CHIPUCU KATALOG MART 2005 2 WINDOWS s224 1 Windows XP: Sistem saatinin güncel tutulmasıi 2 Windows 2000, XP: Hatalı Aygıt Yöneticisi’nin tamiri 3 Windows 2000, XP Pro: Hizmetlerin kaynaklarının tespiti 4 Windows 2000, XP: Başıboş hizmetlerin kaldırılması 5 Windows XP: Açılış menüsü ile Güvenli Kip UYGULAMALAR s226 6 Karakter Tablosu: Metin içerisinde müzik notası kullanımı 7 Access 2000, XP, 2003: Veritabanının donatılar ile korunması 8 Office XP, 2003: Outlook kişilerindeki adreslerin Word’e aktarımı 9 Excel 97, 2000, XP, 2003: Senelik harcamaların hesaplanması 10 Outlook XP, 2003: 7 günden fazla takvim önizlemesi İLETİfiİM&İNTERNETs229 11 Mozilla, Firefox: Medya oynatıcısının doğrudan tarayıcıdan kullanımı 12 Internet Explorer: Dosyaların otomatik olarak açılmaması 13 Internet Explorer: Saklanmış parolaların başka sisteme taşınması 14 Mozilla, Firefox: Tarayıcı penceresindeki standart yazı büyüklüğü 15 Firefox: Favicons’un devamlı saklanması Donanım ve yazılım sorunları bilgisayar kullanıcılarının günlük hayatlarının bir parçası. CHIP size sorunları güvenli bir şekilde çözebilmeniz için önerilerde bulunuyor ve rehberlik ediyor. 1 | Windows XP Sistem saatinin güncel tutulması Çalar saatinizle karşılaştırdığınız zaman görev çubuğundaki Windows XP saatinin, zaman bilgisinin düzenli olarak bir saat sunucusu ile eşitlenmesine rağmen yanlış olduğunu gördünüz. İpucu: Sistem tarihiniz yanlış ayarlanmış olabilir ve düzeltilmesi gerekir. Çünkü tarihin normal olmadığı durumlarda saat sunucusu ile senkronizasyon mümkün olmayacaktır. Göz önünde bulundurulması gereken ikinci bir neden ise gerekli bağlantının bir güvenlik duvarı nedeniyle kurulamaması. Söz konusu senkronizasyon işlemi için Network Time Protocol, NTP gereklidir. İlk olarak güvelik duvarınızın bu protokole izin vermesini sağlamalısınız. Bu iki hata kaynağının üzerinden geçtikten sonra ilk olarak saatinizin doğru olması için bir kere de manuel olarak senkronize edin. Bunun için görev çubuğundaki saat simgesine çift tıklayın ve açılan penceredeki Internet Saati sekmesini etkinleştirin. Buradaki Bir Internet saat sunucusuyla otomatik olarak eşitle seçeneğinin işaretli olması gerekiyor. Buradaki listeden istediğiniz bir sunucuyu kullanabilirsiniz. Son olarak, internet bağlantısı kurduktan sonra Şimdi Güncelleştir düğmesine tıklayarak senkronizasyon işlemini gerçekleştirin. 2 | Windows XP Hatalı Aygıt Yöneticisi’nin tamiri Sisteminizdeki Aygıt Yöneticisi içi boş olarak ekrana geliyor veya çalışması için gerekli olan işlevlerin bulunamadığına dair bir hata mesajı veriyor. Muhtemelen Aygıt Yöneticisi program dosyası eskimiştir. İpucu: Bu durum, Aygıt Yöneticisi program kütüphanesi kayıtlarının bozulması veya Tak-Çalıştır hizmetinin kapatılması sonucunda ortaya çıkar. Çözüme kavuşturmak için ilk olarak Aygıt Yöneticisi’nin Kayıt Defteri bilgilerini güncellemelisiniz. Bunun için Başlat menüsündeki Çalıştır Saat ayarı: Windows saatinizin internetteki bir saat sunucusuyla senkronizasyonunu buradan gerçekleştirebilirsiniz. 1 TIPS & TRICKS Katalog 23/2/05 17:25 Page 224 CHIP | MART 2005 225 komutu ile ekrana gelen penceredeki Aç kutusuna aşağıdaki satırı yazdıktan sonra Tamam düğmesine tıklayın: regsvr32 devmgr.dll Şimdi gerekli olan hizmetin ayarlarını kontrol edin. Bunun için Denetim Masası’ndaki Yönetimsel Araçlar altındaki Hizmetler simgesine çift tıklayın. Takip eden penceredeki listeden Tak ve Kullan öğesini arayın ve üzerine sağ tuşla tıkladıktan sonra açılan kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Şimdi Genel sekmesindeki Başlangıç Türü açılır listesinden Otomatik öğesini seçin. Yaptığınız değişiklikleri sırasıyla Uygula ve Tamam düğmelerine tıklayarak onaylayın. Bilgisayar yeniden başlatıldıktan sonra bu hizmet tekrar etkinleşecek ve Aygıt Yöneticisi de çalışmaya başlayacaktır. 3 | Windows 2000, XP Pro Hizmetlerin kaynaklarının tespiti Bir programı kaldırmadan önce hangi hizmetlerin çalışan bir uygulamaya ait olduklarını öğrenmek ve bu hizmetlerin hangi çalıştırılabilir dosyalardan kaynaklandığını öğrenmek istiyorsunuz. İpucu: 2000’den itibaren tüm Windows sürümlerinde, aşağıdaki işlemleri uygulayarak bir hizmete ait işlemleri tespit edebilirsiniz. Denetim Masası’ndaki Yönetimsel Araçlar altındaki Hizmetler donatısını çalıştırın. Ardından buradaki öğelerden birinin üzerine sağ tuşla tıklayın ve açılan kısayol menüsündeki Özellikler komutunu çalıştırın. Takip eden penceredeki Genel sekmesi üzerinde, Görüntü Adı ve Hizmet Adı alanları haricinde, bir hizmetin işlem adını öğrenebileceğiniz Çalıştırılabilir dosyanın yolu isminde bir alan da bulunur. Hizmetler hakkında daha ayrıntılı bilgiler edinmek için de Windows XP Professional altında “tasklist” ismindeki araçtan faydalanabilirsiniz. İlk olarak Tüm Programlar / Donatılar / Komut İstemi komutunu çalıştırın. Ardından aşağıdaki komut satırını girin ve [Enter] tuşuna basın: tasklist /sv Bunun sonucunda çalışan tüm işlemlerin, işlem numaraları (PID) ve ilgili hizmetin görüntülendiği bir liste ekrana gelir. Örneğin, “NProtectService” hizmeti NPROTECT. EXE işlemine aittir. Windows 2000 altında ise benzer bir aracı kurulum CD’sindeki Support/Tools klasörü altında bulabilirsiniz. Buradaki Support.cab isimli arşiv dosyasını Windows gezgini penceresinde açın ve buradaki “Tlist.exe” dosyasını Çıkart kısayol menüsü komutunu kullanarak Windows klasörüne açın. Ardından bu aracı, komut satırına aşağıdaki ifadeyi girerek çalıştırın. tlist-s Sisteminizdeki birçok hizmetin DLL dosyalarının yüklenmesi için aynı SVCHOST .EXE işlemi üzerinden başladığına dikkat edin. Bu nedenle ekrana gelen listede ve Görev Yöneticisi üzerinde farklı işlem numaralarına sahip çok sayıda SVCHOST. EXE kaydı bulabilirsiniz. ! Dikkat: Hizmetlerin kaynakları ve amaçları hakkında ayrıntılı bilgi için www.answersthatwork.com/Tasklist_ pages/tasklist.htm adresine göz atabilirsiniz. Ancak buradaki bilgilerin tamamı Etkin hizmet: Tak ve Çalıştır hizmeti çalışmadığı sürece Aygıt Yöneticisi ile sorunlar yaşayabilirsiniz. 2 Genel bakış: Tasklist komutu, Windows XP altında çalışan tüm hizmetlerin işlem isimlerini görüntüler. 3 İngilizce. 4 | Windows 2000, XP Başıboş hizmetlerin kaldırılması Bir uygulama kaldırıldıktan sonra (örneğin virüs tarayıcı) program tarafından kullanılan hizmetler genellikle sistemde kalır. Bilgisayar yönetimi araçlarını kullanarak bu tür hizmetleri devre dışı bırakabilirsiniz. Ancak daha fazla hafıza alanı serbest bırakmak ve istenmeyen yan efektlerden etkilenmemek için bunları tamamen kaldırmak isteyebilirsiniz. İpucu: Tüm hizmetlere ait kayıtları genellikle “HKEY_LOCAL_MACHINE\ SYSTEM\CurrentControlSet\Services” anahtarı altında bulabilirsiniz. Ancak bunları dosdoğru Kayıt Defteri’nden silmek yerine Windows Resource Kit içerisinde bulunan DELSRV hizmet programını kullanabilirsiniz. Nitekim bu sayede hata yapma ihtimaliniz de daha az olacaktır. Sadece 612 KByte büyüklüğündeki bu pratik araç koleksiyonunu www.microsoft.com/windows2000/ techinfo/reskit/tools/existing/ delsrv-o.asp adresindeki web sayfasından indirebilirsiniz. Hizmet programını kurduktan sonra ilgili aracı komut satırından çalıştırabilirsiniz. Bunun için Komut İstemi penceresini açın ve programın kurulu olduğu klasörü (normalde C:\Program Files\Resource Kit) etkinleştirin. Şimdi program ismini ve parametre olarak da kaldırmak istediğiniz hizmetin ismini girin. Örneğin: Delsrv ccPwdSvc Bu sırada gerekli bir hizmeti kaldırmamaya dikkat etmelisiniz. Bunun için ilk olarak bir önceki ipucunda anlatıldığı gibi uygulamalar, hizmetler ve işlemler arasındaki ilişkileri kontrol etmelisiniz. Şayet araştırmanız sonucunda da emin olamazsanız Katalog 23/2/05 17:25 Page 225 CHIP | MART 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET PRATİK Tips&Tricks 226 silmeyi düşündüğünüz hizmeti ilk başta devre dışı bırakmalı ve sistem üzerindeki muhtemel etkilerini gözlemlemelisiniz. 5 | Windows XP Açılış menüsü ile Güvenli Kip Sisteminizi güvenli kipte çalıştırabilmek için bilgisayarın açılması sırasında [F8] tuşuna basmalı ve takip eden açılış menüsünden uygun öğeyi seçmelisiniz. Windows açılış yöneticisini zaten birden fazla işletim sistemini başlatmak için kullanıyor ve bu menüye güvenli kiple çalışmanızı sağlayacak uygun seçeneği eklemek istiyorsunuz. İpucu: Başlat / Denetim Masası komutunu çalıştırın ve sırasıyla Performans ve Bakım ve Sistem simgelerine tıklayın. Bunun sonucunda Sistem Özellikleri penceresi açılır. Eğer Denetim Masası’nın klasik görünümü ile çalışıyorsanız aynı iletişim penceresine doğrudan Sistem simgesine çift tıklayarak da ulaşabilirsiniz. Şimdi Gelişmiş sekmesini etkinleştirin, buradaki Başlangıç ve Kurtarma başlığı altında bulunan Ayarlar ve takip eden penceredeki Düzenle düğmesine tıklayın. Böylece Boot. ini dosyası Not Defteri penceresinde ekrana gelir. İlk olarak ileride güvenli kipte çalıştırmak istediğiniz işletim sistemine ait “[Operating Systems]” başlığı altındaki satırı kopyalayın. Burada tırnak işaretleri arasında kalan kısım açılış menüsündeki kaydı ifade etmektedir. Kopyaladığınız bilgileri yeni bir satır olarak ekleyin. İleride farklı açılış modlarını ayırt edebilmek için kopyaladığınız satırdaki açıklamayı (örneğin “Microsoft Windows Pro – Güvenli Kip olarak) değiştirin.Açılış menüsündeki yeni kaydın sonuna “/safeboot:>option>” parametresini ekleyin. Buradaki “>option>” kelimesi yerine ise “minimal”, “network” veya “minimal(alternate shell)” seçeneklerinden birini kullanabilirsiniz. Bunlardan “minimal”, Windows’un güvenli kipinin sadece kesinlikle gerekli olan sürücüler yüklenerek açılmasını sağlar. İkincisi olan “network” seçeneğinde ise ayrıca ağ sürücüleri de yüklenir. Son olarak “minimal (alternate shell)” ise “minimal” gibi davranır ancak grafik kullanıcı arayüzünü yüklemez ve sadece komut satırını görüntüler. Eklediğiniz satır örneğin aşağıdaki gibi görünmelidir: multi(0)disk(0)rdisk(0)partition( 2)\WINDOWS="Microsoft Windows XP Professional - Güvenli Kip" /fastdetect /safeboot:minimal Değişiklikleri tamamladıktan sonra “Boot. ini” dosyasını kaydedin ve kapatın. Ardından tüm pencereleri de Tamam düğmesine tıklayarak kapattıktan sonra bilgisayarınızı yeniden başlatın. Artık açılış menüsünde güvenli kip seçeneği de ekrana gelecektir. Kullanabileceğiniz diğer açılış parametrelerini ise aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz. =EGERSAY($A:$A;A1)>2 Excel söz konusu şart ifadesini seçili olan diğer hücreler için de otomatik olarak uyarlayacaktır. Şimdi Hata Uyarısı sekmesini etkinleştirin. Excel’in çifte bir kayıt ile karşılaştığı zaman bir uyarı mesajı vermesini istiyorsanız ilk olarak Stil açılır listesinden uyarı tipini seçin. Ardından hemen yanında bulunan kutuya uyarı mesajında görüntülenmesini istediğiniz metni ve uyarı penceresinin başlığını girmelisiniz. 6 | Karakter Tablosu Metin içerisinde müzik notası kullanımı Hazırladığınız bir metnin içerisinde notalar veya sus işaretleri gibi özel müzik simgeleri kullanmak istiyorsunuz. Ancak Windows’un simge yazı tipleri arasında uygun bir karakter kümesi bulamadınız. İpucu: Ücretsiz olarak dağıtılan “Musical Symbols” yazı tipi, sayısız müzik simgesi içermekte. Sadece 30 KB büyüklüğündeki yazı tipi dosyasını http://simplythebest. net/fonts/fonts/font_downloads/ musicalsymbols.zip adresinden ücretsiz olarak indirebilirsiniz. Bu yazı tipini yüklemek için ilk olarak indirdiğiniz arşiv dosyasını bir klasöre açın.Ardından Denetim Masası’ndaki Yazı Tipleri simgesine çift tıklayın ve takip eden penceredeki Dosya / Yeni Yazı Tip Yükle komutunu çalıştırın. Ekran gelen iletişim penceresinden ilk olarak TTF dosyasını açtığınız klasörü seçin. Ardından ekrana gelen listeden MusicalSymbols (TrueType) öğesini seçin ve Tamam düğmesine tıklayın. Artık bu yazı tipini Word’de ve diğer tüm uygulamalarda kullanabilirsiniz. Word altında bu yazı tipini kullanabilmek için Biçim / Yazı Tipi komutunu çalıştırın ve Yazı Tipi sekmesini etkinleştirin. Ancak belirli simgelerin seçilebilmesi için Tüm Programlar / Donatılar / Sistem Araçları / Karakter Eşlem yolunu izleyerek çalıştırabileceğiniz Karakter Eşlem tablosu daha kullanışlı olacaktır. Aynı isimli penceredeki Yazı Tipi açılır listesinden MusicalSymbols yazı tipini seçin. Artık istediğiniz simgeleri kullanışlı önizleme penceresinden rahatlıkla seçebilirsiniz. Simgesel: Notalar, duraklama ve diğer alışılagelmiş müzik işaretlerini doğrudan Word altında da kullanabileceksiniz. 6 TEKNİK ÖZELLİKLER Parametre /basevideo /bootlog /crashdebug /fastdetect /noguiboot /nodebug /sos Fonksiyon Standart VGA sürücüsü ile başlar Windows’un kurulum klasöründe “NTBLOGL.TCXT” kayıt dosyasını saklar. Debugger’ı yükler (çökmeye kadar etkin değildir) Standart parametre, seri ve paralel cihazların tanınmasını devre dışı bırakır Açılış ekranını devre dışı bırakır Debugger’ı devre dışı bırakır Yüklenen sürücüler hakkında bilgi verir Güvenli: “/safeboot” parametresini kullanarak Windows’un doğrudan güvenli kipte açılması sağlanabilir. 5 Katalog 23/2/05 17:25 Page 226 CHIP | MART 2005 227 7 | Access 2000, XP, 2003 Veritabanının donatılar ile korunması Veritabanınız için bir parola koruması kullanıyorsunuz. Ancak MDB dosyasının içeriğini görüntülemek için sadece Not Defteri bile yeterli oluyor. İpucu: Veritabanı dosyasını şifreleyin. Bunun için Araçlar / Güvenlik / Veritabanı Şifrele / Şifre Çöz komutunu çalıştırın. Ekrana gelen Veritabanını Farklı Şifrele penceresinden şifrelenecek olan dosyanın ismini ve saklanacağı konumu belirleyin. Eğer burada eski veritabanını seçecek olursanız Evet tuşuna basarak onaylamanız gereken bir uyarı penceresi ekrana gelecektir. Eğer başka bir dosya seçerseniz şifrelenmemiş olan orijinal dosya korunacaktır. Şifrelenmiş bir veritabanını Access ile alıştığınız gibi kullanabilirsiniz.Ancak veriler, yazma ve okuma işlemleri sırasında şifrelenecekleri veya şifreleri çözüleceğinden dolayı bilgisayarınızın performansını olumsuz yönde etkileyebilir ve ayrıca dosyaların boyutları da daha büyük olacaktır. Ancak yazacağınız bir VBA kodu yardımıyla dosyanın şifresinin açılırken otomatik olarak çözülmesini ve kapanırken de şifrelenmesini sağlayabilirsiniz. Bu durumda sadece programın açılışı ve kapanışı biraz uzun sürecektir. İlk olarak kaynak veritabanınızın bir güvenlik yedeğini alın. DAVET.MDB adında yeni bir dosya oluşturun. Bunun içerisinde bir form oluşturun ve bunu Araçlar / Başlangıç / Form / Sayfa Görüntüle açılır listesinden seçin. Formun üzerine sağ tuşla tıklayın, açılan kısayol menüsündeki Olay Oluştur komutunu seçin, takip eden penceredeki Kod Oluştur öğesini seçin ve Tamam düğmesine tıklayın. Şimdi açılan VBA Düzenleyicisi penceresine aşağıdaki kaynak kodu girin. Buradaki “strDBSifreli” ve “strDBSifresiz” değişkenlerinin değerlerini kendi veritabanınıza uygun bir şekilde değiştirmelisiniz: Option Compare Database Dim appAccess As Access.Application Dim strPassword As String Const strDBSifreli = "C:\Data\ Gizli.mdb" Const strDBSifresiz = "C:\Data\ GizliAcik.mdb" Private Sub Form_Close() On Error GoTo Err_Form_Encrypt appAccess.CloseCurrentDatabase appAccess.Quit Err_Form_Encrypt: On Error GoTo Err_Form_Close If strPassword >> "" Then If Dir(strDBSifreli) >> "" Then Kill strDBSifreli DBEngine.CompactDatabase strDBSifresiz, strDBSifreli, ";pwd=" & strPassword, dbEncrypt Kill strDBSifresiz End If Exit_Form_Close: Set appAccess = Nothing Exit Sub Err_Form_Close: MsgBox Err.Description Resume Exit_Form_Close End Sub Private Sub Form_Open(Cancel As Integer) On Error GoTo Err_Form_Open strPassword = InputBox(Password) If strPassword >> "" Then Set appAccess = New Access.Application If Dir(strDBSifresiz) >> "" Then Kill strDBSifresiz DBEngine.CompactDatabase strDBSifreli, strDBSifresiz, ";pwd=", dbDecrypt, ":pwd=" & strPassword Kill strDBSifreli appAccess.OpenCurrentDatabase k Karakter salatası: Entegre şifreleme işlevi Access verilerinin okunmasını imkansız hale getirir. 7 Katalog 23/2/05 17:25 Page 227 CHIP | MART 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET PRATİK Tips&Tricks 228 strDBSifresiz, False appAccess.Visible = True Else MsgBox "Parola girmediniz!" End If Exit_Form_Open: Exit Sub Err_Form_Open: strPassword = "" MsgBox Err.Description Resume Exit_Form_Open End Sub Ardından VBA düzenleyicisini kapatın ve DAVET.MDB dosyasını kaydedin. Bu dosyanın bir sonraki açılışında açılıştaki olay prosedürü ve ilişkili olan script çalışır. Bu, kaynak veritabanı parolasını çözer ve bunu global strPassword değişkenine yazar. Bu prosedür şifreyi çözmek için “DBEngine.CompactDatabase strDBSifreli, strDBsifresiz, “;pwd=”, dbDecrypt, “;pwd=” & strPassword” prosedürünü kullanır. Ardından “Kill” komutu ile şifrelenmiş olan kaynak dosya silinir ve “appAccess. Open CurrentDatabase strDBSifresiz, False” satırını kullanarak şifresi çözülmüş olan veritabanını açar. Kapanıştaki olay prosedürü ise veritabanını “DBEngine.CompactDatabase strDBSifresiz, strDBSifreli, „;pwd=“ & strPassword, dbEncrypt” komutunu kullanarak otomatik olarak şifreler ve ardından herhangi bir güvenlik riski oluşturmamak için şifrelenmemiş olan kaynak dosyasını siler. 8 | Office XP, 2003 Outlook kişilerindeki adreslerin Word’e aktarımı Adres defteri olarak Outlook’u kullanıyor ve bunları, mektuplara adres olarak eklemek üzere doğrudan Word’e aktarmak istiyorsunuz. İpucu: Office, Windows adres defterinin yerine Office programlarında Outlook adres defterinin kullanılmasına imkan tanır. Ancak bu fonksiyon gerçekten iyi bir şekilde gizlenmiş. İlk olarak yeni bir Word dokümanı açın ve menü çubuğundaki boş bir alana farenin sağ tuşunu kullanarak tıklayın. Açılan kısayol menüsündeki Özelleştir komutunu çalıştırın ve takip eden iletişim penceresindeki Komutlar sekmesinde Kategori listesinden Ekle başlığını seçin. Ardından Komutlar listesinden Adres Defteri öğesini bulun, üzerine tıklayın ve farenin tuşunu bırakmadan araç çubuğu üzerinde istediğiniz bir alana taşıyın. Daha sonra Kapat düğmesine tıklayarak iletişim penceresini kapatın. Bundan sonra yeni eklediğiniz bu düğmeye tıkladığınızda Outlook adres defteri açılacaktır. Buradaki kayıtlardan istediğiniz bir tanesini seçin ve Tamam düğmesine tıklayarak açık olan Word belgesine ekleyin. İleride düğmenin hemen yanında bulunan aşağı yönlü ok üzerine tıklarsanız, daha hızlı ulaşabilmeniz için en son kullandığınız adreslerin bulunduğu bir liste ekrana gelecektir. Şayet Outlook’a eklediğiniz kişi kayıtları Outlook adres defterinde görünmüyorsa, Outlook altında söz konusu kişiler klasörüne sağ tuşla tıklayın ve Özellikler komutunu çalıştırın. Ekrana gelen penceredeki Outlook Adres Defteri sekmesini etkinleştirin ve buradaki Bu klasörü elektronik posta Adres Defteri olarak görüntüle seçeneğini işaretleyin. Eğer yeni eklediğini bu simgeyi ileride kaldırmak isterseniz yine Özelleştir penceresini açın ve Sürükle&Bırak yöntemini kullanarak iletişim penceresi üzerindeki boş bir alana taşıyın. 9 | Excel 97, 2000, XP, 2003 Senelik harcamaların hesaplanması Ekonomik durumunuzu tespit etmek için harcamalarınızı tarihleri ile beraber bir tablo içerisinde saklıyorsunuz. Şimdi toplam giderinizi senelik olarak hesaplamak istiyorsunuz ve bunun için tarih bilgisinin tamamı gerekli değil. İpucu: BBu hesaplamayı TOPLA.ÇARPIM fonksiyonunu kullanarak otomatik hale getirebilirsiniz. Bu sayede, liste içerisinde birden fazla yıl tutuyor olsanız bile belirli bir sene içerisinde ne kadar para harcadığınızı hızlı bir şekilde tespit edebilirsiniz. Aşağıdaki değerlendirme için örnek olarak “A” sütununda her bir harcamanın tarihi ve “B” sütununda ise değerinin bulunduğunu farz ediyoruz. Ayrıca “A” sütunundaki hücre içeriklerinin Tarih olarak biçimlendirilmiş olmaları gereklidir ve görüntülenme biçimi önemli değildir. Ardından 2004 senesi içerisindeki tüm değerlerin hesaplanması için yeni ve boş bir hücreye aşağıdaki fonksiyonu girmeniz yeterli olacaktır: =TOPLA.ÇARPIM(( YIL(A1:A100)=2004*(B1:B100)) Bu fonksiyon veri matrisini işler. Burada ilk olarak tarih bilgilerindeki sene kısmının verilen değer ile aynı olup olmadığı kontrol edilir. Buradaki ilk matris Doğru veya Yanlış değeri ile ikinci sütundaki değer matrisi ile çarpılır. Son olarak fonksiyon 2004 senesi içerisinde gerçekleştirilen tüm harcamaları toplar. Eğer buradaki ikinci çarpan olan “(B1:B100)” ifadesini “(B1:B100>>“”)” şeklinde değiştirirseniz boş olmayan değerleri, yani harcama sayınızı da tespit edebilirsiniz. 10 | Outlook XP, 2003 7 günden fazla takvim önizlemesi Outlook Bugün sayfasındaki takvim önizlemesi standart olarak beş günlük randevularınızı gösterir. Bu süreyi Outlook Bugün Özelleştir üzerinden yedi güne kadar çıkartabilirsiniz. Ancak siz iki haftalık bir periyodu görüntülemek istiyorsunuz. İpucu: : İlk olarak Başlat / Çalıştır / “rege- Saklambaç: Outlook adres defterindeki kayıtların eklenmesini sağlayan fonksiyon iyi saklanmı ştır. 8 Katalog 23/2/05 17:25 Page 228 CHIP | MART 2005 229 dit” / Tamam yolunu izleyerek Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni çalıştırın ve Office XP için buradaki “HKEY_CURRENT_ USER\Software\Mi c ro s o f t \ O f f i - ce\10.0\Outlook\Today” anahtarını etkinleştirin. Office 2003’teki sürüm numarası ise “11.0” olacaktır. Ardından pencerenin sağ tarafındaki “CalDays” kaydına çift tıklayın ve ekrana gelen Dize Düzenle penceresindeki Değer Verisi kutusuna istediğiniz gün sayısını, örneğin iki hafta için “14” girin. Eğer “CalDays” kaydı mevcut değilse Düzen / Yeni/Dize Değeri komutunu kullanarak oluşturabilirsiniz. Ardından Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni kapatın ve Outlook’u yeniden çalıştırın. Geliştirilmiş takvim görüntüsü anında ekrana gelecektir. 11 | Mozilla, Firefox Medya oynatıcısının doğrudan tarayıcıdan kullanımı Sörf sırasında genellikle medya oynatıcınız ile müzik dinliyorsanız, bir çağrı aldığınız zaman ilk olarak medya oynatıcısı penceresini etkinleştirmeli, hemen parçayı durdurmalı veya sesini kısmalısınız. Bu nedenle söz konusu fonksiyonları doğrudan tarayıcı üzerinden gerçekleştirmek istiyorsunuz. İpucu: Bu isteğinizi yerine getirmek için FoxyTunes isimli eklentiden faydalanabilirsiniz. FoxyTunes sayesinde yaygın olarak kullanılan tüm medya oynatıcılarını tarayıcınız üzerinden rahatlıkla kontrol edebilirsiniz. Kurulum için ilk olarak Firefox’u çalıştırın ve www.iosart.com/ foxytunes/firefox/index.html adresindeki web sayfasını görüntüleyin. Şimdi sayfanın sağ üst tarafında bulunan “Install FoxyTunes 1.0” bağlantısına tıklayın. Şayet Firefox dosya indirme işlemini engelleyecek olursa adres çubuğunun altında sarı fonlu bir uyarı mesajı ekrana gelecektir. Buradaki Edit Options ve ardından söz konusu web sayfasını seçtikten sonra da Allow düğmesine tıklayın. İndirme işlemini yeniden başlatın ve takip eden penceredeki Install Now düğmesine tıklayın. Şimdi eklentinin sadece sizin profilinizde kurulabilmesi için Ok düğmesine tıklayın. Eğer bu aşamada Cancel düğmesine tıklarsanız, eklenti program klasörüne kurulacak ve tüm kullanıcıların hizmetine sunulacaktır. Artık Tools / Extensions komutunu kullanarak FoxyTunes’un kurulup kurulmadığını ve etkin olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Firefox ve Mozilla’nın daha eski sürümlerinde, bunun yerine Tools / Options komutu ile açılan penceredeki Extensions kategorisini etkinleştirmelisiniz. Tarayıcı yeniden başlatıldıktan sonra FoxyTunes’un denetim elemanları sağ alt köşede tarayıcının durum çubuğu üzerinde ekrana gelecek. Uzaktan kumandanın ana menüsüne buradaki ikili nota simgesine tıklayarak ulaşabilirsiniz. Buradaki Player / Select komutunu çalıştırın ve kullandığınız oynatıcıyı ekrana gelen uzun listeden seçin. Ayrıca ses yüksekliğini ayarlayabileceğiniz çubuğun ekrana gelmesi için de hoparlör simgesinin yanındaki küçük üçgen şeklindeki simgeye tıklamalısınız. Yukarıyı gösteren ok şeklindeki düğmeye tıklandığında medya oynatıcısı başlatılır ve ön planda görüntülenir. Bir şarkı listesi veya müzik CD’si gibi bir müzik kaynağını doğrudan olarak medya oynatıcısından seçmelisiniz. Ardından medya oynatıcısını ekrana kaldırmak için de aşağı yönlü ok simgesine tıklamalısınız. Geri kalan düğmeleri kullanarak da standart denetim fonksiyonlarını yerine getirebilirsiniz. 12 | Internet Explorer Dosyaların otomatik olarak açılmaması Sörf yaparken bir ZIP dosyası ile ilişkilendirilmiş bir bağlantıya tıkladığınızda tarayıcınız bunu otomatik olarak geçici dosyalar klasörüne açıyor ve çalıştırıyor. Bu durumu engellemek ve bir sonraki işleme karar vermek için dosya indirme penceresinin görünmesini istiyorsunuz. İpucu: Güvenlik bölgelerinizde tanımlanmış olan sayfalar Kayıt Defteri içerisinde saklanır. Söz konusu konfigürasyonu saklamak için ilk olarak bu bilgileri almanız gerekir. Bunun için Başlat / Çalıştır / Regedit yolunu izleyerek Kayıt Defteri Düzenleyicisi’ni çalıştırın. Şimdi “HKEY_ CURRENT_USER\Software\Microsoft\ Windows\CurrentVersion\Internet Settings\ZoneMap\Domains” anahtarını etkinleştirin. Her bir web sayfası için burada ayrı bir alt anahtar bulunur. Burada “www” adında başka bir alt anahtar içerisinde “http” isimli bir DWORD değerinin bulunup bulunmaması, sitenin güvenli mi yoksa yasak mı olduğunu belirtir. O andaki konfigürasyonunuzu kaydetmek için Domains anahtarına tıklayın ve Dosya / Ver komutunu çalıştırın. Takip eden pencere üzerinde Seçili dal seçeneğinin işaretli olması gereklidir. Bunun haricide hemen altındaki kutuda seçili olan anahtarı görebilirsiniz. Son olarak bir dosya ismi verin ve Kaydet düğmesine tıklayın. Bunun sonucunda oluşturulan REG dosyasını ileride kullanmak üzere saklayın. Şimdi bu dosyayı hedef veya işletim sistemini yeni kurduğunuz bilgisayara taşıyın ve çalıştırmak için Windows gezginindeki simgesine çift tıklayın. Bunun sonucunda Windows, dosya içerisindeki bilgileri Kayıt Defteri’ne geçirecektir. Uzaktan kumanda: E11. Uzaktan kumanda: FoxyTunes eklentisini kullanarak medya oynatıcınızı doğrudan Mozilla veya Firefox’un durum çubuğundan denetleyebilirsiniz. 11 Onaylı: Yüklenen dosyaların açılmadan önce onayınıza başvurulmasını buradan sağlayabilirsiniz. 12 k Katalog 23/2/05 17:25 Page 229 CHIP | MART 2005 GÜNCEL | KAPAK | DONANIM | YAZILIM | HI-TECH | INTERNET PRATİK Tips&Tricks 230 13 | Internet Explorer Saklanmış parolaların başka sisteme taşınması Tek başınıza kullandığınız bir bilgisayarda bazı web sayfalarına erişim bilgilerini Internet Explorer’da sakladınız. Yeniden kurulum sonrasında veya yeni bir bilgisayar satın aldıktan sonra bu verileri tek tek girmek yerine kaydettiğiniz parolaları doğrudan yeni PC’nize taşımak istiyorsunuz. İpucu: Söz konusu bilgiler Kayıt Defteri’ndeki “HKEY_CURRENT_USER\Software\ Microsoft\Protected Storage System Provider” anahtarı altında şifrelenmiş oldukları için dışarıdan yardım almadan bu isteğinizi gerçekleştiremezsiniz. Ücretsiz olarak dağıtılan Protected Storage PassView aracı verilerin şifrelerini sizler için çözebilir ve bir metin dosyasına kaydetmenize imkan sağlayabilir. Sadece 26 KB büyüklüğündeki bu aracı www.nirsoft.net/ utils/pspv.html adresinden temin edebilirsiniz. İnternetten indirdiğiniz ZIP dosyasını bir klasöre açtıktan sonra hiçbir kuruluma gerek kalmadan PSPV.EXE dosyasını çalıştırabilirsiniz. Bunun sonucunda şifreleri çözülmüş olan tüm değerler ile elde edilen kayıtların bir listesi ekrana gelir. Buradaki listeden istediğiniz satırları tek tek veya Edit / Select All komutunu kullanarak tümünü tek bir seferde seçebilirsiniz. Kaydetmek için de File / Import / Export / Export Selected Items komutunu çalıştırın. Artık biraz önce kaydettiğiniz PRS dosyasını seçebilir ve Aç düğmesine tıklayabilirsiniz. Bunun sonucunda tüm kayıtlar yeniden entegre edilecek ve parolalar ile daha önceden olduğu gibi çalışabileceksiniz. Eğer bilgisayarınızı başka insanlar ile beraber kullanıyorsanız online bankacılık için PIN numaraları gibi önemli erişim bilgilerini kaydetmemelisiniz. Burada da anlattığımız gibi bu bilgiler PSPV.EXE aracı yardımıyla rahatlıkla çözülebilir. 14 | Firefox 1.0 Tarayıcı penceresindeki standart yazı büyüklüğü Dizüstü bilgisayarınız yüksek bir ekran çözünürlüğüne sahip ve bu nedenle web sayfalarındaki metinler oldukça küçük görünüyor. Bu nedenle yazı tipi görünümünü büyütüyorsunuz ancak Firefox başka bir sekme veya pencereye geçtiğinde eski haline dönüyor. Yazı büyüklüğünü kalıcı olarak değiştirmek istiyorsunuz. İpucu: Yazı büyüklüğü için standart ayarları program seçeneklerinden değiştirebilirsiniz. Bunun için Tools / Options komutunu çalıştırın, takip eden penceredeki General kategorisini seçin ve buradaki Fonts & Colors başlığı altında bulunan aynı isimli düğmeye tıklayın. Buradaki Fonts For değerini olduğu gibi yani Turkish olarak bırakın. Bu ayarı sadece Japonca gibi farklı bir dil kodlaması kullanacağınız zaman değiştirmelisiniz. Artık sağ üst köşede bulunan Size (Pixels) kutusunu kullanarak yazı büyüklüğünü değiştirebilirsiniz. Örneğin, yazıların biraz daha büyük görünmeleri için 18 değerini seçebilirsiniz. Bu pencereyi kullanarak ölçekli yazılar için kullanılan yazı tipini ve sabit genişlikli yazı tiplerini belirleyebilirsiniz. Son olarak yaptığınız değişiklikleri Ok düğmesine tıklayarak onaylayın. 15 | Firefox Favicons’un devamlı saklanması Bazı web sayfaları, sık kullanılanlar kayıtlarında sayfayı belirtmek için ve adres çubuğunda görünen Favicons’u kullanırlar. Ancak bunları, tarayıcının her açılış kapanışında kaybolmasınlar diye kalıcı olarak kaydetmek istiyorsunuz. İpucu: Favicons davranışları tarayıcı sürümüne göre değişir. Firefox 1.0’dan itibaren söz konusu Favicons sık kullanılanlar dosyası bookmarks.html içerisine kaydedilir. Ancak daha eski sürümler için ilk olarak bu fonksiyonun etkinleştirilmesi gerekli. Konfigürasyon için adres çubuğuna “about:config” yazın ve [Enter] tuşuna basın. Ardından konfigürasyon sayfasında “browser.chrome.favcions” değerini bulun, üzerine sağ tuşla tıklayın, açılan nesne menüsündeki Modify komutunu çalıştırın ve değerini “True” olarak değiştirin. Benzer şekilde “browser.chrome.site_ icons” değerini de “True” olarak değiştirin. Ardından “browser.chrome.load_toolbar_ icons” değerine de sağ tuşla tıklayın ve tekrar Modify komutunu çalıştırın. Şayet bu tür bir değer mevcut değilse oluşturun. Bunun için browser penceresinde istediğiniz bir yere sağ tuşla tıklayın ve kısayol menüsündeki New / Integer komutunu çalıştırın. Bu yeni değere isim olarak yukarıdaki ifadeyi girin ve Ok düğmesine tıklayın. Ardından bunun değerini “2” olarak değiştirin ve Ok düğmesine tıklayın. Bu ayar, tarayıcının her açılışta söz konusu simgeleri yüklemesini sağlar. Kadir Tuztaş, ktuztas@chip.com.tr Yeni standart: Metinlerin hangi büyüklükte görüntüleneceğini program seçeneklerinden belirleyabilirsiniz. 14 Tarayıcı konfigürasyonu: Eski Firefox sürümlerinin Favicon’ları doğru gösterebilmesi için değişiklik şart. 15 Her şey ortada: PSPV, Internet Explorer’ı n otomatik tamamlama bilgilerinin şifrelerini çözüyor. 13 Katalog 23/2/05 17:25 Page 230
 
Cep telefonları | Ekran kartları | Masaüstü | Notebook | Ses kartları | Webcam | Klavye & Fare | Yazıcılar | Tablet Ev Sineması
Mp3 Player | Usb Bellekler | Video kameralar | Fotoğraf Makinesi | Taşınabilir diskler | LED & LCD Tv | Monitörler | OEM | PDA
Navigasyon | Oyun Konsolu