CHIP Online - Arşiv: Şubat 2005 DOWNLOAD BIOS

56 PRATİK | Intel, bütün bilgisayarların mimarisini baştan aşağıya değiştirdi. PCI ve AGP veriyolları, daha hızlı olan PCI-Express veriyoluyla yenilendi ve yeni bellek modülleri kullanılmaya başlandı (DDR2-RAM). İşlemcinin anakart üzerindeki yeni yuvası ise yeni bir tür soket (LGA 775). Piyasaya sürülen her yeni anakartın üzerinde en yeni yonga seti olan i915P/G ya da bu yonga setinin daha da performanslı bir çeşidi olan i925X/XE kullanılıyor. Tabi bütün bu yeniliklerin beraberinde yeni BIOS ayarları da gerektireceğini hatırlatmalıyız. CHIP, yapılabilecek ince ayarları ve bu ayarlardan ne kadar performans artışı sağlayacağınızı göstereiyor. Bahsettiğimiz yeni özellikleri denemekte kullanacağımız platform olarak, alanında piyasa lideri konumunda olan ASUS’un i925X yonga setine sahip Hyper Path 2 Daha kısa gecikme aralıkları belleği hızlandırıyor (PAT) İflleyifli: İşleyişi: Bu özellik, bellek yongası ile bellek arasındaki gecikme aralığı (Latency) değerlerini düşürür. Hyperpath 2 de, Intel’in eski i875P yonga setlerinde kullanılan PAT (Performance Acceleration Technology) teknolojisinin yeni adından başka bir şey değil. CHIP’in tavsiyesi: Eğer i915 yonga setli bir anakartınız varsa bu özelliği etkin hale getirmeniz mantıklı olur çünkü PAT özelliği anakartların çoğunda etkinleştirilmemiş. Hyper Path 2 özelliğinin karşısında Enabled yazması durumunda, biraz daha hızlı ve pahalı olan i925X yonga setiyle aynı performansa sahip olursunuz, i925X’te bu özellik kendiliğinden etkin halde. P5AD2 Premium anakartını referans kart olarak aldık. Diğer i925X yonga setli anakartlardan Abit AA8-Duramax ya da Gigabyte GA-8ANXP-D modellerinin da ayarları, birazdan göstereceklerimiz ile neredeyse aynı. Tek fark, bu özelliklerin farklı isimlendirilmesi, isimlere daha dikkatli baktığınızda farklı marka anakartlardaki özelliklerin aynı olduğu anlaşılabiliyor. Standart i915 yonga setli anakartlar da ilerleyen sayfalarda bahsedeceğimiz özelliklere sahip. ! Dikkat: Donanımlarınız üzerinde yapacağınız her türlü ince ayar ve overclocking işlemleri, sistem bileşenlerinin ya da bütün sistemin garanti dışı kalmasına yol açar ve sisteminize zarar verebilir. Pentium 4 Anakart Asus P5AD2 Premium: Soğutucunun altında, yeni BIOS özelliklerine sahip bir i925X yonga seti bulunuyor. En yeni anakartların BIOS’larına birçok yeni özellik gizlenmifl. Fakat PEG Link Mode ya da CPU Lock free gibi özelliklerin ne ifle yaradığını bir bakıflta anlamak zor. CHIP olarak, bu yeni özelliklerin ne ifle yaradıklarını ve bilgisayarınızı en yüksek hızda çalıfltırabilmek için neler yapmanız gerektiğini gösteriyoruz Yeni BIOS özellikleri hızınıza hız katıyor! , CHIP | ŞUBAT 2005 57 k Performance Mode Değiflik dahili zamanlama değerleri atamak İflleyifli: Performance Mode dahili zamanlama değerini düzenliyor. Ama bu, her anakart üreticisinde farklı sonuçlara yol açıyor. CHIP’in tavsiyesi: Bu seçeneği Turbo (ya da Enabled olarak ayarlayın ve sisteminizin dayanıklılığını bir benchmark döngüsüyle test edin. Yapacağınız bu ayardan fazla bir şey beklemeyin çünkü yaptığımız testlerde gözle görülür bir performans artışı yaşamadık. Bütün testi değerlendirmek gerekirse, saniyede fazladan birkaç kare diyebiliriz. PEG Link modu X600 grafik yongalı bir PEG ekran kartıyla overclock İflleyifli: ASUS bu gizemli özelliği, bilhassa ATI’ın Radeon-X600 model ekran kartlarını hızlandırmak için i915/925 serisi anakartlarına eklemiş. Dünyanın en büyük anakart üreticisi, şu ana kadar piyasanın en hızlı PEG ekran kartlarıyla yapılan testlerde burun farkıyla önde olmanın tadını çıkartıyor. Bu özellik ile ekran kartının grafik işlemcisi ve video belleği, birkaç puan daha hızlanıyor. CHIP’in tavsiyesi: Bu özelliğin ne kadar da hileli olduğu, sadece tek bir grafik işlemcisinde gücünü gösterebilmesinden ortaya çıkıyor. ATI Radeon X800 XT PE, Nvidia GeForce 6800 Ultra ya da Nvidia GeForce PCX 5750 gibi diğer ekran kartlarında PEG Link Mode hiçbir işe yaramıyor. Tabii eğer bir X600 ekran kartınız varsa, bu özelliği kullanarak Powerstrip gibi programlara gerek kalmadan ekran saat çarpanını değiştirmek mümkün değildi çünkü kilitliydi. Şimdi ise maharetli mühendisler bu kilidi kırdılar; artık çarpan sayısını azaltıp FSB hızını artırarak işlemciyi son derece etkili bir şekilde overclock etmeniz mümkün. CHIP’in Tavsiyesi: CPU-Configuration ya da Jumperfree Configuration menüsü altındaki CPU Lock free seçeneğini Enabled konumuna getirin. Böylece sisteminizi hızlandırmak için çarpan değerini değiştirebilirsiniz (bkz. Ratio CMOS Ayarı). Ratio CMOS ayarı Sistemi hızlandıran çarpan değerleri İflleyifli: Çarpan değerlerindeki kilidin kaldırılmasıyla beraber, Prescott tipi P4 işlemcinizin (2,8-3,6 GHz arası) çarpan değerini 14 ile 18 arasında değiştirebilirsiniz. ASUS anakartlarda bu özelliğe verilen ismin pek akılda kalıcı olmaması nedeniyle, BIOS’ta bu özelliği bulmak kolay değil. Abit ise işleri biraz daha kolaylaştırıp, çarpan değeriyle ilgili ayarları Multiplier Factor başlığı altında toplamış. CHIP’in tavsiyesi: Temel olarak iki seçeneğiniz var. Hızları 2,8 ile 3,4 GHz arasında değişen işlemciler yüksek çarpan değerlerine dayanabiliyor, tabii iyi soğutulmaları şartıyla. Çarpan değerini iki kademeden daha fazla arttırmanızı ise sisteminizin stabilitesi açısından önermiyoruz. İkinci seçenek ise yüksek performans artışlarına izin veriyor: Çarpan değerini artırdığınızda, doğal olarak işlemcinizin temel frekansı da azalıyor; ama bunu da sisteminizin FSB hızı ile dengeleyebiliyor, hatta artırabiliyorsunuz. Genel anlamda bütün sistemin performansı artıyor çünkü bellek ve diğer sistem bileşenlerinin de çalışma hızı artmış oluyor. kartınızı BIOS’tan overclock edebilirsiniz. PEG Link Mode ayarını Faster yaptığınızda, X600 grafik işlemciniz 3 boyutlu oyunlarda biraz daha hızlanacak. PCI Express hızı PCI Express donanımlarında hız artıflı İflleyifli: Bu BIOS özelliği ile saat hızı arttırılıp, elde ettiğiniz hızlanmayı anakart üzerinde PCI-Express veriyoluna bağlı olan her bileşende hissedebilirsiniz, veri aktarım hızı da buna dahil. Yalnız ethernet kontrolörü gibi PCI-Express bileşenlerinde sorun çıkabilir çünkü unutmayın ki diğerleriyle beraber bu bileşenlerin de hızını artırmış oluyorsunuz. CHIP’in Tavsiyesi: Bu ayarı Auto olarak bırakın çünkü bu özellik şu an için hiçbir fayda sağlamıyor. Şu anda hiçbir PCIExpress donanımı, artırdığınız veri yolu genişliğinden yararlanamaz. PCI-Express ekran kartlarının veri aktarım hızı yer iki yönde de ortalama 4 GB/s civarında, ki bugünlerde kullanılan hiçbir yazılım bu hızın hakkını veremiyor. Eğer daha yüksek bir veri aktarım hızına ihtiyaç duyan bir yazılım piyasaya çıkarsa, işte o zaman anakart bu hızı kendiliğinden yükseltecektir. İpucu: Abit firmasının Socket775 anakartlarında PCI-Express hızını PCI Express Clock ayarıyla değiştirebilirsiniz. Yeni eklenen MyGuru Utility menüsünü altındaki OC Guru seçeneğinden bu işlemi yapabilirsiniz. CPU Lock Free Prescott çekirdekli P4 ifllemcilerdeki saat çarpan kilidini kırıyor İflleyifli: Bugüne kadar P4 işlemcilerdeki , , , , PEG Link modu: ASUS anakartlar 3B testlerinde yüksek puanları sadece Radeon X600 ekran kartlarıyla alabiliyorlar. Hyper Path 2: Bu özelliğe sadece ASUS anakartlarda rastlayabiliyorsunuz. Intel’in PAT teknolojisine benziyor. , CPU Lock Free: Intel ifllemcilerde saat çarpanına konmufl olan kilidi bu yeni özellik ile kaldırabiliyorsunuz. CHIP | ŞUBAT 2005 GÜNCEL | KAPAK DONANIM BIOS YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 58 PRATİK | Yeni BIOS hilelerinin hiçbiri, eskiden beri bilinen ayarlar düzgün yapılmadığı sürece ifle yaramaz. CHIP, en önemli 8 BIOS klasi- ğini anımsamanıza yardım ediyor. Gereksiz bileflenleri devreden çıkartın Anakartınız ne kadar yeniyse, üzerinde bulunan tümleflik bileflenlerin sayısı da o kadar fazla demektir. Anakarta ses kartı, WLAN, ekran kartı ve bunlar gibi daha birçok tümleflik donanım eklenmifltir. Kullanmadığı nız tümleflik donanımları devreden çı- karmak hem bilgisayarınızın daha hızlı açılmasını, hem de önemli kesmeleri geri kazanmanızı sağlar. Award-BIOS’taki Integrated Peripherals kısmından, AMI-BIOS’ta ise Peripheral Setup kısmından kapatma ifllemini yapabilirsiniz. Floppy (Drive) seek özelliğini devre dıflı bırakın BIOS, bilgisayarınızı her açıflınızda disket sürücünün yerinde olup olmadığını kontrol eder ve bu da zaman kaybı demektir, sinir bozucu bir ses çıkarması da cabası. Bu yüzden Award-BIOS’un Advanced BIOS-Features menüsündeki Boot up Floppy seek seçeneğini Disabled konumuna getirin. AMI-BIOS’ta bunu yapmak için menülerden Advanced Setup / Floppy Drive seek / Disabled sırasını takip etmeniz gerekiyor. Virus Warning özelliğini de kapatabilirsiniz Bu özellik, açılıflta sabit diskinizin Master Boot Record kısmına bulaflan virüslere karflı sizi uyarır. Bu özelliğin gerçek bir virüs saldırısını engellediği pek sık görülen bir fley değil, ayrıca sizi anti-virüs yazılımınızdan da vazgeçirebilecek bir koruma sağlamadığı için, bu BIOS’taki virüs uyarısını rahatça kapatabiliriz. Award-BIOS kullananlar için Advanced BIOS-Features menüsü altındaki Virus Warning seçeneğini )Disabled konumuna getirin. AMI-BIOS’ta ise bu özelliği Virus Protection kısmından kapatabilirsiniz. Quick Power on Self-Test özelliğini devreden çıkarmak Eğer sistem sağlıklı bir flekilde çalıflıyorsa, her açılıflta bellek sayımı yapmak gerekmez. AWARD-BIOS için Advanced BIOS Features, AMI-BIOS için ise Advanced Setup kısmından bu özelliği Enabled konumuna getirin. (Flash) BIOS Protection özelliğini etkinlefltirin Bu ayar BIOS’un silinmesine ya da üzerine tekrar yazılmasına engel olur. Bu yüzden Enabled konumunda durması yararlıdır. Sadece BIOS’u güncelleyeceğinizde bu özelliği kapatın. İpucu: Award-BIOS’un bazı sürümlerinde bu özelliğe Flash Update adıyla rastlanıyor. Yazma korumasını etkin hale getirebilmek için, bu özelliği Disabled durumuna getirmelisiniz. PS/2-Mouse Function Control kullanımı Herhangi bir IRQ kesmesini bofla almak isteyen donanım meraklıları için bu özellik son derece cazip. Bu ayar Enabled konumdayken BIOS, 12 numaralı IRQ’yu bir PS/2 fare için ayırır. Bu yüzden en iyi konum Auto olacaktır. Bu sayede sisteme bir fare takı lmadığı sürece 12 numaralı kesme, kullanı ma açık kalır. BIOS’ta bu özelliğe genellikle PS/2 Mouse Power on ya da PS/2 Mouse Support bafllıkları altında rastlayabilirsiniz. Onboard IR Function kullanımı Oturma odamızdaki bilgisayarların uzaktan kumanda ile yönetilebildiği bu zamanlarda, kızılötesi özelliği daha da fazla dikkat çekiyor. Eğer sisteminizde kızılötesiyle çalıflan bir cihaz takılı değil ise, bu seçeneğ i Disabled konumuna getirebilirsiniz Eğer anakartınıza bağlı bir kızılötesi bileflen var ise, IrDA-Mode ya da Ask IR Mode’un devrede kalması daha iyi olur. FSB Spread Spectrum ayarları Bu özellik, Frontside Bus’ın (FSB) yaydığı elektromanyetik ıflımayı en düflük düzeye çekmek için FSB saat hızını yarı yarı ya veya büyük bir oranda düflürüyor. Böylece bilgisayar üreticileri CE Güvenilirlik Sertifikası için daha iyi sonuçlar alıyor. FSB’nin saat hızını arttırmanız durumunda bu özellik, sisteminizin stabilitesini bozuyor. O yüzden bu özelliği Disabled konumuna getirin. Normal çalıflma koflullarında düflük ıflınımlı ayar olan 1 % yeterli. 8 7 6 5 4 3 2 1 BIOS AYARLARININ OLMAZSA OLMAZLARI » En yararlı 8 BIOS ayarı CPU Hızı Frontside-Bus (FSB) hızını artırmak İflleyifli: İşlemci ile kuzey köprüsü arasındaki Frontside-Bus ile veriler iki yönde taşınır. FSB hızı artırılınca, işlemcinin hızıyla beraber bütün sistemin hızında da bir artış olur. CHIP’in tavsiyesi: Test sistemimiz, çarpan değeri olarak 15 ve FSB hızı olarak 260 MHz seçtiğimizde, 3,9 GHz’lik hızda son derece sağlıklı çalışıyor, 4 GHz’lik hıza ulaşıldığında donanım bileşenleriniz ne olursa olsun sistem çökmeleri başlıyor. Yaptığınız hızlandırma işleminin başarısı, kullandığınız bellek modülleri ve işlemcinizin soğutucusu gibi etkenlere bağlı, yani yüzde 10 ila 15 hız artışını rahatça sağlayabilmeniz için bunlara dikkat etmek gerek. AI NOS İfllemciniz için değiflik ince ayarlar İflleyifli: ASUS’un dinamik overclocking için bulduğu isim “Artificial Intelligence Non-delay Overclocking System”. Bu özelliğe sahip bilgisayarlarda performansta otomatik olarak %20’ye varan artışlar görebilirsiniz, yalnız bu artış bilgisayar sadece tam yük altındayken ortaya çıkıyor. CHIP’in tavsiyesi: Advanced / Jumperfree Configuration seçeneğini AI N.O.S. menüsü altında bulabilirsiniz. Bu seçenek, özel bir ince ayar yongasını devreye sokarak sisteme aşırı yüklendiğiniz durumlarda sistemin FSB hızını önceden belirlenmiş bir seviyeye yükseltiyor. Bilgisayarınız boştayken ise AI NOS sistem hızını azaltıp, güç tasarrufu yapıyor ve gürültünün önüne geçiyor. Bizim tavsiyemiz Turbo N.O.S. seçeneğindeki Overclock 10 % değeri. Hava soğutmalı test sistemimiz (Standart: 3,6 GHz) bu ayarlarla, Pentium 4 işlemciler için dayanma sınırı olan 3,96 GHz hızında gayet stabil bir şekilde çalıştı. Diğer anakart üreticileri de buna benzer özellikler sunuyor. MSI firması için bu özeliğin adı DOT (Dynamic Overclocking Technology). BIOS’a girip Frequency/ Voltage Control menüsü altındaki Dynamic Overclocking seçeneğini bulun. İlk önce General isimli ayarı bir deneyin. Eğer sisteminiz stabilitesini kaybedip çökerse eski ayarlara geri dönün. , , k CHIP | ŞUBAT 2005 GÜNCEL | KAPAK DONANIM BIOS YAZILIM | HI-TECH | INTERNET | 60 PRATİK | »En faydalı BIOS ayarlama programları HERKES İÇİN GEREKLİ PROGRAMLAR İpucu: Advanced / Jumperfree Configuration menüsü altındaki AiBooster Support seçeneğini Enabled konumuna getirirseniz, Windows altında çalışan AiBooster yazılımını da kullanmaya başlayabilirsiniz (yazılımın yeni sürümü için www. asus.com.) Bu program sayesinde yukarıda bahsettiğimiz değerleri Windows altından da değiştirip kontrol edebilir ve AiBooster yongasının sistem hızını ne kadar artırdığını ya da duruma göre azalttığını anlayabilirsiniz. Bunu yaparak zamandan tasarruf etmek elinizde. SATA Modu SATA sabit diskler için farklı çalıflma modları İşleyişi: SATA veriyoluna bağlanmış olan sabit diskler, değişik çalışma yöntemlerine sahipler. BIOS’taki bu ayar ile SATA bağlantılı sabit diskinizin IDE mi, RAID mi, yoksa sadece Serial-ATA-2 tipindeki yeni sabit disklerin desteklediği AHCI (Advanced Host Controller Interface) modunda mı çalıştığını öğrenebilirsiniz. CHIP’in tavsiyesi: Award BIOS’larda bulunan Integrated Peripherals / OnChip IDE Device menüsüne girin. SATA Mode bölümünde IDE, RAID ve AHCI arasında bir seçim yapabilirsiniz. İpucu: BIOS sürümlerinin bazılarında RAID seçeneği, sadece OnChip Serial ATA ayarları Enhanced Mode konumundayken açılıyor. AMI-BIOS’ta ise işler biraz farklı yürüyor: Integrated Peripherals / SATA Devices Configuration menüsüne girip ATA/IDE Configuration eçeneğini Enhanced konumuna getirin, sonra da IDE, AHCI veya RAID çeşitlerinden birini seçin. İpucu: Yeni anakartlarda SATA girişinin yanında eski tip E-IDE bağlantısına da rastlayabilirsiniz. Buna bağlı sabit diskler artık P-ATA Devices olarak adlandırılıyor. AWARD BIOS’taki OnChip Serial ATA ya da AMI-BIOS’taki ATA/IDE Configuration / Compatible seçenekleri, eski ve yeni sabit diskleri aynı anda çalıştırmanıza imkan veriyor. _ MH / Mete Pınar, mete@chip.com.tr Birçok bilgisayar kullanıcısı için BIOS karmaflı k ve anlaflılması zor bir konu. Neyse ki BIOS kullanmanızı kolaylafltıracak bir sürü yardımcı programı internette bulabiliyorsunuz. CrystalCPUID Freeware olarak internetten indirebilece- ğiniz bu program ile ifllemcinizin tipi ve çalıflma hızı gibi sistem bilgilerine ulaflabiliyorsunuz. Daha da ileri gidip Windows üzerinden sadece bu programı kullanarak, AMD ifllemcilerin saat çarpanı nı bilgisayar çalı- flırken bile değifltirme imkanınız var. Bu programı www. crystalmark.info internet sitesinde bulabilirsiniz. UniFlash 1.37 Sık aralıklarla BIOS güncellemesi yapan ya da anakart değifltiren deneyimli kullanıcılar, her seferinde anakart üreticisinin Flash yazılımını kullanmaya mecbur değiller. UniFlash piyasada bulunan her tip FlashROM ile uyumlu. İndirmek için www.rainbow-software.org adresini ziyaret edebilirsiniz. CPU-Z Bu ücretsiz program için, overclock yapanları n kullandığı en önemli araç diyebiliriz. Yeni sürümü 1.24 ile AMD Sempron gibi yeni ifllemcileri ve PCI-Express ekran kartlarını tanıyabiliyor. Bu yeniliğe ek olarak overclock meraklı larına bellek ile ilgili zamanlama bilgileri (SPD ve Latency) gösterebiliyor. İsteğe bağlı olarak bu bilgileri HTML formatında da verebiliyor. Daha fazla bilgiyi www.cpuid.com adresinde bulabilirsiniz. Unicore BIOS-Wizard Bu ufak araç, üretici ve BIOS-ID gib en önemli BIOS bilgilerini okuyor. Bu bilgiler, BIOS’unuz için doğru güncellemeleri bulurken size yardımcı oluyor. Ücretsiz dağıtılan Unicore BIOS-Wizard programı- nı www.mrbios.com/bioswiz/ adresinden edinebilirsiniz. Süzme Bilgi: BIOS ile ilgili bilgileri bulan bu sihirbaz, Get BIOS-Info butonuna tıkladığınızda BIOS güncellemesi için gereken tüm bilgileri size sunuyor. En önemli sürümleri de destekliyor. , Yapay zeka destekli overclocking: AiBooster sisteminizi çok dinamik bir flekilde hızlandırabiliyor, öyle ki CHIP test laboratuarındaki test sistemimizi 3,96 GHz hızında çökmeden çalıfltırabildi. GÜNCEL | KAPAK DONANIM Donanım testi YAZILIM | HI-TECH | INTERNET |

Arşiv Listesi