Belleklerimizi biraz yakından tanımaya devam ediyoruz...
Birinci yazıda tanımaya başladığımız bellekleri tanımaya devam ediyoruz.
> RAM ve ROM ARASINDAKİ FARKLAR Hem ROM, hem de RAM yüksek hızlara sahip ve her bilgisayarda olması gereken farklı iki tipte bellek birimleridir. Günümüzün bilgisayar sistemleri, farklı yerlerde (yazıcılar bile yazdırılacak olan sayfaları geçici tutmak için), farklı hızlarda bellek birimlerine sahiptirler. Her bilgisayar, CPU`nun direk olarak okuyup yazabildiği bir bellek birimine sahiptir. Bir program belleğe çalıştırılmak ve kullanılmak için yüklenmelidir.
Bilgisayarınızı ilk açtığınız zaman, bilgisayar ilk nerden başlayacağını nasıl biliyor dersiniz? İşte burası ROM un devreye girdiği yerdir. Her bilgisayar mutlaka ROM belleğe sahip olmalıdır. ROM bellek belleğin bir parçasıdır ve içerdiği bilgi değiştirilemez. ROM bellek, CPU’ya ilk ne yapması gerektiğini söyleyen komutlara sahiptir. Genellikle bu komutlar, işletim sisteminin, yazılabilir ve silinebilir belleğe yerleşmesini sağlarlar. İşte bu belleğe de RAM denir. Belki de RAM için, RWM (Read/Write Memory) denmiş olsaydı daha iyi olurdu. Çünkü bu onun rolünü daha açık ortaya koymaktadır. Genellikle konuşmada, ROM bellek birimleri içerisinde aynı bilgiyi taşıyan RAM bellek birimlerinden daha hızlı cevap verirler. Aynı zamanda, ROM içinde bir yazılıma sahip olmanın anlamı, o yazılımın yükleme zamanının ortadan kalkması demektir.
> Bellek Çipinin Paketlenmesi Bir bellek çip`i, içerisinde milyonlarca transistör içeren bir tümleşik devre olan yarıiletken silikon parçasıdır. Bellek birimleri farklı paketleme şekillerinde gelirler. Bellek; DIP, SIP, ZIP çipleri ve SIMM, DIMM modülleri içinde gelir.
- DIP (Dual Line Package - Çift Hat Paketi ) DIP, 8 ila 40 bacağa sahiptir ve düzgün olarak 2 satırda bölünmüştür.
- SIP (Single Inline Package - Tek Hat Paketi ) Bir tarak gibi, tek satır üzerinde bacaklara sahiptir.
-
ZIP (ZigZag Inline Package - ZigZag Hat Paketi) ZIP aslında, bacakları bir kenar üzerinde zigzag çizen DIP paketidir.
- PGA (Pin-grid Array - Pin-Izgara Dizisi) PGA, eşmerkezli kareler şeklinde dizilmiş ayaklara sahiptir. PGA çipler, CPU gibi çok sayıda ayağı olan çipler için iyi bir seçimdir.
- SIMM (Single Inline Memory Module) Bir SIMM birimi, anakart üzerinde bir sokette yer alan, küçük bir devre kartı üzerine yerleştirilmiş çok sayıda bellek biriminden oluşmaktadır. SIMM`ler bir yay toka ile tutulmaktadır. Daha eski bilgisayarlar 30-pin SIMM`leri (8-bit) kullanırlardı, fakat en yeni bilgisayarlar 72-pin SIMM` leri kullanır. 72 pin SIMM` ler 32-bit yola sahiptir. Çip üzerinde bulunan 100, 80, 70, 60 gibi numaralar onun nanosaniye olarak hızını belirtmektedir. En düşük numara, en hızlı çipi ifade etmektedir. SIMM` ler anakart üzerinde kümeler halinde organize edilmişlerdir. 30 bitlik SIMM`ler 4 kümede toplanırlarken, 72 bitlik SIMM`ler 2 kümede toplanmaktadırlar.
> Eşlik Bitleri (Parity Bit) Bellek birimleri, geleneksel olarak iki temel şekilde mevcut olmuşlardır: paritili ve paritisiz. (Aslında, sadece bazı büyüklükler ve stiller paritisizdir fakat genelde paritili üretilmektedirler).
- Paritisiz, düzgün bellekdır. Depolanacak olan verinin her biti için, kesin olarak belleğin bir bitini içermektedir. Her bayt veriyi depolamak için-8 bit kullanır.
- Pariti bellek, her sekiz bit veri için ekstra olarak bir bit daha ekler ve onu bu biti hata tespiti ve düzeltmesi için kullanır. Depolanacak her bayt için 9-bit kullanılır.
Parity Kontrolü Eşlik biti kontrolü, bellek sistemindeki basit, tek bit hataların tespiti için kullanılan temel yöntemdir. Aslında, 1981 yılında orijinal IBM PC den bu yana, pariti kontrolü mevcuttu ve 1990’ların başlarına kadar, marketlerde satılan her PC sisteminde kullanıldı.
ECC Kontrolü Aynı zamanda, ECC isminde Pentium sınıfı ya da daha üst sistemlerde kullanılan bir hata bulma ve düzeltme sistemi de yer almaktadır.
Paritili bellek, paritisiz bellekden % 12.5 daha fazla DRAM belleği kullanır. İşlemci hızlarının yükselmesi ve PC platformunda yüksek teknolojili yazılımların göze batmasıyla birlikte hata kontrolü yapan bellek birimleri tekrar önem kazandı. Bir zamanlar, bütün bilgisayarlar pariti bellek kullanırlardı. Aslında, PC sistemlerinin 4. kuşağına kadar, bir PC üzerinde pariti kontrolünü kapatmak imkansızdı. Bu durum hızlı bir şekilde değişti ve bir kaç yıl içerisinde, yeni sistemlerde standart olmaktan çıktı. Pekçok pentium sınıfı sistem sadece pariti kontolünü kullanmaz, ve hatta pek çoğu pariti kontrolünü (veya ECC) hiç desteklemez.
Pariti kontrolü, modern PC sistemlerinde kaldırılmıştır. Paritisiz bellek birimleri yaklaşık olarak %11 daha ucuzdur. Parity/ECC, pentium pro işlemci çalışan sistemlerde geri dönüş yapmıştır. Çünkü pariti üzerinde ECC yetenekleri süperdir ve pentium pro ile çalışan sistemlerde genelde veri entegrasyonu sağlayan server’ lardır. Aslında Intel’ de, daha hızlı Pentium-II sistemlerin 2. ön-bellek yoluna bu kontrolü yerleştirmektedir. Bunun nedeni bu hızdaki sistemlerde veri bütünlüğünün gerekli olmasıdır.
Pek çok Macintosh bilgisayar paritisiz simm’ leri (x8, x32) kullanır. Fakat çoğu PC paritili simleri kullanır (x9, x36). Bununla birlikte, bu konudaki son eğilim, Pentium sistemler üzerinde paritisiz simm’ lerin kullanılmasıdır. Çünkü, pariti pek çok 64 bit sistemde gerekli değildir. ECC (error code correction) yüksek seviyeli server’ lar ve Pentium’ lar üzerinde kullanılır. Bu modüller hatayı tanıma ve düzeltme özelliğine sahiptir.
Not:- 30-pinlik bir simm, eğer üçün veya dokuzun katları şeklinde bir çip dizilimine sahipse paritilidir.
- Eğer 2 (2, 4, 8, …) ün katlarında çip sayısına sahipse paritisizdir.
- 72-pin SIMM’ leri, üreticilerinin çeşitliliği yüzünden fiziksel olarak ayırt etmek çok zordur.
Genel olarak, 4, 8, 16 veya 32 çipe sahip olanlar paritisizdir.
> DIMM (Dual Inline Memory Module) DIMM’ ler en yeni dizayn edilmiş bellek birimleridir. 168-pini vardır ve 64-bit bellek yolu sunmaktadırlar. Eski ana kartlar üzerinde kullanılamazlar. SIMM ler ikili gruplar halinde soketlerine yerleştirilme ihtiyacı duyarlarken, 64-bit bellek yoluna sahip bir pentium işlemci tek bir DIMM`i kullanabilmektedir.
> SEC (Single Edge Contact) SEC, Intel Pentium II işlemciler için geliştirilen yeni bir bellek paketidir. Intel`in Pentium Pro işlemcilerine kadar kullandığı single-chip-style paket tipinden daha farklıdır. Pentium II işlemcisinin üretilmesiyle birlikte, Intel L2 ön-bellek işlemcinin dışarısına çıkarmış, fakat ön-bellek ile işlemci arasında yüksek hızda özel bir bağlantıyı devam ettirebilmeyi istemiştir. Bunu yapmak için, Pentium II yi ayrı bir çip olarak satmamaya karar verdiler fakat, bunun yerine ön-bellek ile entegre edilmiş bir çip ortaya çıktı.
SEC gerçekte tam anlamıyla bir çip paketi değildir. İşlemci küçük bir devre kartı üzerine oturtulmuştur. Ön-bellek’ de aynı zamanda anakarta özel bir slot sayesinde bağlanan bu kart üzerindedir.
> MMO (Mobile Module) MMO, içinde işlemciyi, ön-bellek modülü ve çipseti içeren küçük bir modüldür. Bir anakart gibi görünür fakat değildir.
İletişim; Twitter