Dijital ses formatları arasındaki farklar...

Her gün karşımıza çıkan dijital ses formatları arasındaki farklar neler? Cevabı içeride...

  • Atilla Malkoç
Dijital ses formatları arasındaki farklar...

Bu makalemizde, günlük hayatımızda kullanılan sayısal ses formatlarını ele alacağız ve sizlere aralarındaki farkları açıklayacağız.

Öncelikle sayısal sesi açıklayarak başlayalım:

Sayısal (dijital) ses nedir?

Sesi sayısal ortama aktarmak, bir resmi sayısal ortama aktarmaya benzer.

Resimlerde, bir bütün halinde olan görüntü piksellere bölünür ve her piksele ait bilgiler tek tek sayısal veri olarak kaydedilir. Sayısal seslerde ise, sürekli haldeki ses dalgaları, birim zamanda alınan ses örnekleri halinde bölünür ve her bir ses örneği sayısal veri olarak kaydedilir.

Birim zamanda alınan ses örneği sayısına, örnekleme hızı denir. Bu da bir sayısal resmin, kaç pikselden oluştuğuna benzer. Bir resmin çözünürlüğü arttıkça, resmin barındırabileceği ayrıntılar artar. Seslerdeki durum da bunun gibidir, örnekleme hızı arttığında sesin barındırabileceği ayrıntılar artacaktır.

Öte yandan, ne kadar piksel yoğunluğuna sahip olursa olsun, düşük renk derinliğindeki resim, canlı ve gerçekçi olamayacaktır. Aynı durum, sayısal sesler için de geçerlidir ve ses ne kadar yüksek örnekleme hızına sahip olursa olsun düşük bit derinliğine sahipse, sahip olduğu tonlar yetersiz kalacak, canlı ve gerçekçi olamayacaktır.

Her şeyin başladığı format: PCM

PCM, Pulse-code Modulation (Darbe Kod Modülasyonu) kelimelerinin kısaltmasıdır. 1937 yılında tasarlanan format, analog seslere en yakın mantığa sahip sayısal ses formatıdır. Örnekleme hızı ve bit derinliği kavramlarına dayanır ve dijital ses formatlarının temelini oluşturur.

PCM, ses dalgasını olduğu gibi sayısal hale getirme mantığıyla çalışmaktadır ve sıkıştırmasız bir formattır. Sıkıştırma yapılmadığı için, disk üzerinde çok yer kaplar. Ancak çalışma sisteminin basitliği, onu basit bir sayısal ses işlemcisi üzerinden çalıştırmaya olanak sağlar.

PCM günümüzde de kullanılan, kayıpsız bir ses formatıdır. Bu ses formatı halen, Blu-ray, CD ve DVD formatlarında kullanılmakta ve aynı zamanda sayısal telefon sistemlerinde de tercih edilmektedir.

Kayıpsız formatlar

WAV ve AIFF

Hem WAV hem de AIFF sıkıştırılmamış ve PCM temelli ses formatlarıdır. Küçük farklar dışında, PCM ile aynı temele dayandıkları için, WAV ve AIFF formatları da sıkıştırmasız ve kayıpsız sayısal ses formatlarıdır.

Her iki format da platformdan bağımsızdır ve Windows, Mac veya Linux sistemlerinde kullanılmaktadır. Ayrıca küçük medya oynatıcılarda da kullanılabilmektedir.

FLAC, ALAC ve APE

FLAC (Free Lossless Audio Codec), ALAC (Apple Lossless Audio Codec) ve APE (Monkey's Audio) formatları, sıkıştırılmış olmasına rağmen kayıpsız sayısal ses formatlarıdır. Diğer sıkıştırılmış formatlardan farkları da budur.

Sıkıştırılmamış ses formatı olan WAV formatıyla kaydedilmiş dosyaların yaklaşık yarısı boyuttaki dosyalarla aynı ses kalitesini verebilirler.

İyi bir ses sistemiyle birlikte kullanıldığında, kayıplı formatlardan farkı kolayca anlaşılabilir.

Kayıplı formatlar

MP3, AAC, WMA, Vorbis

Günlük hayatımızda kullanılan, sıkıştırılmış ses formatlarının çoğu kayıplıdır. Yani ses detaylarının bir kısmı, dosya boyutunu küçültmek adına feda edilir. CD kalitesinde sayılan bir MP3 dosyası, dakikada 1 MB dosya boyutuyla yetinebilir. Bu da demek oluyor ki, 74 dakika sıkıştırılmamış ses içeren standart bir müzik CD'sine, 650 dakikalık MP3 formatındaki ses sığdırılabilir.

Kayıplı ses formatlarının ne kadar ayrıntı barındırdığı, saniyedeki bit oranı (bitrate) ile tanımlanır. Saniyedeki bit oranı yükseltildikçe, sıkıştırma amacıyla sesten atılan detaylar azalacak ve ses kalitesi yükselecektir.

Kayıplı sıkıştırma formatları hayatımızın her yerinde karşımıza çıkabilir. Bu formatların geliştirilme amacı, dosya boyutlarını küçültmek ve disk alanını daha verimli kullanmaktır. Kayıplı formatlar arasındaki belki de en önemli fark, farklı medya oynatıcılar tarafından tercih edilmiş olmalarıdır.

Günümüzdeyse, dijital müzik çalarlar (Apple'ınkiler hariç) bütün kayıplı ses formatlarını desteklemekte ve günden güne kayıpsız formatlar olan FLAC ve APE için de destek sunmaktalar. Apple ise sadece MP3, ALAC ve AAC formatlarını kullanmaktadır. Bilgisayarlarımızdaysa, hemen her formatı sorunsuzca kullanabilmekteyiz.

Ses kalitesi göreceli midir?

Bazı ses formatları yada kaliteleri arasındaki farkı, herkesin ayırt edemeyeceğinin söylendiğini duymuşsunuzdur. Bu büyük ölçüde doğrudur ancak bazı nedenlere dayanmaktadır. Bu nedenlerin en başında ses sisteminizin kalitesi gelir.

Örneğin, düşük kalitede ve detaylarda ses sunabilen bir ses sistemine alışan birisi, daha kaliteli ve detaylı ses sunabilen bir ses sistemine alıştığında, kulak zevkinin geliştiğini yada değiştiğini fark edebilir. Ses sisteminizin sağladığı ses kalitesi ise hoparlörleriniz (yada kulaklığınız) kadar, ses kartınız tarafından da belirlenir.

Bir diğer unsur da, ne kadar detaylı sesleri duymaya alışmış olmanızdır. Örneğin 128 Kbit/s MP3 ile sıkıştırılmamış bir müzik CD'si arasındaki kalite farkını algılayamayan birisi, 256 kbit/s müzik dinlemeye alıştıkça, daha düşük kalitedeki sesleri kolaylıkla ayırt etmeye başlayabilir.

Yani bir bakıma, daha kaliteli seslere alıştıkça düşük kaliteli sesler daha kolay ayırt edebilir.

Okuyucu Yorumları

Toplam 20 Yorum

şimdi 128 bit mi daha güzel ses veriri yoksa 192 veya 320 mi ??????

@19 Şubat 2011 01:48 320 kardeşm

@19 Şubat 2011 01:48 bence 128 bıt :D

"Günümüzdeyse, dijital müzik çalarlar (Apple'ınkiler hariç) bütün kayıplı ses formatlarını desteklemekte..."

Acaba gerçekten de öyle mi? Mesela burada pek bahsedilmemiş olan Vorbis (OGG) ses formatı da kayıplı bir format olup yaklaşık olarak 64 Kbit kalitesindeki bir OGG ses dosyası 128 Kbit lik bir MP3 ün kalitesini verebilmektedir.Acaba böyle yegane güzel bir formata tüm dijital müzik çalarlar destek veriyorlar mı?
Cevap: Maalesef hayır.
OGG ses dosyalarına destek veren dijital müzik çalarlar yok denecek kadar az sayıda.

"şimdi 128 bit mi daha güzel ses veriri yoksa 192 veya 320 mi ??????"

bit/s artttıkça daha güzel ses veriyor tabi ki. Ancak ses donanımının da bu kalite farkını gösterebilecek kapasitede olması gerekiyor.

ogg formatı mp3'den iyidir ama herkes mp3'ye alışmış durumda maalesef

müzikleri Flac ve Kayıpsız Wma formatında dinlemeye alışmış biri olarak, aynı parçayı 128 kbps Mp3'te dinlediğimde bütün zevkim kaçıyor.
Eğer şu an favori parçanız varsa ve bunuhep 128 kbps mp3 kalitesinde dinlediyseniz, onun Flac versiyonunu bulun ve dinleyin. Kesinlikle memnun kalacaksınız.

Önceden kasetler vardı bilirsiniz sonra cd albumler geldi arada dağlar kadar fark vardı ses kalitesi olarak şimdi mp3 dinlersemde 320kbps altında dinleyemiyorum çok basit geliyor alt tonlar 128kbps lerde yok oluyor sanki birde şunu belirteyim techno gibi müzik türlerinde bu durumu algılamanız çok zor daha çok enstrüman kullanılan detay isteyen slow ve pop ve rock parçalarda dinlerseniz farkı anlarsınız. Ben kendim flac dinlemeye özen gösteriyorum tabi saygılar....

mp3 formatından daha çok sıkıştırma yapan ama daha çok kalite veren ogg ye mobil cihazlarda destek geldikçe bizde kaliteye alışacağız.

Ben yıllardır kayıplı hiçbir format ile uğraşmadım. Yıllardır kaydetmekte olduğum plaklarımı artık 88200 KHz 32 bit (FLOAT) WAV formatı ile kaydediyorum. Her ne kadar 5 dk lık bir eser 150 MB kadar yer kaplasa da gelişen teknoloji artık sorun yaratmıyor. (1 TB HDD 150 TL)
Kullanmakta olduğum ses sistemi plak ile kullandığım bu format arasındaki farkı kulağında sorun olmayan bir kişiye rahatlıkla anlatıyor.

mp3 ün hikmeti neymişte, ona destek veriliyor??????????

faydalı konu teşekkürler:) cool edit pro programında cep telefonuna daha fazla müzik sığdırabilmek için 128 den 32,64,94 e çekerdik şarkıya göre anılarım depreşti:)

tabiki 320 :)

Mp3 Günümüzün gereksiz formatlarından bir tanesi. Artık yer sıkıntısı yok, internet hızı bir kayıpsız müzik indirmeyi 15-30 sn arasında tamamlıyor. Ayrıca mp3'ten daha iyi sıkıştırma biçimleri bulunmakta; OGG, ACC. Teoride hepsi aynı miktarda veriyi kaybetse de, hangi veriyi silmesi gerektiğini iyi bilmesi gerekiyor.

en iyi ses kalitesi bildiğim kadarıyla sony ve philips in ortak geliştirdİği SACD(super audio compact disc) olması lazım. fakat bilgisayar yürütmez ancak özel sacd playerlar ile oynatılabilir ki bu cd çalarlar ortalama 1000 liradan başlar . ben şahsen 24 bit 192 khz orjinal flac formatını kullanıyorum bilgisayarımda ki oldukça güzel bir ses kalitesi var.bitratt değerleri 5200 ile 8700 kbps arasında değişiyor. ayrıca plak yani vinyl kayıtları vardır ve bunlar 32 bit 192 khz olurlar ve mükemmeldirler.

eyvallah pnp

Aradan baya bir süre geçmiş, fakat yine de sormak geldi içimden, cevaplayan birileri çıkabilir. Windows media player da orjinal CD' de kayıpsız 1411 kbps/s olarak görürken, iTunes' te 1536 kbps/s olarak görüyorum. Bunun nedenini biliyor musunuz ? Yani bir fark oluyor mu ?

Bu saatten sonra kimin hafıza sorunu varki En kalite ses hangisi bulduğum zaman USB ye onu atarım Önce wav tabii

@mtiske kardeş bence vaw deyil çünkü çok yer kaplıyor kardeşü

FACE DE PAYLAŞILAN SES FORMATI NE

Sen de yorum yaz

 

CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda
Apple Store
Google Play

Turhost

İlginizi çekebilir

Turhost