Surround ses: Dolby Digital, DTS, THX nedir?

Dolby Digital, DTS, THX gibi surround ses standartları, tam olarak nedir; ne anlama geliyor?

Dolby Digital, DTS, THX nedir?

Surround ses teknolojilerinde 5.1 ile 6.1'in arasındaki farkı sanırız çoğumuz açıklayabilir. Peki ya DTX ile Dolby arasındaki farkı sorsak? Hiçbir fikriniz yoksa üzülmeyin, bu yazımızda bilmeniz gerekenleri sizlerle paylaşacağız.

Surround ses piyasasında üç büyük oyuncu olsa da, her firmanın kendi teknolojilerini kullanması, son kullanıcının kafasını karıştırabiliyor. Bu teknolojiler genellikle birbirlerine çok benziyorlar, ancak evinize ses sistemi kuracaksanız, aşağıda bahsedeceğimiz farkları da atlamamak gerekiyor.

Dolby

Dolby'nin milyonlarca farklı formatı olsa da, önemli olan, bunlardan ikisini anlamak. Küçük farklılıklara sahip diğer formatlar, teknoloji üzerinde büyük bir değişiklik yapmıyorlar. Bu yazımızdaysa Dolby Pro Logic ve Dolby Digital'e odaklanacağız.

Dolby Pro Logic

Ses çözme teknolojilerinin en eskisi olan Dolby Pro Logic, çoğunlukla klasik ses donanımlarını kullananların tercihi olacaktır. Dolby Pro Logic'in neredeyse her alıcıyla sunulmasına rağmen, gerçek anlamda surround ses sunmadığına dikkat etmek gerekiyor. "Sanal surround" olarak sınıflandırılan teknoloji, 5.1, 6.1 ve 7.1 ses kartları ortaya çıkmadan önce PC oyunlarında da oldukça popülerdi.

Formatın ilk sürümü, iki kanalı, bazen de bir subwoofer'ı kullanmak üzere geliştirilmişti. Daha sonra gelen Pro Logic II, sinyali 5 hoparlöre bölebilme özelliğini ekledi. Ancak burada da hoparlörlerden çıkan ses aynı olduğundan, gerçek bir surround ses elde edilmiyordu. Sadece sağ ve sol kanallardan gelen ses farklıydı.

Dolby Digital

Dolby Digital

Pro Logic'in halefi olan Dolby Digital, 5.1 surround evlerde yaygınlaşmaya başladığı sırada ortaya çıktı. Teknoloji, dahili çözücüsü sayesinde sesi çözüp, 5 bağımsız hoparlöre ayırıyordu. Her hoparlör bağımsız işlediğinden, etrafınızı saran, gerçek bir surround ses deneyimi sağlayabiliyordunuz.

Dolby Digital'ın kayıplı bir format olduğuna değinmekte fayda var. Bu nedenle Dolby Digital'de sesler, yerden veya bant genişliğinden tasarruf etmek üzere sıkıştırılarak depolanır.

Dolby Digital EX ve Dolby Digital Plus büyük oranda Dolby Digital ile aynı olsalar da ek, bağımsız bir kanalı daha desteklerler. Bu sayede 6.1 ve 7.1 desteğinin yolu açılır.

Teknolojinin bir başka varyasyonu olan Dolby TrueHD, sıkıştırmadan faydalansa da bunu kayıpsız olarak gerçekleştiriyor. Dolayısıyla seste herhangi bir kalite kaybı yaşanmıyor. TrueHD, DVD veya CD'lere sığmayacak kadar büyük olduğundan sadece Blu-ray disklerde kullanılıyor. TrueHD desteği sunmayan player'ların sayısı çok olduğundan, formata sunulan destek çok yaygın sayılmaz.

DTS ve DTS Neo:6

DTS

DTS'nin Dolby Digital ile birçok ortak yönü bulunuyor. Her ikisi de kayıplı sıkıştırma ve stüdyonun kodlamasını kullanıyor, çözümleme işlemi alıcı tarafından gerçekleştiriliyor. Bu sırada ses kalitesinde bir miktar kayıp yaşanıyor. DTS, Dolby Digital'e göre daha yüksek bir bitrate ile aktarıldığından, ses kalitesinde daha az kayba yol açıyor. Yüksek kalitede hoparlörlere sahip değilseniz, farkı hissetmeyebilirsiniz. Hoparlörleriniz çok iyi olsa bile farkı hissetmeme olasılığınız var.

Altıncı bir kanala sahipseniz ve alıcınız DTS-ES destekliyse, DTS sayesinde sanal 6.1 desteği elde edebilirsiniz.

DTS her ne kadar büyüme aşamasında olsa da, tüketiciye yönelik alıcılarda Dolby Digital kadar yaygın desteklenmiyor.

DTS Neo:6

Dolby Pro Logic II'nin muadili olan DTS Neo:6, gerçek surround ses sunmasa da, ses sinyalini 5 veya 6 hoparlöre bölerek sanal bir deneyim sağlıyor. DTS Neo:6'nın Dolby Pro Logic II'den daha iyi olduğunu söyleyen birçok kişi var, ancak tüketici seviyesindeki hoparlörlerde herhangi bir fark hissetmeyeceksiniz. Üst düzey ekipman kullanmadığınız sürece ikisi de size aynı gelecektir.

DTS-HD Master Audio ve THX

DTS-HD Master Audio

DTS-HD Master Audio, DTS'nin Dolby TrueHD'ye olan cevabı olarak karşımıza çıkıyor. Kayıpsız şifreleme kullanması, çok kanallı ses desteği ve ancak Blu-ray'e sığabilecek dosya boyutuyla, her iki format da birbirine oldukça benziyor. İki format da kayıpsız olduğu için, aralarındaki farkı söylemek zor. Dolby ve DTS, ellerindeki özel teknik detayları paylaşmadıkları için, bize sunulan tüm bilgiler aynı görünüyor. Dolayısıyla ikisi arasındaki seçim, kişisel tercihinize kalıyor.

THX

Dolby ve DTS'nin aksine THX, bir ses formatı değil, THX'in berlirlediği ses kalitesi kuralları. THX'in amacıysa "evlere yönelik ses ve video ekipmanları için en yüksek standartları belirlemek".

Yüksek gereksinimleri nedeniyle THX'e genellikle sadece üst seviye alıcılarda rastlanıyor. Yine Dolby ve DTS'nin aksine, THX sadece sesle kısıtlı değil ve video ekipmanlarının da bazı kurallara uymasını gerektirebiliyor.

Zeynel A. Öztürk

Okuyucu Yorumları

Toplam 15 Yorum

kısaca surround ses için Dolby Digital veya DTS tercih edilecek. ancak DTS daha az kayıplı olduğundan daha bi tercih edilebilir duruyor. Tamamen kayıpsız ses için ise Dolby True HD veya DTS-HD. diğer ses formatlarını atın çöpe :)

@07 Mayıs 2015 09:57 Güzel özetlemişsiniz.. Konu bir sonuca bağlanmamış siz bu açığı kapatmışsınız...

@07 Mayıs 2015 09:57 Tabii ki en iyisi DTS. Ayrıca DTS de arka hoparlörler den gelen efektler daha iyi hissediliyor. Ses volümünü de fazla açmaya gerek kalmıyor.

5+1 formatlı ac3 ses biçimi hangisini destekliyor acaba?

@07 Mayıs 2015 11:12 AC3 zaten Dolby Digital dir.

ben 2+1 thx damgali ses sisteminkullaniyom baya iyi bas tonubveriyor muzisyen oldugum icin bana uygun

THX benim laptop'ta var. Kendi yazılımını aktif ettiğimde ses sanki odanın her yerinden geliyormuş gibi hissettiriyor. Bir multimedya ürünü alırken THX sertifikasının da olması bence çok önemli bir detay. Ses formatı konusunda ise söyleyeceğim Dolby True HD sese sahip remux filmler var elimde. Ses dosyasının boyutu 5gb kadar oluyor. Kaliteli bir ses siteminiz ve yeterli depolama alanınız yoksa önermiyorum :)

Lenovo G50-70 bilgisayarımda dolby digital plus advanced audio var ama hazır ekolayzer ayarları yok sadece film,müzik,oyun,diyalog ve kşisel1-2 olmak üzere seçenekler var : / Bu hazır ekolayzer ayarları dolby ayarlarnda olmuyor mu ? Konu ses olunca burada sorayım dedim :)

iÇok açıklayıcı bir makale olmuş öncelikle teşekkürler. Dolby Digital (Ac3) veya Digital Theater System (dts) optik veya koaxial kablo ile aktarılabiliyorken trueHD veya master-dts sadece hdmı kablosu ile aktarılabiliyor. Örneğin z906 dd ve dts formatlarını destekliyor da neden kayıpsız formatları destekleyemiyor diye eleştirilmişti ama kimse kayıpsız formatlar için hdmı gerektiğini düşünmemişti günümüzde hala SP/Dıf yaygınlaştırılmaya çalışılırken hdmı fantezi gibi duruyor.

DTS patlama veya yer sarsintisi gibi sesleri cok iyi veriyor, Dolby Digital ise daha cok diger normal efektlerde yüksek seste güzel sonuc veriyor ikiside bir ses sisteminde ayrilmaz ikili : ) . Bunun yanida ses sitemindeki arkadaki girislerde hdmi ve optik giris(S/PDIF) olmasi bluray gibi cihazlarin baglantisi icin daha kaliteli ses sagliyor.Ayrica aktif subwoofer (ARC icin cok önemli) , sistemde kullanilan hoparlörler ve filmin kalitesi de ses kalitesini etkileyen önde gelen faktörler.

DTS-HD Master Audio film şirketlerinin gözbebeği olduğu için piyasadaki üstünlüğü iyice yükselmiştir.

x-fi ses kartım ile z5500 ü optik bağlantı ile DTS kullanıyorum. THX sertifikalı sürücüler ile, Dolby ve DTS nin farkı müzisyen olduğumdan fark edilebiliyor. Stereo kayıtlı müziği bile vokal seslerinden back vokale, solo ve ritm enstrümanlara kadar ayırıp 6 kanala çok iyi bir şekilde paylaştırabiliyor. Diğer surround programlar kanallar arasında zaman gecikmesi sağlayarak derinlik vermekten başka pek fazla şey yapmıyor.

Bir de Dolby Atmos ses formatı var. 7.1 hoparlörlere ek olarak tavana 4 hoparlör takılıyor.

güncel bir av receiver zaten bütün bu formatları destekliyor. Önemli olan filmlerin bunlardan hangisi (veya hangileriyle kodlandığı). Av receiver lardan daha önemlisi ise hoparlörlerin kalitesi. Çoğu insan onu çözüyor, bunu destekliyor diye parasının çoğunu receiver a veriyor. Halbuki en az paranın yarısı receiver'a, kalanı hoparlörlere verilmeli. En ideali, hoparlörlerin receiver dan 3 kat daha pahalı olanı almak, bütçeyi buna göre ayarlamak.

Dolby Atmos inanılmaz

Sen de yorum yaz

 



CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda

İlginizi çekebilir