İran'ın elindeki Top Gun mirası: 50 yıllık F-14 Tomcat’ler nasıl halen savaşıyor?
İran hava kuvvetlerinin elinde bir yanda yerli üretim dronlar ve modern Rus jetleri varken, diğer yanda ABD'nin çoktan müzelere kaldırdığı F-14 ve F-4 uçakları görev yapmaya devam ediyor. Peki, bu emektar jetler bunca yıl nasıl hayatta kaldı?
İran semalarında süzülen askeri hava araçlarına bakıldığında, teknolojik bir zaman yolculuğuna çıkmış gibi hissetmek mümkün. Bölgedeki askeri hareketlilik, ülkenin envanterindeki Rus menşeli MiG-29 ve Sukhoi Su-30 gibi jetlerin yanı sıra, yerli üretim insansız hava araçlarını da gün yüzüne çıkarıyor.
Ancak asıl şaşırtıcı olan, on yıllardır siyasi krizler yaşanan ABD üretimi uçakların hala bu operasyonlarda boy göstermesi. Vietnam Savaşı’nın simgesi F-4 Phantom II ve beyaz perdeden tanıdığımız efsanevi F-14 Tomcat modelleri, tüm engellere rağmen İran hava kuvvetlerinin parçası olmaya devam ediyor.
Yarım asırlık teknoloji nasıl hayatta kalıyor?
ABD’nin 2006 yılında emekli ettiği F-14’lerin, binlerce kilometre ötede hala aktif görevde olması havacılık tutkunlarını hayrete düşüren bir durum. Bu uçakların bakımı ve uçuşa uygunluk durumları tam bir kapalı kutu olsa da, Tahran yönetiminin jetleri havada tutmak için başvurduğu yöntemler oldukça sıra dışı. Washington, 2007 yılında hassas parça satışını tamamen yasaklayıp eldeki yedekleri imha etse de, İran bu açığı kaçak yollar ve karaborsa ağları üzerinden kapatmaya çalışıyor. Ayrıca Amerikan ve İsrail hava saldırılarının öncelikli hedefleri arasında yer alan bu stratejik jetler, sürekli bir yok olma tehdidi altında korunuyor.
Envanterdeki güncel durum ve belirsizlikler
Savunma odaklı düşünce kuruluşlarının paylaştığı 2025 yılı verilerine göre, İran’ın elinde hala 43 adet Tomcat ve 60 adet Phantom II bulunuyordu. Son dönemdeki çatışmalarda bu sayıların ne kadarının korunduğu veya kaçının hangarda parça beklediği ise net olarak bilinmiyor. Kendi balistik füze ve dron altyapısını kuran bir ülkenin, 50 yıllık Amerikan teknolojisine bu denli sıkı sıkıya bağlı kalması, havacılık tarihinin en ilginç lojistik hikayelerinden biri.