BIOS-Tuning: 10 püf nokta ile maksimum verim

BIOS'tan korkmayın, o sizden korksun! CHIP Online tavsiyeleri ile cesur bir BIOS uzmanı olun...

BIOS-Tuning: 10 püf nokta ile maksimum verim
BIOS: Tavsiyelerimiz ile optimize edin

BIOS çoğu kişi için büyük bir bilinmezdir. PC veya laptop'unuzun en önemli programı ilk bakışta çok karmaşık gelebilir. Ama korkmayın, CHIP Online tavsiyeleri ile en önemli fonksiyonları bulup bunları ihtiyaçlarınıza göre yapılandırabileceksiniz.

BIOS'u tanıyor musunuz? Bilgisayarınızı her açtığınızda sizi ya bir "splashscreen" ile ya da RAM miktarı ve işlemci hakkında bilgi vererek selamlar. Splashscreen, ekranın tamamını kaplayan ve çoğunlukla anakart üreticisinin ismini gösteren bir resimdir. Bu ufak programın görevini açıklamak her ne kadar kolay olsa da aslında son derece karışık bir süreçtir: BIOS'un görevi, bilgisayarınızın en önemli bileşenleri ile iletişim kurup bunları işletim sistemini başlatabilecek bir duruma getirmektir.

Yani ana bellek (RAM), işlemci, ekran kartı, tüm sabit diskler ve optik sürücüler BIOS tarafından tanınıp "kullanıma hazır" hale getirilir. Sadece bu süreç başarıyla tamamlandığı zaman işletim sistemi de donanıma erişebilir. Bu yüzdendir ki, BIOS'u sürekli olarak en güncel seviyede tutmakta fayda vardır. Böylece BIOS'unuz IT branşındaki en yeni gelişmelere Fransız kalmamış olur. Bu makalede BIOS'unuzu en iyi şekilde optimize etme ve sisteminizden maksimum verim almaya yönelik 10 püf noktayı sizinle paylaşacağız. "Uygunluk seviyesi" tahminleri sayesinde bahsi geçen işlemi yapabilmek için hangi bilgi seviyesinde olmanız gerektiğini anlayabilirsiniz.

BIOS'a girmek için PC'nizi açtıktan sonra sürekli olarak "DEL" veya "F12" tuşuna basın. Eğer yaptığınız değişikliklerin uygulanmasını istiyorsanız programı "Save and Exit" komutu ile terk edin. Tam tersinin gerçekleşmesini istiyorsanız hiçbir şeyi kaydetmeden BIOS'tan çıkın.

Temel ayarlar: Önemli bilgilere göz atın

BIOS'unuz yanlış tarihi veya yanlış saati gösterebilir. Endişelenmeye gerek yok. Bu verileri kolaylıkla değiştirebilirsiniz. Aynı zamanda BIOS'tan sisteminiz hakkında bilgi de öğrenebilirsiniz.

Temel ayarlar: Önemli bilgilere göz atınSaati ve tarihi değiştirmek
Bu bilgileri "Standard CMOS Features" (AMI-BIOS) başlığında bulabilirsiniz. BIOS ilk satırda tarihi tanımlar. Dikkat: Amerikan kökeni sebebiyle ilk önce ay gösterilir. Buna göre 04/21/2008'in anlamı 21 Nisan 2008'dir. "+" ve "-" tuşları ile öncesinde ok tuşları ile işaretlediğiniz değeri artırıp azaltabilirsiniz. Saatte de aynı yöntemi kullanabilirsiniz.

Uygunluk seviyesi: Acemi

Temel ayarlar: Önemli bilgilere göz atınSistem bilgilerini görüntüleme
Hangi işlemciye sahip olduğunuzu öğrenmek mi istiyorsunuz? Yahut BIOS'unuzun güncel sürüm numarasını mı? Birçok yeni sürüm "System Information" adında yeni bir sekme veya alt menü sunar. AMI-BIOS'larda bu noktaya "Standard CMOS Features", Award / Phoenix'de ise "Main" sekmesi altından ulaşabilirsiniz. Burada işlemcinizin hızı veya ara belleğin miktarı gibi önemli bilgileri öğrenebilirsiniz. Bu bölümde yüklü olan BIOS sürümünü de öğrenebilirsiniz. Sonuç olarak bir güncellemeye gerek olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Uygunluk seviyesi: Acemi

Güvenliği artırmak: Erişimi şifreleyin

BIOS, PC'nizin hayati fonksiyonlarını bünyesinde barındırır. Eğer bilgisayarınızda birçok kişi çalışıyorsa uygun bir koruma çok önemlidir. BIOS, kendisini parola ile koruma imkânı sunar.

Güvenliği artırmak: Erişimi şifreleyinAMI-BIOS'ta parola oluşturma
AMI-BIOS'un başlangıç sayfasında parola oluşturabilirsiniz. "BIOS Setting Password" girdisini bulun. Ok tuşları ile bu noktaya gelin ve Enter'a basın. Sistem sizden yeni bir parola tanımlamanızı isteyecektir. Ne şart altında olursanız olun bu parolayı not edin veya aklınızda tutun, zira unuttuğunuzda BIOS'a erişemezsiniz. Sadece BIOS verilerini standart ayarlara geri döndürmek parola korumasını kaldırır; bu sefer de yaptığınız tüm ayarlar kaybolur.

Uygunluk Seviyesi: Acemi

Güvenliği artırmak: Erişimi şifreleyinAward / Phoenix BIOS'ta parola oluşturma
"Main" sekmesinde "Security" bölmesini görebilirsiniz. AMI-BIOS'a paralel bir şekilde burada da "User Password" oluşturabilirsiniz. "Set Password" noktasına gelin ve Enter ile doğrulayın. Sonrasında parolanızı girmeniz gereken (karakterler şifreli olarak gözükür) farklı bir pencere açılır. Şifreyi girerken dikkatli olun ve sakın unutmayın. Belirttiğimiz gibi parolanızı unuttuğunuzda sadece BIOS ayarlarını sıfırlamak tekrar BIOS'a erişebilmenizi sağlar.

Uygunluk seviyesi: Acemi

Donanım ayarları:Kimin çalışacağını siz belirleyin

Modern anakartlar sadece CPU'nuz için temel oluşturmaktan daha fazlasını sunar. Birçok bileşeni doğrudan beraberlerinde getirirler. Bunların arasında grafik, ses ve ağ kartı olabilir.

Donanım ayarları:Kimin çalışacağını siz belirleyinOnboard ekran kartını devre dışı bırakın
Eğer harici bir ekran kartı almayı planlıyorsanız mevcut onboard (bütünleşik) ekran kartını devre dışı bırakmanız mantıklı olacaktır. Gerçi ikisi de paralel çalıştırılabilir ama gereksiz yere elektrik harcanmış olur. Sonuçta kartı hiç kullanmıyorsunuz. Bu yüzden BIOS'lar bileşenleri devre dışı bırakma imkânı sunar. PC'si açılışından kısa bir süre sonra BIOS'a girin. İngilizce terimlerle dolu gri veya mavi renk bir ekranla karşılaşacaksınız. AMI-BIOS'ta ok tuşları ile "Integrated Peripherals" kısmına gelin. Burada kural olarak "Onboard Devices" isminde bir bölüm görürsünüz; yani doğrudan anakarta entegre edilmiş donanımlar. "Onboard VGA" girdisini arayın ve değeri "Disabled" olarak değiştirin.

Award / Phoenix BIOS'larda bütünleşik yongayı "Advanced Chipset Features" altında bulabilirsiniz. Yaptığınız değişiklikleri kaydedip BIOS'tan çıkın ve sisteminizi kapatın. Artık harici ekran kartınızı takabilirsiniz. Monitör kablosunu bağlamayı unutmayın, zira onboard ekran kartı artık devre dışıdır ve monitöre sinyal göndermez.

Uygunluk seviyesi: İleri düzey

Donanım ayarları:Kimin çalışacağını siz belirleyinDiğer onboard-bileşenleri açmak/kapatmak
Güncel anakartlar olası bir grafik yongası yanında Ethernet ve ses kartları da sunar. Bu tip fonksiyonlardan fazla bir şey beklemeyenler bütünleşik modellerle idare edebilir. Fakat müzik severler yine de harici bir çözümden vazgeçmek istemezler. AMI BIOS'ta "Integrated Peripherals" altında anakartınızın sunduğu tüm onboard yongaları görebilirsiniz. Mesela "Onboard LAN Controller" bütünleşik Ethernet kartını temsil eder. Normal bir kullanım için bu yonga fazlasıyla yeter. Eğer harici bir Ethernet kartı kullanmayacaksınız bu değeri "Enabled" olarak bırakmalısınız, zira diğer türlü internet bağlantısı (DSL) mümkün olmayacaktır. "Audio Controller" bütünleşik ses yongasını tanımlar. Eğer harici bir ses kartı kullanacaksanız bileşeni devre dışı bırakın ve değerini "Disabled" olarak değiştirin. Artık Windows onboard ses kartınızı tanımaz.

Uygunluk seviyesi: Acemi

Enerji tasarrufu: Tüm BIOS imkânlarını kullanın

BIOS, Windows ile yaşamanızı kolaylaştıran ve enerji tasarrufu yapmanızı sağlayan birçok farklı özellik sunar. Tanımadığınız terimlerden korkmayın.

Enerji tasarrufu: Tüm BIOS imkânlarını kullanınACPI'yi etkinleştirin
Advanced Configuration and Power Management Interface (ACPI), Windows'un donanımınızı sorunsuzca ve hızlı bir şekilde tanımasını sağlar ve enerji-yönetimi ile ilgili ayarları içerir. BIOS bu fonksiyonu devralmaz, bilakis sadece kullandığınız işletim sisteminin bu komut setlerini kullanabilip kullanamadığını tanımlar. Eğer Windows kullanıyorsanız ACPI'yi etkinleştirmeniz yararınıza olacaktır. Uygun girdiyi "Power Management Setup" (AMI ve Award / Phoenix) menüsünde bulabilirsiniz. Menüde farklı değişkenleri de tanımlayabiliyorsunuz. Bu başlık altında genellikle "S1" tipini ön ayarlı olarak gösterilir. Bu da işlemcinin enerji tasarrufu yapmak için "Throttle" modunu es geçtiği ve birkaç özelliğini devre dışı bıraktığı anlamına geliyor. S2 gelişmiş bir uyku modudur, S3 doğrudan bekleme, S4 dinlenme ve S5 de Soft-Off ismindeki modu ifade eder (sistem sanki kapatılmış gibidir). Bu fonksiyonları zaten Windows'tan tanıyorsunuz; oradaki isimlendirmeler de birbirine benzerdir ve aynı etkiyi yaratırlar. PC'niz için uygun olduğunu düşündüğünüz uyku-modunu "S" değerlerini değiştirerek tanımlayın. Ayarladığınız değer PC'nizin açma tuşuna bastığınız anda etkin hale gelir.

Uygunluk seviyesi: İleri düzey

Enerji tasarrufu: Tüm BIOS imkânlarını kullanınGüç düğmesinin görevini yeniden atayın
Eğer Windows veya Linux kullanıyorsanız güç düğmesine bastığınızda sisteminiz düzgün bir şekilde kapanacaktır. Fakat BIOS'ta bu düğmenin işlevini ACPI ayarına uygun bir şekilde değiştirebilirsiniz. Standart olarak güç düğmesinin fonksiyonu "Power Off" olarak atanmıştır. Bu değeri + - tuşları ile "Suspend" olarak değiştirin. Hangi "S" değerini (yukarıya bakın) tanımladıysanız düğme o görevi yerine getirecektir. Örneğin S3'ü (yani bekleme modu) seçtiyseniz PC'niz tek bir tuşa basmanız ile bekleme moduna girer. Aynı şekilde çabucak da bekleme modundan çıkar. Artık hangi Windows'u kullandığınız önemli değildir; Bekleme (Stand-by) modunu her zaman kullanabilirsiniz.

Uygunluk seviyesi: İleri düzey

Overclock: Her şeyi doğrudan BIOS ile yapın

Her BIOS ince ayarının doruk noktasını elbette CPU overclock'u oluşturur. BIOS, PC'nizden daha fazla performans almanız için gerekli her şeyi sunar. "Eğer bir şeyler ters giderse" diye korkmayın...

Overclock: Her şeyi doğrudan BIOS ile yapınİşlemci overclock
İyi bir ince ayar demek CPU'yu dikkatlice overclock etmek demektir. Bunu doğrudan BIOS üzerinden halledebilirsiniz. Sisteminizin istikrarını ölçmek içinse Windows altında farklı programlar kullanmanız gerekiyor. AMI-BIOS'larda bu ayara "Cell Menu" üzerinden ulaşabilirsiniz. Kural olarak bu menü BIOS başlangıç ekranının sağ tarafında bulunur. Bu noktayı ok tuşlarının birisi ile seçin ve Enter'a basın. Sonrasında farklı verilerin bulunduğu uzun bir liste göreceksiniz. Bizi ilgilendirecek olan kısım öncelikle "Adjust CPU FSB Frequency" alt girdisi olacak; işlemcinizin FSB hızı (Frontside Bus) buradan kontrol edilir. Anakart tipine göre değişebilen bu değer standart olarak 233, 266 veya 333 olarak değişir. Bu değeri ufak adımlar halinde yükseltin (her test denemesi için 5 puan yukarı), yapılandırmayı kaydedin ve sisteminizi yeniden başlatıp Windows'a girin. Sisteminizin istikrarını ölçmek için bir benchmark aracı çalıştırın ve CPU sıcaklığının asla 70°C değerini geçmemesine dikkat edin. Sisteminiz istikrarını yitirmediği ve sıcaklık düşük seviyelerde kaldığı sürece yukarda anlattığımız süreci tekrarlayın. Phoenix-BIOS'ta bu fonksiyonu "Advanced" sekmesi altında bulabilirsiniz.

Uygunluk seviyesi: İleri düzey

Overclock: Her şeyi doğrudan BIOS ile yapınAyarları geri almak
İster abartılmış bir overclock, ister kazayla devre dışı bırakılan bir bileşen olsun: BIOS denemeleriniz bazen ters gidebilir. "Load Fail-Safe Defaults" alt girdisini uyguladığınızda sisteminizin istikrarlı olarak çalışacağı yapılandırma tekrar geri yüklenir. Fakat bu ayarı sadece test şartları altında kullanın, zira BIOS bu durumda birçok değerli fonksiyonu devre dışı bırakır. Ayrıca geçmişte yaptığınız ayarlarda kaybolur. Buna karşın "Load Optimized Defaults" alt girdisi PC'niz için en uygun ayarlardan oluşan bir duruma geri dönüş yapar. Tavsiye edilebilecek bir adım, zira diğer durumda farklı donanımlar tanınmayabilir.

Uygunluk seviyesi: Acemi

Halil Mollaoğlu

Okuyucu Yorumları

Toplam 19 Yorum

Sizinde söylediğiniz gibi birçok kişinin bilinmezi olan bios hakkında verdiğiniz bu güzel bilgilerden dolayı teşekkür ederim. Siteniz binbir türlü faydalı püf ve bilgilerle dolu, 14 yıllık bir kullanıcı olarak sürekli dergi ve webden takip ediyorum. Dergi ile vermiş olduğunuz tam sürüm programlarsa cabası. Binlerce teşekkürler.

ingilizce bilen biri söker diye düşünüyorum. en azından ben öyle söktüm ama genede makale güzel elinize sağlık

Quiz ingilizce değil almanca dil seçeneğini ingilizce yapıyorm fakat hala almancada devam ediyor

Hatırlıyorum da bir kere benim işlemci 82 derece olmuştu :)

ve işlemciyi söküp elledigimde elim yanmıştı sonra sogutuum macun falan sıktım ve oldu..siz siz olun korkmayın bilgisayarım bozulur diye...Bilgisayarı bozmadıkça bilgisayar ögrenilmez.O yüzden hep kurcalayın bilgisayarı

benim anakrtım p5gz-mx modelı ve Award / Phoenix BIOS kullanmak ta ve parola koymak haricinde bu tür model için bişey anlatılmamış :S

güncel bios deyip durmuş güncellemeye kalkarsanız dikkat edin güncelleme sırasında elektrik gider sigorta atar yada başka bişi olup elektrik bağlantısı kesilirse o zaman bilgisayarın ana kartını alın atın çöpe.o makina bi daha calışmaz.

bios işleri çocuk oyuncağı değildir. bu şekilde tecrübesiz kişileri yalnış işlere yöneltebilirsiniz. siz siz olun bilen birisi eşliğinde yapın. okumayla olmaz. risk çok fazla.

merhaba oncelikle verdiginiz bilgiler icin yurekten tesekkur etmek isterim benim de gercek bilgisi olan yani bu konuda uzmanlasmis arkadaslarin bilgisine ihtiyacim var ne yaptiysam bu sorunumu maaalasef cozemedim ben bios sifre koymustum ama ne yazik ki koydugum sifreyi bir turlu dogrusunu hatirliyamiyorum yani bios sa suanda sifreden dolayi ulasamiyorum tam olarak ne yapmam gerektiigni bana soylermisiniz nasil tekrar bios sa girebilirim saygi ve sevgilerle ugur80

Power dugmesine basmadan Bios zaman ayarlamasi yapip istenildigi zaman Pc acilabiliyor mu?

Güzel bir makale ama bu vermiş olduğunuz bilgiler yeterli değil. Bahsedilen bilgiler acemi ve giriş seviyesini aydınlatmak amacıyla görünüyor. Ancak; bu kişiler bunları uygulamak isterken çıkmaza girebilirler, o yüzden daha açıklayıcı olsa iyi olurmuş.

(ugur80) kardeş anakart üzerinde bulunan pili çıkart ve 5-10 dakika sonra geri tak, böylece bios ayarların sıfırlanır. yalnız sistemi açmadan önce en azından tarih ayarları gibi basit ayarları yapmanı tavsiye ederim.

cok tesekkurler arkadasim verdigin cevap icin yanli benim ki PC degil laptop o yuzden anakarta ulasmak kolay degil anakart laptop entegre edilmis peki bndan baska cozm varmi sozunu ettigim Phoenix chipteki arkadaslardan yardim eden olursa cok sevinirim herseyin cok tesekkurler

-----
Power dugmesine basmadan Bios zaman ayarlamasi yapip istenildigi zaman Pc acilabiliyor mu?
-----
Benim Gigabyte anakartımda yapılıyor, bilgisayarım her sabah 10 da açılıyor ...

biosla ilgili bilgiler bu kadar olmaması gerek sadece bunlar bir kullanıcı için bilinen bilgiler daha fazlası gerek...

"(ugur80) kardeş anakart üzerinde bulunan pili çıkart ve 5-10 dakika sonra geri tak, böylece bios ayarların sıfırlanır. yalnız sistemi açmadan önce en azından tarih ayarları gibi basit ayarları yapmanı tavsiye ederim."

5-10 dakika mı? saniye olacaktı heralde. kimse ayarları sıfırlamak için pili 5 - 10 dakika beklemesin :)

benim bir sorum olcak biostan gösterilen şekilde overclock yapıp 1.90 ghz den 2.20 ghz e kadar çıkarttım ama cpu sıcaklığımda artış olmadı artış oranı 200 den 234 bunu en sona çıkartmamın yada 2.20 den daha yukarıya çıkartmamın zararı olurmu sıcaklık artışı olmadı şimdiye kadar cevaplayan olursa sevinirim.

Bu bilgiler çok önemli gerçekten iyi bi makale

saolun bılgı paylasımda bulundugunuz ıcın

ya arkadaşlar bu bios pilini cıkartma veya cmos aygıtını yerinden söküp takma herseyi sıfırlıyorda bios sürümünü eski haline getirmiyor ben anakartın ilk bios versiyonuna dönmesini istiyorum olmuyorrr kafayı yiycem 1 haftadırrr kimsede bunu sölemiyor. bakın bi önceki versiyona dönmek diil amacım onu asus update veya flash versiyonlarla yapmak mümkün ama ben ilk versiyona dönmesini istiyorumm yani fabrika ayarlarına. LÜTFEN YARDIM EDİN GERÇEKTEN COK DUA EDİCEM:DDD VE MİNNETTAR OLUCAM ŞİMDİDEN TEŞEKKÜRLER HERSESE.

Sen de yorum yaz

 


CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda

İlginizi çekebilir