176 Google 2006 PRATİK | Siyah çoraplarınız her yıkamada nereye kayboluyor, hiç merak ettiniz mi? Aramaya Google’la başlıyoruz: “Siyah çoraplar” yıkama kaybolma. Bu şekilde arattığımızda ilk sayfa yeterli oluyor.Ünlü bilim adamı Stephen Hawking’e kalırsa siyah çoraplar esrarengiz kara deliklerin içinde kayboluyor, AEG gibi beyaz eşya üreticileriyse çorapların genelde salmastra bileziğiyle tambura arasına sıkışıp kaldıkları ipucunu veriyor.Ama çamaşır makineniz sürekli kaybolan çoraplar yüzünden çalışmaz hale gelirse, Google’a o zaman ne soracaksınız? “Çamaşır makinesi tamirat İstanbul Avrupa Etiler” şeklinde bir aramada Google tam bir bağlantı sunuyor ama bu umut ışığı da pek uzun ömürlü değil, zira bağlantı anlamsız bir haber sayfasına çıkıyor. İstanbul Etiler’de tek bir çamaşır makinesi tamircisi bile olmayabilir.A ncak ne Google ne de alternatifleri bunu yardım isteyenlere söylüyor.Goog le’ın rakiplerinden pek az iyileştirme beklenebilir, zira arama pazarında Google baskın durumda. Yahoo kendini web portalına ve arkadaş arayış özelliğine sahip, arma işlevli karışık mal dükkanı olaark pazarlıyor.U zun vadede piyasayı canlandıracak tek yenilik, Google’a rakip olmaya soyunan Microsoft MSN. Ancak her üç dev de neredeyse aynı anda farkına vardılar ki, veritabanlarında giderek daha fazla web sayfası bulundurmaları yeterli değil.Sörfçüler için önemli olan, aramanın o anında kendilerini en çok ilgilendiren sayfayı bulabilmek. Bu sorun için makul bir çözümü Google ABD’de ve yeni yeni de Kanada’da sunuyor. A rama motoru, dört milyardan fazla web sayfası içeren veritabanını, işyerlerinin ad ve adreslerini içeren yellowpages. ca’nınkiyle ilişkilendirmiş. Kanada’nın “Sarı Sayfalar”ının bu evliliğe katkısı, tam 2,4 milyar kayıt olmuş.A rama sonuçları, sörf yapan kişinin oturduğu yere daha uygun getirilmiş, yani “yerelleştirme” sloganına uydurulmuş olmalı.Sözgelimi, bir kafe arıyorsanız ve Münih’te oturuyorsanız, Berlin’deki bir Starbucks dükkanı işinize yaramayacaktır. “Yerel arama çok önemli bir husus, çünkü yapılan birçok arama sorgusu yerel karaktere sahip.” diyor Google Almanya’nın halkla ilişkiler müdürü Stefan Keuchel. Goog le bu tip yenilikleri öncelikle Amerikan pazarında tanıtmasına rağmen, Keuchel yerel bir arama işlevini “birkaç ay içinde” tüm dünya çapında hizmete sokabileceklerini tahmin ediyor. Google’ın önünde çok fazla vakit yok, kullanıcılar bu hizmeti uzunca bir süredir bekliyor zaten.Önc eki öncülerden Altavista (aşırı yüklü web sitesi) ve Yahoo (Portal’a dönüşüm) web’deki önemli eğilimleri gözden kaçırıp güçlerini yitirdiler. Şu sıralar, rakiplerinin bile üstünlüğünü kabul ettiği Google, geleceğin bu alanda hakimi olabilir. Yapılan tüm arama sorgularının yaklaşık dörtte birinde internet sörfçüleri yerel yanıtlar arıyorlar.K elys Group’un piyasa araştırması bu gerçeği ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu özelleştirilmiş ve hassaslaştırılmış arama pazarının 2008 yılında 2,5 milyar dolarlık hacme ulaşabilecek potansiyele sahip olduğu görüşündeler.Ör neğin, yerel bir satıcıya bağlantı veren arama motoru, yapılan iş için firmadan belirli bir komisyon talep edebilir. Bu ortaklık (affiliate) programı, Amazon’un web sitesi yöneticileriyle yaptığı anlaşmaya çok benziyor.Gerçi MSN Search’ün çalışma müdürü bu sayıların “çok yüksekten uçtuğunu” söyleyip çekincelerini belirtiyor ama, yerelleştirilmiş arama sonuçlarına yönelik eğilimin o da farkında:“MSN de yerel bir ticaret katalogu üzerinde çalışıyor.” Bu planlar tamamlanıncaya kadar, MSN portalı, yeni arama motorunun beta sürümünü düzeltmekle meşgul.MSN Search’ün beta sürümü, “gözden geçirme ve iyileştirme” gerekçesiyle geçenlerde web’- den çekildi, diyor Schreiner.M icrosoft’un Metin Madenciliği, Arama ve Yön bulma (Text Mining, Search and Navigation) grubunun birkaç projesi de belki bu arama motoruna eklenebilir.B u bölümün çalışanlarından Eric Brill, şu anda “Cumhuriyet hangi gün kuruldu?” gibi, soru cümlesi halinde formüle edilmiş sorguları yanıtlayacak olan “Ask MSR”ı geliştiriyor. Yani gündelik dilde sorulmuş bir arama sorgusuna yanıt olarak yerel web sayfala- Altavista ve Yahoo yeni bir eğilimi ve böylelikle büyük bir fırsatı kaçırdı. Google bir sonraki dev kurban olabilir. Arama motorlarının sözde tüm web’i taradığı iddia ediliyor. Peki en yakın fırının açılıfl saatini ya da en ucuz benzin istasyonunun adresini de biliyorlar mı? Tabii ki hayır. Ancak Google’ın ve diğer firmaların iddialarına bakılırsa, bunlar da gerçekleflecek ve arama motorları kiflisel bilgi sunucuları halini alacak. Arama motorlarının gelece?i 2006 Hiçbir fley yarının yenilikleri kadar heyecan verici değil. Yeni CHIP-Önizleme bugünden sizi neyin beklediğini ele veriyor. fiirket yetkilileriyle konufluyoruz, firmalarda soruflturuyoruz ve bugünün hangi hayallerinin yakı nda gerçeğe dönüfleceğini gösteriyoruz. Bu sayıdan bafllayarak CHIP’in her sayısında. ? YENİ CHIP-?NİZLEME CHIP | ŞUBAT 2005 rının bağlantılarına ulaşmak mümkün olabilecek.P eki, bu gelişmeler sörfçüleri ve arama motorlarını mutlu ediyor mu? Pek sayılmaz. Arama sonuçlarının önünde veri güvenliği engeli var Alman arama motoru Abacho’nun yöneticisi Ingo Endemann, yerelleştirilmiş sonuçların önüne dikilen en büyük engelin kalıcı kullanıcı verileri (cookie’ler) olduğunu düşünüyor: “Bizim Almanya’da bir Cookie sorunumuz var.”İnternet gözlemcisi Nielsen- NetRatings’in bir incelemesi de onu destekler nitelikte: Tüm sörfçülerin %55’i cookie’leri siliyor ya da kullanım dışı bırakıyor. A yrıca kullanıcıların %20 ila 30’u cookie’leri daha en baştan engellemiş durumda.B u sayılar, web sitelerinin kullanıcılarını yeniden tanımak için bilgisayarlar üzerinde bıraktığı küçük veri paketleri karşısındaki korkuyu belgeliyor. Site ziyaretçileri kırılgan ziyaretçilerden her zaman korkuyorlar. Ör nek A9 (www.a9.com): Kitap satıcısı Amazon’un yeni arama motoru, kullanıcının bir profilini yaratmak suretiyle sörfçülere daha iyi isabet listeleri göstermek istiyor.B unun için A9.com görünüşte önemsiz olanı dikkate alıyor - sörfçü bir arama ibaresi girerse, onun resimleri, filmleri ya da kitapları da arayıp aramadığını dikkate alıyor.A ncak A9.com’un zayıf noktası, en isabetli sonuçlar için kullanıcının adı ve şifresiyle login etmesi gerektiği, hem de kendi Amazon hesabının kullanıcı verileriyle. Amazon ve A9.com’un bu şekilde birleştirilmesi elbette tartışmaya açık bir konu. Ancak yeni arama motorunun birtakım dahiyane özellikleri neredeyse hiç tartışma kabul etmiyor: Aracın günlük fonksiyonu, her yeniden arama sorgusunda isabetlere yönelik olarak taranan web sayfaları için kişisel yorumlar yaratmanıza izin veriyor. Yenilikçi cephenin ardındaki arama motorunun seçiminde Amazon tekerleği yeniden keşfe kalkışmamış.A9. com’un sonuçlarını sunan Google arama motorundan başkası değil.Ve Google’dan Stefan Keuchel, CHIP’e A9.com’un yeni bir Google için test platformu olmadığını da açıkladı.O da konsepti en azından “ilginç” buluyor ve arama motorları liderinin, eldeki tüm literatürü kapsayacak bir kitap projesi üzerinde çalıştığını (http://print.google.com/) çalıştığını belli ediyor.A mazon, benzer bir uygulamayı uzun süredir sunuyor, elbette yalnızca kendi elindeki kitaplar için. Karflılafltırma: Google’ın fiyat karflılafltırma hizmeti Froogle, bulunduğunuz yerdeki en ucuz fiyatları gösteriyor. CHIP | ŞUBAT 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH INTERNET 178 Google 2006 PRATİK | Zayıf nokta:Web siteleri, kişiselleştirilmiş arama sonuçlarını yalnızca bir kullanıcı profili yaratılırsa sunabiliyorlar.B ir sorun da cookie’leri hiç kimsenin istememesi. B u ikilemden çıkış yolunu, hassas bilgileri kullanıcının PC’sinde depolayabilen arama yazılımları sunuyor ancak onlar da kullanıcı verileri üzerinde kontrolü ellerinde tutabilirler. Web sayfalarından vazgeçifl: Masaüstü için arama araçları Web tarayıcıları için üretilmiş araç çubukları, arama motoru yazılımlarının nihayet kullanıcıların masaüstlerine taşındığının ilk belirtileriydi.B u gelişmenin ardından,Microsoft “Lookout” yazılımını satın aldı.B u eklenti bedava sunuluyor (www.lookoutsoft.com/Lookout/) ve Microsoft’un e-posta istemcisi Outlook’taki iletilerin taranmasına izin veriyor. Google da buna karşılık olarak masaüstü için bir resim yöneticisini piyasaya sürdü. Ama bazı pazar araştırmacıları bu küçük adımlarda çok daha fazlasını görüyor: Masaüstü için arama aletine giden yolda bir ilk adım.MSN de PC’ler için bu tip yazılım arama motorlarını geliştirmeye devam etmek istiyor: “Bu eklentiler sörfçülerin işini kolaylaştırıyor. Birçok kullanıcı Outlook, masaüstü ve web için farklı başlangıç yerleri istemiyor, onların aradığı hepsini içeren bir araç.” diyor MSN’den Marcus Schreiner.B u programa kullanıcıyı ilgilendiren haberler yansıtılabilir ya da yerel hava durumu gösterilebilir.“ Söz konusu olan, kaynakları birbirine bağlamak ve bir alete entegre etmek.” diye açıklıyor Schreiner ve Microsoft’un bilinen “Windows doktrini” ni dolaylı olarak betimliyor.Günc el BT eğilimlerinin farkına varılır varılmaz bunlar Windows’a ekleniyor.Daha çok Meta arama makinesi WebCrawler ile tanınan Infospace’in müdür yardımcısı Jens Bargmann, “Kısa vadede masaüstü üzerinde arama motorları bulunacağını görmüyorum. Ama Microsoft bunların bir çığır açmasını sağlayacak pazar gücüne sahip” diyerek görüşünü belirtiyor.Yani Internet Explorer, Outlook Express ve Media Player’a kapsamlı bir de arama aracı katılabilir, üstelik de Longhorn ile birlikte değil, bilakis çok daha erken, hatta Windows XP için.Aksi takdirde başka bir ar ama motoru işleticisi Microsoft’tan evvel davranabilir. “Puffin” projesi: Google’ın Longhorn’a karflı mücadelesi Google da kullanıcılarına daha fazlasını sunmak istiyor; ama en önemli ölçüt “aşırı yüklü olmayan temiz bir sayfa” diyor Google’dan Stefan Keuchel.B u ikilemden akılcı bir çıkış yolu, şu sıralar World Wide Web’deki haber panolarından söylenti olarak delice bir süratle geçip gidiyor: Fısıltılar doğruysa, Google kendi web tarayıcısını geliştiriyor.P opüler arama motoru işleticisi, gerçekten de Microsoft için Internet Explorer’ı ve Windows’un gelecek sürümü Longhorn’un kullanıcı arabirimlerinin geliştirilmesine katılmış olan yazılımcılarla anlaşmış bulunuyor.A yrıca Google, adı bile her şeyi açıklamaya yeten www.gbrowser.com sitesini daha Nisan 2004’te sağlama almış. GBrowser’ın “Puffin” kod adlı gizli tutulan bir proje için nihai ad olup olmayacağına dair de spekülasyonlar yapılıyor. Puffin, Microsoft’un Longhorn’una Google’ın yanıtı olarak sayılıyor: Dosyaları, e-postaları, notları ve Web sayfaları gibi tüm önemli bilgileri zekice tarayan bir masaüstü arama aracı.Yani Google Desktop Search (Beta sürümünü http://desktop. google.com altında bulacaksınız) yazılımının gelişmiş bir sürümü.O zamana kadar Google sitesine olabildiğince fazla hizmet entegre ediliyor ve bazen kullanıcılar bunların farkına bile varmıyorlar.B u özelliklere hesaplı Call-by-Call bağlantıları arama imkanı, UPS ve FedEx gönderimleri için paket takibi, sayısal bir şehir haritası, borsa bilgileri ve en iyi demiryolu bağlantılarına yönelik bilgileri dahil. Tıpkı Yahoo’nun “Farechase”ine (http:// yahoo.farechase.com) benzer biçimde. Ama kişiselleştirmeye yönelik ilk adımı Microsoft atmış bulunuyor: Longhorn için duyurulmuş bir Sidebar’ı, Windows masaüstünün kenarında bir pencereyi, araştırma müdürü Richard F.Rashid çoktan üç yıl önce Beta sürümü olarak tanıtmıştı. B undan kopyalanmış bedava sürümler (www.desktopsidebar. com) kullanıcı için özelleştirilmiş haberler, hava durumları ve borsa bilgileri sunuyor, buna rağmen herhangi bir arama işlevine sahip değil. _ MS/Garo Antikacıoğlu, agaro@chip.com.tr BA/LANTILAR Kitap projesi: http://print.google.com Yerel arama: http://google.com/lochp Tatil Planlama: http://yahoo.farechase.com MSNs Beta-arama mailingi: http://beta.search.msn.com İlk yürüme denemeleri: Google ve Yahoo yerellefltirilmifl arama sonuçları sunuyor, Amazon’un A9’u arama sayfasını kiflisellefltiriyor. »Sözkonusu olan, kaynakları birbirine bağlayıp bir araca entegre etmek MSN Search’ten Marcus Schreiner Browser oyunları CHIP | ŞUBAT 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH INTERNET