42 PRATİK | CHIP | ŞUBAT 2005 Wındows, kendi kendine hasarlı dosyaları tamir eder, sürücüleri artık dosyalardan temizler ya da faydalı sistem rutinleri programlar. Peki bunun arkasında sizce kim var? Uzaylılar mı, yoksa hayaletler mi? Hiçbiri değil, kullanıcının görmediği yardımcılar ve yararlı komutlar, bugüne kadar gerçekleşmesi imkansız gözüyle baktığınız şeyleri mümkün kılıyor.Microsoft’u bu konuda eleştirmek istemiyoruz, ama böylesine faydalı işlevler neden kullanıcılardan gizleniyor? CHIP, gizli Windows dosyasını açıyor ve bugüne kadar çözülemez gibi gördüğünüz sorunların üstesinden nasıl gelebileceğinizi uzman bilgilerle gösteriyor. XP Home, XP Pro Windows Explorer’da DOS komut istemini kullanmak Batch dosyalarıyla sıkça çalışıyorsunuz ve sürekli olarak komut satırından komutlar girmek zorundasınız. Ama bunu doğrudan Windows Explorer’da yapmak istiyorsunuz. İpucu: Ücretsiz “Command Prompt Explorer Bar” ile, komutları girebileceğiniz ve dosyaların çalıştırılmasına izin veren bir DOS penceresini Windows Explorer içerisinde görüntüleyebilirsiniz. Bu faydalı programı http://www.snapfiles.com/get/ cpexplorer.html adresinde bulabilirsiniz. Programı kullanabilmek için ayrıca Microsoft Windows Update sitesinden temin edebileceğiniz ücretsiz .NET Framework paketine ihtiyacınız var. Explorer Bar’ı kurduktan sonra Windows Explorer’ı başlatın ve [Ctrl]+[M] tuşlarına basın. Böylece Windows Explorer içerisinde bir DOS penceresi açılacak. 43 CHIP | ŞUBAT 2005 Sinir bozucu sorgu: Bu iletiflim penceresi yerine doğrudan Birlikte aç penceresinin gösterilmesini sağlayabilirsiniz. Bu işlevi üstteki ikinci düğmeden etkinleştirdikten sonra, bir dosyayı Explorer penceresinde tıkladığınızda komple dizin ağacı DOS penceresine aktarılacaktır. Artık dosyayı DOS penceresinden de başlatabilirsiniz. XP Home, XP Pro Sinir bozucu pencerelerin iptal edilmesi Belirli bir programla ilişkilendirilmemiş bir dosyayı ne zaman açmaya kalkışsanız bir iletişim penceresi belirir ve dosyanın açılması için uygun bir programın aranıp aranmayacağını sorar. Bunun yerine burada Birlikte aç penceresinin görünmesi çok daha pratik olmaz mıydı? İpucu: Kayıt Defteri’ne müdahalesi ile bu problemin çözülmesi mümkün: Başlat / Çalıştır komutunu verdikten sonra “regedit” yazıp Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni açın ve “HKEY_LOCAL_MACHINE\ Software\Microsoft\Windows\Current- Version\Explorer” dizinine geçin. Burada “InternetOpenWith” adında yeni bir DWORD değeri oluşturun ve “0” değerini verin. Bundan sonra bilgisayarı yeniden başlatın ve bir uygulama ile ilişkilendirilmemiş dosyayı açın. İletişim penceresi yerine, artık istenilen pencereyi göreceksiniz. XP Home, XP Pro, 2000 fiifrelenmifl dosyalarla çalıflmanın hızlandırılması NTFS altında şifrelenmiş dosyalarla çalışmak yavaştır. Windows’un bu dosyaları şifrelemek ve şifreleri çözmek için bir arabelleğe yüklemesi gerekir. İpucu: Arabellekte ne kadar çok dosya varsa,Windows da bunları o kadar hızlı işleyebilir. Bu yüzden şifrelenmiş dosyalar için ayrılan belleği artırmalısınız. Bunun için yine Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni çalıştırın ve “HKEY_LOCAL_ MACHINE\ Software\Mi c rosoft\Windows NT\EFS” altında KeyCacheValidationPeriod adında yeni bir DWORD değeri oluşturun. Buna “10800” değerini verin, ardından bilgisayarı yeniden başlatın. XP Home, XP Pro, 2000 Windows ile ücretsiz DVD yazma Windows XP sadece CD’lerin yazılmasını destekliyor.Ancak yazılabilir DVD’ler ve bunlara uygun yazıcılar yaygınlaştıkça, çoğu kullanıcı Windows altında DVD yazma imkanının eksikliğini daha da şiddetli hissediyor. İpucu: Ücretsiz DVD yazma aracı, www.microsoft.com adresinde ve bu ayki (HeCHIP-Code Windows XXL) “Windows XXL” altında bulabileceğiniz Windows Server 2003 için Resource Kit Tools içine iyice gizlenmiş durumda. Resource Kit başarılı bir şekilde kurulduktan sonra Başlat / Programlar / Windows Resource Kit Tools / Command Shell simgelerine tıklayın. Şimdi mesela dvdburn•d:•c:\backup.bkf komutunu girin, böylece Windows’un yedekleme programıyla oluşturulmuş bir yedeği yazılabilir bir DVD’ye kaydedebilirsiniz. Burada “d:” DVD yazıcınıza ve “c:” de kaynak sürücüye işaret ediyor. “/erase” parametresini bu komuta ekler- Hedefe yönelik birkaç komutla izinleri, kaynakları veya ağ üzerindeki kullanıcı adlarını kolayca yönetmeniz mümkün. Komut satırını Bafllat / Çalıfltır ile açabilirsiniz. ntrights kullanıcılara veya gruplara belirli hakları verir. qgrep belirli bir içeriğe sahip dosyaları arar, mesela belli bir kelime kombinasyonuna sahip dosyaları. winmsd en önemli sistem bilgilerini yeni bir pencerede görüntüler. subst bir dosya yoluna bir sürücü harfi atar. net share ağda paylaflıma açılmıfl kaynakları gösterir. Gizli kaynakları bir dolar iflaretinden tanıyabilirsiniz. subinacl dosyalara, dizinlere ve domain’lere eriflimi yönetir. Bu komutu çalıfltı rabilmek için Windows 2000 Resource Kit’e ihtiyacınız var. runas baflka bir kullanıcı hesabıyla bir programı çalıfltırır. pathping verilen bir yola (path) veri paketleri gönderir. Bozuk yönlendiricileri ve çalıflmayan bağlantıları tespit etmek için faydalı bir komuttur. pushd uzun dizinleri bir batch dosyasına kaydeder. Bunları “popd” komutuyla ileride tekrar kolayca açabilirsiniz. seniz bir DVD-RW diski kayıt öncesi formatlayabilirsiniz de. DVDburn komutu tüm yazılabilir disk formatlarını destekliyor, ancak video DVD’lerindeki kopya korumasının üstesinden gelemiyor. Dipnot: Resource Kit, Windows 2000 kullanıcıları için daha da faydalı oluyor, KOMUT SATIRI »Sistem yöneticileri için en iyi komutlar Faydalı ve ücretsiz: “Command Prompt Explorer Bar” ile DOS komutları Windows Explorer üzerinden çalıfltırılabilir. GÜNCEL KAPAK Gizli XP dosyaları DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 44 PRATİK | CHIP | ŞUBAT 2005 Kolay programlama: Scriptomatic ile BIOS’un okunması için çabucak bir araç oluflturabilirsiniz. Değer atama: Yeni sistem değiflkeni için “1” değerini girin ve sonra Tamam ile onaylayın. zira “dvdburn.exe”nin yanında “cdburn. exe” de araç paketiyle birlikte sisteme yükleniyor. Böylelikle bu işletim sistemiyle de artık CD ve DVD’lerinizi yazabilirsiniz, bu şimdiye kadar sadece Windows XP’nin sahip olduğu bir işlevdi. XP Home, XP Pro, 2000 Windows Script’lerini otomatik olarak programlamak Tecrübeli kullanıcılar Windows’a entegre edilmiş script dili WMI (Windows Management Instrumentation) Tools ile mesela BIOS’u gözetleyebiliyorlar. Bu da, sistem bileşenlerinin gözetlenmesinden sorumlu olan performans göstergelerinin (Classes) okunması ile gerçekleşiyor. İpucu: Microsoft’un ücretsiz bir aracı sayesinde programlama zahmetinden kurtulabilirsiniz. Microsoft’un sitesinden Scriptomatic programını indirin ve çalıştırın. Program ilk adımda otomatik olarak bilgisayar üzerinde kullanıma sunulan tüm performans göstergelerini yüklüyor. Bu işlem sonlandırıldıktan sonra listeden istenilen sınıfı seçin, mesela “Win32_BIOS”. Böylece istediğiniz script hazır bir şekilde karşınıza çıkacaktır. BIOS bilgilerini ağ üzerindeki başka bir bilgisayardan okumak isteyenlerin önce strComputer=“.“ yazmaları, ardından ilgili bilgisayarın da adını girmeleri gerekiyor (sadece nokta işaretinin yerine, tırnak işaretlerinin kalması gerekiyor). “WscriptEcho” ardında komut dosyasının ne yazacağı belirtiliyor. Mesela sürüm numarasına ihtiyaç duymuyorsanız, “WscriptEcho BIOSVersion: &objitem BIOS-Version” satırını olduğu gibi silebilirsiniz. Run Yazma komutu “dvdburn”den sonra önce hedef sürücüyü, arkasından da kaynağı girin. düğmesine tıklayarak komut dosyasını çalıştırabilir ve Save ile kaydedebilirsiniz. XP Home, XP Pro, 2000 Sürücü artıklarını tespit etmek ve silmek Halihazırda kullanılmayan aygıtların sürücüleri Windows’un daha yavaş çalışmasına, en kötü durumda ise stabil çalışmamasına neden olurlar. Buradaki problem, sürücü dosyalarının normal yoldan bulunmasının çok zor olması. İpucu: Bir sistem değişkenini devreye sokarak, Aygıt Yöneticisi’nin artık kullanılmayan ancak sürücüleri halen kurulu olan aygıtları göstermesini sağlayabilirsiniz. Windows 2000’de Başlat / Ayarlar / Denetim Masası’na ve sonra da “Sistem” simgesine tıklayın. Windows XP’de ise Başlat / Denetim Masası / Sistem ve Bakım / Sistem’e tıklamanız gerekiyor. Burada Gelişmiş sekmesinden Ortam Değişkenleri’ni seçin ve Sistem Değişkenleri altında devmgr_show_nonpresent_devices adında yeni bir kayıt oluşturun. Değişkene “1” değerini atayın. Daha sonra Donanım sekmesinden Aygıt Yöneticisi’ni çalıştırın, Görünüm menüsünden Gizli aygıtları göster seçeneğine tıklayın. Artık kullanılmayan donanımların simgesini Windows burada yarı şeffaf olarak gösterecektir. Bu aygıtlara sağ tuşla tıklayın ve daha sonra Kaldır’a tıklayıp artık ihtiyaç duyulmayan sürücüleri silin. XP Home, XP Pro, 2000 Uzantıları ve bağlantıları yeniden oluflturmak “HKEY_CLASSES_ROOT” dizininde tüm dosya uzantıları, bunlara ait program ilişkilendirmeleri ile birlikte tutulur. Kayıt Defteri’ndeki bu dizin hasar gördüğünde tüm uzantıları sil baştan elle ilişkilendirmeniz gerekir. Aynı şey, birçok değişik program test edildikten sonra sistemin eski haline dönmesinde güçlükle karşılaşıldığı durumlar için de geçerli. İpucu: Bu tip bir riske karşı hazırlıklı olmak için öncelikle komut isteminden bir DOS penceresi açın. Şimdi assoc•>•dosyauzantilari.txt ftype•>•baglantilar.txt komutlarını girin. Böylelikle iki metin GÜNCEL KAPAK Gizli XP dosyaları DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 46 PRATİK | CHIP | ŞUBAT 2005 Hızlı yeniden oluflturma: Dosya uzantıları ve kendilerine atanmıfl programlar bir metin dosyasında kayıtlı. FTP komutları: “Upload.bat” dosyası çalıfltırıldıktan sonra ftp.txt dosyasındaki komutlar çalıfltırılıyor. “Svchost.exe” gibi ifllemler CPU- ’ya çok fazla yük bindirirler. Windows’un Görev Yöneticisi’nde maalesef bu aflırı yüklemeye neyin neden olduğunu tam olarak görebilmek mümkün değildir. eCHIP’te de bulabileceğiniz Process Explorer ile Svchost.exe dosyasının sırrını çözebilir ve böylelikle hangi hizmetlerin bu ifllemi kullandığını görebilirsiniz. Svchost, Dynamic Link Libraries (DLL) yardımıyla çalıfltırılan hizmetleri yönettiği için Process Explorer’ı DLL görünümünde çalıfltırmalısınız. Bunun için ilgili düğmeye tıklayın. Dipnot: Options / Replace Task Manager ile Windows Görev Yöneticisi’ni Process Explorer ile kalıcı olarak değifltirebilirsiniz. Ayrıntılı bilgileri flu adreste bulabilirsiniz: www.sysinternals.com PROCESS EXPLORER »Windows ifllemlerinin sırrını çözmek komutlarını girin. Gelecekte “upload.bat” dosyasına çift tıklamak metin dosyasını FTP sunucusuna upload etmek için yeterli olacaktır. Arka plan: Batch dosyasında bulunan komut Windows’un ftp.txt dosyasında bulunan FTP komutlarını çalıştırmayı sağlar. Open komutuyla FTP sunucunuzu açabilirsiniz. Kullanıcı adı ve şifre otomatik olarak eklenecektir. Burada bu verilerin şifrelenmemiş olarak transfer edildiğini unutmayın.“lc” verilerin alınacağı dizini tam olarak belirler. “cd” ile FTP sunucusundaki hedef dizine geçiş yapabilirsiniz, bunun adı genelde “incoming”dir. “ascii” üzerinden, daha sonra “send” komutuyla gönderilecek metin dosyası için transfer modunu ayarlayabilirsiniz. “ascii” yerine aynı zamanda çalıştırılabilir dosyalar için “binary” veya resimlerin gönderimi için “image” da girebilirsiniz. Router veya güvenlik duvarı olan PC’ler için ayrıca: literal•pasv dosyası oluşturulacak. Bunlar, hangi dosya uzantılarının hangi programlarla ilişkilendirilmiş olduğu konusunda bilgi verir. Uzantılar değiştirildiyse, bunları assoc•/r•dosyauzantilari.txt ftype•/r•baglantilar.txt komutlarıyla bir çırpıda geri yükleyebilirsiniz. ! Dikkat: Sonradan eklenen dosya uzantıları ve bunların program bağlantıları bu sırada korunur, zira bunlar daha önce oluşturulan metin dosyalarında dikkate alınmamış olacaktır. Yeni uzantıları komut satırından belirleyebilirsiniz. Böylece mesela assoc•.zip=WinRAR komutuyla .ZIP uzantısını WinRAR ile ilişkilendirebilirsiniz. XP Home, XP Pro, 2000 FTP komutuyla dosyaların sunucuya aktarılması FTP sunucunuza çabucak bir iki dosya yüklemek istiyorsunuz, mesela ana sayfanız için metinler. SmartFTP gibi harici yazılımların çalıştırılması ve kullanımı bunun gibi amaçlar için biraz zahmetli olabilir. İşlemin mümkün olduğunca otomatik bir şekilde yürümesi gerekiyor. İpucu: Masaüstünde yeni bir metin dosyası oluşturun ve burada ftp•–s:ftp.txt komutunu girin. Bu dosyaya “upload. bat” adını verin. Daha sonra ftp.txt adında ikinci bir metin dosyası oluşturun. Burada da mesela open•ftp.sunucum.com.tr kullaniciadi sifre lc cd•hedef dizin ascii send•homepage.txt GÜNCEL KAPAK Gizli XP dosyaları DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 48 PRATİK | CHIP | ŞUBAT 2005 komutunun da girilmesi tavsiye edilir. Böylece transfer pasif modda gerçekleşir. İstemci bilgisayar burada verilerini 1024 ve 65535 aralığındaki yerel portlardan birinden FTP sunucunun 21 numaralı portuna göndermeye çalışır. Sunucu bu transfer türü sırasında pasif durumda kalır, bu ad da buradan geliyor. Aktif modda FTP sunucusu istemci bilgisayarın bir portunu seçmeye ve buradan verilerini, kendi 20 numaralı portu üzerinden göndermeye çalışır. Bu port tesadüfi bir şekilde yönlendirici (router) veya güvenlik duvarı tarafından bloke edilmişse aktarım başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Aktif mod bu yüzden sadece bu ayarı destekleyen sunucular için tavsiye edilir. XP Home, XP Pro, 2000 Uzun dizin adlarını daha hızlı girmek Komut isteminde çalışırken alt dizinlerde bulunan, ihtiyaç duyduğunuz dosyalar için sürekli olarak upuzun dizin adları girmek istemiyorsunuz. İpucu: Bu durumda [Tab] tuşu size yardımcı olabilir. Mesela bir DOS penceresinde cd•\d girin ve [Tab] tuşuna basın.Windows böylece D harfiyle başlayan ilk dizin adını otomatik olarak tamamlar.Windows’un standart konfigürasyonunda bu “Documents and Settings”tir. Başka bir dizin arıyorsanız [Tab] tuşuna basmaya devam ederek D harfiyle başlayan diğer dizinler arasında geçiş yapabilirsiniz. [Shift]+ [Tab] tuşlarına da basarak bir dizin geriye gidebilirsiniz. Bu işin de kolayını arıyorsanız cd•\doc girin, Windows böylece her durumda “Documents and Settings” dizinini alacaktır. Dipnot:Windows 2000’de [Tab] tuşunun bu işlevini öncelikle Registry’de etkinleştirmeniz gerekiyor. “HKEY_CURRENT _USER\Software\Microsoft\Command Processor” dizininde “CompletionChar” değerini “9” olarak ayarlayın. Bu işlevi bilgisayarı yeniden başlatmadan da kullanabilirsiniz. XP Home, XP Pro, 2000 Hasarlı dosyaları yeniden oluflturmak Önemli bir dokümanı hasar gördüğü Çalıflmayan DLL dosyalarını, Windows XP Professional’ın destek araçlarında (Supoort Tools) bulabileceğiniz bir araçla tespit edebilirsiniz. Windows CD’sini sürücüye yerlefltirin ve “support/tools” dizinine geçin. Burada Windows Support Tools’u kurun, böylece Dependency Walker aracını artık kullanabilirsiniz. XP Home ve Windows 2000 kullanıcıları www.dependencywalker. com adresini ziyaret edebilir ve programı buradan yükleyebilirler. Kurulumdan sonra Bafllat / Çalıfltır ile depends girin. Menüde File / Open’ı seçin ve hatalı çalıflan bir uygulamaya tıklayın. fiimdi File / Safe’i seçin. [F7] tufluna basın ve tüm hata olasılıklarının dikkate alınabilmesi için tüm seçenekleri iflaretleyin. “Program arguments” satırına gerekirse açılıfl parametrelerini girin. Tamam ile onaylayın ve uygulamayı etkinlefltirin. Dependency Walker bir DLL dosyasını kırmızıyla gösteriyorsa suçluyu buldunuz demektir. Bozuk dosyayı yazılım veya Windows güncellemesiyle yenisiyle değifltirin. Dizin adlarını kolayca girmek: “CompletionChar” kaydına “9” değerini girin, böylece dizin aramasının [Tab] tufluyla gerçeklefltirilmesi ifllevini etkinlefltirebilirsiniz. DEPENDENCY WALKER »Hasar görmüfl DLL dosyalarının tespiti Detektif ifli: Dependency Walker ile bozuk DLL dosyalarını tespit edebilirsiniz. Bunlar kırmızıyla gösteriliyor. k GÜNCEL KAPAK Gizli XP dosyaları DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 50 PRATİK | CHIP | ŞUBAT 2005 Set\Services\ Tcpip\Parameters” dizininde “IPEnableRouter” kaydına “1” değerini verin. Bilgisayarı yeniden başlattıktan sonra yeni oluşturulan yönlendirici kullanıma hazırdır. XP Pro Bilgisayar kapatılırken kayıt tutulması Sistem yöneticileri için, kullanıcıların ağda bilgisayarlarını neden açıp kapattıklarını bilmek önem ifade eder. İpucu: En azından Windows XP Pro’da Event-Tracker fonksiyonu entegre edilmiş durumda.Ancak bu işlevi öncelikle etkinleştirmeniz gerekiyor: Bunun için Kayıt Defteri Düzenleyicisi’nde “HKEY_LOiçin artık açamıyorsunuz.Ancak bu dosyayı açmaya mutlaka ihtiyacınız var. İpucu: Windows, komut satırından çalıştırılabilecek bir tamir programına sahiptir. Mesela “chip.doc” adındaki dosyayı yeniden oluşturmak için recover•c:\Text\chip.doc komutunu girin. Dipnot: Recover komutu hasarlı dosyaları sektör bazında okur ve sabit diskin hasar görmemiş sektörlerinde bulunan her şeyi yeniden oluşturur. Artık okunamayan dosyaların tam olarak tamir edilmesi çoğu durumda çoğu durumda sadece ücretli bir veri kurtarma programıyla mümkün olabilir,mesela http://www. winternals.com/index. asp adresinde bulabileceğiniz File- Restore programı gibi. Başarı oranı söz konusu hasarın türüne ve kapsamına bağlı. XP Home, XP Pro, 2000 Bilgisayarı bir IP yönlendiricisine dönüfltürmek Eski PC’nizi en azından test amaçları için yönlendirici (router) olarak yapılandırabilirsiniz. Bu bilgisayar böylece değişik kaynaklardan gelen veri paketlerini ayrı IP adreslerine iletebilir (IP forwarding). Bu ipucu bilgisayarınızda birden fazla ağ kartı kullanmak istediğiniz durumlar için de faydalı. İpucu: Bu hile en hızlı şekilde registry üzerinden gerçekleştirilebilir. Kayıt Defteri Düzenleyicisi’nde “HKEY_LOCAL_ MACHINE\System\CurrentControl- CAL_MACHINE Software\Microsoft\ Windows\CurrentVersion\Reliability” dizinine geçin ve “ShutdownReasonUI” değerini “1” olarak ayarlayın. Daha sonra düzenleyiciden çıkın ve Başlat / Bilgisayarı Kapat… komutuyla bilgisayarı kapatın. Artık kullanıcılar bilgisayarın kapatılması için planlanmış bir neden belirtebilir veya sistemin neden plan dışı kapatıldığını açıklayabilirler. Event-Tracker’ı tekrar iptal etmek için değeri “0”a geri alın. XP Home, XP Pro, 2000 Sistem özelliklerine kolay yoldan ulaflmak Gelişmiş Sistem Özellikleri’nde sistem performansı, kullanıcı profilleri ve sistem açılışıyla ilgili parametreler ayarlanabilir. Ancak bu pencereye fare ile Denetim Masası üzerinden ulaşmak oldukça dolambaçlı. İpucu: Başlat / Çalıştır’a tıklayın ve komut satırına şu komutu girin: rundll32.exe•shell32.dll, Control_ RunDLL•sysdm.cpl,,3 Dipnot: Sondaki sayı istenilen sekme değerini ifade eder. Sekmeler Windows 2000’de farklı bir şekilde düzenlendiği için bu işletim sisteminde komutun sonunda “4” değerini girmelisiniz, böylece Sistem Özellikleri’ne kestirmeden ulaşabilirsiniz. MH / Ufuk Yamankılıçoğlu, uyaman@chip.com.tr Çok basit: Küçük bir registry müdahalesiyle her Windows bilgisayarı bir yönlendiriciye dönüfltürülebilir. Pratik: Bir komut satırı komutuyla “Sistem Özellikleri”ne daha çabuk ulaflmak mümkün. Yönetici yardımı: Windows, istenildiğinde Windows oturumlarının kapatılmasında veya yeniden açılmasında günlük tutabilir. GÜNCEL | KAPAK DONANIM Haber YAZILIM | HI-TECH | INTERNET |
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu