İnsanlığın en çok para harcadığı 10 uzay görevi
Soğuk Savaş’ın gölgesinden günümüz derin uzay keşiflerine uzanan en pahalı 10 uzay görevi… Milyarlarca dolarlık projeler nasıl şekillendi ve dünyayı nasıl değiştirdi? İşte tüm detaylar.
Uzay araştırmaları, Soğuk Savaş rekabetiyle hız kazandı ve insanlığın en büyük bilimsel yatırımlarına dönüştü. ABD ve SSCB’nin ideolojik mücadelesi; roket geliştirme, uydu navigasyonu, derin uzay teleskopları ve insanlı keşif programlarına trilyonlara yaklaşan kaynaklar ayırdı. Bu liste, tarihin en pahalı 10 uzay görevini, maliyetlerini ve dünyaya bıraktıkları bilimsel mirası tüm ayrıntılarıyla ortaya koyuyor.
GLONASS – Rusya'nın küresel navigasyon sistemi
Sputnik’ten esinlenen GLONASS, Sovyetler’in 1979’da başlattığı Cicada testleriyle şekillendi. İlk uydular 1982’de fırlatıldı ve 1995’te 24 uyduyla tamamlandı. SSCB’nin çöküşü sonrası sistem neredeyse işlevsiz kaldı; 2002’de yalnızca 7 uydu aktifti. Moskova, 2002–2011 ve 2012–2020 arasında toplam 8,3 milyar dolarlık iki büyük modernizasyon programı yürüttü. 2011’de tam kapasiteye yeniden kavuşan sistem bugün küresel kapsama sağlıyor.
Salyut 6 – Uzun süreli yaşam deneylerinin önünü açan istasyon
1977’de fırlatılan Salyut 6, çift kenetlenme portu sayesinde eş zamanlı ikmal ve mürettebat aktarımına izin veren ilk istasyon oldu. Sovyetler, Mars yolculuğu için gereken 18 aylık ağırlıksızlık etkilerini simüle etmeye çalıştı. Soyuz kapsüllerinin kısa ömürlü itki sistemi nedeniyle dönüşümlü ziyaret ekipleri kullanıldı. Uluslararası konuk kozmonotlara da kapı açan Salyut 6’nın geliştirme ve operasyon maliyeti 1980 değerleriyle 9 milyar doları aştı.
James Webb uzay teleskobu – Derin evrenin en büyük gözü
Hubble’ın ötesine geçmek amacıyla 1990’larda planlanan JWST, 2004’te inşa edilmeye başlandı ve gecikmelerin ardından 25 Aralık 2021'de fırlatıldı. L2 noktasındaki konumu, kızılötesi gözlemler için güneş ışığından korunmasını sağlıyor. Toplam geliştirme maliyeti 8,8 milyar dolar, ilk 5 yıllık operasyon desteği ise 867 milyon dolar. Webb, şimdiden erken evren yıldızlarını, süper kütleli kara delikleri ve yeni ötegezegenleri keşfederek devrim yarattı.
Galileo – Avrupa’nın bağımsız navigasyon hamlesi
ESA tarafından geliştirilen Galileo, askeri kontrol altında olmayan tek küresel navigasyon sistemi. 2008’de devreye girmesi planlanırken, uydu arızaları ve fırlatma hataları nedeniyle proje büyük gecikme yaşadı. Başlangıç bütçesi 3,1 milyar dolarken maliyet 2020 itibarıyla 10 milyar doları aştı. 23.222 km irtifadaki 28 uydudan oluşan ağ, metre hassasiyetinde konumlama sağlıyor ve tüm kullanıcılara ücretsiz hizmet veriyor.