LED, AMOLED, LCD... aralarında ne fark var?

LED, AMOLED, LCD... Ekran teknolojileri aralarında ne gibi farklar var? Açıklıyoruz!

Mobil ekran teknolojileri arasındaki farklar!

Mobil cihazları karşılaştırırken en çok dikkat ettiğimiz şeylerden biri, kullandıkları ekran teknolojileri. Ama gerçekte ne kadarımız OLED ile AMOLED arasındaki farkı biliyor? Ya LCD ve e-ink için ne demeli? Yazımızda bu konuları aydınlatmaya çalışacağız.

Liquid Crystal Display (LCD)

Sıvı kristal, hem sıvı hem de katı madde özelliklerine sahip ilginç bir madde. Elektrik uygulandığında, maddenin özellikleri etkileniyor ve piksellerden daha az veya daha çok ışık geçmesi ile gri renk ölçeği oluşuyor.

LCD bir ekrana yakından bakış

Tam renkli bir ekranda ise, her pikselin tam olarak üç alt pikseli var. Bu alt piksellerin biri kırmızı, biri yeşil ve diğeri de mavi filtrelerden geçiyor. İstenilen renkleri oluşturmak için, her bir alt pikselden farklı oranda ışık veriliyor. Bir LCD ekrana çok yakından bakarsanız, alt pikselleri çıplak gözle bile görmeniz mümkün.

LCD, Retina ve LED

Apple'ın Retina teknolojisi, IPS LCD denen özel bir tür LCD. Bu teknoloji daha geniş görüntüleme açıları sunuyor ve daha az enerji tüketiyor. Piksel yoğunluğu çıplak gözle ayırt edilemeyecek kadar çok olduğunda, Retina ekran olarak isimlendiriliyor.

Tabii ki LCD bir ekranın renk filtrelerinin arkasında ışık oluşturabilmek için, bir arka ışıklandırmasına ihtiyaç var (backlight). Bu genellikle küçük floresan tüpleri ve ışığı piksellerin arkasına eşit şekilde yayan yansıtıcılarla sağlanıyor. LCD'lerde kullanılan büyük arka ışıklandırması yüzünden, siyah renkler biraz aydınlık kalıyor ve kontrast oranı çok iyi olmuyor. Ayrıca, LCD'ler, LED-temelli ekranlardan daha çok enerji harcıyor, görüntüleme açısından daha çok etkileniyor ve bazen ölü piksel sorunu yaşıyorlar.

Yine de yüksek kaliteli bir LCD ekran, hala diğer seçeneklere göre daha ucuza mal ediliyor. iPhone 5, iPad Air ve Nexus 5'in ekranları, en gelişmiş LCD ekranlara örnek gösterilebilir.

Light-Emitting Diode (LED)

LED'ler, rengiyle birlikte kendi ışıklandırmasına sahip küçük şeyler. Kullanılan diyotun maddesine göre renkleri değişiyor. Normal LED'lerde, aluminum gallium arsenide (kırmızı), aluminum gallium indium phosphide (yeşil), ve zinc selenide (mavi) kullanılıyor.

LED'lerin kendine has bazı avantajları var. LCD'den az enerji kullanıyorlar, daha küçük ve hafifler, ve her bir piksel ayrı ayrı aydınlatıldığı için, genel arka ışıklandırmaya sahip LCD'lerden çok daha derin siyah renk elde edebiliyorlar.

Buna rağmen, geleneksel LED'ler küçük ekranlarda kullanmak için fazla büyükler. Yani, stadyum gibi yerlerde gördüğünüz dev ekranlarda kullanılabilirler, ama cep telefonunuzun ekranında kullanılmaları mümkün değil.

OLED ve AMOLED

OLED'ler ise, LED'lerden farklı olarak ışık üretmek için karbon-temelli maddeler kullanıyorlar. Yalnız burada asıl önemli olan maddesel farklılık değil, OLED'lerin çok daha küçük olması. Bu sayede yüksek çözünürlüklü mobil cihazlarda kullanılabiliyorlar.

LED'lerde olduğu gibi her bir piksel ayrı ayrı aydınlatıldığı için, LCD ekranlardan çok daha iyi siyahlar elde ediyorlar, daha az güç harcıyorlar, ve küçük oldukları için daha hafifler.

Yine de, OLED'ler LCD'lere genelde çok daha pahalı ve mavi diyotları daha önce eskidiği için uzun süreli kullanımlarda renk dengesi sorunları ortada çıkabiliyor.

Active-Matrix OLED (AMOLED)

OLED'ler, LCD'lerden daha az enerji harcasa da, üreticiler pil ömrünü uzatacak teknolojiler aramaya devam ediyor. Bunu yapmak için de, OLED'e bir aktif matris eklemişler.

Bu teknik ifadenin anlamı aslında basit. LED'in aydınlatma sistemi, LED'lere çok daha yakın bir şekilde entegre edilmiş ve böylece ekran için kullanılması gereken güç azalmış. Bunun sonucu olarak da cihazınızın pil ömrü artmış oluyor. Ayrıca AMOLED ekranlar, daha iyi görüntü tazeleme hızına sahipler.

Galaxy S5 dahil olmak üzere birçok Samsung ürünü, Super AMOLED ekran teknolojisini kullanıyor.

E-Ink

Daha önce bir Kindle, Nook veya Kobo kullandıysanız, e-ink'i gördünüz demektir. Ayırt edici gri skalası, diğer parlak ekran teknolojiler arasında hemen dikkat çekiyor.

E-ink'in teknolojisi şu şekilde çalışıyor. Bir sayfadaki yüz binlerce küçük hücreye uygulanan elektrik akımı, çok küçük renkli parçacıkların yüzeye yükselmesini veya düşmesini sağlıyor. Elektrik akımı doğru şekilde uygulandığında, ekranda istenilen şekiller, yazılar oluşturulabiliyor.

E-ink ekranların çok belirgin avantajları var. En başta, gözlerinizi normal bir ekrana göre çok daha az yormaları geliyor. Güçlü bir arka ışıklandırması yok, ve buna rağmen gerçek bir kağıt gibi direk güneş ışığında rahatlıkla okunabiliyor. Enerji tüketimleri çok düşük, ve sadece ekranda bir değişiklik olduğunda güç harcıyorlar.

Şimdilik siyah beyaz e-ink ekranlar standart. Ama bazı firmalar e-ink teknolojisine renk getirmeyi planlıyor.

E-ink teknolojisi daha çok dijital okuma amaçlı cihazlarda kullanılsa da, şimdiye kadar birkaç cep telefonunda da kullanıldılar. Motorola F3, ve Samsung Alias 2 bunlardan ikisi. Bunun dışında, Lexar USB stick gibi bazı küçük cihazların üzerinde de, e-ink teknolojisine rastlamanız mümkün.

Ekran teknolojilerinin geleceği

Ekran teknolojileri gelişmeye devam ediyor ve yakın gelecekte yeni bir teknolojinin standart hale gelmesi gayet mümkün. Esnek OLED'ler, renkli e-ink ekranlar, transparan OLED (TOLED) teknolojisi, ve Quantum-dot LED teknolojisi gibi ekran teknolojileri, yakın gelecekte karşımıza çıkacaklar. Hangilerinin başarılı olacağını ise zaman gösterecek.

H. Hüseyin Öztürk

Okuyucu Yorumları

Toplam 17 Yorum

AMOLED iyi hoş ama Burn in sıkıntısı var. Ekranda aynı görüntü uzun süre kalırsa izi çıkıyor.

@01 Ağu 2014 11:40 S2'den beri amoled ekran kullanıyorum söylediğiniz sıkıntıyı bir kere bile yaşamadım???

@06 Ağustos 2014 13:05 uzun vadeli kullanmamışsın ben 3 senedir s4 kullanıyorum ekranın özelliklede sabit simgelerin bulunduğu bildirim çubuğu kısmı pert en çok mavi ve yeşil renkleri çabuk yıpranıyor lekeler bariz belli kırmızıda sıkıntı yok ama

@01 Ağustos 2014 11:40 o iz plazma TV'lerde oluyordu

S5'i çok eleştirdiler ama Dünyanın en iyi ekranı şu anda s5'in. LG g3 2k ekran diyenleri duyar gibiyim. Gün ışığında iki telefonu yan yana koyun farkı daha iyi anlarsınız.

@01 Ağu 2014 12:08 s5 i lg g3 ekranıyla karşılaştırıyor . hey yaaa. bildiğin samsung sempatizani herif. istediğinizi söyleyin kasın kendinizi ama samsung telefonda iyi felan değil.

tabi ki LED den şaşmam. az elektrik, yüksek performans ve göze rahatsızlık vermeyen bir yapı....

e-kitap devrimi açısından e-ink müthiş bir bulu. bir amazon kindle paperwhite 2 kullanıcısı olarak e-ink teknolojisi kullanılmış cihazların gerçekten de gerçek bir kağıttan farksız olduğuna katılıyorum. keşke renkli e-ink de bir an önce üretilip yaygınlaşsa...

en iyi ekran IPS LCD tartışmasız. amoled ekranlar rgb olmadığı sürece işe yaramaz.ayrıca her bir pikselin homojen çalışması lazım.herşeyiyle sıkıntı.

@04 Ağu 2014 04:53 LCD PANELLER ARKA IŞIK AYDINLATMASI OLMADAN BİR HİÇTİR, ARKASINDAKİ IŞIKTAN GÜÇ ALIYOR. OYSAKİ AMOLED EKRANLAR ARKASINDA IŞIĞA İHTİYAÇ DUYMADAN IŞIĞI VE RENGİ KENDİ ÜRETİYOR VE BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ OLARAK KENDİ RENGİNİ VEREBİLİYOR. AMOLED EKRANLAR RENK VE GÖRÜŞ AÇISI İTİBARİYLE LCD PANELLERDEN KAT BE KAT ÜSTÜNDÜR...SAYGILAR

@04 Ağu 2014 14:57 IPS LCD panellerde görüş açısı 178 derece amoled daha iyi olması için 179 ve ya 180 derece olmalı dik göremediğimiz için 180 olamaz geriye 179 derece kaldı sen 1 derecelik bir açıyı gözünle fark edebiliyorsan tebrik ederim ama fark edemiyorsan böyle yorumlar yapma

@09 Ağu 2014 19:23 Adam mecaz olarak "açı" kelimesini kullanmış. Sen yanlış yönden anlamışsın olayı.

aydınlatma yöntemlerini güneşten yada ortamdaki ışıktanda alan ekranlar üretilirse pilden gerçekten tasarruf edilir..

En iyisi retina ekran kim ne derse desin apple sisteminin en güzel yanı

Arkadaşlar biri yukarıda bahsetmiş ancak biraz daha açalım. IPS lcd yani lg nin piyasada bulundurduğu ve en son lg g3 te kendini gösteren ekran teknolojisi isminde olduğu gibi lcd tabanlı. Yani belli bir arka ışık olduğundan bu panellerde tam siyahlık oluşturulamaz. Bu da kontrast oranının düşük olmasına neden olur. Ayrıca yine belli bir arka ışıklandırma olduğundan ışık homojen bir şekilde yayılmaz. Amoled ekran teknolojisinde her görüntü hücresi kendi ışığını ürettiğinden ve siyah görüntü oluşturulurken hücrelere verilen enerji kesilip her hücre kendi kendine bu işlevi gerçekleştirdiği için enerji sarfiyatı çok düşüktür. Hele ki siyah görüntüde nerdeyse hiç enerji harcamazlar. Ayrıca yine her hücre kendi ışığını ürettiğinden görüntü bir arka plan ışığına muhtaç olan IPS e göre çok daha homojendir. Ve siyah görüntü ler tam siyah biçimde olup amoledin kendi özelliğinden kaynaklanan geniş renk yelpazesi de olunca kontrast çok yüksek olur. Aslında galaxy S3 zamanlarında hatta buna S4 ü de ekleyebilirim güneş ışığı altında tamamen etkisiz kalan amoled teknolojisi şu an s5 ile çok iyi bir noktaya gelmiştir. Ki s5 çıktığında ekranı dünyaca ünlü display mate tarafından bu zamana kadar kullanılmış en iyi mobil ekran seçilmiştir. 500 nit ekran parlaklığı ile gelen panel güneş ışığı altında çok iyi iş çıkarmış ve IPS üreticisi lg nin g3 ünü gün ışığında geçmeyi başarmıştır. Youtube da videoları var izleyebilirsiniz. HTC one M8 ve Xperia z2 ile de yapılan karşılaştırmalarda yine kazanan taraf s5 in amoledi olmuştur. S3 ten bu yana gelişen yalnızca ekranın güneş ışığındaki performansı değil aynı zamanda beyaz gösterme kabiliyeti de ileri ölçüde gelişmiştir. Şu an piyasada en iyi beyazı gösteren yine en iyi siyahı gösteren ve en geniş renk yelpazesine sahip olan ,artık yeni nesil diyebileceğimiz amoled dir. Hatta yine bir telefonda kullanılan en pahalı full hd ekran s5 te kullanılmıştır ve 69 dolardır.

hangisi goz ucun daha zararsiz?

amoled super bir ekran s3 minide amoledmisde

Sen de yorum yaz

 


CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda

İlginizi çekebilir