Uzayda bir silahla ateş edilirse ne olur?
Atmosferin olmadığı bir ortamda silah çalışır mı? Uzay boşluğunda ateşlenen bir mermi ne kadar yol alır? Bilim insanları, bu soruların cevabını fizik kurallarıyla veriyor.
Uzayın sessiz ve karanlık boşluğunda bir silahla ateş etmek kulağa sadece bilim kurgu filmlerine aitmiş gibi geliyor olabilir. Ancak fizik kuralları, evrenin neresinde olursanız olun, doğru koşullar sağlandığında bir silahın gerçekten ateşlenebileceğini söylüyor. Bu da bizi oldukça ilginç senaryolarla baş başa bırakıyor: Uzayda tetiğe bastığınızda ne olur? Mermi nereye gider? Ya da Jüpiter’i vurmak mümkün mü?
İlk olarak şu soruya yanıt verelim: Uzayda silah çalışır mı? Cevap oldukça net: Evet. Çünkü modern mermiler, içlerinde kendi yakıtlarını barındıran kapalı sistemlerdir. Yani tetiğe bastığınızda, patlamayı başlatmak için dış ortamdan, örneğin Dünya’daki gibi, oksijen çekmeye ihtiyaç duymazlar. Bu nedenle silahlar, atmosfer olmayan ortamlarda da ateşlenebilir.
Ancak uzayda ateşlenen bir silahın Dünya’dakinden farklı davranacağı pek çok yön vardır. Bunlardan biri de dumanın yayılma biçimidir. Uzayda hava olmadığı için, silahın namlusundan çıkan gazlar bir anda dağılmaz; bunun yerine, küre şeklinde genişleyen bir duman bulutu oluşur. Bu görüntü, bilim insanlarına göre oldukça etkileyici olabilir.
Uzayda tetiğe bastığınızda, siz de hareket etmeye başlarsınız
Asıl ilginç olan ise, uzayda bir silah ateşlendiğinde sadece merminin değil, silahı tutan kişinin de hareket etmeye başlamasıdır. Bunun nedeni Newton’un üçüncü hareket yasasında gizli: “Her etkiye karşılık eşit ve zıt bir tepki vardır.” Mermi ileriye doğru fırlarken, silah ve onu tutan kişi de geriye doğru itilmiş olur. Ancak aradaki kütle farkı nedeniyle bu geri tepme hızı çok daha düşük olur. Örneğin mermi saniyede 1.000 metre hızla ilerlerken, silahı ateşleyen kişi yalnızca saniyede birkaç santimetre hızla geriye doğru sürüklenir.
Üstelik bu hareket, sizi durduracak bir engel olmadığı sürece sonsuza dek devam eder. Yani uzayda serbest halde süzülürken ateş ederseniz, siz ve merminiz, karşınıza bir cisim çıkmadıkça sonsuz bir yolculuğa çıkmış olursunuz.
Mermi sonsuza kadar ilerler mi?
Bu noktada akla şu soru geliyor: Mermi gerçekten sonsuza kadar yol alır mı? Cevap, teorik olarak evet. Harvard Üniversitesi ve SETI Enstitüsü’nden astrofizikçi Matija Cuk’a göre, eğer evrenin genişlemesi söz konusu olmasaydı, merminin nadiren karşılaştığı atomlarla sürtünmesi nedeniyle yaklaşık 10 milyon ışık yılı sonra yavaşlayıp durması mümkün olabilirdi. Ancak evren sürekli genişlediğinden, mermi yalnızca 40.000 ışık yılı mesafeye kadar bazı parçacıklarla etkileşime girer ve ardından karşısına bir şey çıkmadığı sürece yolculuğunu sürdürebilir.
Jüpiter’i vurmak için nişan almaya gerek yok
Bir başka dikkat çekici senaryo da Jüpiter ile ilgili. Diyelim ki uzayda serbestçe süzülürken, Jüpiter’in bulunduğu yöne doğru rastgele ateş ettiniz. Görünüşe göre tam isabet almak için nişan almanıza bile gerek yok. University College London'dan fizikçi Robert Flack’e göre, Jüpiter’in devasa kütle çekimi, yeterince yakınsanız mermiyi kendisine doğru çekecektir. Eğer doğrudan Jüpiter’e nişan alarak ateş ederseniz, mermi gezegenin yoğun çekim gücü sayesinde saniyede 60 kilometre gibi yüksek bir hıza ulaşabilir. Ancak Jüpiter bir gaz devi olduğu için, yüzeyine ulaşmadan önce merminin yoğun atmosferde yavaşlaması ve muhtemelen parçalanması da olası.