3D Teknolojileri: Sadece göz hilesi mi?

3D filmleri gözlüklü mü izlemek istersiniz, yoksa gözlüksüz mü? Bu soruyu soruyoruz, çünkü filmleri üç boyutlu izlemek için birçok seçenek bulunuyor. Makalemizin ilk bölümünde bu alanda en önemli teknolojileri avantaj ve dezavantajlarıyla birlikte inceleyeceğiz.

İnsanoğlu olarak iki gözümüz olduğu için bu dünyayı bir nevi 3 boyut görüyoruz. Bu iki göz beynimize iki aynı fotoğrafı gönderiyor. Aralarındaki tek fark ise şu: İki gözümüzün arasında birkaç santim boşluk olduğu için farklı perspektiflere sahipler. Ve bu küçük perspektif farkı sayesinde de beynimiz uzamsal 3D imajlarını hesaplıyor.

Benzer şekilde kayıt tekniği 3D fotoğraf veya film kameralarında kullanılıyor. Yani görüntü iki ayrı lensten yakalanıyor ve kaydediliyor. Fakat bu işlemin asıl karmaşık kısmı ise bu imaj veya filmlerin bilgisayar monitörü veya televizyonda gösteriminde yatıyor. Ve işin hilesi de bu kısımda. Çünkü gözlerimiz tek bir ekrandan görüntüleri ayrı ayrı alıyor. Peki ya yöntemler? Bu sorunun cevabı hemen aşağıda.

Anaglif Yöntemi
Bu teknik, bir ekranda 3D içerik göstermek için sıkça kullanılan bir yöntemdir. Anaglif yönteminde 3D gözlük üzerinde kırmızı-yeşil, kırmızı-mavi veya daha çok kırmızı-turkuaz kombinasyonlarından oluşturulmuş renkli camlar veya folyo kullanılır. Görüntüde kullanılan renk filtreleri sayesinde sağ göz belirli bir rengi, sol göz ise başka bir rengi görür. Böylece iki farklı imajı gördüğümüz halde beynimiz bunları birleştirerek hacimsel hale getirir.

ANAGLİF YÖNTEMİ
Avantajları	Dezavantajları
+ Üretimi oldukça ucuz	- 3D imajlar çoğunlukla kötü renkte veya siyah beyaz görüntüleniyor
+ Özel bir TV setine veya monitöre ihtiyaç duyulmuyor	- Gözlüklere ihtiyaç duyuluyor

Polarizasyon Filtresi Yöntemi
Polarizasyon Filtresi yöntemi ise 3D görüntüleme konusunda en geniş kullanım alanına sahip teknik olmakla birlikte en önemli kullanım alanı sinemalardır. İmajların ayrılma işlemi polarize edilmiş ışık sayesinde sağlanır ve bu polarize edilmiş ışık dalgası salınım yönünde algılanır. Yani gözlüklü izleyicinin bir gözü yalnızca yatay yönde salınıma sahip ışık bileşenlerini (yatay olarak polarize edilmiş ışık) görebilirken, diğer gözde bulunan filtre ise yalnızca dikey yönde polarize edilmiş ışığın geçmesine izin verir. Uygun polarizasyon filtreleri her iki yönde de bulunur ve sağ ve sol göz için senkronize edilmiş fotoğraflar özel bir tuval üzerinden gösterilir. Farklı polarizasyonlar sayesinde sağ göz yalnızca "sağ imajı", sol göz ise yalnızca "sol imajı" görür. TV'ler ve monitörlerde ise bu polarize işlemi çizgi çizgi yapılır. Yani sağ göz yalnızca düz çizgileri görürken, sol göz ise düz olmayan çizgileri görür.

POLARİZASYON FİLTRESİ YÖNTEMİ
Avantajları	Dezavantajları
+ Sinemalarda geniş bir kullanım alanına sahip	- Özel bir ekran gerekiyor
+ Gözlüklerin üretim maliyeti düşük	- Gözlüklerdeki filtreler projeksiyon filtresiyle her zaman aynı olmak zorunda
+ Renkler oldukça doğal	- Gözlüğe ihtiyaç duyuluyor
+ Pencere oranı iyi	- TV'lerde ve monitörlerde aynı kaliteyi vermiyor

LCD Shutter Gözlükler
Bu teknikte ise sağ ve sol göz için resimler, birbirini takip eden hızlı bir dizi halinde gösterilir. İzleyicilerin, LCD'lerin lens olarak kullanıldığı Shutter Glasses adı verilen gözlüklerden takmış olması gerekmektedir. Teknik açıdan örneğin saniyede 24 kare ile oynatılan bir 3D filmde saniyede 48 kare gösterilir. Parlamayı engellemek için ise yüksek frekanslar seçilir.

SHUTTER YÖNTEMİ
Avantajları	Dezavantajları
+ 3D filmler full çözünürlükte görüntülenebiliyor	- Pencere oranını yarı yarıya düşürüyor
+ Doğal renkler	- Active çalışan gözlüklerin pilleri olması gerekiyor
+ Sinemada özel ekranlara ihtiyaç duyulmuyor	- Gözlüklerin projektör veya TV ile senkronize olması gerekiyor

Gözlüksüz: Stereoskopik Ekranlar
Stereoskopik ekranlar, uyumlu gözlüğe gerek olmadan 3D görüntülerin gösterilmesini sağlar. Stereo resim çiftleri birbiriyle yan yana olacak şekilde küçük ve eşit boyutta şeritlere bölünür. Lensteki görüntü arayüzü (Lenticular System) kırılma efektlerinin doğru uzaklıkta, doğru açıda ve şeritte gerçekleşmesini sağlar ve gözün açısına uygun olup olmadığını kontrol eder. Beynimiz ise bu iki imajdaki şeritleri bir araya getirerek görüntüyü 3D olarak algılar.

STEREOSKOPİK EKRANLAR
Avantajları	Dezavantajları
+ Herhangi bir gözlük gerekli değil	- Oldukça pahalı bir sistem
	- Gösterim esnasında seyircinin çok fazla hareket etmemesi gerekiyor
	- Çözünürlük düşüyor