var ki bir seferde sadece bir tane ayarlayabilirsiniz. Buna bağlı olarak çalışan Go To Marker düğmesi yardımıyla da, yer işaretçisini seçilmiş veya önceden belirlenmiş olan konuma istediğiniz zaman taşıyabilirsiniz. Actions / Save Current Frame komutunu kullanarak ise sağ taraftaki önizleme penceresinde görüntülenen sabit kareyi BMP biçiminde kaydedebilir ve kaydettiğiniz bu resimleri daha sonra DVD menüsü oluşturmak için kullanabilirsiniz. _ SW/ Kadir Tuztafl, ktuztas@chip.com.tr Cuttermaran’ın diğer ifllevlerinin kullanımı 6 CHIP | ŞUBAT 2005 Mıcrosoft’un yayınladığı ücücretsiz araçlar tabii ki bir sır değil ancak yazılım devinin pek açık olmayan web sitesinin sayfaları arasında gözlerden uzak kalıyorlar. CHIP olarak Microsoft’un web sayfasını sizler için inceleme altına aldık ve günlük çalışmalarınızı oldukça kolaylaştıracak olan araçları su yüzüne çıkarttık. Bu yazı içerisinde bahsedilen tüm araçları eCHIP’te (HeCHIP-Code MicrosoftHazinesi) bulabilirsiniz. Gizli Microsoft hazineleri Microsoft’tan ücretsiz araçlar Windows: Ağ ve sistemdeki hataların nedenlerinin tespit edilmesi ve ayarların taflınması için Script dosyalarının hazırlanması Office: Belgelerin içindeki gizli bilgilerin silinmesi, tablo ve grafiklerin web bileflenleri ile internette yayınlanması ve profesyonel Office araçları. Güvenlik: Portlardaki tüm faaliyetlerin kaydedilmesi, sistemin güncelliğinin ve servis paketinin dosyalarda yapacağı değiflikliklerin önceden tespit edilmesi. Microsoft, yazılımları için sadece servis paketleri ve güncellemeler yayınlamakla kalmıyor; aynı zamanda ek ifllevlere sahip çok sayıda ücretsiz program da yayınlıyor. CHIP, Powertoys gibi klasiklerin haricinde birçok gizli hazineyi de sizler için ortaya çıkartıyor. GÜNCEL | KAPAK | DONANIM YAZILIM Gizli araçlar HI-TECH | INTERNET |