Selçuk İslamoğlu

Teknoloji ve hayat üzerine...

Hani klavyeler yok oluyordu?

Klavyeler sanallaştıkça daha basit bir hal alacağına, çok özel bir duruma dönüştüler...

Dün Habertürk yazarlarından Rahşan Gülşan klavye konusunda oldukça sitemkar bir yazı yazmış. Özetle artık sadece bilgisayarların değil, akıllı telefonlardan, televizyonlara kadar bir çok cihazda sanal İngilizce Q klavye olduğundan bahsediyor ve BTK'dan bunun önüne geçebilecek bir önlem almasını istiyor. Türkçe karakterler olsa da, bunları yazmak için 1-2 tuş kombinasyonlarından geçtiğimizden bahsediyor.

Aynı konu beni de rahatsız etse de, ben BTK gibi bir devlet bürokrasi kurumunu bu işe karıştırmak istemem. BTK'nın başımıza getirdiği yeterince gereksiz yasak varken üstelik. Şimdi zorla F klavye dışında klavye sokturmazlar mazallah cihazlara...

Durum özetle şu: Q klavyede standart harfler, neredeyse dünya çapında 1-2 farkla standartlaşmış bir klavye türü. Örneğin, Almanca klavye'de Z ile Y, Fransızca'da A ile Q, Türkçe'de İ ile I yer değiştirmiş durumda, tüm dünyada böyle. Ek dile özgü tuşlar veya harf olmayan diğerlerinin yerleri tüm dünyada değişsede, ilk A-Z harf listesi aşağı yukarı aynı sırada. Tabii ki ülkelere özgü klavyeler mevcut, bizde F, İngilizce'de DVORAK klavye türleri gibi. Çok yaygın bilinen efsanenin aksine Q ne yavaş yazmak için tasarlanmış, ne de İngilizceye özel. Sadece daktilo ustası Eliphalet Remington "TYPE WRITER" (daktilo) kelimesini sadece en üst tuşlarla yazarak etkilemeye çalışan bir nevi pazarlama aracı olarak ortaya çıkmış. Ama bugün dünyanın en çok kullanılan klavyesi haline gelmiş. Bu dünyaca kabul edilmiş bir standart klavye düzeni (bkz: ISO/IEC 9995)

Türkçemiz özel

Microsoft'un yazılım yerelleştirme departmanlarında özel ders olarak verilen Türkçe eğitimi, Türkçe'yi diğer Latin alfabelerinden ayırıyor. Ğ, Ş gibi hiç bulunmayan karakterler işin kolay yanı. Bir I ve İ harflerinin küçük harflerinin değişmesi durumu var ki, yabancı yazılım geliştiricilerin kabusu durumunda. Yani aslında Türkçe için özel bir programlama gerekiyor.

Türkiye'de insanlar zaten Türkçe olmayan klavyelere ilgi göstermiyorlar. Microsoft, Logitech, A4Tech gibi bir çok firma zaten "donanımsal" klavyeleri Türkçe standardizasyonuna göre getiriyorlar. Ancak genellikle oyuncular ve sıkı kullanıcılar için getirilen ve arkaplan ışığı gibi değişik özelliklere sahip klavyelerin malesef Türkçelerini bulmak imkansız gibi. Keşke onlar da olsalar ama firmaların bu konuda "ek maliyet" gibi bir bahaneleri var. Ona da razıyız, siz yeter ki yapmalıyız deyin.

Peki sanal klavyelerin ne gibi bir özürü var?

İşte onların özürleri şöyle başlıyor: Örneğin Apple "ama bizim tuş aralığımız ve genişliğimiz özel ve patentli" diyor ve Türkçe tuşları da ayrıca koyacak yer ayıramayacağından bahsediyordu. Ancak Cumhurbaşkanı seviyesindeki bir ricadan sonra Türkçe Q ve F klavye eklemeyi kabul ettiler, o da iOS 6'da gelecek. Reis-i Cumhur keşke Twitter yerine Google'a da uğrayaydı...

Android'te durum farklı değil. Türkçe karakterler desteklense de klavye Türkçe değil. Neyse ki Android kapalı bir sistem değil, Swift Keyboard, Smart Keyboard gibi ücretli alternatiflerin yanında sadece Türkçe için "Turkish keyboard" diye ücretsiz bir yazılım da mevcut, üstelik hem Q, hem F klavye türlerinde...

Cep telefonlarında özellikle ekran genişliği dik durumda bir hayli daraldığı için eklenen 6 tane daha tuş, hem tuş aralıklarını hem de "basma" bölgesini bir hayli daraltıyor. Ama tabletler için pek bir sorun olmayacaktır.

Peki yazılımsal Türkçe klavyelerin olmaması kimin suçu?

Öncelikle Türkiye'deki bu firmaların temsilcilerinin. "Ülkelere özel yazılımlar" yüklenen cihaz yazılımları bile ülke temsilcilerine onaya gönderilirken, bu firmaların Türkçe klavyeleri görmezden gelmesi ya "Eski köye yeni adet mi getireceğiz" üşengeçliğinden veya cidden akıllarına gelmemesinden. Bugüne kadar SMS'ten Türkçe karakterlere ek ücret alan cep operatörlerinin de bu üşengeçliği arttırdığını düşünmemek elde değil. Reklamlarına onbinlerce dolarlar harcayan temsilcileri de bu konuda ana üreticileri harekete geçirmeye davet ediyorum, illa Cumhurbaşkanı mı gitmeli bunu yapabilmek için?

Sadece F klavye için değil tabi... Zorlamanın anlamı yok...

Son olarak "Hani klavyeler yok oluyordu?" demiştim yazımın başlığında. Biz sesli komutları, ses tanımayı beklerken, Türkçe klavyeye üşenenler, bugün İngilizce lehçelerini bile algılayamayan, internet olmaksızın yapılamayan sesli tanıma sistemlerine mi Türkçe'yi alacaklar?

twitter.com/sislamoglu

iPhone sahipleri gizli ajan mı?

Apple ve FBI skandalı: iPhone ve iPad sahipleri aslında farkedilmeden kullanılıyorlar mı?

Geçtiğimiz gün Anonymous tarafından bir FBI ajanının bilgisayarından alınan dosyalarda, 12 milyondan fazla iOS (iPhone ve iPad kullanıcısına ait) cihaza özel no, APN kayıtları, kişisel bilgiler (cihaz isimleri, IMEI, telefon no vb) bilgiler olduğu ortaya çıktı. Anonymous'a bağlı AntiSec grubu özel bilgileri gizleyerek her cihaza özgü eşsiz olan UDID özel numaralarından 1 milyon tanesini yayınladı. (Haber için buraya tıklayabilirsiniz)

Bu bilgiler eğer Apple'dan çalınmış olsaydı belki olay bu kadar büyümeyecekti ve bir hack olayından öteye gitmeyecekti ama FBI'dan çıkan bilgilerin doğruluğunu FBI basit bir açıklamayla "Bizim çalınmayla ilgimiz yok" diyerek geçiştirdi.

Bu akıllara yine bugün gelen bir haberi getirdi: A.B.D. Patent No. 8,254,902, ile geçen sene Ağustos ayında başvurusu yapılmış Apple'ın patenti özetle şu işe yarıyor "Kablosuz bir cihazda çevresel kural ve kanunları uygulatmak için kullanılan metod veya araçlar" ve devamında "bir veya birden fazla telefon fonksiyonunu veya işlem özelliklerini belirli bir olay karşısında değiştirebilmek", patent burada durmayıp devam ediyor. Yapılacak şeyler içinde "Elektronik cihazların birbiriyle iletişimini kesmek veya hassas bir bölgede cihazları uyku haline sokabilmek"

Ayrıca bu kuralları bütünü Wi-Fi, GPS, Mobil baz istasyonları ile aktive edilebilir deniliyor.

Apple'ın bu konudaki görüşü ise oldukça incelikliymiş gibi görünüyor: "Bazı alanda bazen cep telefonu gibi araçlar rahatsızlık yaratabiliyor. Örneğin bir telefonun önemli bir kongre, tiyatro, sinema, hastane, cenaze gibi yerlerde yüksek sesle çalması."

Ama patent kullanım alanları tanımlamaları ilerleyen satırlarda o masum havasından çıkmaya başlıyor "Bazı gizli polis veya hükümet operasyonlarının "sessizlik" / karartma" hali gerektirebildiği hallerde, uçaklarda veya havaalanı güvenliğini tehdit edecek terörist bir eylemde "uçuş moduna" uzaktan alınabilir"

Gerçi benzeri bir önlem İstanbul'da yeni yapılan metrolarda kullanılıyor, metro içindeki bir cihaza dışarıdan arama yapılamıyor ama cihaz dışarıyı arayabiliyor ama bu patent diğer bir çok Apple patenti gibi o kadar geniş anlamda kullanılabilir ki, Apple'ın iPhone veya iPad'in tüm veya bazı özelliklerini kapatmak bir kenara, nasıl çalıştığını değiştirme hakkı tanımlıyor. Örneğin kameranızın fotoğraf çekmesini engelleyebilir veya kameranızı siz farkında olmadan açabilir; mikrofonunuzdan ortamı dinleyebilir, telefonunuzu tamamen devre dışı bırakabilir. Üstelik bunu size hissetirmeden dahi yapabilir. Yani eğer bulunduğunuz bölgede bir olay gerçekleşiyorsa, sizin izniniz olmadan bir ajana dönüşebilirsiniz.

ABD basınında bu patent örneğin polisin birini dövdüğünü görüntüleyememeniz veya politik olaylar, yürüyüş ve gösterilerden hükümet isterse görüntü alıp, sosyal medyaya veya diğer herhangi bir yere veremeyeceğiniz, gönderemeyeceğiniz şeklinde yorumlanıyor.

Geçtiğimiz aylarda güvenlik araştırmacılarından Charlie Miller'ın iPhone'ları tek bir mesajla nasıl yönetebildiğini göstermesinin ardından, bu patentin FBI'daki iPhone ve iPad'lerin cihaz numaraları ve sahiplerinin özel bilgilerinin ne aradığı sorusunu biraz olsun yanıtlamıyor mu sizce?

twitter.com/sislamoglu

Windows 8 "Power User" menüsünü özelleştirin

Windows 8'i bir tablet kullanıcısından daha fazla kullanacaksanız, Power User menüsü (WinX) sizin en büyük yardımcınız

Daha önce Dinozorlar için Windows 8 rehberi blog yazımda ve galerisinde bahsettiğim Power User menüsü, bir başka deyişle "Ağır Kullanıcı" menüsü Windows 8'de gerek modern gerekse masaüstü görünümünde "sol alt köşeye sağ fare tuşuyla" basıldığında veya Windows tuşu + X (diğer adıyla Win+X veya kısaca WinX) ile çıkan menü...

Burada masüstü, Windows gezgini, Ara, Çalıştır ve bilgisayar yöneticileri için özel komutlar bulunuyor. Peki bu menüyü biraz daha hızlı işlemlerimiz için kullanabilir miyiz? Örneğin ben sıkça hızlı not almak için Not Defterini, Hesap makinesini orada görmek istedim veya Belgelerim, Bilgisayar, Resimlerim gibi klasörleri de...

Bu menü aslında bir kısayol menüsü ve Çalıştır ekranında %LOCALAPPDATA%\Microsoft\Windows\WinX yazarak açtığınız ve içinde Group adıyla başlayan klasörlerin de altında kısayollar bulunuyor.

Bir aması var ki, burada oluşturacağımız kısayollar sistemde kayıt defteri ile de alakalı olduğu için sadece kısayol oluşturarak burada malesef bir şeyler oluşturamıyoruz.

Neyse ki WinAero'nun yapımcıları bunun için yazılımı hazırlamış bile. Hem x86 (32-bit) hem de x64 (64-bit) Windows sürümleri için ayrı ayrı olan yazılım da dikkat etmeniz gereken şey, eğer 64-bit kullanıyorsanız, 64-bit sürümü kullanmanız.

Tavsiyem öncelikle masaüstüne WinX menüsüne koymak istediğiniz klasörlerin kısayollarını oluşturun, basitçe istediğiniz klasöre gidin ve Windows Gezgini'nin üst kısmındaki simgeyi sürükleyin masaüstüne ve yazılımda "Add Group" ile yeni gruplar oluşturabilir, "Add Shortcut" ile kısa yollarınızı tanıtabilir ve yukarı/aşağı ok tuşları ile yerini belirleyebiliyorsunuz. "Apply" (Uygula) düğmesine bastığınızda ise masaüstü (explorer.exe) kapatılıp, tekrar açılıyor ve yaptığınız kısa yollarınız WinX menüsünde görüntüleniyor.

Aşağıda kendime özgü hazırladığım menü

Win+X Menu Editor'ü indirmek için buraya tıklayabilirsiniz.

GALERİ: Dinazorlar için Windows 8 rehberi

twitter.com/sislamoglu