Yazılım dünyasının klasikleri geri dönüyor

Norton Commander’ı ya da PC Tools’u DOS altında çalıştırdığınız günleri hala anımsayabiliyorsanız doğru yerdesiniz. Dijital geçmiş size sandığınızdan da yakın. CHIP, eski efsaneleri yeniden hayata döndürmenin yollarını açıklıyor.

Antika otomobiller ve raşardaki yerini yıllar önce yitirmiş diğer eşyalar kendilerine özgü hayran kitlelerine sahiptir. Bu hayranlık, insanların her fırsatta onların peşinde koşmasına neden olur. Tıpkı bir süredir benzer bir nostaljinin yaratıcısı olmayı başaran bilgisayar programları gibi. Ancak bu alanda oluşan ilgi yalnızca eski ürünlere değil, aynı zamanda “abandonware” adı verilen yazılımlara da yöneliyor. “Abandon” sözcüğü bu tanımıyla eski ve terk edilmiş anlamlarını taşıyor, nitelediği ürünlerin artık geliştirilmediğini ortaya koyuyor. Bu gruptaki yazılımlar, C64, Atari veya Amiga yazılımları ile sınırlı da değil. DOS’la ve eski Windows sürümleriyle kullanılan araçlar da listede yer alıyorlar. Bunların çoğu internette kolaylıkla bulunabiliyor. eBay’ın online müzayedeleri örneğin yaklaşık 7 dolar karşılığında orijinal bir MS-DOS 6.22 paketini kullanım kılavuzuyla birlikte edinebilmenizi sağlıyor.

Bilgisayarla yakın geçmişte tanışanların aklına gelen ilk soru şu: Hayranlarını bu tür yazılımların peşinden sürükleyen neden ne olabilir? Pek çok kullanıcı yıllar öncesinde severek kullanmaya başladığı programlardan kopamıyor ve eski olduğu için programcıları tarafından artık geliştirilmeyen her şeyi topluyor. Bazı nostalji severler teknolojik silahlanma yarışı olarak gördükleri ilerlemeye sırtını dönüyor. Onlara göre aynı mektubu DOS’ta ya da Word 2.0 kullanarak da Office 2003’te olduğu kadar iyi hazırlamak mümkün. Nostaljinin son ürünü Berlin ve Münih gibi Avrupa şehirlerindeki bilgisayar oyunları müzeleri.

İşin resmi kısmı: Web sayfaları yasal sınırları zorluyorlar

Eski ürünlerin peşindeki bu teknolojik arayış için haber gruplarından, forumlardan ve web sayfalarından yararlanılıyor. Bilgi ve ürün alış verişi olanca hızıyla sürerken, kullanıcıların çoğu bu durumun yasal boyutunu görmezlikten geliyor. Söz konusu ürünlerin eski olması, üreticilerin onlar üzerindeki yasal haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Bazı durumlar, abandonware içeren sitelerin kapatılmasını gerektiriyor. Bu tarz içerik sağlayan forumlarda, “Üzgünüm, bu sayfayı kaldırmak zorunda kaldım, aksi takdirde siyahlar giymiş Microsoft gangsterleri gelip her şeye el koyacaklardı,” gibi ifadelere rastlamanız mümkün. Windows ve DOS gibi işletim sistemlerini yüklemeye izin veren web sağlayıcıları hukuksal açıdan sıkıntılı bir durumda. Neleri yapmak serbest, neler kesinlikle yasak ve abandonware üreticileri neleri hoş görüyor? http://abandonware.mivox. com sayfasında, yazılım firmalarına ürünlerinin güncel olandan iki önceki sürümlerini veya 7 yıldan daha eski programları freeware (ücretsiz) olarak sunmaları yönünde çağrı yapılıyor. Bazı üreticiler ise artık kendisine ticari bir getirisi olmadığına kanaat getirdiği yazılımlarını ücretsiz olarak kullanıma sunuyor. Sierra’nın web sayfasından (() bazı eski oyunları ücretsiz olarak indirmek bu sayede mümkün. Üreticilerin yasal durum dışında dikkat almaları gereken bir şey daha var: Abandonware’e duyulan ilgi eski programların unutulmasını engellemekle kalmıyor, aynı zamanda adlarının sonsuza dek yok olmasını da engelliyor. Windows 1.0, DOS 6.22 ve daha birçokları, eski olduğu halde henüz tümüyle vazgeçilmeyenlerden. Web’de iki tür abandonware yazılımla karşılaşabilirsiniz: İşletim sistemleri ile “appz” adı verilen klasik uygulamalar.“Dan’s 20th Century Abandonware“ (( org/~drose/aw.html) içerdiği 1300 kadar uygulamayla doyurucu içeriğe sahip sayfalardan biri. Sitede, yazılımların abandonware statüsüne girmesi için en az 5 yaşında olması şart koşuluyor. Site sahibi, her programın sürüm tarihçesini ve ekran görüntülerini detaylı olarak siteye dahil etmiş. Programlara özgün bazı sayfalardan da söz edilebilir. Bu sayfalarda programların özellikleri övgüyle anılıyor. Wordstar hayranlarının www. sfwriter.com adresindeki SFWriter sitesine göz atmaları yerinde olacaktır. Siteden bazı ünlü bilimkurgu yazarlarının uzun süre bu metin düzenleme yazılımına sadık kaldıklarını okuyabilirsiniz. Stanley Kubrick’in sinemaya aktardığı “2001: Uzay Macerası” eserinin yazarı Arthur C. Clarke da bu isimlerden biri.

İşletim sistemleri sınıfında ise, Windows’un 1.01 ve 1.03 gibi kullanıcıları mavi ekranıyla karşılayan sürümleri koleksiyoncular için önem taşıyor ((). Windows’un bu sürümlerinin aksine, DOS bugün hala kullanılmakta. Bunun sebeplerinin başında o yıllara ait bazı oyunların ancak bu sistemde çalışabilmesi geliyor. Efsanevi Disk Operating System, komut satırı tabanlı bir işletim sistemi. 1981 yılında 1.0 sürümü yayınlandı. En son sürüm olan 6.22 ise 1994 yılında piyasaya çıktı ve bugün bile bazı bilgisayarlarda yüklü.

Commodore 64, Atari ve diğerleri: Önce emülasyon

Bilgisayarlar PC’den önce de kullanılmaktaydı ve genellikle çok daha stabil çalışırlardı. Üstelik bazı yazılımları, IBM’in ilk makinelerindekilerden daha başarılıydı. Atari gibi bazı örnekler bugüne dek yaşamlarını göze batmadan sürdürmeyi başardılar. Ancak aralarında ekmek kutusunu andıran tasarımı ve aşırı yavaş depolama ortamı “Dataset” ile efsaneleşen Commodore 64 de dahil olmak üzere bazı diğer örnekler, bugün yalnızca “Vintage-Computing” taraftarları tarafından kullanılıyor. (www.vintage- computer.com).

Okuyucu Yorumları

İlk yorum yapan siz olun
Sen de yorum yaz


Bu konuda okuyacaklarınız
CHIP'i Takip edin
E-Posta listemize katılın
CHIP Dergi Mobil Cihazınızda

İlginizi çekebilir